Przedmiotem niniejszego wynalazku jest elektryczny hamulec walu jakiejkolwiek maszyny.Obecnie czesto uzywane hamulce elek¬ tryczne posiadaja elektromagnes, którego ruchomy rdzen za posrednictwem odpo¬ wiednich dzwigni" powoduje odciaganie klocków hamulcowych lub luzowanie tasmy hamulcowej na bebnie, umieszczonym na wale hamowanym. Zblizanie klocków ha¬ mulcowych lub zaciskanie tasmy hamulco¬ wej osiaga sie przez stosowanie sprezyn lub ciezarów, przeciwdzialajacych sile elektro¬ magnesu. Tego rodzaju hamulce elektroma¬ gnetyczne posiadaja wady, a mianowicie przeniesienie sily elektromagnesu na klocki lub tasme za posrednictwem dzwigni powo¬ duje znaczne straty na tarcie i jest powo¬ dem rozregulowywania sie hamulca, gdyz przeguby dzwigni podlegaja zuzyciu. Elek¬ tromagnesy posiadaja duzy skok, wymaga¬ jacy duzego zapasu sily, a wiec i znacznego zuzycia pradu. Duzy skok rdzenia powodu¬ je silne uderzenie w chwili wciagania go do wnetrza cewki elektrycznej. Dla zmniejsze¬ nia uderzenia stosowano tlumiki powietrzne lub olejowe, które poza dodatkowym opo¬ rem mechanicznym zmuszaly elektroma¬ gnes do wykonania pracy dodatkowej. Ha¬ mulce elektromagnetyczne posiadaja wresz¬ cie te wade, ze zespól elektromagnesów, dzwigni i klocków posiada znaczne wymia¬ ry, wiec musi byc umieszczony wpoprzek walu hamowanego, a z powodu braku sy- metrji jest nieestetyczny i tylko z trudno¬ scia daje sie wbudowac do wnetrza maszy-ny, posiadajacej wat hamowany. Hamulec elektromagnetyczny wedlug wynalazku po¬ siada fercze hamulcbwa stozkowa, której hamowanie osiaga^sig prze^dociskanie jej * do odpowiadajacej jej nieruchomej tarczy stozkowej pod naporem sprezyny, a luzo- wanie hamulca odbywa sie przez odsuwanie ruchomej tarczy hamulcowej od nierucho¬ mej zapomoca pierscieniowego elektroma¬ gnesu, otaczajacego os walu hamowanego.Hamulec elektromagnetyczny stozkowy posiada nastepujace zalety. Sila elektroma¬ gnesu luzujacego, jak równiez sila sprezy¬ ny, wlaczajacej hamulec, przenosi sie bez¬ posrednio na tarcze hamulcowa, t j. bez posrednictwa dzwigni, przez co unika sie straty na tarcie i zuzycie polaczen. Przy luzowaniu i wlaczaniu hamulca tarcza ha¬ mulcowa wykonywa bardzo maly przesuw, co pozwala nadac cewce elektromagnesu rozmiary umiarkowane. Elektromagnes zu¬ zywa wiec malo pradu. Poza tern zbedne jest stosowanie tlumika. Ze wzgledu na scisle symetryczny ksztalt hamulec elektro¬ magnetyczny stozkowy nietylko posiada e- stetyczny wyglad, lecz równiez zajmuje malo miejsca i daje sie latwo wbudowac do maszyny, której wal ma podlegac hamowa¬ niu.Na rysunku uwidoczniony jest przyklad wykonania hamulca wedlug wynalazku w przekroju. Z konca oslony / maszyny wy¬ staje nazewnatrz wal 2, który ma podlegac hamowaniu. Na wale 2 osadzona jest prze¬ suwnie stozkowa tarcza hamulcowa 3 na klinie 4. Hamulec przytwierdzony jest sztywno do oslony 1 maszyny przy pomocy pretów 5. Tarcza hamulcowa 5 otoczona jest stozkowa powierzchnia wewnetrzna nie¬ ruchomej tarczy 6t dopasowana do jej stoz¬ kowego ksztaltu i wylozona materjalem 7, powiekszajacym tarcie. Tarczahamulcowa 3 dociskana jest do tarczy 6 srubowa spre¬ zyna 8, której naprezenie regulowane jest zapomoca wkrecania pokrywki 9. Zarówno tarcza stozkowa 6, jak i pokrywka 9 przy¬ krecone sa do kadluba // elektromagnesu, w który wpuszczona jest pierscieniowa cewka 12. Samoczynne odkrecenie sie tar¬ czy 6 uniemozliwione jest zapomoca doci¬ skowego pierscienia 13. Poniewaz sprezyna 8 jest nieruchoma, a tarcza 3 obraca sie wraz z walem 2, wiec pomiedzy sprezyna a tarcza wstawione jest lozysko stopowe 10.Oczywiscie, wal 2 moze przenikac lozysko kulkowe 10 nawylot, jak równiez i pokryw¬ ke 9. Wtedy sprezyna 8 bedzie otaczala wal 2, a nazewnatrz pokrywki 9 moze byc osa¬ dzone kolo pasowe lub inny narzad do przenoszeinia napedu. Hamulec moze byc równiez wykonany tak, zeby umiescic spre¬ zyne 8, otaczajaca wal 2, oraz elektroma¬ gnes 11 i 12 pomiedzy oslone 1 maszyny na¬ pedowej i tarcze hamulcowa 3. Dzialanie elektromagnesu jest nastepujace. Z chwila doplywu pradu elektrycznego do cewki 12 w kadlubie 11 elektromagnesu i w tarczy hamulcowej 3 powstaje strumien magne¬ tyczny, przyciagajacy te tarcze do kadluba SI. Wysokosc lozyska kulkowego 10 jest tak dobrana, ze pomiedzy elektromagnesem 11, 12 a tarcza 3 pozostaje jeszcze nie¬ znaczny luz 14, umozliwiajacy swobodny obrót tarczy 3 bez ocierania sie o elektro¬ magnes. W tern polozeniu hamulec jest zluzowany i wal 2 moze sie obracac. Z chwila powstania przerwy w doplywie pra¬ du do cewki 12, sprezyna 8 wciska tarcze 3 do tarczy 6, przez co tarcza 3, a wraz z nia wal 2 zostaja zahamowane. Nieruchoma tarcza hamulcowa 6 jest wykonana z meta¬ lu niemagnetycznego w celu unikniecia strat wskutek rozproszenia sie strumienia magnetycznego elektromagnesu, któremu pozostaje jedyna droga zamkniecia poprzez ruchoma tarcze 3. W tych maszynach, w których dopuszczalny jest niewielki prze¬ suw osiowy walu hamowanego, np. w silni¬ kach elektrycznych z wirnikami, obracaja- cemi sie w lozyskach panewkowych, tarcza 3 moze byc przymocowana sztywno do wa¬ lu 2, a podczas luzowama i wlspzania ha- — 2 —mulca wraz z tarcza hamulcowa 3 przesu¬ wa sie wal hamowany 2. PL