Przedmiotem wynalazku niniej szego jest urzadzenie do oczyszczania powietrza i wytwarzania atmosfery, umozliwiajacej oddychanie, w przestrzeni szczelnie lub nieszczelnie zamknietej, W celu zapewnienia moznosci regene¬ rowania powietrza w schronach zbioro¬ wych lub przestrzeniach zamknietych, np. w gondolach balonów stratosferycznych, proponowano juz przepuszczanie powie¬ trza, zepsutego przez oddychanie zalogi, przez naboje, zawierajace wodorotlenek potasowy w kawalkach, przyczem ruch strumienia gazowego wytwarzano np. za- pomoca dmuchawy, uruchomianej strumie¬ niem sprezonego tlenu, pochodzacego z od¬ powiedniego zbiornika, np. z butli. Stru¬ mien tego tlenu stanowil zarazem dawke uzupelniajaca, potrzebna do odnowienia atmosfery, sluzacej do oddychania. Urza¬ dzenie takie nie zabezpieczalo jednak moz¬ nosci oddychania zalogi schronu przefil- trowanem i oczyszczonem powietrzem, na¬ plywajacem z zewnatrz.Wynalazek niniejszy ma na celu umoz¬ liwienie we wszelkich warunkach oczy¬ szczenia powietrza lokali lub schronów szczelnie lub nieszczelnie zamknietych, po¬ laczonego z odnowieniem tego- powietrza lub bez odnawiania go. Urzadzenie wedlug wynalazku niniejszego umozliwia oczy¬ szczenie oraz przesaczenie powietrza, prze¬ znaczonego do oddychania, przez poddanie go, po ewentualnem oczyszczeniu, dziala¬ niu regeneracyjnemu jakiegokolwiek nad¬ tlenku o duzej zawartosci tlenu, np. nad-tlenku pota$Qiwcowego, który energicznie wiaze dwutlenek wegla z powietrza zepsu¬ tego/^ wywiazuje tlen.Odpowiednia zawartosc tlenu1 w powie¬ trzu mozna zapewnic równiez zapomoca dawek, pochodzacych z zewnatrz, np.l(ze zbiorników ze sprezonym gazem, przyczera dwutlenek wegla moze byc wiazany w jakirY kolwiek sposób znany.Na rysunku uwidoczniono tytulem przy-* kladu urzadzenie wedlug wynalazku ni- niejszego,, przyczem fig. 1 przedstawia wi- dok ogólny urzadzenia, sluzacego do oczy¬ szczania i przesaczania lub jdo regenerowa¬ nia powietrza, fig. 2 — przekrój przez ko¬ lumny filtracyjne, fig. 3 — przekrój szcze¬ gólu kolumny filtracyjnej w podzialce zwiekszonej, fig. 4 — przekrój poprzeczny czesci urzadzenia wedlug wynalazku, slu¬ zacej do uszczelnienia drzwi, a fig. 5 — schematyczny widok zgóry urzadzenia skombinowanego, które moze sluzyc za- równoi do samego' oczyszczania powietrza,, jak i jego odnawiania (regeneracji); fig. 6, 7 i 8 przedstawiaja odpowiednio: rzut pio¬ nowy, przekrój pionowy wzdluz linji VIII — VIII na fig. 6 oraz przekrój po¬ przeczny wzdluz linji IX — IX na fig. 6 szczelnych drzwi schronu, fig. 9 i 10 — rzut pionowy i czesciowy przekrój pewnego szczególu urzadzenia do uruchomiania drzwi, fig. 11 — schematyczny widok ogól¬ ny schronu w podzialce zmniejszonej, fig. 12 — przekrój schematyczny szczególu za¬ mkniecia, zabezpieczajacego szczelnosc rur, odprowadzajacyeh powietrze zanieczy¬ szczone, a zarazem niedopuszczajacego do powrotu powietrza zewnetrznego.Urzadzenie wedlug fig. 1, sluzace do utrzymywania prawidlowego skladu po¬ wietrza w przestrzeni zamknietej, jest u- mieszczone badz w jej wnetrzu, badz w jej poblizu. Ten zupelnie gazoszczelny schron jest zaopatrzony,w otworach, np. ; przy drzwiach wejsciewychr w uszczelnie.-: niar które ,stajtiQwiQ jnoze znan£ wzaAzgaia lub tez najlepiej urzadzenie wedlug wyna¬ lazku niniejszego, przedstawione na fig. 4; w kazdym razie schron jest urzadzony w ten sposób, ze moze wytrzymywac i za¬ chowywac pewna nadwyzke cisnienia ati#c*s£ery otaczajacej, wynoszaca 5 — 10 "rguik, slupa wody. W tym celu schron jes^ wyposazony w przewód oprózniajacy wedlug fig. 11 i 12, który uchodzi naze¬ wnatrz urzadzenia i zawiera odpowiedni narzad uszczelniajacy, jak tip. zawór wsteczny, zamkniecie wodne i t. d.Nazewnatrz urzadzenia wyprowadzony jest, o ile moznosci jak najwyzej (niezazna- czony na rysunku) komin powietrzny (lub rura blaszana), polaczony z nasada laczni¬ kowa 1 (fig. 1), która uchodzi do komory zbiorczej 2, zajmujacej górna czesc kolum¬ ny filtracyjnej 3; kolumna ta zawiera w swej czesci dolnej komore zbiorcza 4, po¬ laczona przewodem 5 z drugim zespolem filtrów, który, podobnie jak pierwszy, skla- dai sie z górnej komory zbiorczej 6 kolum¬ ny oczyszczajacej 7 i/dolnej komory zbior¬ czej 8. Komora 8 laczy sie przewodem 9 ze strona ssawna wentylatora 10, którego rura tloczna 11 rozgalezia sie na dwa prze¬ wody 12, 13, zaopatrzonej odpowiednio w zasuwy 14, 15, umozliwiajace kierowanie powietrza tloczonego zapomoca wentylato¬ ra badz do omawianego schronu, badz tez do innego lokalu, np. do maszynowni, r W schronie lub innej przestrzeni odpo¬ wiedniej korzystne jest umieszczenie ka¬ nalu (niezaznaczonego na rysunku) do od¬ prowadzania powietrza, wyposazonego ,w zawór wsteczny i uchodzacego' ewentualnie nazewnatrz z urzadzenia. Kazda z kolumn , 3x7 zawiera, jak uwidoczniaja fig. 1 — 3f filtry 16, z których kazdy posiada (fig. 3) scianke 17 ksztaltu np, kolistego, która mozna wykonac np. przez zwiniecie odcin¬ ka blachy zelaznej i zlutowanie, nastepi3.i$ jego konców. Na dolnym cokole 18, wyko¬ nanym w dowolny sposób, umieszczone jest sito a odpowiedniej gestosci oczek^Kaz^yu — Z —filtr 16 posiada na jednym koncu, np. dol¬ nym, kolista listwe 20, która wchodci w wy¬ zlobienie 21 odpowiedniej powierzchni sa¬ siedniego filtru 16, zawierajace wkladke uszczelniajaca 22 z kauczuku lub dowolne¬ go innego materjalu odpowiedniego.Filtry kolumny sa docisniete do siebie z zadanym stopniem szczelnosci zapomoca dowolnej liczby sciagaczy 23 (fig. 1).Pierwsza kolumna filtracyjna 3 jest przeznaczona np. do zatrzymywania cial stalych lub cieklych, stanowiacych zawie¬ sine koloidalna powietrza, a wiec np. dy¬ mów i innych mgiel, dalej kwasów w po¬ staci zawiesiny pecherzykowatej, np. kwa¬ su solnego, bedacego produktem rozkladu fosgenu i dwufosgenu w powietrzu wilgot- nejn, lub tez zawiesiny kwasu siarkowego, z której zlozone sa sztuczne mgly z dymia¬ cego kwasu siarkowego (oleum), odparowa¬ nego na wolnem powietrzu.Caly zespól filtrów lub tylko czesc fil¬ trów drugiej kolumny 7 sluzy doi zatrzymy¬ wania zapomoca wegla aktywnego lub w dowolny inny sposób gazów szkodliwych, np. bojowych, które wystepuja w postaci czasteczkowej gazów doskonalych, ale znajdujacej sie wpoblizu ich punktów skraplania sie, jak np. chloru, fosgenu, dwu¬ fosgenu, chloropikryny, iperytu (dwuchlo- rosiarczku etylowego) i innych gazów lub par.W tym celu w kazdym filtrze 16 umie¬ szcza sie materjaly wlókniste, ziarniste lub sproszkowane, umozliwiajace osiagniecie wyniku zadanego, przyczem substancje, rozmieszczone na sicie 19 kazdego filtru, zajmuja jedynie czesc objetosci wewnetrz¬ nej tego filtru i pozostawiaja wolna prze¬ strzen (komore) 24, umozliwiajac przez to rozprezanie sie powietrza, które prze¬ szlo przez warstwe filtrujaca kazdego fil¬ tru.Rodzaj substancyj, zawartych w kaz¬ dym z filtrów 16, zmienia sie oczywiscie zaleznie od wyniku zamierzonego. W opi¬ sanej postaci wykonania chodzi o filtrowa¬ nie powietrza zewnetrznego w celu przy* gotowania go do wdechiwania przez zalo¬ ge schronu zamknietego, ale oczywiscie mozna w razie zastapienia substancyj, za¬ wartych w poszczególnych tylko filtrach lub w ich zespole, albo tez przez dolacze¬ nie do urzadzenia wedlug fig. 1 i 2 jednej lub kilku kolumn z aktywowanym lub nie- aktywowanym nadtlenkiem sodu, oksyli- tern i t. d., wzglednie z innym analogicz¬ nym nadtlenkiem alkalicznym, przeprowa¬ dzic oczyszczenie powietrza w obiegu za¬ mknietym, przyczem tlenu, potrzebnego do oddychania, moga dostarczyc badz same substancje, zawarte w warstwach filtra¬ cyjnych, badz tez zbiortfriki pomocnicze, np. butle, uzywane w handlu.Mozna równiez umiescic w dolnych fil¬ trach 16 ziarna substancji zasadowej, np. weglanu wapniowego, w celu zatrzymania par kwasów, zawartych jeszcze ewentual¬ nie w powietrzu.W celu zabezpieczenia szczelnosci przestrzeni zamknietej, w której powie¬ trze ma byc poddane oczyszczeniu lub re¬ generacji, kazdy otwór mozna zaopatrzyc w uszczelke. W urzadzeniu, przedstawio- nem np. na fig. 4, w gniezdzie 32, stano- wiacem zazwyczaj czesc oprawy 33 drzwi, umieszczony jest waz gumowy 31, napel¬ niony powietrzem, który jest otoczony tern gniazdem na obwodzie wiekszym od 180\ najkorzystniej zas wiekszym odi 270°.Przylga drzwi stanowi szczelna fuge, zajmujac mniejsza od 90° czesc obwodu weza. Waz ten moze byc równiez przykle¬ jony do swego gniazda zapomoca odpo¬ wiedniego kleju, bedac wyposazony w za¬ wór, najlepiej samoczynny, w rodzaju zanikniecia wodnego lub klapy, który po¬ zwala na uchodzenie powietrza ze schro¬ nu nazewnatrz, lecz uniemozliwia jego po¬ wrót do wnetrza schronu.Przewód wzglednie waz 31 jest wypo¬ sazony w odpowiedni przyrzad do nady- - 3 -mania, który stanowic moze np. zawór, przechodzacy na wylot przez jedna z opraw 32, 33. Mozliwe jest równiez (i to byloby najpraktyczniej) umieszczenie za¬ woru tego w tej czesci weza, z która wcho¬ dzi w zetkniecie rama 34 drzwiczek 30 na fig. 4 i w miejscu, odpowiadajacem polo¬ zeniu wspomnianego zaworu, wydrazenie w ramie tej kanalu, prowadzacego do zbiornika z czynnikiem sprezonym. W ten sposób zamkniecie drzwiczek wytwarzalo¬ by samoczynnie cisnienie uszczelniajace we wnetrzu weza 31.Gdy chodzi o przesaczenie powietrza, zaczerpnietego z zewnatrz, majacego slu¬ zyc do oddychania zalogi schronu, urucho¬ mia sie wentylator 10, który przez nasade / wsysa powietrze zewnetrzne. Powietrze przechodzi przez kolumny 3 i 7, a nastep¬ nie rozdziela sie w schronie, plynac przez jedna lub druga nasade tloczna 12, 13, albo przez obydwie razem, W czasie prze¬ chodzenia przez filtry 16 powietrze styka sie z substancjami filtrujacemi lub chlo- dzacemi, zawartemi w tych kolumnach, które zatrzymuja gazy szkodliwe. Dzieki wyzej opisanemu urzadzeniu, które zapew¬ nia szczelnosc poszczególnych filtrów wzgledem siebie, powietrze nie moze unik¬ nac przesaczenia, poniewaz po przejsciu warstwy filtracyjnej kazdego filtru prze¬ bywa w kazdej komorze 24 okres krótkie¬ go spoczynku i dokladnego wymieszania sie zanim przejdzie do nastepnego filtru.Poza tern powietrze, krazac w kierunku od góry ku dolowi, przyczynia sie do przyci¬ sniecia masy filtracyjnej do sit 19, na któ¬ rych masa ta jest rozlozona, co sprawia, ze gaz nie moze utorowac sobie drogi, znaj¬ dujacej sie poza obrebem masy filtracyj¬ nej.W przypadku, gdy zasilanie zamkniete¬ go schronu powietrzem ma polegac na oczyszczaniu i odnawianiu (regeneracji) powietrza w obiegu zamknietym, przepu¬ szcza sie je w stanie oczyszczonym lub nieoczyszczonym przez kolumne, zawiera¬ jaca aktywowany lub nieaktywowany nad¬ tlenek alkaliczny np. oksylit, który( chlonie pare wodna, jak równiez dwutlenek wegla, zawarty w powietrzu, zepsutem przez od¬ dychanie, przyczem nasada 1 zasysa po¬ wietrze bezposrednio do atmosfery schro¬ nu.Oksylit wywiazuje równoczesnie pew¬ na ilosc tlenu, a dodatkowa porcje tlenu, potrzebna ewentualnie do wytworzenia atmosfery, umozliwiajacej oddychanie, za- czerpuje sie z odpowiednich zbiorników, np. z handlowych butli z tlenem.Jezeli chodzi o wytworzenie w szczel¬ nie zamknietej przestrzeni atmosfery, na¬ dajacej sie do oddychania, czy to przez wessanie i oczyszczenie powietrza ze¬ wnetrznego, a nastepnie wyparcie naze- wnatrz powietrza zepsutego, czy tez przez zuzytkowanie w obiegu zamknietym atmo¬ sfery samego schronu, to najlepiej jest zastosowac urzadzenie, przedstawione schematycznie na fig. 5, które prócz ko¬ lumn filtracyjnych 3 i 7 i nasady 1, sluza¬ cej do zasysania powietrza z zewnatrz, zawiera kolumne 35 do regenerowania po¬ wietrza, zaopatrzona w nasade 36 do za¬ sysania powietrza bezposrednio ze schro¬ nu; wspomniana kolumna jest polaczona przewodem 37, wyposazonym w zasuwe 38, ze strona ssawna wentylatora 10, a za¬ suwa 39 jest umieszczona w przewodzie 9, laczacym kolumne filtracyjna 7 ze strona ssawna wentylatora 10.W celu zapewnienia zupelnego bezpie¬ czenstwa ruchu mozna zaopatrzyc wenty¬ lator 10 oprócz silnika elektrycznego 40 (fig. 1) w silnik spalinowy lub inny 41.Urzadzenie takie umozliwia przez pro¬ sta manipulacje zasuwami zasilanie schro¬ nu odpowiednio oczyszczonem i ewentu¬ alnie wzbogaconem w tlen powietrzem ze- wnetrznem lub tez regenerowanie atmo¬ sfery schronu w obiegu zamknietym.Ze wzgledu na szczelne zamkniecie — 4 —otworów w scianie schronu oprawa 32, przymocowana do przegrody 25 tego schro¬ nu, otacza caly otwór w tej przegrodzie, który maja zakrywac drzwiczki 30.Drzwiczki te sa osadzone na zawiasach 42 i zaopatrzone w dowolna liczbe rygli za¬ mykajacych 43, odpowiednio rozmieszczo¬ nych na obwodzie drzwiczek i uruchomia¬ nych za posrednictwem przekladni 44 za* ; pomoca raczki 45, umieszczonej po kazdej stronie drzwiczek.Jeden z rygli 43 jest wykonany w ten sposób, ze kieruje otwieraniem zaworu 46, który samoczynnie steruje w chwili zamy¬ kania drzwiczek doplywem powietrza sprezonego do wnetrza przewodu 31 po¬ przez rure 47, odpowiednio polaczona z (niezaznaczonym na rysunku) zbiorni¬ kiem sprezonego powietrza (lub innego ga¬ zu), a w chwili otwierania drzwiczek — samoczynnem opróznieniem przewodu 31, laczac ten przewód z powietrzem atmosfe- rycznem przez otwór 55.W celu wydalenia powietrza zepsute¬ go, umieszcza sie w górnej czesci schronu, jak to schematycznie zaznaczono na fig. 11, lub w innym punkcie odpowiednim ru¬ re 48, polaczona z zaworem oprózniaja¬ cym 49, wyposazonym przewaznie, jak to uwidoczniono na fig. 12, w komore kon¬ trolna 50, która zawiera ciecz uszczelnia¬ jaca, np. wode; rura 48 wchodzi do wne¬ trza dzwonu 51 o brzegach zazebionych 52, którego polozenie wzgledem zwiercia¬ dla 53 cieczy mozna dokladnie uregulo¬ wac zapomoca podpory 54.Poniewaz srednica dzwonu 51 jest od¬ powiednio mniejsza od srednicy komory 50, przeto powietrze zepsute ze schronu, aby ujsc do atmosfery, musi, przeplywajac przez rure 48 w kierunku strzalki na fig. 13, pokonac jedynie niewielkie cisnienie, jakie jego przeplywowi przeciwstawia wy¬ soki, t(kilka milimetrów) slup wody, pokry¬ wajacej zeby 52.Natomiast powietrze zewnetrzne, znaj¬ dujace < sie w komorne kontrolnej 50, . w celu dostania sie,do rury 48, musiwyprzac wode z komory 50 do idzwonu 51 i prze¬ zwyciezyc stosunkowo znaczne przeciw- cisnienie* jakie wytwarza slup deczy, któ¬ ry .wówczas wznióslby.. sie wewnatrz dzwonu 51..Urzadzenie to daje, .sie zatem zastoso¬ wac w przypadkach, gdy chodzi o utrzy¬ manie lub wytworzenie atmosfery, nadaja¬ ce) sie do oddychania^ w schronach pod¬ ziemnych lub innych np. podczas bombar¬ dowania lotniczego, poniewaz posiada te zalete, ze powoduje zuzycie dodatkowego tlenu gazowego dopieroi wówczas, gdy wszelka komunikacja z powietrzam ze- wnetrznem musi byc przerwana.Wynalazek niniejszy moze znalezc' za¬ stosowanie w tych wszystkich przypad¬ kach, gdy chodzi o utrzymanie w szczeli¬ nie lub nieszczelnie zamknietej przestrze¬ ni atmosfery, nadajacej sie do oddycha¬ nia, lub atmosfery o dowolnym, lecz okre¬ slonym skladzie. PL