Niniejszy wynalazek dotyczy loza do dzial polowych i przeciwlotniczych lub tym podobnych, skladajacego sie z kolowej ra¬ my, tak zwanej dolnej ramy, spoczywaja¬ cej na trzech nogach, na której i w której jest osadzona ruchomo druga rama, tak zwana górna rama, z dzwigarem, w któ¬ rym na czopach jest osadzona lufa broni lub jej kolyska. Konstrukcja loza dzialo¬ wego wedlug wynalazku umozliwia dla u- latwienia transportu, a zwlaszcza konne¬ go, latwe rozebranie loza dzialowego na wymienione wyzej glówne czesci: nogi, dol¬ na rame, górna rame oraz dzwigar. Na przednim koncu kazda zl nóg posiada daja¬ ca sie przestawiac w kierunku pionowym stope, wmontowana w kadlub, który z la¬ twoscia daje sie odlaczac od nogi i osadzac na dolnej ramie zamiast uprzednio zdjetej nogi, wskutek czego loze dzialowe (bez nóg) mozna ustawic do strzelania na plat¬ formie zaledwie nieco wiekszej od dolnej ramy (np. na wozie silnikowym). Czesc skladowa loza dzialowego stanowia przy- tem kola, z których kazde osadza sie na czopie umocowanym w odpowiednio uko- snem polozeniu w glowicy, dajacej sie z latwoscia osadzac na, dolnej ramie zamiast nogi, dzieki czemu zamiana dwóch nóg loza dzialowego na wspomniane kola| umozliwia zmiane loza na loze, osadzone na kolach i posiadajace ogon (mianowicie trzecia no¬ ge)- Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania loza wedlug niniejszego wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia widok boczny loza dzialowego z osadzonem dzialem, fig. 2 — widok zgóry loza dzialowego wraz z koly¬ ska, lecz bez dziala, fig. 3 — przekrój wzdluz linji /// — /// na fig. 2, fig. 4 —- przekrój wzdluz linji IV — IV na fig. 3, fig. 5 — przekrój wzdluz linji V — V na fig. 2 i V —V na. fig. 6 polaczenia górnej ramy z dolna rama, fig. 6, 7 i 8 — widok zgóry oraz przekrój wzdluz linji VII — VII na fig. 6 i VIII — VIII na fig. 2 szczególów polaczenia dzwigara z górna rama, fig. 9 — przekrój wzdluz linji IX — IX na fig. 2 po¬ laczenia przedniego konca nogi loza dzia¬ lowego z kadlubem dajacej sie przesta¬ wiac stopy, fig. 10 — widok boczny konca nogi loza dzialowego ze stopa, fig. 11 — stope wraz z jej kadlubem, przymocowa¬ nym do dolnej ramy zamiast nogi loza dzialowego, fig. 12 — widok boczny loza dzialowego z dzialem, zamienionego na: lo¬ ze na kolach, fig. 13 — schematycznie wi¬ dok zgóry tego samego loza dzialowego, jednakze bez dzwigara i dziala, a fig. 14 — osadzenie kola na dolnej ramie.Loze dzialowe posiada trzy nogi A, ko¬ lowa dolna rame B, osadzona w niej rucho¬ mo górna rame C i dzwigar D, na którym na czopach jest osadzona kolyska E z lu¬ fa F. Litera G oznaczono reczne kolo me¬ chanizmu kierunkowego, a litera H — reczne kolo mechanizmu podniesien, przy- czem kolo G z; walkiem, osadzonym w gór¬ nej ramie, zapomoca odpowiedniego ukla¬ du trybów, zazebiajacego sie z| uzebionym wiencem g na wewnetrznej stronie dolnej ramy, obraca wzgledem niej górna rame.Kolo H z walem, osadzonym w czesci, po¬ laczonej nieruchomo z górna rama, lub w dzwigarze, zapomoca odpowiedniej prze¬ kladni zebatej oraz zaopatrzonego w, szpo- nowe sprzeglo h1 dwudzielnego walka hr napedza kolo zebate /r3, osadzone w dzwi¬ garze D i sczepione z lukiem A4 mechani¬ zmu podniesien, polaczonym z kolyska E.Dolna rama B posiada na zewnetrznej stronie w trzech miejscach, oddalonych ód siebie o 120°, spojone z nia nieruchomo pio¬ nowe i otwarte ku górze ucha 20 w. ksztal¬ cie litery U, zaopatrzone u góry w styczny wzgledem ramy poziomy trzpien 21, a nie¬ co nizej w krótki, lecz silny czop 22,j przy- czem kazde ucho posiada pelny spód spa¬ wany z uchem, tak zwany zamkowy blok 23. Kazde z tych trzech uch 20 sluzy do osadzania w niem górnej czesci jednej z nóg A loza dzialowego oraz do umocowa¬ nia tejze czesci na dolnej ramie B. Kazda z nóg loza dzialowego w przekroju posia¬ da ksztalt dwuteownika i jest w górnym koncu zaopatrzona w spawane lub w inny sposób przymocowane do niej okucie 24, tworzace otwarte ku górze widelki 25, któ¬ re obejmuja od dolu trzpien 21, tworzac wraz z nim otwarta zawiase 21, 25, pod¬ czas gdy wspomniane okucie 24 posiada u dolu skierowany do przodu palec 26, który potem, gdy widelki 25 otocza trzpien 21, przylega do zamkowego bloku 23. Na gór¬ nef stronie bloku 23 znajduje sie glebokie wglebienie, a na dolnej stronie palca 26 plytkie i równolegle do czopa 21 cylin¬ dryczne wglebienie; obydwa te wglebienia przy prawidlowem polozeniu nóg loza dzialowego tworza razem walcowe lozysko dla zamykajacego trzpienia 27, czesciowo scietego z jednej strony, którego przekrój scisle odpowiada wglebieniu bloku zamko¬ wego, wskutek czego, gdy trzpien ten zo¬ staje calkowicie wkrecony w wymienione wglebienie, palec 26 moze sie przesunac ponad blokiem. Gdy noga loza dzialowego zostanie prawidlowo ustawiona, wówczas trzpien 27 nalezy obrócic o odpowiedni kat, wskutek czego wejdzie on w walcowe wgle¬ bienie na dolnej stronie palca i polaczy noge z uchem dolnej ramy. Trzpien zamy¬ kajacy 27 moze byc równiez osadzony nie- obracalnie w kablaku 28, który mozna z polozenia opuszczonego (odpowiednio do wolnej drogi ruchu palca) podnosic do gó¬ ry tak, iz trzpien zamykajacy zajmie polo- — 2 —zenie ryglujace. W tern polozeniu kablak mozna unieruchomic zapomoca nagwinto¬ wanego trzpienia 30, zaopatrzonego w recz¬ ne; kolo 29 i przechodzacego przez srodko¬ wa czesc kablaka, do którego wkreca sie i wchodzi ostrym koncem, w odpowiedni o- twór 31, znajdujacy sie na tylnej stronie bloku zamkowego, w którym zostaje unie¬ ruchomiony zapomoca przesuwajacego sie wpoprzek w srodkowej czesci kablaka pier¬ scienia kleszczowego^ 32, którego! nagwinto¬ wany czop 33 wystaje ze wspomnianej cze¬ sci kablaka i z zewnatrz niego zaopatrzo¬ ny jest w nakretke 34, dajaca sie zakle¬ szczac wzgledem czesci srodkowej, wsku¬ tek czego w celu zwiekszenia cisnienia pier¬ scienia 32, pierscien ten przesuwa sie wzgledem! nagwintowanego trzpienia 30.Po otworzeniu zamka 23, 27, 26 mozna z latwoscia odlaczyc noge loza dzialowego od dolnej ramy.Zamiast zawiasowego czopa 21 i wide¬ lek 25, umieszczonych u góry, mozna wy¬ mienione czesci osadzic u dolu, przyczem widelki sa w tym przypadku otwarte ku dolowi, a urzadzenie zamkowe znajduje sie u góry. Tego rodzaju urzadzenie jest tern dobre, ze czesci zamka ulegaja mniejszym naprezeniom, gdy koniec nogi loza dzialo¬ wego przylega u góry do przedniego brze¬ gu bocznych scian ucha 20, podczas gdy si¬ la ciagnaca dolnej strony nogi zostaje przeniesiona na dolna rame przez zawiase, która lepiej od zamka przenosi te sily. Za¬ miast jednego dlugiego przelotowego za¬ wiasowego trzpienia 21 i jednej pary sze¬ rokich widelek 25 mozna zastosowac krót¬ ki zawiasowy czop 22 na kazdej bocznej sciance ucha oraz widelki 25, obejmujace kazdy z tych czopów (ponizej opisano po¬ laczenie przedniego konca loza dzialowego z kadlubem przestawnej stopyitej nogi).Zamiast opisanego zamka 23, 27, 26 mozna stosowac równiez inne odpowiednie urzadzenie, np. zamiast wystepu 26 na o- kuciu 24 nogi loza dzialowego mozna wy¬ konac pozioma lub pionowa szczeline, i9 której daje sie przesuwac lub obracac czop, osadzony pionowo lub poziomo w uchu 20.Sily, skierowane nazewnatrz i przecho¬ dzace przez nogi loza, dzialaja na czesc uch 20, wystajaca pod dolna rame, i zo¬ staja przejmowane przez poprzeczki 35, laczace ucha ze soba.Górna rama C, dajaca sie obracac we¬ wnatrz dolnej ramy B, nie powinna pod¬ czas ruchu loza dzialowego unosic sie do góry. Rama C jest zaopatrzona w znany juz sposób w nosne walki 36 oraz w kie¬ rownicze krazki 37, przyczem te ostatnie nietylko zapewniaja spólsrodkowe poloze¬ nie górnej ramy w stosunku do dolnej, lecz równiez lacza obydwie ramy, przyczem w tym celu posiadaja kolnierz, który zacho^ dzi pod dolna rame.W celu ulatwienia rozlaczania górnej i dolnej ramy wedlug wynalazku krazki 37 sa osadzone na czopach 38, umieszczonych mimosrodowo na dolnym koncu walca 39, dajacego sie obracac w górnej ramie B.Walec 39 daje sie zaryglowywac zapomo¬ ca zamka w górnej ramie w polozeniu, w którem krazki sa sczepione z dolna rama, oraz w drugiem polozeniu, srednicowo przeciwleglem do pierwszego, tak iz zapo¬ moca wylaczenia i przestawienia walca 39 mozna rozlaczyc krazki z dolna rama, po- czem mozna z latwoscia wyjac górna rame z dolnej. W przedstawionym przykladzie wykonania omawiane urzadzenie zamkowe sklada sie z zaporowego ramienia 41, da¬ jacego sie obracac na poziomym walku 40, osadzonym w górnym koncu walca 39. Je-* den koniec ramienia 41 jest naciskany za* pomoca osadzonego w walcu czopa 43, na który dziala sprezyna 42, wskutek czego je¬ go drugi koniec wchodzi w jeden z dwóch srednicowo przeciwleglych sobie rowków 44 (fig. 6) czesci 45, polaczonej nierucho¬ mo z górna rama, z których jednak moze sie wysuwac, przyczem obraca sie wraz z — 3 —walcem az do sczepienia sie z drugim row¬ kiem.Dzwigar D, skladajacy sie z dwóch pio¬ nowych scian 47, polaczonych zprzodu wspólna stopowa spona 46, w przytoczo¬ nym przykladzie wykonania znajduje sie pomiedzy dwiema nasadami 48 na górnej stronie górnej ramy i chwyta krawedzia 49 kolnierz 50, przyczem, zostaje zaryglowany zapomoca rygli 52, przesuwajacych sie w umieszczonych w górnej ramie kierowni¬ cach 51. Kazdy rygiel wchodzi w stozkowy otwór 53, znajdujacy sie w kazdej ze scian dzwigara. Jezeli rygle 52 wyciagnac z o- tworów 53, wówczas dzwigar mozna prze¬ sunac ku przodowi i rozlaczyc krawedz 49 z kolnierzem 50, poczem mozna z latwoscia zdjac dzwigar z górnej ramy. Przy opisa- nem przesunieciu dzwigara rozlacza sie równiez obydwie czesci walu A2 mechani¬ zmu podniesien, polaczone zapomoca szpo- nowego sprzegla h1. Rygiel 52 ma ksztalt walca, który daje sie obracac w prowadni¬ cy 51 i jest zaopatrzony w uchwyt 54, przyczem prowadnica 51 (fig. 6) posiada szczeline 55, naprzeciwko której nalezy u- stawic ramie uchwytu przy wyciaganiu ry¬ gla z otworu w scianie loza dzialowego.Wspomniana szczelina laczy sie z po¬ przeczna szczelina 56, w która wchodzi ra¬ mie uchwytu przy ryglowaniu rygla, wlo¬ zonego w scianej dzwigara.Dzwigar moze byc polaczony z górna rama nietylko zapomoca krawedzi i bocz¬ nej kierownicy, lecz równiez zapomoca po¬ laczenia w ksztalcie ogona jaskólczego, przyczem tylny zamek moze posiadac do¬ wolna budowe odmienna od opisanej. Za¬ mek moze byc umieszczony zprzodu za¬ miast ztylu, jednak w tym przypadku po¬ laczenie w ksztalcie ogona jaskólczego lub polaczenie klowe musi sie znajdowac ztylu.Stopa 59, umieszczona na koncu kazdej z nóg A loza dzialowego i dajaca! sie prze¬ suwac w kierunku pionowym zapomoca sruby 58 z recznem kolem 57, jest osadzo¬ na (jak w przytoczonym przykladzie wy¬ konania) w oddzielnym kadlubie 60, pola¬ czonym z noga A tak, iz daje sie on od niej odlaczac. Do tego celu sluza czesci laczace i zamykajace, które w danym kadlubie sa tak wykonane, iz moga sluzyc do przymo¬ cowania kadluba wraz ze stopa do dolnej ramy/ zamiast do nogi loza dzialowego. Na¬ lezy przytem zaznaczyc, ze w przypadku, gdy wysokosc przekroju nogi na! koncu sto¬ powym, jest mniejsza niz na koncu górnym, wówczas kazde! ucho dolnej ramy musi po¬ siadac pod zawiasowemi trzpieniami 21 od¬ dzielne czopy 22 dla widelek stopy loza dzialowego.Polaczenie stopowego kadluba 60 z, no¬ ga A posiada w przytoczonym przykladzie wykonania nastepujaca budowe (fig. 9 i 10).Stopowy koniec nogi A loza. dzialowe¬ go jest z rama 61 spawany lub w inny spo¬ sób z nia polaczony. Boczne sciany ramy sa zaopatrzone w krótkie boczne czopy 122, sluzace za zawiasowe czopy w otwartych zawiasach 122, 125, których odpowiednie podwójne widelki 125 sa utworzone w przedluzonych bocznych scianach 60* ka¬ dluba stopy. W dnie ramy 61 jest umoco¬ wana tuleja 123, a w górnej czesci ramy daje sie obracac, lecz nie przesuwac, pusty nagwintowany wewnatrz trzpien 63, zaopa¬ trzony w reczne kolo 62 i sluzacy za na¬ kretke dla srubowego czopa 64, posiadaja¬ cego na dolnym koncu stozek 65, tworzacy calosc z krazkiem 66, przesuwanym we¬ wnatrz tulei 123. Kadlub stopy, podobnie jak i górne okucie 24 nogi loza dzialowego, posiada wystep 126, który, gdy zawiasy 122, 125 sa zlozone, daje sie przesuwac nad tuleja 123. Od dolu wystep 126 posiada plytkie walcowe wglebienie, które doklad¬ nie odpowiada wglebieniu na dolnej stro¬ nie wystepu 26 okucia 24 i tworzy nadto ku przodowi przeciete ucho o stozkowym o- tworze, odpowiadajacym stozkowi 65 sru-bowego czopa 64. Gdy po uruchomieniu recznego kola 62 stozek 65 i krazek 66 wchodza tak gleboko w tuleje 123, ze wierzcholek stozka znajduje sie pod wyste¬ pem 126, wówczas wystep ten daje sie przesunac nad tuleja 123 i obie czesci roz¬ dzielonego ucha, utworzonego przez wy¬ step, przechodza po obu stronach srubowe¬ go czopa 64, poczem przez obrót kola recz¬ nego 62 w przeciwnym kierunku uzyskuje sie sztywne polaczenie kadluba stopy z no¬ ga loza dzialowego.Na fig. 11 przedstawiono stope 59 osa¬ dzona wraz z jej kadlubem 60 w uchu 20 dolnej ramy B. Widelki 125 otaczaja czo¬ py 22, a wystep 126 zostaje zaryglowany w zamkowym bloku 23 zapomoca trzpie¬ nia 27.Loze dzialowe posiada dwa kola 67, z których kazde jest osadzone na czopie 68, umocowanym w odpowiedniem ukosnem polozeniu w glowicy 69, której wysokosc jest równa wysokosci górnego konca nogi loza. Glowica ta tworzy u góry widelki 225, odpowiadajace widelkom 25] okucia 24, a u dolu posiada ciezka stopowa plyte 226, od¬ powiadajaca wystepowi 26 wspomnianego okucia i zaopatrzona, podobnie jak wystep na dolnej stronie, w walcowe wglebienie, wskutek czego kazde z kól mozna z latwo¬ scia osadzic zapomoca jego glowicy w dol¬ nej ramie loza zamiast nogi i zaryglowac, dzieki czemu loze dzialowe zostaje zamie¬ nione na loze dzialowe na kolach, zaopa¬ trzone w ogon, który w tym przypadku tworzy trzecia' noga loza dzialowego. PL