Przedmiotem wynalazku niniejszego jest wymiennica ciepla, skladajaca sie z czlonów rurowych, zestawionych w bate¬ rje. Moze ona byc wykonana zarówno ja¬ ko ogrzewacz powietrza, jak tez jako pod¬ grzewacz wody, zasilajacej kociol, i ma na celu wyzyskanie ciepla, zawartego w spali¬ nach, uchodzacych z urzadzen kotlowych.Zapomoca takiej wymiennicy ciepla moze byc równiez wyzyskane cieplo, zawarte w wodzie chlodzacej lub spalinach silnika EMesera, w celu zastosowania go do jakich¬ kolwiek procesów fabrykacyjnych lub do ogrzewania pomieszczen. Urzadzienia tego rodzaju moga byc tez zastosowane w prze¬ mysle chemicznym do wymiany ciepla mie¬ dzy dwoma gazami, np. miedzy bezwodni¬ kami kwasu siarkawego i kwasu siarkowe¬ go przy wyrobie kwasu siarkowego. Celem wynalazku jest utworzenie takiej wymien¬ nicy ciepla, która przy duzej sprawnosci posiadalaby mniejszy ciezar oraz zajmo¬ walaby mniej miejsca, niz uzywane do¬ tychczas narzadzenia tego rodzaju.Znane sa juz ogrzewacze powietrza o- raz podgrzewacze wody, umieszczane na drodze przeplywu spalin i skladajace sie z czlonów rurowych, zestawionych w ba¬ terje. Takie czlony rurowe wykonywano pierwotnie o sciankach gladkich. Przy ta¬ kich gladkich sciankach, które oddzielaja od siebie dwa gazy, wymieniajace miedzy soba cieplo, tworza sie, jak to wykazuje doswiadczenie, po wewnetrznej i zewnetrz-nej stronie rur prawie nieruchome warstwy powietrza, wspól£ro:dkaw# w stosunku do rur; warstwy te*dzialaja^izolujaooi zarów¬ no na spaliny, jak i na ogrzewane powie¬ trze, a przez to znacznie zmniejszaja prze¬ plyw ciepla. Podobne zjawisko wystepuje po stronie spalin w podgrzewaczach wo¬ dy, posiadajacych gladkie scianki.W ogrzewaczu powietrza stosownie do wynalazku czlony rurowe sa zaopatrzone po obu stronach ich scianek w wystepy; w postaci kolców, wywolujace wirowanie pra¬ du gazów, miedzy któremu zachodzi wy¬ miana ciepla, i zapobiegajace utrzymywa¬ niu sie nieruchomych warstw gazu, przez co wymiana ciepla zostaje wzmozona; W podgrzewaczach wody kolce zostaja umie¬ szczone tylko po stronie przeplywu gazu, aby nie zwiekszac zbytnio oporów dla prze¬ plywu wody. Poza tern przeplyw ciepla od metalu do wody jest wielokrotnie wiekszy, niz od gazu do metalu, wobec czego w pod¬ grzewaczach wody strona metalu, zwróco¬ na ku wodzie, czyli wewnetrzna powierzch¬ nia rury moze byc gladka.W ogrzewaczach powietrza obustronne umieszczenie kolców jest wlasnie szcze¬ gólnie korzystne, gdyz tu izolujace war¬ stwy gazów tworza sie po obydwóch stro¬ nach scianki.Czlony rurowe wedlug wynalazku da¬ ja sie w ten sam sposób zastosowac do u- rzadzen chlodniczych, mapzyn do wyrobu lodu i podobnych urzadzen, Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony schematycznie na rysunku w postaci kilku przykladów wykonania. Fig. 1 przedstawia widok zboku ogrzewacza powietrza, fig. 2 — jego przekrój poprzeczny, fig. 3 — w powiekszonej skali widok boczny i czescio¬ wo przekrój podluzny jednego czlonu ru¬ rowego o okraglym przekroju poprzecz¬ nym, fig. 4 —i przekrój poprzeczny odmia¬ ny czlonu rurowego o splaszczonym prze- fcroiju popUzeczinymi, fig. 5 — widok1 boczmy i czesciowo przekrój podluzny podwójnego czlonu rurowego podgrzewacza wody, fig. 6 — przekrój poprzeczny tego czlonu wzdluz linji VI — VI na fig. 5, fig. 7 — widok boczny i czesciowo przekrój podluz¬ ny pojedynczego czlonu rurowego pod¬ grzewacza wody, fig. 8 — przekrój po¬ przeczny odmiennego czlonu rurowego i fig. 9 — przekrój podluzny lacznika ko¬ lankowego, laczacego konce czlonów ruro¬ wych innej odmiany.W celu umozliwienia nalezytego wyzy¬ skania ciepla spalin czlony rurowe d we¬ dlug fig. 1 — 4 sa zaopatrzone w znajdu¬ jace sie po obu stronach ich scianek kolce m, n, zapewniajace dobra wymiane ciepla.Kolce m, n moga byc jednakowej lub róz¬ nej dlugosci stosownie do temperatury spalin i do szybkosci przeplywu ogrzewa¬ nego powietrza. Wymiennica ciepla, która, np. jako ogrzewacz powietrza, jest wbudo¬ wana w kanal a, przez który przeplywaja spaliny w kierunku strzalki jc, sklada sie z dwóch barteryj b i c, z których kazda jest utworzona z równoleglych do siebie czlo¬ nów rurowych d. Po jednej czolowej stro¬ nie ogrzewacza z dolna baterja 6 laczy sie przewód e, doprowadzajacy powietrze, tlo¬ czone zapotmoca wentylatora /, a z górna baterija c polaczony jest krociec g, przez który wychodzi powietrze ogrzane. Po przeciwleglej czolowej stronie wymienmicy ciepla baterje 6, c sa polaczone ze soba ko¬ mora h. Ogrzewane powietrze przeplywa zatem poprzecznie do kierunku przeplywu gazów. Wymiennica ciepla jednak moze byc równiez wykonana tak, aby ogrzewane powietrze prowadzone bylo zgodnie z pra¬ dem spalin lub w przeciwnym kierunku.W celu umozliwienia dogodnego zesta¬ wienia haterji z czlonów rurowych d kon¬ ce tych czlonów rurowych sa zaopatrzone w rozszerzenia skrzynkowe i o ksztalcie kwadratowym lub prostokatnym. Mozna tez rozszerzeniom tym nadac kslztalt trój¬ katny lu!b szesciokatny, aby dawaly sie o- ne zestawiac ze soba bez pozostawiania — 2 —miedzy niemi szczelin, Rozszerzenia i sa aaap&trzonerw otwory k tak iz dwa sasia¬ dujac* ze soba czlony rurowe d moga byc ze soba laczone snibaani /, pcrechxxlzacemi przer te otwory, jak to uwidoczniono na fig. 3, Wedlug przykladu; wykonania, uwi¬ docznionego na fig. 4, czlony d posiadaja splaszczony przekrój poprzeczny o dwóch wydluzonych, równoleglych do siebie bo¬ kach i zaokraglonych koncach. Dzieki ta¬ kiemu ksztaltowi umozliwione jesi odle¬ wanie kolców równoleglych do siebie.Rozszerzenia i posiadaja zewnetrzna krawedz o, wystajaca nieco nazewnatrz i plasko oszlifowana. Obok krawedzi o znaj¬ duje sie pólokragly rowek p, sluzacy do o- sadaeiwa w nim szczeliwa; q z azbestu lub podobnego mater jalu. W razie dociagniecia srub Z sasiadujace ze soba krawedzie o dwóch czlonów rurowych schodza sie szczelnie ze soba, przyczem szczeliwo a zostaje mocno zacisniete i czesciowo wtlo¬ czone w waska szczeline, utworzona po¬ miedzy rozszerzeniami i konców czlonów rurowych. Dzieki temu uzyskuje sie dobre uszczelnienie, a prócz tego te zalete, ze zgóry okreslona zostaje wysokosc baterji czlonów rurowych. Poza tern szczeliwo q jest zasloniete krawedziami o i ochronione od szkodliwego dzialania spalin.Czlon rurowy podgrzewacza wody, u- widoczniony na fig. 5 i 6, jest utworzony z lanego kadluba d, zawierajacego dwa rów¬ nolegle do siebie kanaly cylindryczne $, l, umieszczone jeden nad drugim i rozdzielo¬ ne scianka u. Kanaly s, l na obu koncach lacza sie w jeden kanal v. Na koncach ka¬ dluba d znajduja sie odlane z nim jako jedna calosc prostokatne kolnierze k, zao¬ patrzone w pólokragly rowek p do szcze¬ liwa. Kadlub d jest zaopatrzony w zebra z, na których po obu stronach kadluba d ob¬ sadzone :sa kolce n. Oczywiscie kolce n -moznaby umiescic bezposrednio na kadlu¬ bie dt zdbra z umozliwiaja jednak umie- siczenie wiekszej liczby kolców w tej sa¬ mej przestrzeni Zastosowanie zeber z jest poza tern korzystne ze wzgledów odlewni¬ czych oraz ze wzgledu na zwiekszenie wy¬ trzymalosci kadluba d. Wszystkim kolcom n moze byc nadana jednakowa dlugosc.Kolce n w polaczeniu z zebrami z za- pewniaja bardzo intensywne wyzyskanie ciepla, to jest duza sprawnosc cieplna pod¬ grzewacza. Dzieki temu w stosunku do znanych podgrzewaczy o tej samej wydajr nosci ciepla osiaga sie oszczednosc miej¬ sca okolo 65%, zmniejszenie ciezaru o 30-—40% i obnizenie ceny o okolo 40%.Zastosowanie dwóch kanalów przeply¬ wowych w jednym kadlubie lanym posiada zalete nastepujaca. Pojedyncza rura o przekroju równym sumie przekrojów obu kanalów s, l musialaby miec odpowiednio wieksza srednice. Im wieksza jest jednak srednica rury, tem mniejsza jest jej wy¬ trzymalosc na cisnienie wewnetrzne* Dzie¬ ki temu, czlony rurowe, wykonane wedlug fig. 6, pomimo niewielkiej grubosci scianek moga byc naprezane znacznie wiekszem ci¬ snieniem wewnetrznem, niz pojedyncze rury o sumarycznej srednicy- Dzieki temu, ze dwa kanaly przeply¬ wowe przechodza we wspólne zakonczenia v, do laczenia czlonów grzejnych mozna stosowac podwójnie zgiete rury kolanko¬ we. Zwieksza to pewnosc pracy, gdyz wte¬ dy potrzebna jest tylko niewielka liczba kolnierzy i uszczelnien.Mozna równiez czlony rurowe wyko¬ nac w ten sposób, aby obydwa kanaly s, t byly równolegle do- siebie az do samych konców, jak to uwidoczniono na fig. 9. W takim przypadku stosuje sie laczniki ko¬ lankowe k, posiadajace dwa pólkoliste, wspólosiowo wzgledem siebie wygiete ka¬ naly r, w.Jezeli podgrzewacz wody jest zbudo¬ wany z rur o okraglym przekroju poprzecz¬ nym,/ to stosuje sie najkorzystniej postac wykonania wedlug fig. 8, w której na glad- — 3 —ka zeliwna lub zelazna rure i naciagniete sa na zimno luib goraco pierscienie zeliwne y z promieniowo skierowanemi kolcami n. PL