Frakcjonowanie lotnych mieszanin sub- stancyj o dowolnym punkcie wrzenia pod dowolnem cisnieniem przeprowadza sie w znanych pionowych kolumnach destyla¬ cyjnych, posiadajacych duzy przekrój po¬ przeczny w stosunku do wysokosci, wsku¬ tek czego procesy wzajemnego mieszania sie oddzialywaja szkodliwie na rozdziela¬ nie, podobnie jak w plóczce gazowej.Sposób pracy w tych kolumnach pocia¬ ga za soba znaczne podwyzszenie cisnie¬ nia roboczego oraz wahanie sie tego ci¬ snienia. Rozpryskiwanie i emulgowanie splywajacej cieczy wznoszacemi sie para¬ mi nie pozwala na osiagniecie calkowitej równowagi procesu wymiany ciepla i sub- stancyj pomiedzy ciecza i para, albowiem powstaja mieszaniny pary i kropelek cie¬ czy.Sposób wedlug wynalazku polega na tern, ze ciecz splywajaca i para w cienkich, równomiernych warstwach poziomych lub lekko nachylonych, umieszczonych jedna nad druga, sa przepuszczane w przeciw- pradzie, np. przez plaska rure lub kanal o znacznej dlugosci, duzej szerokosci i bardzo malej wysokosci, dzieki czemu na¬ stepuje jak najscislejsze zetkniecie sie i w kazdem miejscu zetkniecia sie powierzchni warstewki cieczy i powierzchni warstewki pary nastepuje wymiana ciepla i substan- cyj. Przebieg frakcjonowania w tym przy¬ padku powinien polegac na powolnym, równomiernym i przeciwpradowym ruchuwzglednym pomiedzy warstewka pary i warstewka cieczy. To powolne przeplywa¬ nie w prawie poziomym kanale o malej wysokosci odbywa sie bez wirów, a wiec bez emulgowania, pryskania lub pienie¬ nia sie. Jak stwierdzono doswiadczalnie, w celu przezwyciezenia tarcia pomiedzy nasyconemi parami w kanale i warstewka cieczy, ogrzana do punktu wrzenia, trze¬ ba zastosowac nieznaczne, równomierne cisnienie stale, wskutek czego przy znacz¬ nej dlugosci drogi, jaka moze miec kanal wymienny, i wskutek duzej powierzchni cieczy, podlegajacej frakcjonowaniu, o- trzymuje sie prawie zupelna wymiane substancyj i ciepla pomiedzy warstewka cieczy i warstewka pary, t. j. mozliwie doskonala równowage pomiedzy obydwie¬ ma fazami.Dzieki takiemu postepowaniu w obre¬ bie jak najwiekszej liczby mozliwie ma¬ lych róznic temperatur sprawnosc frak¬ cjonowania, a równiez stopien zuzycia cie¬ pla sa lepsze, anizeli przy frakcjonowaniu w znanych kolumnach.Kanaly biegna poziomo lub wznosza sie skokami o dlugich, nachylonych lub poziomych odcinkach drogi i krótkich pro¬ stopadlych lub pochylych progach. W zad- nem miejscu kanalu droga nie opada w kierunku postepujacego frakcjonowania, gdyz w przeciwnym razie te miejsca na¬ pelnialyby sie splywajacemi skroplinami.Na podstawie pomiarów, przeprowa¬ dzonych w znanych kolumnach do frakcjo¬ nowania, stwierdzono, ze temperatury wzdluz calej wysokosci kolumny ustalaja sie zgodnie z przebiegiem frakcjonowania.Stwierdzenie to dowodzi, ze w pracy ko¬ lumny jest rzecza niezmiernie wazna, aby naturalna skala temperatur, powstajaca w wyniku wymiany pary i ciepla, byla jak najmniej zaklócana wewnatrz wskutek przechodzenia ciepla przez scianki ko¬ lumny nazewnatrz albo- nawet przez ciepl¬ ne przeciwprady wewnatrz. A zatem kana¬ ly, umieszczone obok siebie, powinny po¬ siadac ten sam kierunek przeplywu pary i tern samem jednakowe kierunki spadku temperatury. Pomiedzy temi kanalami i ich sciankami w calym zwartym kadlu¬ bie kolumny nie pozostaje wolna zadna martwa przestrzen. W celu zmniejszenia szkodliwego dzialania ciepla, przechodza¬ cego przez oslone kolumny, na rozdzial temperatur wewnatrz kolumny, kolumna wedlug wynalazku, w odróznieniu od zwyklych typów kolumn, posiada znacz¬ nie wieksza srednice, dzieki czemu zosta¬ je zmniejszony stosunek powierzchni ob¬ wodowej do pojemnosci kolumny. Stosu¬ nek ten jest najmniejszy wówczas, gdy wysokosc jest równa srednicy kolumny. Po¬ niewaz jednak powierzchnia dolna kolum¬ ny jest ogrzewana stale parami, wydziela- jacemi sie z kotla, natomiast powierzch¬ nia obwodowa i powierzchnia pokrywy nie sa bezposrednio podgrzewane, przeto po¬ wierzchnia, wymieniajaca cieplo, jest naj¬ mniejsza wtedy, gdy wysokosc jest równa polowie srednicy kolumny. Przekrój dol¬ nej czesci kolumny do frakcjonowania we¬ dlug wynalazku nie powinien znacznie od¬ biegac od ksztaltu kolowego, wielokatne- go lub kwadratowego.Kanaly o przekroju wydluzonym, przedstawione na fig. 1, 2, 3 i 5 rysunku, mozna latwo laczyc w zespól o zadanym przekroju kwadratowym, dzieki czemu po¬ wierzchnie obwodowe zespolów, przedsta¬ wionych na fig. 4, 6, 7 i 8, sa najmniejsze w stosunku do ich calkowitej objetosci.Kanal wedlug fig. 1 moze byc równiez co pewien odstep podzielony na dwie lub kilka galezi równoleglych, jak przedsta¬ wia fig. 2.Zespoly kanalów, opisanych powyzej, sa umieszczone nad wspólnym kotlem, pracuja osobno i przeprowadzaja jedno¬ czesnie i niezaleznie od siebie cale frak¬ cjonowanie. Aby praca kolumny byla do¬ kladnie uzgodniona, ciecz splywajaca mu- - 2 —si byc doprowadzana w* ilosci i teriiperatu- rze, dostosowanych do jednakowo zbudo¬ wanych zespolów. Jezeli zespoly sa nie¬ jednakowe, ilosc i temperatura cieczy splywajacej powinny byc równiez odpo¬ wiednio przystosowane.Zespoly powyzsze tworza kanal o ksztalcie srubowym, wznoszacym sie cia¬ gle, lub tez kanal, zlozony z poziomych odcinków, ustawionych schodkowo (fig. 10), przyczem skok linji srubowej odpo¬ wiada wysokosci kanalu. Przy wiekszym spadku skok linji srubowej moze byc wie¬ lokrotnoscia wysokosci kanalu. W zespole równoleglych kanalów, lezacych jeden nad drugim, kazdy kanal pojedynczy, naleza¬ cy do zespolu, wyposazony w oddzielny doplyw i wyplyw, zachowuje sie dokladnie tak samo jak wspomniane wyzej zespoly poziome, pracujace niezaleznie od siebie, lecz w taki sposób, iz ich dzialanie jest uzgodnione. To samo zachodzi w zespole, zlozonym z wielu kanalów równoleglych, umieszczonych jeden nad drugim poziomo lub z niewielkiem nachyleniem, jak przed¬ stawia fig. 11. W tym przypadku kazdy kanal, niezaleznie od pozostalych, stano¬ wi calkowita droge frakcjonowania i pra¬ cuje zgodnie z innemi kanalami przy u- trzymaniu jednakowego przeplywu. Przez podzial poszczególnego kanalu zapomoca przegród pionowych jego dlugosc zwiek¬ sza sie, jak przedstawia w zarysie fig. 14.W urzadzeniach do frakcjonowania, o- trzymanych przez polaczenie poszczegól¬ nych zespolów, zespoly, umieszczone we¬ wnatrz, moga byc z zewnatrz osloniete ze¬ spolami a w celu ochrony przed stratami ciepla, jak przedstawiono na fig. 15 i 16.Zespól i moze byc równiez1 otoczony kana¬ lami poziomemi zespolu zewnetrznego a, zlozonego równiez z równoleglych kana¬ lów, lezacych jeden nad drugim, jak przed¬ stawiono w przekroju pionowym na fig. 17 i 18. We wszystkich tych ukladach pro¬ dukt, wytworzony w zespole wewnetrz¬ nym, jest pobierany oddzielnie od produk¬ tów, wytwarzanych w zewnetrznych cze¬ sciach ochronnych, jako skropliny pierw¬ szej i drugiej jakosci, odpowiednio do» stop¬ nia stalosci cieplnej procesu frakcjonowa¬ nia. Wobec tego uklad pracuje najlepiej, gdy czesc wewnetrzna i czesc zewnetrzna ukladu wspólpracuja odpowiednio z dwo¬ ma oddzielnemi kotlami.Niekorzystne przechodzenie ciepla pro¬ stopadle do scianki plaszcza zewnetrzne¬ go mozna zrównowazyc, ewentualnie, przez umieszczenie urzadzenia grzejnego wedlug fig. 11, podzielonego na strefy pio¬ nowe. Urzadzenie grzejne umozliwia szyb¬ kie zrównanie temperatury scianki pla¬ szcza lub otoczenia z temperatura we¬ wnetrzna odnosnej strefy, ustalona bezpo¬ srednio przedtem, przyczem urzadzenie to moze byc uruchomiane recznie lub samo¬ czynnie w sposobi ciagly. W przypadkui de¬ stylacji nieciaglej temperatury te powoli wzrastaja, a w przypadku destylacji ciaglej ustalaja sie w przyblizeniu na stalym pozio¬ mie.Przy frakcjonowaniu gazów skroplo¬ nych urzadzenie oslania sie przed doply¬ wem ciepla z zewnatrz zapomoca regulo¬ wanych urzadzen chlodniczych.Urzadzenie do frakcjonowania wedlug wynalazku nadaje sie do wszystkich reak- cyj chemicznych i fizycznych pomiedzy gazami lub parami z jednej strony i ciecza¬ mi z drugiej, np. ahsorbeji gazów, plóka- nia gazów, zageszczania, jak równiez moze znalezc zastosowanie w komorach i wie¬ zach przy wyrobie kwasu siarkowego, Przez stopniowe odparowywanie w tych urzadzeniach samej cieczy lub w strumie¬ niu gazu albo powietrza mozna otrzymy¬ wac w sposób najbardziej ekonomiczny ni¬ skie temperatury.Sposób frakcjonowania wedlug wyna¬ lazku mozna przeprowadzac dwojako, mianowicie tak, iz 1. Warstewka cieczy splywa powoli — 3 —podobnie jak w zwyklych kolumnach dzie¬ ki odpowiedniemu ciaglemu lub nieciagle¬ mu pochyleniu powierzchni, podtrzymuja¬ cej ciecz. 2. Warstewka jest nieruchoma i spo¬ czywa na przewaznie poziomych po¬ wierzchniach.Stwierdzono, ze w kanalach okreslo¬ nych wymiarów moze byc utrzymywana warstewka, która dzieki przyczepnosci przylega do poziomej lub lekko nachylonej powierzchni, ewentualnie wytloczonej chro¬ powato lub sfalowanej. Poza tern na po¬ wierzchniach poziomych moze byc utrzy¬ mana nieruchomo, praktycznie biorac, wszelka zadana ilosc cieczy w ten sposób, ze powierzchnie te wyklada sie cienka równomierna warstwa materjalu wlókni¬ stego, np. bawelny, sztucznego jedwabiu, welny szklanej, azbestu lub welny zuzlo¬ wej, nadajac tej warstwie grubosc, ustalo¬ na na podstawie próby wstepnej, wykazu¬ jacej ilosc zatrzymywanej cieczy na jed¬ nostke powierzchni.Oprócz tego, poniewaz wloskowatosc materjalu wlóknistego przyczynia sie do bardzo równomiernego rozdzialu cieczy na najwieksze powierzchnie poziome, ma- terjaly te nie pozwalaja na splywanie cie¬ czy do najglebszych miejsc powierzchni, jezeli powierzchnia ta posiada niedoklad¬ nosci, np. nierównosci i odchylenia od po¬ ziomu; przy uzyciu np. pewnych gatunków welny szklanej odchylenia powierzchni moga wynosic do 5 cm.Taka regulacje rozdzialu cieczy mozna polecic równiez na wszystkich odcinkach kanalu z powierzchniami naprzemian po- ziomemi i lekko nachylonemi.Poza tern stwierdzono, ze zasadniczo, poslugujac sie taka wykladzina, na pozio¬ mych powierzchniach mozna wytworzyc powolny, ciagly i równomierny ruch cie¬ czy, jezeli materjal wlóknisty zwisa na jednym koncu pionowo lub ze znacznem nachyjenieim. Koniec nachylony materjalu wloskowatego wywiera dzialanie ssace za¬ leznie od grubosci i róznicy poziomów. To samo zachodzi w aparacie, w którym caly przelot kanalu jest rozdzielony na kilka równoleglych powierzchni poziomych, po¬ laczonych ze soba zapomoca stopni pochy¬ lych lub pionowych. Nieprzerwana warstwa materjalu wlóknistego, wegla absorbcyj- nego lub materjalów koloidalnych, np. ze¬ lu krzemowego, wywiera dzialanie ssace na odcinki poziome i stopnie pionowe az do najnizszego poziomu'kanalu, powodu¬ jac jednostajny i ciagly splyw powolny warstewki cieczy.Przeprowadzanie sposobu wedlug wy¬ nalazku przy zastosowaniu nieruchomej warstewki cieczy, a wiec bez wlasciwego splywania, objasniaja przyklady nastepu¬ jace.Przyklad I. 1260 kg lekkiego oleju ze smoly wegla kamiennego, zawierajacego, jako glówny skladnik, 630 kg benzenu, wlewa sie do kotla destylacyjnego, przy- czem urzadzenie do frakcjonowania posia¬ da pojemnosc cieplna, wystarczajaca do skroplenia i ewentualnie zatrzymania ca¬ lej ilosci benzenu. Cieplo skroplenia 630 kg benzenu jest latwo pochlaniane przez 7588,7 kg blachy stalowej o grubosci 0,218 mm, która ogrzewa od 15°C do 80,1°G, to jest do punktu wrzenia benzenu. Przy kon¬ cu frakcjonowania, gdy zawartosc kotla jest wydestylowana calkowicie, wylicze^ nie kaloryczne stwierdza równiez, ze w ze¬ spole do frakcjonowania pozostaje jeszcze warstwa koncowa o ciezarze 975 kg i o przecietnej grubosci 0,27 mm, Przyklad II. 1260 kg antracenu suro¬ wego o zawartosci 30% produktu czystego, laduje sie do kotla destylacyjnego. Oby¬ dwa izomery: fenantren i antracen, prawie o jednakowym punkcie wrzenia, stanowia glówny skladnik o wadze 567,2 kg. Aby je skroplic potrzeba 1217 kg blachy stalowej o grubosci 0,218 mm, która dzieki temu zo¬ staje ogrzana od 15°C do punktu wrzenia — 4' —antracenu, L j. do 339°C; Przy koncu frak¬ cjonowania, gdy zawartosc kotla jest wy- destylowana calkowicie, w zespole znaj¬ duje sie jeszcze warstwa koncowa, waza¬ ca 559,8 kg o sredniej grubosci 0,972 mm.We wszystkich przypadkach po odpo- wiedniem ochlodzeniu zespolu mozna de¬ stylowac kolejno nastepne ladunki kotla, dopóki nie narosnie warstwa koncowa ta¬ kiej grubosci, ze ladunek nie bedzie sie juz miescil w kotle. Warstwe koncowa mozna zmywac za kazdym razem nowym ladunkiem kotla albo usuwac zapomoca strumienia, wytwarzanego umyslnie na po¬ czatku kazdej nowej destylacji.Po calkowitem wydestylowaniu zawar¬ tosci kotla mozna wytworzyc próznie w przewodzie do odplywu gotowego destyla¬ tu, przyczem frakcjonowanie prowadzi sie dalej, az przy danej prózni warstewka koncowa nie bedzie mogla juz wiecej na¬ rastac. Warstwa koncowa jest uzaleznio¬ na od temperatury zespolu. Temperatura poczatkowa powinna byc równa punktowi wrzenia w prózni skladnika o najwyzszym punkcie wrzenia, pozostawionego w zespo¬ le. Aby otrzymac niezbedny spadek tem¬ peratury, trzeba zwiekszyc odpowiednio cisnienie w celu dostatecznego podwyzsze¬ nia punktu wrzenia skladnika o najniz¬ szym punkcie wrzenia.Przyklad III. Zespól do frakcjonowa¬ nia podgrzewa sie goracym azotem tech¬ nicznym do temperatury 40°C, stanowia¬ cej punkt wrzenia w prózni skladnika o najwyzszym punkcie wrzenia, mianowicie ksylolu (pod cisnieniem 17,1 mm slupka rteci). Nastepnie zapomoca azotu wytwa¬ rza sie cisnienie, odpowiadajace 1703 mm slupka rteci. Olej lekki ze smoly wegla kamiennego, podlegajacy destylacji i pod¬ grzany do 40°, zostaje wtloczony do kotla i szybko podgrzany. W 76°C wre najpierw siarczek wegla i skrapla sie w zespole, na¬ stepnie otrzymuje sie kolejno benzen, to¬ luen i, wreszcie, w 170°C —ksylol. Na¬ stepnie kociol oddziela sie od zespolu szczelnym zaworem i frakcjonowanie pro¬ wadzi sie do konca przy spada jacem ci¬ snieniu. Cisnienie przy wylocie zespolu do frakcjonowania jest ze wzgledów dyna¬ micznych zawsze nieco nizsze niz przy wlocie do zespolu. Z tego powodu szyb¬ kosc parowania, a wskutek tego i dziala¬ nie chlodzace w górnych czesciach apara¬ tu jest silniejsze, anizeli w czesci dolnej.Efekt aerodynamiczny, wyrazajacy sie cia¬ glym spadkiem cisnienia, podtrzymuje za¬ tem pewne stopniowanie temperatury, któ¬ re zapewnia bieg frakcjonowania, az ze¬ spól wróci do swego pierwotnego stanu o- próznienia i do temperatury poczatkowej.Takicykl o jak najlepszem wyzyskaniu ciepla mozna powtarzac dowolna liczbe razy. Chcac frakcjonowac wszystkie sklad¬ niki oleju lekkiego, nalezy przyjac jako poczatkowa temperature 75°C, to jest punkt wrzenia w prózni skladnika o naj¬ wyzszym punkcie wrzenia (naftalenu), a w odniesieniu do skladnika o najnizszym punkcie wrzenia, to jest siarczku wegla, przyjmuje sie 105°C jako punkt wrzenia pod cisnieniem bezwzglednem 3800 mm slupka rteci.Przyklad IV. Z 30%-owego antrace¬ nu surowego destyluje sie starannie w zwy¬ klej kolumnie wode i oleje az do punktu wrzenia = 250°C. Zespól podgrzewa sie goracym azotem technicznym do 250°C i wytwarza sie cisnienie 1382 mm slupka rteci. Nastepnie goracy antracen surowy, obrobiony uprzednio, wtlacza sie do ko¬ tla destylacyjnego! i szybko podgrzewa sie.Najpierw destyluje w 285°C naftalen dwumetylowy a potem kolejno acenaften, fluoren, poczem w 373°C — fenantren — antracen, w 383°C — karbazol i nastepnie skoro zostanie osiagnieta temperatura 408°C jako punkt wrzenia fluorantenu, przy cisnieniu 1382 mm kociol oddziela sie od zespolu szczelnym zaworem. Teraz przy spadajacem cisnieniu frakcjonuje sie — 5 —do konca, az zespól zoetanie oprózniony i osiagnie znowu temperature poczatkowa 250°Cf w której mozna rozpoczynac nowa destylacje.Przy tern samem cisnieniu 1382 mm slupka rteci mozna rozpoczac destylacje w temperaturze poczatkowej 220°Cf jeze¬ li przedtem kociol zostanie oddzielony od zespolu x juz w 383°C, to jest temperatu¬ rze wrzenia karbazolu pod cisnieniem 1382.mm.Powyzsze przyklady dotycza metody roboczej z nieruchoma warstwa cieczy.Przy destylacji ciaglej lub nieciaglej wedlug metody roboczej z ruchoma war¬ stwa cieczy wymienione wyzej zasadnicze warunki kaloryczne ^pomiedzy warstwa i scianka kanalu odgrywaja zupelnie taka sama role, lecz w tym przypadku nie sta¬ nowia Juz one wylacznych wartosci, okre¬ slajacych proces, poniewaz wymienione wyzej chlodzenie powoduje splywanie przynajmniej jednej czesci warstwy wzglednie strumienia.Przyklad V. Zespól do frakcjonowa¬ nia wedlug fig. 19, 20, 21. Kanal jest wy¬ konany z cienkiej blachy stalowej o gru¬ bosci 0,218 mm. Równolegle blachy 14 (po¬ ziome lub lekko nachylone) sa utrzymy¬ wane w stalej odleglosci wzajemnej 5 — 20 mm zapomoca malych ksztaltek ze sztucznego kamienia lub odcinków rury stalowej. Aby otrzymac nieprzerwana dro¬ ge, wznoszaca sie srubowo, równolegle blachy poziome sa polaczone zapomoca pionowych lub lekko nachylonych krótkich stopni z tej samej blachy, jak przedsta¬ wiaja fig. 10 i 21.Na poszczególnych dnach umieszczone sa elektryczne lub sprezynowe termome¬ try rteciowe do wskazywania temperatury, umozliwiajace regulowanie ogrzewania scianki zewnetrznej urzadzenia w kazdej chwili frakcjonowania. Najlepiej zastoso¬ wac w tym przypadku samoczynny roz¬ rzad zródól ogrzewania.Zespól do frakcjonowania, posiada,jacy w przekroju najmniejszy obwód, w posta¬ ci, przedstawionej na fig. 20, 21, okazal sie naj korzystnie jszy.Warunek ten jest spelniony wtedy, gdy obwód lub srednia dlugosc drogi 24 (fig. 20) jest równa 5 m, powierzchnia — 5 r2n, a odcinek prostolinijny 23 jest równy , przyczem promien r jest równy szerokosci kanalu.Kompletny aparat destylacyjny we¬ dlug fig. 19 sklada sie z kotla 5 i zespolu do frakcjonowania, zlozonego z poziomych blach równoleglych 14, polaczonych krót- kiemi stopniami, oraz ze skraplacza, który w przypadku uzycia produktu o wysokim punkcie wrzenia i topliwosci posiada ksztalt stozka 6, którego górna tworzaca jest pozioma. Cyfra 7 oznacza zawór.Ksztalt skraplacza ulatwia wyjmowanie skrzeplej masy produktu otrzymanego.Zespól moze byc izolowany lub tez, gdy chodzi o frakcjonowanie substancyj o wysokim punkcie wrzenia, moze posiadac ogrzewanie ochronne, uskuteczniane za¬ pomoca szeregu regulowanych samoczyn¬ nie grzejników elektrycznych, wspóldzia¬ lajacych z ogrzewaniem gazowem 9, które równiez moze byc regulowane samoczyn¬ nie, lecz z mniejsza dokladnoscia (fig. 19).Przestrzen ponad górna blacha 10 jest zaopatrzona we wskazujacy na odleglosc termometr, nieprzedstawiony na rysunku, który mierzy temperature uchodzacych par przed wejsciem do zbiorników. Na o- strym koncu zbiornika znajduje sie termo¬ metr 16, który ma na celu wskazywanie silnych wahan temperatury tego miejsca skraplania, odpowiadajace zmianom prze¬ plywu wyplywajacego destylatu skroplo¬ nego.Przy destylacji substancyj o wysokim punkcie wrzenia przestrzen 10 nad górna blacha wyposaza sie w ogrzewanie ze¬ wnetrzne 11, które zapobiega nadmierne- — * —mu skraplania sie i pozwala na skraplanie tylko zadanych ilosci cieczy.Kociol posiada otwór 12 do napelniania oraz U; dolu kurek spustowy 13. Termome- tryf manometry i zawory bezpieczenstwa nie sa przedstawione na rysunku. Przy de¬ stylacji pod cisnieniem wzglednie w próz¬ ni kociol moze byc zamkniety szczelnym zaworem i odlaczony od zespolu (na ry¬ sunku nieuwidoczniono).Przyklad VL Zespoly do frakcjono¬ wania sa polaczone w szereg wedlug fig. 7, 8 i 9. Konstrukcyjne uproszczenie sta¬ nowi zastosowanie prostokatnych lub zao¬ kraglonych ksztaltów zasadniczych we¬ dlug fig. 4, 8 i 9, które dzieki polaczeniu bokami kilku zespolów sa zabezpieczone przed stratami ciepla. Pomimo to, zwla¬ szcza w przypadku przeróbki substancji o wysokim punkcie wrzenia, frakcjonowa¬ nie staje sie lepsze, dzieki systemowi sa¬ moczynnie regulowanych ogrzewaczy o- chronnych, np. grzejników elektrycznych, wezownic parowych lub wodnych albo pierscieni 8 palnika gazowego. Ogrzewa¬ cze te sa rozrzadzane zapomoca sprezy¬ stych termometrów rteciowych lub termo¬ metrów elektrycznych, jak w przykladzie V. Poniewaz zespoly, pracujace na dro¬ gach poziomych 17 i równoleglych, zasila¬ ne jednakowym strumieniem splywajacym, wytwarzaja jednakowe produkty, przeto uklad wedlug fig. 8 mozna uproscic przez opuszczenie scianek posrednich 18 i pola¬ czenie jednakowo skierowanych strumieni równoleglych zespolów sasiednich 1 i 2 (fig. 9). Jezeli blachy sa polaczone nie po- ziomemi, lecz prostopadlemi stopniami i tworza ciagle wznoszace sie kanaly / i 2, to wspólne pomosty poziome 3 i 4 stano¬ wia zakrety podnoszacych sie i opadaja¬ cych prostych dróg frakcjonowania.W celu destylacji szczególnie wysoko- wrzacych substancyj pokrywa 20 (fig. 7) jest zaopatrzona w urzadzenie 11 do rów-: nomiernego ogrzewania (elektryczne, ga¬ zowe lub. jakiekolwiek inne). Dzieki rów¬ nomiernemu hamowaniu ogrzewaniat ciecz skrapla sie równomiernie na pokrywie i splywa, dzieki przedzialom 20 (fig. 8) w srodku 21, w ilosciach, proporcjonalnych do skraplajacych powierzchni czesciowych, do zgodnie pracujacych zespolów.Przyklad VII. Zespól do frakcjono¬ wania jest przedstawiony na fig. 11, 12, 13.Dluga, szeroka, pozioma lub lekko nachy¬ lona rura o przekroju okraglym lub wielo- kalnym, albo najprosciej o przekroju czworokatnym jest wypelniona licznemi blachami równoleglemi z zastosowaniem malych ksztaltek, jak na fig. 1. W róznych pionowych strefach pierscieniowych w srodkowej czesci blachy srodkowej umie¬ szczone sa termometry wskazujace, które wlaczaja ogrzewanie, natomiast odpo¬ wiednie inne termometry, znajdujace sie nazewnatrz lub tez przy sciance plaszcza w tych samych pionowych strefach pier¬ scieniowych, wylaczaja ogrzewanie.Kociol moze byc typu lezacego, jak na fig. 11 kociol 5, lub tez pary moga byc wpuszczane bezposrednio z wyparnika ru¬ rowego do zespolu. Uklad urzadzenia do doplywu par 22 pozwala na mozliwie rów¬ nomierny rozdzial par na calej dlugosci wlotu do kanalu. W przypadku frakcjono-? wania z warstewka splywajaca strumien splywajacy powinien byc zapomoca spe- ca/lnego systemu rurowego rozlozony rów¬ nomiernie na wszystkie blachy, aby kana¬ ly pracowaly zgodnie. Blachy w strefie wyjsciowej moga byc polaczone ewentu¬ alnie z grubemi blachami 27 lub plytami, które pozwalaja na równomierne i wystar¬ czajace odprowadzanie ciepla przez scian¬ ke aparatu do przylaczonej chlodnicy 28, np. chlodnicy powietrznej, lub tez kapiel chlodnicza olejowa, wodna lub solankowa Jest utrzymywana w scisle okreslonej tem¬ peraturze przez mieszanie i regulowanie.Wyplyw gotowego destylatu odbywa sie wówczas ? obydwcjeL atron ?5 odplywa- - 1 -wego konca zespolu kanalów i prowadzi przez rure 26 do skraplaczy, jak przed¬ stawia przekrój wzdluz linji 12 — 12 na fig. 11 w widoku zgóry. PL