Gdy podczas ruchu chodzi o dowolne hamowanie momentu obrotowego lub o przenoszenie go na inny wal, wówczas przy stosowaniu hamulca ciernego za¬ ciska sie odpowiednie jego powierzchnie cierne dzialaniem sily elektromagnetycz¬ nej lub mechanicznej, które zmniejsza na¬ pedowa sile wzglednie przenosi moment obrotowy. Pomijajac szybkie zuzycie sie materjalów, np. drzewa, skóry, azbestu i tym podobnych, nalezy przy stosowaniu materjalów odporniejszych o malych spól- czynnikach tarcia wytworzyc bardzo wy¬ sokie cisnienia zapomoca zlozonych urza¬ dzen, wobec czego hamulce takie sa ciez¬ kie i niepewne w dzialaniu, tak iz w wielu przypadkach, kiedy chodzi o proste dzia¬ lanie i lekkosc, nie mozna stosowac me¬ chanicznie sterowanych hamulców tasmo¬ wych, wzglednie sprzegiel ciernych.Oprócz tego w przypadku mechanicznie sterowanych hamulców tasmowych nie mozna osiagnac tego samego oporu hamu¬ jacego, kiedy moment obrotowy zmienia swój kierunek.Wynalazek dotyczy elektromagnetycz-nego hamulca tasmowego, wzglednie sprze¬ gla, w którym w przeciwienstwie do urza¬ dzen znanych osiaga sie znacznie lepsze wyniki, zwlaszcza w zwiazku z prostota, malym ciezarem i niewielkim zuzyciem energji. Oprócz tego hamulcem wedlug wynalazku mozna hamowac w obu kierun¬ kach obrotowych, przyczem osiagniety o- j)ór ^mcjwania jest zawsze jednakowy.Ponafl^p hamulec dzipl^i bez stasowania *¦ * ^lapieóia w^epnego, co dajk korzy- znacz¬ nego odciazenia lozysk osiowych.Elektromagnetyczny hamulec tasmowy wzglednie sprzeglo wedlug wynalazku sklada sie z magnetyczniej tasmy hamuja¬ cej, zaopatrzonej w odpowiednio umie¬ szczone uzwojenie wzbudzajace, oraz z tarczowego lub walcowego kadluba hamo¬ wanego, wykonanego z tego samego mate- rjalu, a otoczonego raz lub kilkakrotnie przez wskazana tasme, tak iz dzieki stru¬ mieniowi magnetycznemu, przeplywajace¬ mu przez tasme i kadlub i dzieki przytrzy¬ mywaniu jednego z konców tasmy oraz wolnemu ruchowi drugiego jej konca, oprócz magnetycznej sily oporowej, po¬ wstalej skutkiem wzbudzania cewki pra¬ dowej, osiaga sie jeszcze oporowe dziala¬ nie cierne.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój elektromagnetycznego hamulca tasmowego wpoprzek osi, fig. 2 — jego przekrój osiowy, fig, 3 — hamulec wedlug wynalazku, ^stosowany jako sprzeglo, w przekroju osiowym, fig, 4 — tenze hamu¬ lec w przekroju wpoprzek osi, a fig, 5 — szczegól odmiennie wykonanego hamulca w przekroju oraz w widoku zgary.W przedstawianych (przykladach wy¬ konania tascma hamulca /, wykonana z ze¬ laza magnetycznego, otacza prawie calko¬ wicie tarcze cylindryczna 2, wykonana równiez z zelaza magnetycznego i umoco¬ wana zapomoca klina na wala 8 wzglednie W wykonaniu wedlug fig. 1 — 4 tasma hamulca posiada przekrój w ksztalcie li¬ tery U, przyczem boki 1* tasmy moga przy¬ legac krawedziami do obwodu tarczy 2, wytwarzajac dzialanie hamujace. Boki V tasmy hamulca posiadaja w równych od¬ stepach promieniowe naciecia 3, wskutek czego osiaga sie lepsza sprezystosc tasmy, bez zmniejszania jej dzialania hamujace¬ go. Tasma 1 hamulca moze byc wykonana równiez z pewnej liczby wycinków lub z pojedynczych ogniw w ksztalcie litery U, nalozonych na pierscieniowa tasme ela¬ styczna. Tasma 1 moze równiez posiadac prostokatny przekrój poprzeczny, przy¬ czem wewnatrz posiada wystepy 4 (fig. 5), umieszczone w jednakowych odstepach od siebie i dzialajace na obwód tarczy 2. Oba konce tasmy hamulca posiadaja odpowied¬ nie wystepy 5, wchodzace do odpowied¬ nio uksztaltowanego wyzlobienia 6 oslony 7 hamulca. Kazda scianka poprzeczna 9 wyzlobienia 6, lezaca w kierunku obraca¬ nia sie walu 8 (wzglednie 8a, 8b na fig. 3 i 4) stanowi oporek dla jednego z wyste¬ pów 5 tasmy hamulca, przyczem chwilowo wolny drugi wystep tasmy pozostaje ru¬ chomy, wobec czego dzialanie hamujace w obu kierunkach obrotu pozostaje jednako¬ we. W zaglebieniu tasmy hamulca (fig. 1— 4) znajduje sie cewka wzbudzajaca 10, której nie trzeba specjalnie umocowywac, gdyz nie dzialaja na nia zadne sily. Mie¬ dzy cewka wzbudzajaca 10 i zewnetrznym obwodem tarczy 2 hamulca pozostaje szczelina powietrzna 11, obliczona na zmniejszenie sie srednicy tej tasmy wsku¬ tek scierania sie krawedzi tasmy 1. Cewka wzbudzajaca 11 jest polaczona elektrycz¬ nie ze srubami 13, doprowadzajacemi prad zapomoca drucików 12.W sprzegle do walów, przedstawionem na fig. 3 i 4, oslona 7 stanowi druga po¬ lówka 'aprzegla, która zapomoca piasty 14 umocowana jest klinem na jednym z wa¬ lów 8a, Sb {pedzonym lub napedzajacyaaj. - 2 —Doplyw pradu do cewki wzbudzajacej 10 odbywa sie zapomoca szczotek i pierscie¬ ni slizgowych 15, umocowanych i izolowa¬ nych na piascie 14.Jesli w urzadzeniach wedlug fig. 1 — 4 cewka wzbudzajaca 10 zostanie wzbudzo¬ na przez wlaczenie pradu elektrycznego, najleipiej pradu stalego, wtedy powstaje pierscieniowe póle magnetyczne pomiedzy tasma 1 i wiencem tarczy 2, wskutek cze¬ go tasma krawedziami boków V zostanie z wielka sila docisnieta do cylindryczne¬ go obwodu tarczy 2, hamujac natychmiast jej obroty, przytem wystep 5, znajdujacy sie w kierunku hamowania, uderza o odpo¬ wiedni oporek 9, podczas gdy równocze¬ snie wystep 5 drugiego konca tasmy ha¬ mulca, wskutek sciagniecia sie tasmy, od¬ dala sie we wglebieniu 6 od swego oporka i pozostaje swobodny. Jesli hamowany lub przenoszony moment obrotowy zacznie dzialac w kierunku odwrotnym, wówczas oba wystepy 5 dzialaja odwrotnie.Ze wzgledów magnetycznych lub nape¬ dowych moze byc pozadane mniejsze lub wieksze cisnienie dociskowe. Osiaga sie to przy pelnem wyzyskaniu wlasciwosci ma¬ gnetycznych tasmy hamulcowej, przez roz¬ szerzanie lub zwezanie jej ramion V tuz przed ich krawedziami ciernemi.Tasma hamulcowa, ze wzgledu na ko¬ niecznosc zwolnienia tarczy po wylacze¬ niu pradu, winna byc zalozona z odpo- wiedniem uprzedniem naprezeniem (jak np. pierscienie tlokowe), albo tez musi po¬ siadac sprezyne, umieszczona miedzy wy¬ stepami 5, czyli ze tasme te powinno sie umiescic w oslonie tak, aby podlegala ona dzialaniu sil sprezystych w kierunku na- zewnatrz. W przypadku wysoce magne¬ tycznych powierzchni ciernych, to znaczy w przypadku duzych cisnien na jednostke pofwierzchni, dobrze jest zwezic powierzch¬ nie \stykowe ramion V tasmy, w celu zmniejszenia oporu magnetycznego pozo¬ stalej czesci drogi linij magnetycznych.W wykonaniu wedlug fig. 5 trzpienie 4, rozmieszczone w odpowiednich odstepach od siebie, sa zaopatrzone w nakladki i po¬ siadaja cewki wzbudzajace 16, tak iz ob¬ wód magnetyczny zostaje zamkniety przez tarcze hamulca, trzpienie biegunowe i tasme.W celu umozliwienia mechanicznego u- ruchomienia tasm hkinulcowych w rkzie przerw pradu, konce tasmy hamulca sa polaczone z narzadami przekladniowemi, przez których uruchomienie konce zblizaja sie do siebie, przyczem tasma hamulcowa zostaje zacisnieta. Na fig. 5 przedstawio¬ no przyklad wykonania takiego urzadze¬ nia. Na wystepy 5 dzialaja trzpienie 17, prowadzone w kierunku podluznym w sciance oslony 7 a znajdujace sie kazdy pod dzialaniem dwuramiennej dzwigni 18.Dzwignie 18 posiadaja jedno krótkie i jed¬ no dlugie ramie i sa obrotowo osadzone we wspornikach 19 zapomoca czopów 20.Dzwignie te uruchomia sie zapomoca do¬ wolnego przyrzadu dzwigniowego.Badania wykazaly, ze w magnetycz¬ nym hamulcu tasmowym, w (przeciwien¬ stwie do hamulców niemagnetycznych, si¬ la obwodowa rosnie proporcjonalnie do promienia tarczy hamulcowej, co oznacza dalsza, doniosla zalete wynalazku. PL