PL222239B1 - Stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną - Google Patents

Description

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 222239 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 397752 ^{(51) Int.Cl.}

G01M 13/04 (2006.01) (22) Data zgłoszenia: 09.01.2012

Stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną (73) Uprawniony z patentu:

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA

IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE,

Kraków, PL (43) Zgłoszenie ogłoszono:

22.07.2013 BUP 15/13 (45) O udzieleniu patentu ogłoszono:

29.07.2016 WUP 07/16 (72) Twórca(y) wynalazku:

WOJCIECH HORAK, Kraków, PL JÓZEF SALWIŃSKI, Kraków, PL WŁODZIMIERZ OCHOŃSKI, Kraków, PL MARCIN SZCZĘCH, Krauszów, PL (74) Pełnomocnik:

rzecz. pat. Elżbieta Postołek

PL 222 239 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną, stosowane przy badaniach i projektowaniu nowych łożyskowań wałków w budowie maszyn, urządzeń i przyrządów.

Najważniejszym parametrem pracy łożyska wzdłużnego smarowanego cieczą magnetyczną jest nośność dynamiczna określana przez siłę wzdłużną jaką bez wystąpienia kontaktu metalicznego między powierzchniami ślizgowymi może utrzymać ciecz magnetyczna poddana działaniu pola magnetycznego. Nośność dynamiczna zależy od geometrii powierzchni ślizgowych, prędkości obrotowej wałka, natężenia pola magnetycznego w szczelinie oraz od ilości i rodzaju cieczy magnetycznej.

Znane z artykułu pt. „Thrust bering using a magnetic fluid lubricant under magnetic fields”, A. Nagaya, S. Takeda, A. Sato, S. lkai, H. Sekiguchi, N. Saito, zamieszczonego w czasopiśmie „Tribology International”, vol. 26, no 1, 1993, stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną, zawiera korpus z pionową prowadnicą, na której przesuwnie osadzona jest rama połączona z zespołem nacisku. Do ramy zamocowany jest zespół obrotu napędzający wałek zabudowanego w głowicy badawczej łożyska wzdłużnego. W łożysku wzdłużnym poprzez ciecz magnetyczną, która wypełnia szczelinę miedzy płytką obrotowa a nieruchomą płytką oporowa, zamyka się pole inicjowane elektromagnesem wbudowanym w głowicę. Głowica badawcza zawiera kanały przepływowe cieczy włączone w układ regulacji temperatury a ponadto wyposażona jest w czujniki temperatury i natężenia pola magnetycznego w łożysku. Zmienne obciążenie wzdłużne łożyska uzyskuje się przez zmianę naciągu liny, na której podwieszona jest rama z zespołem obrotu, natomiast pomiar siły nacisku dokonywany jest za pomocą dynamometru wbudowanego w dodatkowy układ dźwigniowy. Regulacja naciągu liny, wywołująca zmianę siły poosiowej obciążającej łożysko, jest kłopotliwa, wydłuża czas wyznaczania charakterystyki łożyska.

Istota rozwiązania stanowiska według niniejszego wynalazku polega na tym, że jego zespół nacisku zawiera silnik liniowy zamocowany pionowo rdzeniem magnetycznym do korpusu a obudową tworników do ramy. Ponadto posiada zespół odciążający, który wyrównuje ciężar elementów oddziaływujących grawitacyjnie na wałek badanego łożyska.

Korzystnym jest, gdy w zespole obrotu silnik obrotowy połączony jest przez sprzęgło mieszkowe z zamocowanym do ramy czujnikiem siły i momentu, który z kolei przez tulejkę zaciskową połączony jest z wałkiem badanego łożyska.

Również korzystnym jest, gdy głowica badawcza osadzona jest na stoliku nastawczym o trójosiowo regulowanym położeniu.

W dalszym rozwinięciu wynalazku na dolnej powierzchni nieruchomej płytki oporowej badanego łożyska wykonany jest rowek, w którym osadzone są czujniki temperatury i natężenia pola magnetycznego.

Rozwiązanie stanowiska według wynalazku pozwala na regulację obciążenia wzdłużnego łożyska przez prostą zmianę parametrów elektrycznych zasilania silnika liniowego, a wyważony układ konstrukcyjny i sprzęgło mieszkowe o dużej sztywności skrętnej zapewniają wysoką dokładność pomiarów.

Stanowisko według wynalazku przedstawione jest przykładowym wykonaniem pokazanym na rysunku, którego fig. 1 pokazuje widok z boku stanowiska a fig. 2 pionowy przekrój osiowy przez głowicę badawczą.

Stanowisko posadowione jest korpusem 8 na podłożu poprzez trzy regulowanych stopki 12, umożliwiające dokładne ustawienie w pionie położenia prowadnic 6. Wzdłuż prowadnic porusza się rama 15 wraz z silnikiem liniowym 5, który z kolei przesuwa się wzdłuż osi rdzenia magnetycznego 13, zamocowanego do wsporników korpusu 8. Do ramy 15 przymocowany jest kołnierz 16, na którym opiera się silnik obrotowy 4. Na wale silnika obrotowego 4 zamocowane jest sprzęgło mieszkowe 3, które łączy się z czujnikiem siły i momentu 2 obudową połączonym z ramą 15. Wałek wyjściowy czujnika siły i momentu 2 połączony jest z kolei za pomocą tulejki zaciskowej 10 z wałkiem 18 łożyska wzdłużnego w głowicy badawczej 1. Głowica badawcza 1 umieszczona jest na stoliku nastawczym 9, który umożliwia ustawienie poziomu i współosiowości czujnika siły i momentu 2 z wałkiem 18 w głowicy badawczej 1. Masę elementów napędu oraz czujników pomiarowych równoważą ciężarki 7 podwieszone na łańcuchu 11 przewiniętym przez koła łańcuchowe 14, łożyskowane w górnej części korpusu 8. Ciężarki 7 przesuwają się wzdłuż prowadnicy tylnej 17, umocowanej do korpusu 8.

PL 222 239 B1

Głównym elementem głowicy badawczej 1 jest wałek 18 zakończony wymienną płytką obrotową 19 o zadanej geometrii i średnicy zewnętrznej, wykonany z materiału niemagnetycznego i stanowiący wraz z nieruchomą płytką oporową 22 badane łożysko wzdłużne. Płytka obrotowa 19 ustawiona jest w komorze głowicy w odpowiedniej odległości od płytki oporowej 22, - tworząc szczelinę wypełnioną cieczą magnetyczną 2. Komora zamknięta jest od góry pokrywą głowicy 25 wykonaną z materiału magnetycznego, ukierunkowującą pole magnetyczne w badanym łożysku wzdłużnym. W dolnej części płytki oporowej 22 wykonany jest rowek 21, który służy do zabudowy czujnika temperatury i/lub natężenia pola magnetycznego i wyprowadzenia przewodami ich sygnałów przez otwór 34. Źródłem pola magnetycznego w głowicy badawczej 1 jest elektromagnes 23 umieszczony w elementach cewki 26, przy czym górny element cewki 26 jest niemagnetyczny. Elementem skupiającym pole magnetyczne w głowicy pomiarowej 1 jest rdzeń elektromagnesu 6, na którym osadzony jest elektromagnes 23. Elementy korpusu głowicy 29 stanowią część obwodu magnetycznego a kanały chłodzenia korpusu głowicy 32 służą stabilizacji temperatury elektromagnesu 23. Czynnik chłodzący doprowadzany jest do dolnej części korpusu głowicy badawczej 1 poprzez króćce podstawy dolnej 30 i króćce boczne 31. Ponadto w pokrywie głowicy 25 wykonane są kanały chłodzenia 28, do których doprowadzony jest czynnik chłodzący przez króćce pokrywy 27, co umożliwia ustalenie żądanej temperatury w trakcie prowadzenia badań. Położenie głowicy badawczej 1 na stoliku nastawczym 9 wyznacza kołek ustalający 33.

Wyznaczenie nośności dynamicznej badanego łożyska wzdłużnego polega na pomiarze siły wzdłużnej przenoszonej przez ciecz magnetyczną 20 w szczelinie pomiędzy powierzchniami czołowymi płytki obrotowej 19 i nieruchomej płytki oporowej 22, przy ustalonym natężeniu pola magnetycznego i określonej prędkości obrotowej wałka 18. Pomiar siły wzdłużnej oraz momentu oporu w łożysku realizowany jest za pomocą czujnika siły i momentu 2. Dodatkowymi parametrami mierzonymi podczas badań jest natężenie pola magnetycznego oraz temperatura pracy łożyska, mierzone za pomocą - umieszczonych w pobliżu szczeliny roboczej łożyska - czujników temperatury i natężenia pola magnetycznego.

Wykaz oznaczeń na rysunku

1. głowica badawcza

2. czujnik siły i momentu

3. sprzęgło mieszkowe

4. silnik obrotowy

5. silnik liniowy

6. prowadnica

7. ciężarki równoważące

8. korpus

9. stolik nastawczy

10. tulejka zaciskowa

11. łańcuch

12. stopka

13. rdzeń magnetyczny silnika liniowego

14. koło łańcuchowe

15. rama

16. kołnierz

17. prowadnica tylna

18. wałek

19. płytka obrotowa

20. ciecz magnetyczna

21. rowek

22. płytka oporowa

23. elektromagnes

24. rdzeń elektromagnesu

25. pokrywa głowicy

26. elementy cewki

27. króciec pokrywy

28. kanały chłodzenia

29. elementy korpusu głowicy

30. króćce podstawy dolnej

PL 222 239 B1 króćce boczne kanały chłodzenia korpusu głowicy kołek ustalający

Claims (4)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Stanowisko do badania nośności dynamicznej łożysk ślizgowych wzdłużnych, smarowanych cieczą magnetyczną, zawierające korpus z pionową prowadnicą, na której przesuwnie osadzona jest rama połączona z zespołem nacisku oraz do której zamocowany jest zespół obrotu napędzający wałek zabudowanego w głowicy badawczej łożyska wzdłużnego, a przez którego ciecz magnetyczną zamyka się pole inicjowane elektromagnesem wbudowanym w głowicę, przy czym głowica badawcza zawiera kanały przepływowe cieczy układu regulacji temperatury, a ponadto stanowisko wyposażone jest w czujniki pomiarowe siły poosiowej nacisku i momentu obrotowego oraz temperatury i natężenia pola magnetycznego w łożysku, znamienne tym, że zespół nacisku zawiera silnik liniowy (5) zamocowany do korpusu (8) rdzeniem magnetycznym (13) w usytuowaniu pionowym a obudową tworników do ramy (15), ponadto posiada zespół odciążający (7, 11, 14), który wyrównuje ciężar elementów oddziaływujących grawitacyjnie na wałek (18) badanego łożyska (19, 22).
2. 2. Stanowisko według zastrz. 1, znamienne tym, że w zespole obrotu silnik obrotowy (4) połączony jest przez sprzęgło mieszkowe (3) z zamocowanym do ramy (15) czujnikiem siły i momentu (2), a który z kolei przez tulejkę zaciskową (10) połączony jest z wałkiem (18) badanego łożyska (19, 22).
3. 3. Stanowisko według zastrz. 1, znamienne tym, że głowica badawcza (1) osadzona jest na stoliku nastawczym (9) o trójosiowo regulowanym położeniu.
4. 4. Stanowisko według zastrz. 1, znamienne tym, że na dolnej powierzchni nieruchomej płytki oporowej (22) badanego łożyska (19, 22) wykonany jest rowek (21), w którym osadzone są czujniki temperatury i natężenia pola magnetycznego.