Celem wynalazku niniejszego jest spo¬ sób wyrobu pasów bez konca.Pas taki posiada w przekroju ksztalt prostokatny lub trapezowy i jest wykona¬ ny z mieszaniny kauczuku i materjalu wlóknistego, szczególnie bawelny o wlók¬ nach wiecej lub mniej specznialych i skur¬ czonych, w których celuloza jest w posta¬ ci hydrocelulozy lub tej podobnej, np. ta¬ kiej, która otrzymuje sie przez oddzialy¬ wanie na wlókno srodkiem speczniajacym i kurczacym, np. kwasem lub zasada. W pasie takim kauczuk jest zwiazany scisle z wlóknem przerabianem, wypelnia komór¬ ki tego ostatniego oraz przylega do niego silnie.Sposób wytwarzania takiego pasa po¬ lega glównie na tkaniu rury z materjalu wlóknistego na odpowiednich warsztatach.Tkanine wykonywa sie z odwrotnie skre¬ canej przedzy, utworzonej z dwóch lub kilku, pasm niedoprzedu, skreconych kaz¬ de oddzielnie pewna ilosc razy w tym samym kierunku jak inne pasma, a na¬ stepnie zebranych razem i skreconych wspólnie w kierunku odwrotnym do po¬ przedniego tylez lub prawie tylez razy.Przedza ta jest skrecona luzno, jednak jest wytrzymala na ciagnienie i daje wydluze¬ nie elastyczne przynajmniej tak duze, jak wydluzenie elastyczne poszczególnego pa¬ sma niedoprzedu. Rura jest tkana z prze¬ dzy o pasmach skreconych odwrotnie bar¬ dzo luzno, z odstepami miedzy nitkamiosnowy, przycieta nitki watku sa takie, ze przy pecznieniu i kurczeniu nie bedzie za¬ chodzilo wcale lub bardzo male sciskanie miedzy nitkami, tworzacemi tkanine. Tak utkana rure poddaje sie nastepnie bez na¬ prezania dzialaniu kwasu lub zasady tak, aby spowodowac kurczenie i pecznienie wlókna tkaniny. Dzialanie srodka pecz¬ niejacego i kurczacego jest ulatwione dzie¬ ki temu, ze skret odwrotny jest bardzo rozluzniony i pozostaje wzglednie rozluz¬ niony az do konca obróbki. Tkanin* po obróbce jest bardziej gesta, nie jest jed¬ nak scisnieta znacznie, przyczeai celulo¬ za wlókien jest zamifeitona zapomoca dzialania hydrolizujacego na hydrocelu- loze lub na produkty podobne. Tak spo¬ rzadzona tkanina posiada znaczna ela¬ stycznosc, osiagajac wydluzenia 50%.Otrzymana rure nasyca sie nastepnie kau¬ czukiem, stosujac dowolne znane sposoby, zapewniajace dobre zwiazanie kauczuku z tkanina i wypelnienie komórek wlókien.Nasycanie jest znacznie ulatwione dzieki temu, ze tkanina nie jest gesta. Kauczuk stosuje sie w roztworze z rozpuszczalni¬ kiem lub lepiej w stanie zawiesiny. Naj¬ lepiej uzyc kauczuku w stanie surowym lub kauczuku surowego juz zwulkanizo¬ wanego lub napól zwulkanizewanego. Po nasyceniu i po wysuszeniu rury przyste* puje sie byc uskutecznione badz bez naprezania rury, b^dz z naprezaniem rury, zachowu¬ jac jej elastycznosc. Jezeli rura posiada nip. w stanie niezwulfcanizowanym moz¬ nosc wydluzenia sie do 50% przy ela¬ stycznosci poczatkowe\ 1%A wówczas tka¬ nine poddaje sie 10% wydluzeniu oraz przystepuje sie stanie. Po wulkanizowaniu rura zachowa l©%-Owe wydluzenie stale oraz bedzie posiadala moznosc wydluzania sie jeszcze do 40%.Wydluzanie tkaniny przed wfclkanizo- w*ftitt& mozna uskuteczniac badz szybko, badz powoli, badz stopniowo. Wulkanizo¬ wanie odbywa sie badz bezposrednio po wydluzeniu, badz tez w stanie naprezenia w tym celu, aby po zaprzestaniu napreza¬ nia tkanina pozostala wyciagnieta, nie po¬ dlegajac znaczniejszym zmianom przez pe¬ wien czas, niezbedny do jej wulkanizowa¬ nia. Tkanine mozna wydluzyc nieco ponad norme tak, aby po wulkanizowaniu przy¬ jela scisle dlugosc ostateczna, która jest wymagana.Po wulkanizowaniu i po ewentualnem wyciagnieciu, jak to wspomniano wyzej, tnie sie tak przygotowana rure na pier¬ scienie o szerokosci, odpowiadajacej pa¬ som. Ciecie mozna uskuteczniac badz pro¬ stopadle do osi rury, otrzymujac pasy o przekroju prostokatnym, badz tez uko¬ snie wzgledem powierzchni rury, otrzy¬ mujac pasy o przekroju trapezowym lub trójkatnym.Sposób wedlug wynalazku niniejszego umozliwia proste oraz tanie wyrabianie pasów. Przy wyborze wlasciwego sposobu nasycania kauczukiem otrzymuje sie wów¬ czas pasy nadzwyczaj wytrzymale, któ¬ rych brzegi nie beda sie strzepily przy u- zyciu i które nie beda pochlanialy wilgo¬ ci lub innych wydzielin gazowych lub plynnych ze srodowiska, w którem beda one pracowaly.Rysunek przedstawia dla przykladu skladowe czesci pasa w róznych okresack jego wytwarzania.Fig. 1 przedstawia w wiekszej skali skret odwrotny, przeznaczony do tkania rury; fig. 2 — w mniejszej skali czesc to- ry przed scisnieciem; fig. 3 — w wiekszej skali splot tkaniny, przedstawionej na fig- 2; fig. 4 — przeplot tkaniny po obróbce; fig. 5 — podzial tkaniny pasa; fig. ó — w wiekszej skali pas o prostokatnym prze¬ kroju czesci; fig. 7 — w tej samej skali, co fig. 6, — pas o trapezowym przekroju czesci.Wedlug fig. 1 przedza, uzyta do vy- 2 —robu tkaninyf przeznaczonej na pas we¬ dlug wynalazku, sklada sie z dwóch pasm niedoprzedu 1 i 2, skreconych oddzielnie Jednakowo i w jednym kierunku, np, 200 razy w lewo, zlaczonych nastepnie równo¬ legle i skreconych razem naokolo osi A — A tak samo, jak zostaly skrecone pasma niedoprzedu oddzielnie.Dwa pasma owijaja sie jedno okolo drugiego w kierunku odwrotnym, w po¬ równaniu ze skrecaniem pojedynczych pasm, iw ten sposób przyjmuja postac skretu odwrotnego, nierozkrecajacego sie, bardzo luznego, to Jest wlókna nie sa sci¬ sniete po skreceniu.Z przedzy, zlozonej z takich pasm z wlókien niedoprzedu (fig. 1), tka sie rure pewnej dlugosci L, jak to oznaczono na fig. 2. Tkanina ta jest wykonana luzno w ten sposób, ze miedzy nitkami osnowy 3 i miedzy nitkami watku 4 istnieja odstepy.W tkaninie wedlug fig. 2 nitki osnowy sa ulozone w kierunku 3a, a nitki watku1 w kierunku 4a.Tkanie takich rur jest znane, jednak nie z przedzy o skretach odwrotnych we¬ dlug wynalazku.Odleglosci miedzy nitkami osnowy i nitkami watku sa badz równe, badz rózne, lecz dobrane w kazdym razie tak, aby po obróbce, o której bedzie mowa nizej, nitki nie byly scisniete. Po wykonaniu rury o pewnej dlugosci, odpowiadajacej pewnej ilosci pasów, traktuje sie ja srodkiem, po¬ wodujacym kurczenie i specznianie, np. lugiem sodowym o stezeniu od 30 do 35aBe, przy temperaturze najwyzej 18°C w przeciagu od 30 do 60 minut, przyczem tkaniny nie napreza sie. Podczas obróbki wlókna pecznieja i kurcza sie, a nitki o- snowy przyblizaja sie do siebie, jak rów¬ niez nitki watku, tworzac w ten sposób tkanine bardziej zwarta, w której jednak nitki, tworzace tkanine, nie sa wcale stlo¬ czone.Na fig. 4 przedstawiony jest w tej sa¬ mej skali, co i na fig. 3, uklad wlókien w tkaninie po obróbce.Obróbka ta ma na celu nadanie tkani¬ nie rurowej wiekszej wytrzymalosci i mpz- nosci wiekszego wydluzania sie niz posia¬ dala ona poprzednio.Tkanine przesyca sie kauczukiem. Je¬ zeli stosuje sie roztwór kauczuku w rozpu¬ szczalniku bardzo lotnym, wówczas naj¬ pierw myje sie tkanine, nastepnie suszy sie ja i pograza w roztworze kauczuku.Jezeli zas stosuje sie lateks (kauczuk su¬ rowy) lub inna emulsje lub tez zawiesine kauczuku naturalnego, sztucznego lub re¬ generowanego, wówczas tkanine zanurza sie po wymyciu w emulsje lub zawiesine.Ten ostatni sposób nasycania posiada te zalete, ze przyspiesza wulkanizowanie.Po wymoczeniu tkaniny w srodku na¬ sycajacym w przeciagu czasu od 4 do 24 godzin, w zaleznosci od materjalu tkaniny, kapieli oraz od sposobu nasycania, wycia¬ ga sie tkanine i suszy ja. Otrzymana rura jest mocno nasycona kauczukiem. Wów¬ czas tkanine te mozna wulkanizowac bez naprezania lub z zastosowaniem napreza¬ nia przez czas dostatecznie dlugi tak, aby w nastepstwie nie skurczyla sie znacznie.Naprezenia, dzialajace wzdluz i wpoprzek tkaniny winny byc takie, aby sprowadzaly rure do wymiarów takich, jakie winien posiadac gotowy pas. Tak np. w kierunku 3a (fig. 2) nadaje sie naprezenie takie, a- by sprowadzalo rure do wlasciwego wy¬ miaru po pominieciu calkowitego jej wy¬ dluzenia szczatkowego, podczas gdy w kierunku 4a mozna stosowac naprezenie w czasie wulkanizowania, które odpowiada dlugosci poczatkowej, przy której pas posiadal pewna zadana elastycznosc pier¬ wotna. Po ukonczeniu wulkanizowania od¬ cina sie od rury pierscienie 5, 5a, 5b i t. d. (fig. 5), posiadajace szerokosci pasów.Rozcinanie moze byc uskuteczniane badz tak, jak to przedstawiono na fig. 6, w kie¬ runkach, prostopadlych do osi rury, badz — 3 —/ tez; jak to przedstawiono na fig. 7, w kie¬ runkach ukosnych. W pierwszym przy¬ padku otrzymuje sie pasy 6, 6a, 6b ii d. o przekroju prostokatnym 8, w drugim zas przypadku — pasy o przekroju trapezo¬ wym9. ¦'['-.Sposób wedlug wynalazku jest prosty, szybki i niekosztowny. Wytwarzanie skre¬ tów odwrotnych jest w istocie proste, gdyz pociaga za soba tylko obracanie pasm nie¬ doprzedu pewna liczbe razy w dwóch kie¬ runkach, przyczem powstaje przedza mocna i elastyczna. Tkanie takich skretów odwrotnych odbywa sie równie latwo, jak tkanie nitek przedzy. Obróbka chemiczna tkaniny jest nadzwyczaj prosta i polega tylko na zanurzaniu tkaniny w srodku speczniajacym i kurczacym, a nastepnie na myciu.Wreszcie nasycanie moze byc usku¬ tecznione latwo sposobami znanemi, które nie wymagaja ani prózni ani tloczenia, a zatem bez drogich urzadzen.Wulkanizowanie bez wydluzania lub bez naprezania po wydluzeniu jest proste.Wulkanizowanie pod naprezeniem nie stwarza duzych trudnosci, gdyz w tym ce¬ lu zastosowac sie daja dowolne naciaga¬ cze, bedace w handlu, jak równiez znane ulzadzenia.Wreszcie odcinanie pasów na zadana szerokosc daje sie uskuteczniac zapomo- ca znanych maszyn. Zamiast wytwarzac rure, od której odcina sie pierscienie na pasy, mozna do fabrykacji pasów zastoso¬ wac takze sposób wedlug wynalazku bez obcinania tkaniny, wytwarzajac zapomoca tkania rure takiej szerokosci, aby po opi¬ sanej wyzej obróbce (pecznienie lacznie ze skurczeniem, mycie, nasycanie i wulka¬ nizowanie i ewentualnie naprezanie przed wulkanizowaniem) posiadala szerokosc ta¬ ka, jak gotowy pas.Pasyf wytworzone w ten sposób, po¬ siadaja przy swej niskiej cenie znaczna Wytrzymalosc, zwiekszona rozciagliwosc, jako tez wydatne wlasciwosci "przeciw* gnilne oraz odpornosc na zuzycie; z po¬ sród znanych dotychczas sposobów nasy¬ cania nalezy zastosowac sposób, który da¬ je dokladniejsze nasycenie i lepsze zwia¬ zanie miedzy kauczukiem a wlóknem.Pasy wedlug wynalazku otrzymuja ta¬ ka dlugosc, jaka jest niezbedna do zalo¬ zenia ich na walach, przyczem pasy te po¬ dlegaja wydluzeniu elastycznemu, odpo¬ wiadajacemu scisle temu wydluzeniu, któ¬ re otrzymalby pas, gdyby byl nalozony na walki z uprzedniem naprezeniem.Naprzyklad do dwóch walków jest po* trzebny pas o dlugosci 0,96 ffi, naprezony ze wzgledu na dobry bieg pasa sila 10 kg przy szerokosci pasa 1 cm i grubosci 4 mm; przyjmujac z drugiej strony, ze pas 1 cm szerokosci i 4 mm grubosci, wykonany we¬ dlug wynalazku, podlega np. wydluzeniu elastycznemu wielkosci 12% pod dziala¬ niem sily 10 kg na kazda jego jednostke, pas ten wykonywa sie z rury, posiadajacej 1,22 m dlugosci obwodowej. Po obróbce tkanina rurowa ulega skurczeniu okolo 30%, posiadajac dlugosc obwodowa 0,86 m. Jezeli zatem tkanina ta posiada gru¬ bosc 4 mm, wówczas pas bez konca o mniejszej szerokosci nadaje sie do danego uzytku. Sila 10 kg, wywierana na kazda jego jednostke, daje w rezultacie zadana dlugosc 0,% m. Pas, zalozony na dwa wa¬ ly, pracuje z naprezeniem stalem i bez wydluzania. PL