W celu utrzymania prawidlowego ru¬ chu i równomiernego dzialania urzadzenie do mechanicznego oczyszczania wód scie¬ kowych winno miec dobry spadek i od¬ plyw. W wiekszosci przypadków poziom wody w osadnikach jest utrzymywany za- pomoca stalego przelewu na okreslonej wysokosci ponad nizej lezaca powierzchnia wody w kanale odplywowym. W urzadze¬ niach dwupietrowych nie mozna tego ina¬ czej urzadzic, poniewaz przy zmiennych poziomach wody w osadnikach zachodzila¬ by szczególnie duza wymiana miedzy prze¬ strzenia odmetniania, a przestrzenia gni¬ cia. Równiez w osadnikach plaskich staly przelew jest zgodnie z dotychczasowa opi- nja korzystny pod wzgledem wlasciwego wyzyskania przestrzeni odmetniania. Ten potrzebny do odmetniania spadek wymaga róznicy poziomów miedzy najnizszym sta¬ nem wody a poziomem, odpowiadajacym trzy- do czterokrotnej ilosci wody w ka¬ nale odplywowym podczas suchej pogody.Jednakze takiemi róznicami poziomów roz¬ porzadza sie zaledwie w bardzo rzadkich przypadkach, najczesciej zas trzeba stoso¬ wac urzadzenie do pompowania, aby w istniejacej sieci kanalizacyjnej nie wyste-.powalo spietrzenie wody, poniewaz w tym przypadku w kanale doplywowym osa¬ dzalby sie mul, któryby bardzo szybko za¬ czal gnic i móglby zakazic plynaca ponad nim wode.W nowszych czasach w celu opanowa¬ nia przeplywu wiekszych ilosci wody za¬ stosowano drugi przelew deszczowy przy wyplywie z osadnika, który, zaleznie od ilosci wody, moze znajdowac sie o 50 — 100 cm wyzej, niz przelew, sluzacy w cza¬ sie pogody. Dzieki temu urzadzeniu pod¬ czas deszczu ma sie do rozporzadzenia do¬ datkowa przestrzen odmetniajaca, przy- tem jednakze podczas wznoszenia sie wody miedzy pierwszym i drugim przelewem na¬ lezy brac pod uwage wspomniane uciazli¬ we spietrzenie wody w sieci kanalów.Obecnie przez zastosowanie w otacza¬ jacej scianie otworów na róznych wysoko¬ sciach usilowano przyspieszac wyplyw zmiennych ilosci wody nazewnatrz bez spietrzania jej. Okazalo sie przytern, iz przy wznoszacym sie poziomie wody w o- sadniku woda ta zostaje odprowadzana nietylko z saftiej powierzchni, lecz takze w znacznej ilosci z glebi osadnika, co jest niepozadane. W porwanej dolnej warstwie wody znajduja sie osiadle juz czesci bru¬ du, które w ten sposób dostaja sie do od¬ plywu. Prócz tego w urzadzeniu takiem mozna zauwazyc nierównomierny przeplyw przez przestrzen odmetniajaca, poniewaz miedzy innemi wlasnie w górnictwie nie mozna zasadniczo takich otworów utrzymac w jednej plaszczyznie. Prócz tego, ze daja sie zauwazyc najmniejsze nieprawidlowo¬ sci w zmianach wysokosci, przeplyw je¬ szcze i w najglebszem miejscu jest znacz¬ nie wiekszy, niz w miejscach wyzej polo¬ zonych, wskutek czego przeplyw przez o- sadnik jest nierównomierny.Wszystkie te niedogodnosci usuwa wy¬ nalazek niniejszy, polegajacy na tern, ze wewnatrz sieci kanalizacyjnej umieszczo¬ ny jest osadnik, w którym poziom wody w przestrzeni odmetniajacej samorzutnie podnosi sie lub opada wraz z poziomem wody w kanale doplywowym i którego na¬ rzad odplywowy dostosowuje sie do zmien¬ nych ilosci wody przez glebsze lub plytsze zanurzenie krawedzi przelewowej w wode, tak iz doplywajace ilosci wody sa odpro¬ wadzane bez spietrzenia, pomimo iz za u- rzadzeniem odmetniajacem niema specjal¬ nego spadku.Gdyby narzady odplywowe umiescic tylko przestawnie na wysokosc (jako na¬ rzady plywajace), to nie zapewniloby sie jeszcze w ten sposób dostosowywania sie urzadzenia do zmiennej ilosci wody. Gdy¬ by np. glebokosc zanurzenia odpowiedniego przelewu regulowac tak, zeby byla odpro¬ wadzana dokladnie ilosc wody, istniejaca przy pogodzie, to przy wzbierajacej ilosci wody jej poziom w przestrzeni odmetnia¬ jacej wznosilby sie nietylko odpowiednio do przyboru wody, lecz przekroczylby te granice i spowodowalby spietrzenie w ka¬ nale, poniewaz narzady odplywowe mogly¬ by odprowadzac tylko ilosc wody, odpo¬ wiadajaca jej stanowi przy pogodzie. Na¬ tomiast dzieki niniejszemu wynalazkowi w miare wznoszenia sie poziomu cieczy osia¬ ga sie wieksza glebokosc zanurzenia prze¬ lewu w ten sposób, ze druga wzglednie trzecia rura teleskopowa porwana zostaje zapomoca plywaka do góry. Dzieki cieza¬ rowi rury teleskopowej glebokosc zanurze¬ nia przelewu, a tern samem i sila strumie¬ nia wody w rurze odplywowej zostaje zwiekszona, przez co sprawnosc rury od¬ plywowej wzrasta. Dzieki temu rozlozeniu ciezaru ma sie moznosc przy kazdym sta¬ nie wody dostosowywac sprawnosc narza¬ du odplywowego dokladnie do ilosci do¬ plywajacej wody. W celu odprowadzania wody mozna np. stosowac rure teleskopo¬ wa, polaczona z plywakiem. Plywak ten... znajduje sie w pewnej odleglosci od rury i jest zanurzony w wodzie tak gleboko, iz ciala plywajace zbiera ja sie przed nim i nie — 2 —ttiojfo sie przedostac do rury odplywowej.Dzieki temu zapewnione zostaje zatrzyma¬ nie cial plywajacych przy kazdej wysoko¬ sci poziomu wody. Ma to duze znaczenie, zwlaszcza w kwadratowych albo kolistych osadnikach plaskich, poniewaz trudno jest w nich urzadzic ruchome przepony zanu¬ rzone.Istotnie, zaleta techniczna tego wyna¬ lazku polega na tern, ze dzieki wzmianko¬ wanej zdolnosci narzadów odplywowych dostosowywania sie ma sie moznosc budo¬ wania urzadzen odmetniajacych bez spe¬ cjalnego dodatkowego spadku, w których mozna przerabiac bardzo zmierine ilosci wody, nie powodujac w ten sposób spie¬ trzenia wody w sieci.Na fig. 1 przedstawiono schematycznie przekrój podluzny urzadzenia odmetnia- jacego.Litera a oznaczono kanal doplywowy, litera 6 oznaczono najnizszy poziom wody, litera c — najwyzszy poziom wody przy odmetnianiu, litera d oznaczono przekrój okraglego osadnika plaskiego, w którym litera e oznaczono poziom wody podczas suszy, litera / zas — najwyzszy dopuszczal¬ ny poziom wody, litera g oznaczono kanal odplywowy z odpowiedniemi granicznemi poziomami wody, litera h oznaczono na¬ stawny na wysokosc narzad odplywowy, np. rure teleskopowa. Rozmiary tej rury teleskopowej dostosowuje sie odpowiednio do odleglosci oraz róznicy poziomów wody w rynnie. Dzieki temu ma sie moznosc na¬ wet przy najwyzszym stanie wody osiaga¬ nia równomiernego przeplywu przez prze¬ strzen odmetniajaca.Fig. 2 przedstawia w wiekszej skali ru¬ re teleskopowa oraz przyklad umieszczenia jej. Litera i oznaczono poszczególne rury, wsuwajace sie jedna w druga, litera k — plywak, polaczony z rura i, znajdujaca sie najbardziej nazewnatrz, litera / oznaczo¬ no zebra nosne, wystepy lub podobne na¬ rzady w rurach, które przy wyzszych sta¬ nach wody unosza druga, trzecia i t. d. rti- ry, dzieki czemu ciezar, jaki plywak musi podnosic, samoczynnie zwieksza .sie. Dzie¬ ki zwiekszeniu ciezaru nastepuje wieksze zanurzenie plywaka. Wskutek tego .napór, z jakim woda splywa do rury, zwieksza sie, a tern samem wzrasta sprawnosc rury.Przy zmniejszonym doplywie wody plywak stopniowo znowu sie zanurza, jed¬ na rura po drugiej uderza znowu w dno, wskutek czego plywak zostaje odciazony ponownie i coraz bardziej wynurza sie z wody, a próg przelewowy podnosi sie, sila zas strumienia (napór) wody, a tern samem i wydajnosc rury odplywowej maleje. PL