Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi przewozny zespól pomp, przeznaczo¬ ny glównie do dostarczania wody przy pozarach i zlozony z pompy glównej oraz z zanurzanej pompy pomocniczej.Pompa pomocnicza, zawarta w zamknie¬ tej oslonie, umieszczonej w smoku, pola¬ czonym bezposrednio wezem z pompa glów¬ na, przez tloczenie wody do przewodu ssawnego pozwala zarówno na uskutecznia¬ nie rozruchu pompy glównej, jak i — w drodze ustawicznego tloczenia wody — na przezwyciezanie wiekszych wysokosci ssa¬ nia.Znane pompy podobnego rodzaju po¬ siadaja taki ustrój, ze woda, ssana pompa glówna, musi wciaz plynac przez pompe pomocnicza, nawet po ukonczeniu rozruchu.Wada ta, wywolujaca obnizenie mocy i sprawnosci pompy glównej, zostaje usunie¬ ta wedlug wynalazku niniejszego w ten sposób, ze pompe pomocnicza, czyli rozru¬ chowa, wyposaza sie w odrebny otwór ssaw¬ ny, oddzielony od otworu ssawnego pompy glównej.Podczas rozruchu i przezwyciezania znacznych wysokosci ssania zawór zwrotny w otworze ssawnym pompy glównej pozo¬ staje zamkniety wskutek cisnienia w prze¬ wodzie ssawnym, wobec czego do pompy glównej doplywa jedynie woda, tloczona pompa pomocnicza. Gdy jednak pompa ta moze juz ssac na cala róznice poziomów, to ten zawór zwrotny otwiera sie i ustala bez¬ posrednie polaczenie miedzy tloczona wo¬ da i pompa glówna. Przy zamykaniu i O- twieraniu tego zaworu zmiana rodzaju dzia¬ lania zachodzi samoczynnie, nie wymagawiec ustalania glebokosci zwierciadla wody lub przelaczania zaworu przez obsluge.Czynnosci tego rodzaju sa znane obec¬ nie jedynie przy pompach nieruchomych, z zastosowaniem przyrzadów, nienadajacych sie do zespolów przewoznych.Pompa pomocnicza jest napedzana srod¬ kiem napednym, przetlaczanym zapomoca pompki, sprzezonej z silnikiem pompy glównej, i doprowadzanym z tej pompki napednej do turbiny zanurzonej pompy po¬ mocniczej i zpowrotem w obiegu zamknie¬ tym.Wszystkie znane urzadzenia z pompa pomocnicza, umieszczona na koncu przewo¬ du ssawnego pompy glównej, napedzane woda lub powietrzem sprezonem, posiadaja taki ustrój, ze srodek napedny po opuszcze¬ niu silnika pompy pomocniczej wplywa do zbiornika cieczy, tloczonej pompa. Mozna wiec stosowac jedynie poslednie srodki na- pedne, których straty nie powoduja wiek¬ szych wydatków. Ale uzycie cieczy, zawie¬ rajacych olej, w charakterze srodka naped- nego jest wylaczone, gdyz przymieszka ole¬ ju do wody, przeznaczonej do gaszenia ognia, nie jest dopuszczalna.Odlaczanie i przylaczanie pompy po¬ mocniczej mozna uskuteczniac przez otwie¬ ranie i zamykanie krótkiego przewodu, la¬ czacego króciec ssawny pompki do srod¬ ka napednego pompy pomocniczej z króc¬ cem tlocznym tej pompki. To przelaczanie moze zachodzic samoczynnie zapomoca, np. zaworu, rozrzadzanego w zaleznosci od ci¬ snienia w króccu tlocznym pompy glównej.Oddzielenie otworów ssawnych pompy glównej i pomocniczej umozliwia poza tern zastosowanie w pompie pomocniczej, obok jej glównego przewodu tlocznego z zawo¬ rem zwrotnym, pomocniczych przewodów tlocznych, z których przynajmniej jeden jest polaczony ponadto z glównym króccem tlocznym zapomoca kanalu, otwierajacego sie ponizej zaworu zwrotnego glównego krócca tlocznego.Po zlaczeniu glównego przewodu tlocz¬ nego pompy pomocniczej z przewodem ssawnym pompy glównej i przylaczeniu do pomocniczego przewodu tlocznego, zaopa¬ trzonego w odgalezienia odbiorcze, mozna otrzymywac jednoczesnie rozmaite polacze¬ nia.Gdy pompa pomocnicza, zanurzona pod poziomem wody, zostanie wprawiona w ruch, to bez wzgledu na glebokosc zwier¬ ciadla tloczy ona natychmiast wode do przewodu odbiorczego, przylaczonego do przewodu pomocniczego. W miejscach od¬ bioru przewodu odbiorczego otrzymuje sie wode odrazu. Pompa pomocnicza napelnia jednoczesnie przewód ssawny pompy glów¬ nej przewaznie zapomoca kanalu laczni¬ kowego poza zaworem zwrotnym, gdyz za¬ wór ten jest zamkniety przy otwartych od¬ galezieniach odbiorczych. Gdy zwierciadlo wody przypada wyzej 9 m, czyli mozliwej jeszcze glebokosci ssania bezposredniego, wtenczas pompa glówna ssie wode bezpo¬ srednio przez zawór zwrotny, który otwie¬ ra sie wskutek ssania, doprowadzajac wo¬ de do odgalezien odbiorczych. Pompa po¬ mocnicza tloczy wode, równolegle do pom¬ py glównej po uskutecznieniu rozruchu, sa¬ moczynnie do przewodów uzytkowych, od¬ galezionych z pomocniczego przewodu tlocznego. Gdy jednak zwierciadlo wody, w której zanurzona jest pompa pomocnicza, przypada ponizej najwiekszej glebokosci ssania bezposredniego, co latwo stwierdzic, obserwujac wyplyw w miejscach odbior¬ czych przewodów uzytkowych, odprowa¬ dzonych od pomocniczego przewodu tlocz¬ nego, to wystarczy zamknac poprostu tafcie miejsca odbiorcze. Wtedy cisnienie wody pompy glównej otwiera zawór zwrotny, przyczem pompa pomocnicza tloczy wode tym zaworem do przewodu ssawnego pom¬ py glównej, pracujac jako jej pompa zasila¬ jaca, i umozliwia pompie glównej przezwy¬ ciezenie glebokosci ssania przy cisnieniu po¬ nizej atmosferycznego. Podobne stosunki — 2 —powstaja, gdy zwierciadlo wody, przypa¬ dajace poczatkowo wyzej, obnizy sie pod¬ czas pobierania wody pompa.Na rysunku uwidoczniono kilka postaci wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia schematyczny przekrój podluzny zespolu; fig. 2 — 5 przedstawiaja inna odmiane wy¬ konania, a mianowicie fig. 2 przedstawia przekrój pionowy pompy pomocniczej wraz z jej przewodem ssawnym i tlocznym, jskie- rowanemi pod katem prostym do siebie, fig. 3 — widok zgóry tejze pompy; fig. 4 i 5 przedstawiaja dwie odmiany wykonania polaczenia pompy pomocniczej wedlug fig. 2 i 3 z pompa glówna.W odmianie wedlug fig. 1 pompa glów¬ na A, wykonana w postaci pompy odsrod¬ kowej, co jednak nie stanowi warunku nie¬ zbednego, ssie wode przewodem B i tloczy ja króccem C. Na wal pompy tej nasadzo¬ na jest pompka okapturzona D, która tlo¬ czy przewodem E strumien wody lub oleju do turbiny okapturzonej, napedzajacej pompe pomocnicza H. Przewód G odpro¬ wadza ciecz napedna z turbiny zpowrotem do pompki D.Na wrzecionie silnika F zaklinowany jest wirnik pompy pomocniczej H, wyko¬ nanej, np. w postaci pompy odsrodkowej.Pompa H ssie wode otworem T i tloczy ja do przewodu ssawnego B pompy glównej A przez otwór, zaopatrzony w zawór zwrotny M. Skoro pompa H napelni przewód B az do pompy glównej A, pompa glówna zaczy¬ na ssac sama.Jezeli pod pompa glówna poziom wody przypada nie glebiej, niz to odpowiada atmosferycznej wysokosci ssania, to po roz¬ poczeciu ssania samoczynnego zapomoca pompy glównej A zawór zwrotny N, zamy¬ kajacy jej otwór ssawny, otwiera sie i pom¬ pa A ssie nim ze smoka K wode, która omi¬ ja pompe pomocnicza H. Pompe H mozna zatrzymac przez zwarcie pompki D albo przewodu okreznego L, laczacego przewo¬ dy E i G. Po zatrzymaniu pompki D, a za¬ tem i pompy H zawór zwrotny M w otwo¬ rze wypustowym zamyka sie samoczynnie.Gdy poziom wody pod pompa glówna A przypada glebiej, niz wynosi atmosferyczna wysokosc ssania, zawór N, umieszczony po¬ nad otworem ssawnym pompy glównej, po¬ zostaje zamkniety i pompa A tloczy wode, która jej zostala dostarczona zapomoca pompy pomocniczej H.Gdyby w okresie, w którym pompa H tloczy wode równolegle ze strumieniem wo¬ dy, doplywajacym otworem zaworu ssaw¬ nego N, zaszla potrzeba, wskutek podcia¬ gniecia pompy glównej A lub opuszczenia sie zwierciadla wody, doprowadzenia wody do pompy glównej, natenczas zawór prze¬ lacza sie samoczynnie, przyczem zamyka sie zawór zwrotny N.W przewodzie okreznym L miesci sie zawór samoczynny P, obciazony sprezyna 0, która zamyka go dopóty, az cisnienie wo* dy uruchomionej pompy glównej zacznie przez rurke R naciskac na tloczek, osadzo¬ ny na sprezynie Q i zlaczony z grzybkiem zaworu P. W rurce R miesci sie kurek trój- drogowy S, którym mozna laczyc komore sprezyny 0 ze strona tloczna pompy glów¬ nej albo — z wylaczeniem tej ostatniej .— z atmosfera zewnetrzna.Kurek S zajmuje zazwyczaj polozenie, wskazane na rysunku, wobec czego komora sprezyny Q zaworu P jest polaczona ze strona tloczna pompy glównej- Podczas rozruchu w rurce R niema cisnienia, wsku¬ tek czego sprezyna Q domyka zawór P; przewód okrezny L jest odlaczony i pomp¬ ka D tloczy ciecz do silnika F, który nape* dza pompe pomocnicza H. Po wprawieniu w ruch pompy glównej A cisnienie w rurce R wzrasta, wskutek czego zawór P zostaje otworzony, przez co pompka .D zostaje zwarta zapomoca przewodu L, i silnik za¬ trzymuje sie. Przy wiekszych wysokosciach ssania, gdy pompa H tloczy stale, przewód L nawet przy zwiekszonem cisnieniu wi¬ nien pozostawac zamkniety, co osiaga ten — 3 —skutek, ze przez przelaczenie kurka 5 czesc komory sprezyny Q, przypadajaca przed obciazonym sprezyna tlokiem, zostaje od¬ cieta od przestrzeni tlocznej pompy glów¬ ne] i polaczona z atmosfera.Zamiast podanego urzadzenia samo¬ czynnego mozna zastosowac urzadzenie, które w przewodzie okreznym L zawiera jedynie zawór, uruchomiany recznie.Napedzanie pompki D, pompy pomoc¬ niczej H i turbiny moze równiez odbywac sie w inny sposób. Zamiast napedu hydrau¬ licznego mozna zastosowac, np. naped elek¬ tryczny lub zapomoca powietrza sprezone¬ go. Zespól w postaci turbiny napednej oraz pompy pomocnicze) moze stanowic calosc, niezalezna od pompy glównej i jej napedu, przyczem laczy sie ja z pompa glówna do¬ piero w razie potrzeby.W odmianie wedlug fig. 2 — 5 glówny przewód tloczny pompy pomocnicze} skla¬ da sie z kanalu U i przestrzeni V, które sa polaczone z przewodem, ssawnym B pompy glówne) A, oraz z przestrzeni Wr przyczem miedzy przestrzeniami W i V umieszczony jest zawór zwrotny M.Od kanalu U dwa przewody dodatko¬ we G sa polaczone (jeden lub oba) kana¬ lem X z przestrzenia W.W zasadzie pompa pomocnicza H jest wlaczona w sposób, wskazany na fig. 4. Sil¬ nik napedza pompe glówna A oraz pompke J, napedzajaca pompe pomocnicza B. Do dodatkowych krócców tlocznych l przyla¬ czone sa przewodry Y.Glówny krócsec tloczny pompy pomoc- raczej jest poiaezooy u góry przestrzeni W z przewodem ssawnym B pompy glównej A Odgalezienie od przewodu Y pomocni¬ cze przemadry tloczne G stanowia przewody uzytkowi i prowadza do miejsc odbioru.Gdy miejsca te sa z poczatku: otwarte, to pompa pomocnicza i? tloczy wode, wessana otworem T, przez kanal U i przewody Y do tych miejsc odtrrortL Jezeli wskutek odply¬ wu wody z mnejjsc' odlbioru cisnieniu* przed zaworem zwrotnym nie wystarcza do otwar¬ cia tego zaworu, to pompa tloczy wode stopniowo przez kanal X i przestrzen IV do przewodu ssawnego B pompy glównej A. Nastepnie pompa A ssie wode, wskutek czego otwiera sie zawór zwrotny M; pompa glówna A otrzymuje z zewnatrz przez prze¬ strzen V wode, tloczona do przewodu uzyt¬ kowego, przylaczonego do je) krócca tlocz¬ nego C. Tymczasempompa pomocnicza tlo¬ czy dalej wode do miejsc odbioru, przyla¬ czonych do przewodu uzytkowego K, gdyby nawet czesc wody tej wplywala do prze¬ strzeni V, z której bylaby ssana pompa glówna A.Gdy miejsca odbioru, polaczone z prze¬ wodem Y, sa zamkniete, wtedy zawór zwrotny M otwiera sie pod cisnieniem wo^ dy z pompy pomocniczej, która nastepnie tloczy wode przez zawór ten do pompy glównej A, co jest niezbedne, gdy poziom wody przypada nizej atmosferyczne) gle~ bokosci ssania.Gdy wiadomo zgóry, ze atmosferyczna glebokosc ssania jest przekroczona z wy¬ laczeniem moznosci, iz poziom wody wznie¬ sie sie powyzej tej glebokosci, a ponadto nie mozna Bczyc na pobór wodyr dostarczo¬ ne} bezposrednio pompa pomocnicza, to sto¬ suje sie uklad polaczen wedlug fig. 5, w któ¬ rym przestrzen W glównego krócca tlocz¬ nego U pompy pomocnicze) jest zamknieta tL góry, a pomocniczy króciec tloczny V jest przylaczony zapomoca wezów U1 i U2 do przewodu ssawnego B pompy glówne). PL