Nic zawsze mozna nadac kadlubom po¬ jazdów ladowych i powietrznych taki za¬ rys, któryby odpowiadal scisle linjom o- plywowym powietrza, czyli by opór powie¬ trza pojazdu, poruszajacego sie szczególnie z wielka szybkoscia, byl jak najmniejszy.Miarodajnem bowiem dla zewnetrznego u- ksztaltowania kadluba pojazdu sa wymaga¬ nia, stawiane jego wnetrzu, a zwlaszcza ze wzgledu na dobra widocznosc z wnetrza wozu toru drogi, wbudowywanie wen urza¬ dzen i czesci skladowych i t. d.Wynalazek niniejszy podaje urzadze¬ nia, dzieki którym mozna znacznie zmniej¬ szyc opory powietrza kadlubów pojazdów, zbudowanych pod tym wzgledem nieko¬ rzystnie.Wiadomo, iz na powierzchni kadlubów o najmniejszym oporze powietrza powstaje cisnienie tylko zprzodu i ztylu kadluba, podczas gdy we wszystkich pozostalych miejscach jego panuje podcisnienie. Zjawi¬ sko to daje moznosc chwytac powietrze ze strefy cisnienia, przeprowadzac je kanala¬ mi do wnetrza kadluba i nastepnie dopro¬ wadzac je do takich miejsc, w których ener- gja pradowa spada ponizej wartosci kry¬ tycznej, a wiec gdzie nastepuje przerywa¬ nie lub odrywanie pradu powietrza i gdzie powstaja wskutek tego wiry i wzrost opo-ru. Wiadomo równiez, iz tego rodzaju wy¬ równywanie cisnienia miedzy przodem i ty- \ | zle^poSlizdu |rzy ódfrowifcdniem uksztalto- ^ ,¦} wtoitf czesci przedniejlprzedu i ccesci dol- mej tylupojazdu wykorzystuje sie, przepro¬ wadzajac powietrze odpowiedniemi kanala¬ mi do chlodzenia silnika i f. d.Nieznane jest natomiast stosowanie ta¬ kich kanalów w celu zapobiezenia zjawi¬ skom kawitacji oraz zwyklym zaklóceniom pradowym w niekorzystnie pod wzgledem aerodynamicznym uksztaltowanych miej¬ scach powierzchni kadluba pojazdu. W szczególnosci mozna skutecznosc tego po¬ myslu znacznie polepszyc, gdy sie pradom powietrznym przeplywajacym temi kana¬ lami dostarczy dodatkowa energje np. za¬ pomoca wentylatorów lub dmuchaw.Takie urzadzenie mozna np. zastosowac w kadlubie, którego tylna czesc ma ksztalt zgnieciony i skrócony, odbiegajacy od wla¬ sciwego pod wzgledem aerodynamicznym uksztaltowania. Zapomoca prób latwo jest ustalic, jak powinny byc kanaly urzadzo¬ ne, aby pomimo tego osiagnac nalezyty przeplyw pradu bez zaklócen. Powietrze, chwytane np. w przednim! punkcie spietrza¬ nia, doprowadza sie przez kanaly do po¬ wierzchni czesci tylnej pojazdu, a prad chwytanego powietrza równoczesnie jest przyspieszany w swym ruchu zapomoca wentylatorów odpowiednio do szybkosci jazdy tak, aby przy wiekszych szybkosciach jazdy powietrze bylo doprowadzane z wieksza szybkoscia, a wiec i w wiekszych ilosciach do stref tylnej czesci pojazdu, w których mogloby nastapic oderwanie sie pradów powietrza od powierzchni kadluba.Poza tern chwytanie powietrza moze sie od¬ bywac w warstwie granicznej, mianowicie tam, gdzie tarcie wewnetrzne tej warstwy dazy do wywolania wirów i dzieki czemu zapobiega sie tym wirom.Mozna tez zastosowac urzadzenie we¬ dlug wynalazku w kadlubie o linji oplywo¬ wej z nadbudówkami, zwlaszcza na prze¬ dzie kadluba, przyczemi odrywaniu sie pra¬ du powietrza, wywolanego przez te nadbu¬ dówki, mozna zapobiec przez doprowadza¬ nie powietrza za temi nadbudówkami.Opisywane dzialanie pradów powietrz¬ nych mozna wytlomaczyc w nastepujacy sposób. Jesli jakis kadlub pojazdu zaopa¬ trzyc na calej jego powierzchni w otwory, z których wyplywaloby powietrze z taka szybkoscia, ze szybkosc ruchu kadluba i szybkosc przeplywu tego powietrza bylyby równe lub prawie równe sobie, to nie bylo¬ by oplywu pradów powietrza, a jedynie przetlaczanie, tak iz otaczajace kadlub po¬ wietrze nie stawialoby mu oporu, za to jed¬ nak wewnatrz pojazdu musialaby byc do¬ konywana dodatkowa praca. Z powyzszego wynika mozliwosc zmniejszenia oporu po¬ wietrza nawet w odniesieniu do kadluba, pod wzgledem aerodynamicznym nieko¬ rzystnie zbudowanego zwlaszcza, gdy ener- gja, która ma byc oddawana pradom wy¬ równawczym, bedzie wytwarzana w sposób prosty wewnatrz kadluba pojazdu. Moze to miec miejsce prawie we wszystkich po¬ jazdach, gdyz posiadaja one konieczne do tego celu wentylatory dla powietrza chlo¬ dzacego, gazy odlotowe i srodki podobne.Szczególnie korzystne polepszenie przeply¬ wu pradów w tylnej czesci kadluba mozna osiagnac np. przez odprowadzanie gazów odlotowych przez kanaly do stref odrywa¬ nia sie pradów kawitacyjnych.Zamiast kanalów we wnetrzu pojazdu mozna oczywiscie zastosowac umieszczone na powierzchni pojazdu szczeliny kanalo¬ we, majace wylot z jednej strony w stre¬ fie nadcisnienia, a z drugiej w strefie pod¬ cisnienia i polaczone ze soba tak, iz powsta¬ je dzieki tym szczelinom wyrównanie pra¬ dowe przy doprowadzaniu energji prado¬ wej w krytycznych miejscach nieprawidlo¬ wo uksztaltowanego kadluba. Ma to zna¬ czenie przedewszystkiem przy pojazdach ladowych, których ksztalt, zwlaszcza przo* du pojazdu, okreslaja kola. — 2 ^ PL