Wynalazek niniejszy dotyczy sygnali¬ zacji krótkofalowej, a w szczególnosci re¬ gulacji czestotliwosci, wytwarzania i po¬ wielania czestotliwosci, modulacji i prze¬ sylania fal ultrakrótkich, zwlaszcza w za¬ kresie fal o dlugosci ponizej dwóch metrów i o czestotliwosci powyzej 450 miljonów (450,000,000) okresów na sekunde.Wynalazek niniejszy ma na celu poda¬ nie ulepszonego oscylatora glównego i u- lepszonego sposobu regulacji czestotliwosci tego oscylatora zapomoca dlugiej linji prze¬ sylowej, przylaczonej do obwodu katodo¬ wego oscylatora.Glównym jednak celem wynalazku ni¬ niejszego jest ulepszony sposób i urzadze¬ nie do powielania czestotliwosci fal ultra¬ krótkich.Glówna cecha znamienna powielacza czestotliwosci wedlug wynalazku, pozwa¬ lajacego otrzymywac znaczna energje wyj¬ sciowa o falach nadzwyczaj krótkich, jest zastosowanie pola magnetycznego do lam¬ py lub lamp katodowych, stanowiacych po¬ wielacz czestotliwosci. Jak stwierdzono, takie pole magnetyczne pozwala znacznie zwiekszyc energje wyjsciowa powielacza czestotliwosci. Dzialanie pola magnetyczne¬ go latwo zrozumiec, biorac pod uwage, ze pole magnetyczne powoduje wewnatrzlampy scisle, styczne zblizenie sie elektro¬ nów do elektrod wyjsciowych, wobec cze* gd otrzymywanie ^i i rozruch strumienia elektronów odbywa sie energiczniej, ani¬ zeli wtedy, gdy elektrony zblizaja sie do elektrod prostopadle. Wzrost dodatniego potencjalu powoduje odrzucenie stycznie biegnacych elektronów poza ich tory, a po¬ niewaz odleglosc tych torów od elektrody wyjsciowej jest mala, otrzymuje sie szyb- ste i pelniejsze dzialanie, elektronowe* Wedlug wynalazku stosuje sie taki u- klad lampy lub lamp katodowych, ze tylko stosunkowo male ulamki dodatnich po¬ lówek fal energji wejsciowej powoduja strumien elektronów. Ponadto w celu wzmozenia dzialania przy wytwarzanych czestotliwosciach, jak równiez w celu zwiekszenia sprawnosci i wzmocnienia energji wyjsciowej, w powielaczu czesto¬ tliwosci wedlug wynalazku stroi sie rów¬ niez obwody zarzenia katod, najlepiej za- pomoca obwodów o zasadniczo równomier¬ nie rozlozonej indukcyjnosci i pojemnosci, podobnie jak to ma miejsce w obwodach anod i siatek sterujacych.Poza tern wedlug wynalazku niniejsze¬ go stosuje sie nowy sposób modulacji drgan energji elektrycznej o bardzo malej dlugosci fali, poniewaz zwykle sposoby modulacji sa, jak stwierdzono, zawodne przy omawianych czestotliwosciach. W tym celu stosuje sie modulator, przypo¬ minajacy nieco powielacz czestotliwosci wedlug wynalazku, zwlaszcza pod tym wzgledem, ze i tu lampa lub lampy katodo¬ we pracuja w polu magnetycznem. Podob¬ nie, jak w znanych urzadzeniach, sa stro¬ jone obwody siatki sterujacej, anody i za¬ rzenia katody. Jednakze w razie potrzeby anody moga byc odosobnione, to jest moga byc odlaczone calkowicie od obwodu, przy- czem siatki przylacza sie do punktu' naj¬ wyzszego napiecia w obwodzie wyjscio¬ wym powielacza czestotliwosci, co bedzie nizej opisane szczególowo, dzieki czemu amplituda energji wyjsciowej zmienia sie zgodnie z modulacja, stosowana w modu¬ latorze.Wynalazek dotyczy równiez zabezpie¬ czenia lampy przed zniszczeniem, na jakie bywa narazona podczas wytwarzania e- nergji wielkiej czestotliwosci. W tym celu stosuje sie wzmacniacz, chlodzony ply¬ nem lub woda, oraz stosuje sie uklad oscy¬ latora, przeznaczonego specjalnie do wzmacniania wielkich mocy fal bardzo krótkich.Szczególowy opis wynalazku podany jest ponizej przy rozpatrywaniu rysunku, którego fig. la i Ib przedstawiaja przyklad wykonania ukladu wedlug wynalazku do nadawania fal ultrakrótkich z oscylatorem glównym i z magnetycznym powielaczem czestotliwosci oraz z modulatorem. Fig. 2 przedstawia uklad, w którym regulacje czestotliwosci oscylatora glównego usku¬ tecznia sie zapomoca odpowiedniego urza¬ dzenia, fig. 3 — inna odmiane wykonania wynalazku, wreszcie fig. 4a i 4b przedsta¬ wiaja calkowity nadajnik do przesylania energji o znacznej mocy i nadzwyczaj ma¬ lych dlugosciach fal, modulowanych ze wzgledu na amplitude albo ze wzgledu na czestotliwosc lub tez zarówno na amplitu¬ de, jak i na czestotliwosc.Przed przystapieniem do szczególowego opisu poszczególnych elementów ukladu wedlug wynalazku niniejszego podaje sie nizej krótki opis pracy i wspóldzialania ze soba poszczególnych elementów jednej z najdogodniejszych postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przedstawionej na fig. la i Ib.Drgania o bardzo wielkiej czestotliwo¬ sci, wzbudzane w oscylatorze glównym M. O. (fig. la), sa doprowadzane poprzez sprzegacz indukcyjny C do wzmacniacza zaporowego B. A. Wzmacniacz zaporowy zapobiega oddzialywaniu (reakcji) ma¬ gnetycznego powielacza czestotliwosci MFM (fig. Ib) na oscylator glówny.Sprze- — 2 —zenie miedzy wzmacniaczem zaporowym a magnetycznym powielaczem czestotliwosci stanowi inny sprzegacz C—1 (fig. la). Ma¬ gnetyczny powielacz czestotliwosci wzmac¬ nia energje ukladu, zlozonego z oscylatora glównego i wzmacniacza zaporowego, i do¬ prowadza te energje o czestotliwosci zwie¬ lokrotnionej do obwodu absorbcyjnego AS (fig. Ib). Z obwodu absorbcyjnego energja o czestotliwosci powielonej zostaje dopro¬ wadzona poprzez drugi sprzegacz C-—2 (fig. Ib) i linje przesylowa TL (fig. 2) do nadawczego ukladu antenowego TA o wla¬ sciwosciach promieniowania jednokierun¬ kowego.Poniewaz zwykle uklady modulowania okazaly sie nieskuteczne albo, jak juz za¬ znaczono, wprowadzaly niepozadane zja¬ wiska modulacji czestotliwosci, przeto za¬ stosowano ulepszony modulator MM (fig. 2), nazwany modulatorem magnetycznym, który jest sprzezony z obwodem absorbcyj- nym AS. Modulator magnetyczny jest uru¬ chomiany zkolei wejsciowemi pradami mo- dulowanemi, wzmocnionemi we wzmacnia¬ czu czestotliwosci akustycznej AA. Ponad¬ to stwierdzono, ze wytworzone wielkie cze¬ stotliwosci nie pozwalaja na zastosowanie zwyklego sposobu absorbcyjnego do celów modulacyjnych, gdyz sposób ten okazal sie nieskuteczny. Modulator wedlug wy¬ nalazku pozwala nietylko na kompletna modulacje, np. glosu, lecz równiez nie po¬ woduje zupelnie oddzialywania wsteczne¬ go (reakcji) na oscylator glówny, dzieki czemu fale sa wypromieniowywane prawi¬ dlowo i czysto zmodulowane ze wzgledu na amplitude. Osiaga sie to dzieki temu, ze zapomoca modulatora wedlug wynalazku mozna modulowac bezposrednio tylko ener¬ gje o czestotliwosci powielonej. Poniewaz energja czestotliwosci powielonej jest tyl¬ ko czescia calkowitej mocy glównego oscy¬ latora, przeto reakcja jest odpowiednio mniejsza.Prócz tego wahania czestotliwosci w na¬ dawanej fali sa zmniejszone jeszcze, po¬ mimo wahan napiecia pradu stalego w zró¬ dle napiecia lub wahan potencjalu stalego, dzieki utrzymaniu na stalym poziomie na¬ piec, doprowadzonych do róznych elektrod ukladu. Zostalo to osiagniete przy pomocy ukladu regulacyjnego Vi? (fig. 2) z lampa prózniowa do regulowania napiec.Wracajac do glównego oscylatora ukla¬ du wedlug wynalazku, zaznacza sie, ze os¬ cylator sklada sie z dwóch lamp katodo¬ wych 2, 4, posiadajacych strojony obwód siatkowy 6 i anodowy 8. Strojony obwód siatkowy 6 siatek 10 i 12, umieszczonych wpoblizu katod 14, 16 lamp katodowych 2, 4 sklada sie z pary równoleglych przewo¬ dów 18, 20 o zasadniczo równomiernie roz¬ lozonej pojemnosci i indukcyjnosci i umie¬ szczonych tak blisko siebie, aby ich pro¬ mieniowanie bylo praktycznie równe zeru.Strojony obwód 6 jest zakonczony zwiera¬ czem (lub przewodem) 22, uziemionym po¬ przez opornik 24, który w razie potrzeby moze byc regulowany. Dzieki detekcji siat¬ kowej (odpowiedni dobór wartosci opor¬ nika 24) siatki 10 — 12 moga byc utrzyma¬ ne na odpowiednim potencjale roboczym.Latwo jest zrozumiec, ze te siatki moga byc równiez spolaryzowane, co mozna osiagnac zastepujac opornik 24 odpowiedniem zró¬ dlem jednokierunkowej sily elektromoto¬ rycznej, np. baterja lub potencjomierzem.Strojony obwód anodowy 8 jest wyko¬ nany podobnie jak strojony obwód siatko¬ wy. Obwód anodowy 8 sklada sie z dwóch stosunkowo krótkich i blisko siebie umie¬ szczonych przewodów 26, 28 o zasadniczo równomiernie rozlozonej pojemnosci i in¬ dukcyjnosci. O ile obwód siatkowy 6 na¬ straja sie przesuwaniem suwaka 22 wzdluz przewodów 18, 20, to obwód anodowy na¬ straja sie zapomoca suwaków teleskopo¬ wych 30, 32. Czesci przesuwne i nierucho¬ me suwaka teleskopowego laczy sie ze so¬ ba tak, iz anody 38, 40 lamp 2, 4 sa zasi¬ lane poprzez przewód 34 potencjalem, któ- - 3 —ry, dzieki regulatorowi napiecia, pozostaje staly pomimo wahan napiecia w prostow¬ niku 36, zasilajacym anody.Obwód zarzenia katod przebiega od u- ziemionego przewodu 42, polaczonego ze zródlem pradu stalego 44, poprzez pasek zwierajacy lub zwieracz 46, przewody 48, 50, umieszczone i izolowane wewnatrz ru¬ rek przewodzacych 52, 54, poprzez ze¬ wnetrzne zaciski wlókien 14, 16 i zpowro- tem poprzez wewnetrzne zaciski wlókien, nastepnie poprzez rurki przewodzace 52, 54, opornik 56, regulujacy prad, wzglednie napiecie, i do drugiego przewodu 58 zródla pradu stalego. Prad zarzenia powraca do przewodu 58 poprzez pasek przewodzacy lub zwieracz 60, który moze byc przesuwa¬ ny wzdluz rurek 52, 54, umozliwiajac na¬ strajanie obwodu zarzenia lub podgrzewa¬ nia katod, co jest wazna cecha znamienna oscylatora glównego wedlug wynalazku.Poniewaz przewody 48, 52 sa umie¬ szczone bardzo blisko siebie, wiec stanowia jakby jeden przewód wzgledem wielkich czestotliwosci. Jednakze aby dzialanie ta¬ kie bylo zupelnie niezawodne, wzdluz ob¬ wodu zarzenia katod wlaczono kondensato¬ ry przepustowe 62, 64, laczace ze soba od¬ powiednio uklady przewodów 48, 52, i 50, 54.Poza tern zwraca sie jeszcze uwage na zmienne polaczenia 66, 68, zapomoca któ¬ rych jest przylaczona dluga linja, w celu regulacji czestotliwosci, skladajaca sie naj¬ lepiej z blisko siebie umieszczonych prosto- linj owych przewodów 70, 72, zwartych na wolnym koncu zwieraczem 74, przesuwa¬ nym wzdluz przewodów 70, 72.Aby oscylator glówny, drgajac z bardzo wielka czestotliwoscia, dostarczal drgan o czestotliwosci podstawowej, jest rzecza wazna, aby obwód zarzenia katod byl stro¬ jony w opisany wyzej sposób. W przeciw¬ nym razie, wobec niewielkiej opornosci po¬ jemnosciowej miedzy elektrodami we¬ wnatrz lampy i wobec zbyt duzego spóznia¬ nia sie elektronów, do anod lub siatek kie¬ rujacych nie dojda najdogodniejsze poten¬ cjaly sterujace i wskutek tego nie osiagnie sie zmian strumienia elektronów wewnatrz lamp przy tak duzych czestotliwosciach, a zatem nie mozna byloby otrzymac zadanej wyjsciowej energji wielkiej czestotliwosci.O ile jednak poszczególne obwody sa stro¬ jone w sposób opisany, a katoda bedzie wlaczona w obwód zarzenia o odpowied¬ niej opornosci pozornej, regulowanej zapo¬ moca suwaka 60, to obwód ten bedzie po¬ budzony do drgan o znacznej mocy wyj¬ sciowej i przy takiej czestotliwosci, jakiej dotychczas nie mozna byloby otrzymac w zwyklych ukladach przeciwsobnych.Jest rzecza oczywista, ze katody nastra¬ ja sie na czestotliwosc drgan wytwarza¬ nych, uzywajac w tym celu urzadzenia do regulowania czestotliwosci, majacego po¬ stac dlugiej linji, zlozonej z przewodów 70, 72, przylaczonych do strojonego obwodu zarzenia. Linja tego rodzaju, zwarta zwie¬ raczem 74, jest przylaczona do rurek 52, 54, które wobec duzej srednicy i stosunko¬ wo malej indukcyjnosci przewodza latwo wielkie czestotliwosci, wewnetrzne zas przewody sluza naogól do przewodzenia pradu zarzenia, który moze byc pradem jednokierunkowym lub pradem o malej czestotliwosci. Przy tej sposobnosci zazna¬ cza sie, ze w ukladzie wedlug wynalazku, w celu uzyskania stalosci czestotliwosci, stosuje sie jednokierunkowy (staly) prad zarzenia, chociaz mozna stosowac lampy, posrednio zarzone pradem zmiennym, jed¬ nak w tym przypadku nie uzyskuje sie ta¬ kiej stalosci czestotliwosci.Krótko mówiac, dzialanie stabilizacyjne dlugiej linji mozna przypisac temu, ze fale biegna do konca linji i zostaja tam odbite zpowrotem do poczatku linji. O ile jednak czestotliwosc zmienia sie w ten sposób, ze w danej linji nie miesci sie juz calkowita liczba dlugosci polówek fali doprowadzo¬ nej, wówczas fala ta po odbiciu sie od kon- — 4 —ca *lirtji dojdzie do poczatku linji z pew- nem przesunieciem fazowem, pomnozonem iprzez liczbe polówek fal, mieszczacych sie w linji Takie przesuniecia fazowe ma, jak stwierdzono, taki kierunek, ze sprowadza oscylator do czestotliwosci, zgodnej z cze¬ stotliwoscia, przy której dlugosc linji jest odpowiednia wielokrotnoscia dlugosci po¬ lówek fali, poniewaz linja o odpowiednio dobranej dlugosci powieksza wielokrotnie wszelkie przesuniecie fazowe, i tern samem szybko sprowadza oscylator do czestotli¬ wosci roboczej. Szybkie przywrócenie pra¬ widlowej pracy zwieksza sie jeszcze dzieki temu, ze linja, wzglednie urzadzenie do stabilizacji lub regulowania czestotliwosci, jest sprzezona ze strojonym obwodem kato¬ dowym, co, jak juz zaznaczono, jest bar¬ dzo skutecznym sposobem regulacji wzbu¬ dzania drgan w przeciwsobnym ukladzie lamp katodowych 2, 4. Ponadto sprzezenie z obwodem zarzenia jest korzystne jeszcze z tego wzgledu, ze jest bardziej stale.Linja moze byc otwarta, a wówczas zwieracz 74 staje sie niepotrzebny, jednak linje nalezy wtedy przyciac na prawidlo¬ wa dlugosc. Jednakze ze wzgledów kon¬ strukcyjnych lepiej jest zakonczyc linje zwieraczem tak, aby linja byla zakonczona wezlem napiecia.W praktyce okazalo sie, ze linja jest prostym i skutecznym przyrzadem do regu¬ lowania czestotliwosci. Jednakze istnieje mozliwosc zmiany czestotliwosci zapomoca dodania lub odjecia od linji jednej lub kil¬ ku dlugosci polówek fal.Aby zapobiec takiej zmianie czestotli¬ wosci, do przewodów dlugiej linji 70, 72 sa przylaczone w punktach wezlowych napie¬ cia oporniki 76, 78, które, jak wedlug fig. 1, moga byc umieszczone w.czwartej czesci i w polowie dlugosci linji, liczac od konca najwyzszego napiecia, czyli od lewego kon¬ ca linji. Stwierdzono, ze opornik, którego wartosc moze byc równa maksymalnej o- pornosci linji, umieszczony wpoblizu sród- ka. linji, zapobiega przeskakiwaniu na nie¬ parzyste wielokrotnosci polówek fali. Tak samo opornik, umieszczony w cwiartce dlu^ gosci linji, liczac od któregokolwiek konca linji, zapobiega przeskakiwaniu czestotli¬ wosci na parzyste wielokrotnosci polówek fali zadanej czestotliwosci roboczej. O ile chodzi o zabezpieczenie tylko przed prze¬ skakiwaniem na parzyste wielokrotnosci po¬ lówek fali, wówczas opornik w punkcie srodkowym linji przestaje byc potrzebny i moze byc usuniety, jezeli zas chodzi tylko o unikniecie przeskakiwania na nieparzyste polówki fali, wówczas mozna odlaczyc o- pornik, przylaczony do cwiartki linji. Po¬ nadto oporniki te lub inne opornosci po¬ zorne, jak np. kondensatory, cewki Lub ich uklady, moga byc umieszczone wzdluz linji w odstepach, odpowiadajacych wszelkim liczbom wezlów napiecia. Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze przy specjalnym doborze o- pornosci pozornych odpada koniecznosc u- mieszczania tych opornosci w punktach wezlowych.Dzialanie tych oporników lub opornosci pozornych, zapobiegajacych przeskakiwa- niom czestotliwosci, latwo mozna zrozu¬ miec, zwazywszy, ze czestotliwosci, róznia¬ ce sie od czestotliwosci zadanej, nie moga powodowac w linji fal stojacych, poniewaz oporniki przedstawiaja duze obciazenia o- porowe. Inaczej mówiac, dzieki znacznemu obciazeniu obwodu, zapobiega sie powsta¬ waniu punktów maksymum napiecia przy czestotliwosciach niepozadanych.Z powyzszego wynika, ze umieszczenie tych oporników na linji, nie jest ograniczo¬ ne specjalnie do punktów, wyszczególnio¬ nych wyzej, lecz oporniki te moga byc przy¬ laczone do punktów wezlowych napiecia wzdluz calej dlugosci linji, sluzacej do re¬ gulowania czestotliwosci.Jest rzecza oczywista, ze linja moze byc przylaczona np. do oscylatora glówne¬ go w sposób bardziej dogodny, np. do ob¬ wodu siatkowego lub tez do jakichkolwiek — 5 —innych czesci obwodu, gdzie to okaze sie rzecza korzystna. Przylaczenie linj i do ob¬ wodu katodowego podkreslono glównie z tego wzgledu, ze uklad taki okazal sie spe¬ cjalnie dogodny i stateczny.Pomimo uzycia dlugiej linji do regulo¬ wania wielkiej czestotliwosci moga zjawic sie drobne wahania czestotliwosci, a to wskutek wahan napiecia anodowego w pro¬ stowniku 36. Aby uniknac tej przyczyny zaklócen czestotliwosci, zastosowano regu¬ lator napiecia VR, który naogól moze byc uzyty w kazdym przypadku, kiedy chodzi o otrzymanie stalego napiecia z niestalego zródla pradu jednokierunkowego.Dzialanie regulatora napiecia VR-1 wy¬ jasnia sie jak nastepuje. Obwody nalezy wyregulowac lak, aby w czasie przeplywu okreslonego pradu poprzez oporniki 100 i 96 do anod oscylatora glównego dochodzi¬ lo prawidlowe napiecie. A wiec, gdy napie¬ cie prostownika 36 wzrasta, wówczas wzra¬ sta takze napiecie na siatce 86 lampy regu¬ lacyjnej 80 w kierunku napiec dodatnich tak, iz poprzez opornik 100 przeplynie prad o wiekszem natezeniu. Dzieki temu na o- porniku 100 powstanie nowy spadek napie¬ cia, który kompensuje nadwyzke napiecia prostownika, w wyniku czego na anodach lamp glównego oscylatora zostanie utrzy¬ mane napiecie stale.Oczywiscie, dzieki takiemu ukladowi prawie zupelne wyrównanie wahan napie¬ cia prostownika 36 uzyskuje sie tylko wte¬ dy, gdy charakterystyki elementów obwodu pozostaja prostolinjowe.Powyzsze uwagi, dotyczace regulatora napiecia VR-1, pozostaja równiez w mocy odnosnie regulatora napiecia VR-2, który dostarcza zasadniczo stalego napiecia ze zródla 36 poprzez przewód 104 do anod lamp 106, 108 wzmacniacza zaporowego.Wobec tego szczególowe opisywanie regu¬ latora napiecia VR-2 pomija sie jako zbed¬ ne, gdyz jego konstrukcja i dzialanie staja sie latwo zrozumiale po rozwazeniu kon¬ strukcji i ukladu regulatora napiecia VR-1.Jak juz zaznaczono, energje o stalej czestotliwosci, jaka trudno bylo dotychczas osiagnac zapomoca zwyklych lamp katodo¬ wych, wlaczonych wymiennie, doprowadza sie poprzez sprzegacz C do wzmacniacza zaporowego BA. Sprzegacz indukcyjny C stanowia zwyczajne petlice 110 — 112, zbli¬ zone do siebie i przesuwne wzgledem sie¬ bie tak, by mozna bylo zmieniac ich sprze¬ zenie, przyczem petlica 110 jest przylaczo¬ na do strojonej linji 114, podobnej do stro¬ jonego obwodu anodowego lamp glównego oscylatora. Petlica 112 stanowi czesc stro¬ jonego obwodu anodowego 8 lamp 2, 4 oscylatora glównego.Naogól konstrukcja mechaniczna i elek¬ tryczna wzmacniacza zaporowego i sprze¬ zonych z nim obwodów jest podobna do ob¬ wodu oscylatora glównego. Energja, dopro¬ wadzana poprzez sprzegacz C do strojone¬ go obwodu katodowego 120 lamp 106, 108 wzmacniacza zaporowego, zostaje wzmoc¬ niona i doprowadzona nastepnie poprzez sprzegacz C-l do magnetycznego powiela¬ cza czestotliwosci MFM.Zapomoca teleskopowych suwaków linji przesylowej 114, sprzegajacych glówny os¬ cylator poprzez sprzegacz C ze strojonym obwodem zarzenia wzmacniacza zaporowe¬ go, linje 114 nastawia sie na taka dlugosc, aby byla nastrojona na czestotliwosc za¬ sadnicza, przyczem jej konce wyjsciowe 122, 124 sa odpowiednio uzgodnione zapo¬ moca opornosci pozornej obwodu zarzenia.Strojenie obwodu zarzenia wskutek nasta¬ wiania zwieracza 126 odbywa sie tak, iz katody w tych obwodach zyskuja najdo¬ godniejsza faze i napiecie, dajac najlepsza sprawnosc lamp 106 i 108.Aczkolwiek wzmacniacz zaporowy mo¬ ze byc pobudzony do drgan wskutek przy¬ lozenia potencjalów sterujacych z oscyla¬ tora glównego, to jednak wzmacniacz ten, dzieki swemu nastrojeniu i dzieki doprowa- - 6 —dzeniu pradów lub potencjalów, reguluja¬ cych czestotliwosc, a przychodzacych z oscylatora glównego, jest sterowany, pobu¬ dzany do drgan lub powstrzymywany od wytwarzania wzmocnionych drgan, maja¬ cych dokladnie te sama czestotliwosc, co i drgania, wytwarzane w oscylatorze glów¬ nym. Zasada ta jest uzyta w ukladzie, opi¬ sanym nizej szczególowo przy rozpatry- warriu fig; 2, do regulacji czestotliwosci os¬ cylatora glównego zamiast regulowania czestotliwosci zapomoca dlugiej linji, przedstawionej na fig. la i Ib.Nalezy zaznaczyc, ze wzmacniacz za¬ porowy jest nadzwyczaj stateczny, jezeli obwód siatkowy stanowi dostrojony odpo¬ wiednik do uziemionych siatek. Ponadto, chociaz reakcja wplywa niekorzystnie na strojenie, to jednak sprawnosc nie zatraca sie w takim stopniu, jak w znanych obwo¬ dach zrównowazonych lub regeneracyj¬ nych, uzywanych przy dluzszych falach.Zaleta tego ukladu polega na tern, ze cze¬ sto rozwiazuje sie zagadnienie statecznosci obwodu przy bardzo duzych czestotliwo¬ sciach. Gdy jest rzecza pozadana stosowa¬ nie doskonale uziemionych siatek, umie¬ szcza sie suwak na przewodach strojonego obwodu siatek w punkcie wielokrotnosci (najlepiej pierwszej wielokrotnosci) polo-,i wek fali, liczac od siatek. Dzieki temu osia¬ ga sie taki sam wynik, jakgdyby siatki byly polaczone ze soba bezposrednio zwie¬ raczem. Wobec duzych wymiarów baniek lamp dostateczne bezposrednie zwarcie nie moze byc uskutecznione przy bardzo du¬ zych czestotliwosciach. Jest rzecza jasna, iz w obecnej praktyce warunki, o których byla mowa wyzej, uzgadnia sie czesto kom¬ promisowo z innemi okolicznosciami, a to w celu otrzymania najkorzystniejszych wa¬ runków sprawnosci.Energja czestotliwosci glównej jest do¬ prowadzana poprzez sprzegacz C—1 (fig. la), podobny co do dzialania i konstrukcji do sprzegacza C, i poprzez zmienna, linje przesylowa 128, zlozona z przewodów 132, 134 o zmiennej dlugosci, do obwodu ano¬ dowego lub wejsciowego magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM, którego obwód anodowy, sklada sie z przewodów 136, 138, przylaczonych bezposrednio do anod 140, 142. Wewnatrz lamp katodowych 144, 146 powielacza czestotliwosci wpobli- zu katod lub wlókien 152, 154 znajduja sie równiez siatki sterujace 148, 150. Konden¬ satory 153, 155 odpowiadaja kondensato¬ rom 62, 64 oscylatora glównego i równiez sa przylaczone równolegle do wlókien ma¬ gnetycznego powielacza czestotliwosci.Aby zapobiec reakcji wstecznej wyz¬ szych harmonicznych, wytwarzanych w po¬ wielaczu czestotliwosci, na wzmacniacz za¬ porowy i zkolei na oscylator glówny, prze¬ wody 132, 134 przylacza sie do punktów wezlowych napiec lub punktów najwiek¬ szego pradu albo tez do punktów malej o- pornosci pozornej wzgledem fal harmonicz¬ nych w strojonym obwodzie anodowym po¬ wielacza czestotliwosci, zlozonym z przewo¬ dów 736, 138. W stosunku do fal glównych konce przewodów 136 i 138, polaczonych z anodami, sa punktami maksymum napiecia.Przewody te sa zwarte zwieraczem 156, u- ziemionym poprzez przewód 158. Zródlo U potencjalu moze byc w razie potrzeby wla¬ czone w przewód 158, a to w celu nadania anodom odpowiedniego roboczego potencja¬ lu pradu stalego. Jednakze stwierdzono, ze w wielu przypadkach, np. przy powielaniu czestotliwosci nadzwyczaj wielkich, np. rzedu 150 mil jonów cyklów na sekunde lub naogól ponad 100 tysiecy kilocyklów na se¬ kunde, doprowadzonych z oscylatora glów¬ nego, anody 140, 142 moga byc uziemione w opisany wyzej sposób.Obwód wyjsciowy powielacza czestotli¬ wosci stanowia przewody 160, 162, regulo¬ wane co do swych dlugosci i nastrojone na wyzsza harmoniczna, np. na trzecia harmo¬ niczna, lub inaczej mówiac, na czestotliwo¬ sci rzedu 450 000 kilocyklów na sekunde w — 7 ¦ —zalozeniu, ze oscylator glówny jest nastro¬ jony na 150 000 kilocyklów na sekunde.Obwód zarzenia katod 152, 154 lamp katodowych 144, 146 sklada sie z przewo¬ dów 164, 166, odizolowanych i umieszczo¬ nych wewnatrz wspólosiowych zewnetrz¬ nych przewodów rurkowych 168, 170. Prad zarzenia katod przeplywa od przewodu 58 poprzez opornik regulacyjny 172, zwieracz 174, wlókna 152, 154 i zpowrotem poprzez wewnetrzne przewody 164, 166, zwieracz 176 i przewód 178 do drugiego przewodu 42 obwodu zarzenia katod, zasilanego ze zró¬ dla 44.Przesuwajac zwieracz 174, nastraja sie obwód katodowy na najdogodniejsze wspól¬ dzialanie z pozostalemi obwodami, W ten sposób otrzymuje sie najdogodniejsza kom¬ promisowa wartosc zarówno przy czestotli¬ wosci glównej, jak i jej harmonicznej. Po¬ niewaz obwód siatkowy jest nastawiony na najdogodniejsza wartosc opornosci pozor¬ nej wzgledem energji o czestotliwosci har¬ monicznej, przeto energja ta z latwoscia przechodzi do siatki, wzmacniajac sie do znacznych wartosci.Opisany wyzej powielacz czestotliwosci bez urzadzenia magnetycznego nie dawal¬ by dostatecznej energji wyjsciowej. W ce¬ lu zwiekszenia tej energji i w pewnych przypadkach ze wzgledu na dogodniejsze dzialanie, stosuje sie jednokierunkowe pole magnetyczne, dzialajace na strumien elek¬ tronów wewnatrz lamp 148, 150 w kierun¬ ku, prostopadlym do normalnego toru lub drogi od katody do anody. Urzadzenie ma¬ gnetyczne sklada sie z dwóch zwojnic 180, 182, poprzez które jest przesuniety rdzen 184, najlepiej z zelaza o wielkiej przenikli¬ wosci magnetycznej, jednolitego lub w po¬ staci blaszek. Zwojnice 180, 182 sa pola¬ czone ze soba w szereg, jak to przedstawio¬ no na rysunku, oraz sa zasilane z przewo¬ dów 184, 186 pradem, pochodzacym ze zró¬ dla 44 i regulowanym zapomoca opornika 188.Nalezy zaznaczyc, ze siatki 148, 150, przylegle do katod 152, 154, sa przylaczone do obwodu wyjsciowego, utworzonego z przewodów 160, 162, wewnatrz których jest umieszczony przesuwnie przewód petlico¬ wy 190, sluzacy do nastrajania obwodu o- raz do umozliwiania istnienia napiecia sta¬ lego, wytworzonego na oporniku uziemio¬ nym lub siatkowym 192 przy detekcji siat¬ kowej na siatkach sterujacych. Opornik 192 dobiera sie najlepiej tak, aby dodatnie, naj¬ wyzsze wartosci potencjalu, doprowadzo¬ nego do anod 140, 142, kierowaly elektrony na siatke sterujaca, znajdujaca sie wpobli- zu katody. W tych warunkach bez zastoso¬ wania pola magnetycznego energja wyj¬ sciowa fali harmonicznej bylaby bardzo slaba, o ile wogóle nie bylaby równa zeru.Jednakze, stosujac jednokierunkowe pole magnetyczne, zwrócone w kierunku podluz¬ nym lub osiowym, energja wyjsciowa o cze¬ stotliwosciach harmonicznych zwieksza sie bardzo znacznie w strojonym obwodzie wyjsciowym 160, 162, 190.Zastosowanie jednokierunkowego pola magnetycznego powoduje silne uderzanie elektronów, jak równiez przerywanie sie strumienia elektronów, plynacego do elek¬ trod wyjsciowych w chwili zjawiania sie i znikania szczytów dodatnich potencjalów sterujacych. Wlasnie takie gwaltowne roz¬ ruszanie i zatrzymywanie strumienia elek¬ tronów przyczynia sie w znacznym stopniu do powstawania fal harmonicznych.Naogól wiec ulepszenia w obwodzie wyjsciowym, jak i w pewnych przypadkach ulatwione przechodzenie od stanu nieczyn¬ nego do stanu czynnego, lub inaczej mó¬ wiac zwiekszona sprawnosc uzyskuje sie dzieki strojeniu obwodów takich, jak ob¬ wody zarzenia.W opisanym ukladzie zastosowano z po¬ wodzeniem lampy katodowe, posiadajace banke w ksztalcie litery T, przyczem po¬ dluzne osie tej banki sa zasadniczo równo¬ legle do podluznych osi zwojnic 180, 182. — 8 —Czesci lampy moga byc równiez wsuniete do otworów, wywierconych w rdzeniu ma¬ gnetycznym tak, iz natezenie pola zwieksza sie, a rozproszenie magnetyczne zmniejsza sie znacznie.Nalezy równiez zaznaczyc, ze w powie¬ laczu czestotliwosci wedlug wynalazku za elektrody wyjsciowe przyjmuje sie raczej siatki, czyli elektrody, blizsze katod, ani¬ zeli anody.W stosunku do energji wejsciowej o czestotliwosci glównej jest rzecza obojet¬ na, czy energja ta jest kierowana do sia¬ tek, czy do anod, a to wobec bardzo duzego sprzezenia pojemnosciowego miedzy elek¬ trodami, to jest miedzy siatka a anoda.Poza tern, stwierdzono, ze jest rzecza wazna stosowanie lamp z elektrodami cy- lindrycznemi i wspólsrodkowemi, przy- czem okazalo sie, ze wlókno powinno po¬ siadac symetrje wspólsrodkowa. Koniecz¬ nosc takiej symetrji latwo uzasadnic, bio¬ rac pod uwage, ze dobre dzialanie lampy zalezy od jednostajnej szybkosci i uporzad¬ kowanego biegu elektronów. Wlókna, po¬ siadajace te wlasnosci i zadana symetrje, sa to wlókna proste z drutu oraz wlókna spiralne i cylindryczne. Dopóki katody z ogrzewaczami nie beda wykonywane tak, aby ich rozzarzone powierzchnie byly mniej czule na promieniowanie wsteczne z siatki, czyniace emisje elektronów niestala, dopó¬ ty beda lepsze inne ksztalty katod, np. dru¬ ciki proste. Jednak rozumie sie samo przez sie, ze katody w lampach oscylatora glów¬ nego, powielacza czestotliwosci, modulato¬ ra i innych czlonów, przedstawione na ry¬ sunku w sposób konwencjonalny, moga byc dowolnego typu, np. moga byc katodami o posredniem zarzeniu pradem zmiennym.Jest rzecza wiadoma, ze przy bardzo wielkich czestotliwosciach jest rzecza po¬ zadana stosowanie lamp z dwiema cylin- drycznemi elektrodami o symetrji wspól- srodkowej, przyczem czestotliwosc glówna i harmoniczna winny byc doprowadzane i pobierane z tych samych elektrod, wedlug wynalazku jednak stosuje sie z powodze¬ niem lampy trójelektrodowe, a zwlaszcza lampy z trzecia elektroda lub anoda we¬ wnetrzna.Jest rzecza oczywista, iz w urzadzeniu do powielania czestotliwosci powielacz wi¬ nien byc przylaczony do dwóch obwodów strojonych, a mianowicie do obwodu wej¬ sciowego czestotliwosci glównej i do obwo¬ du wyjsciowego czestotliwosci harmonicz¬ nej. Jest to zagadnienie, z którem trzeba li- czyc sie we wszystkich typach powielaczy czestotliwosci, a wiec i w powielaczu we¬ dlug wynalazku niniejszego. Dzieki przy¬ laczeniu obwodu wejsciowego do anod, a obwodu wyjsciowego do siatek, jak równiez dzieki strojeniu obwodu wlókna katodowe¬ go otrzymuje sie obwód o dobrej sprawno¬ sci i latwej regulacji.Jest rzecza zrozumiala, ze maksymum energji wyjsciowej przy czestotliwosciach harmonicznych otrzymuje sie wtedy, gdy przestrzen miedzy katoda a siatka otrzy¬ muje najwieksze wahania gradjentu poten¬ cjalu, na jakie pozwala dana moc wejscio¬ wa. Oznacza to, ze siatka powinna miec specjalnie duze wahania potencjalu. Aby otrzymac takie wahania potencjalu, siatka winna byc nastrojona na czestotliwosc glówna (zasadnicza) zapomoca obwodu, którego najwieksza opornosc pozorna wypa¬ dalaby pomiedzy siatka i katoda. Siatka jednak winna byc dostrojona równiez do obwodu wyjsciowego o odpowiedniej opor¬ nosci pozornej wzgledem czestotliwosci har¬ monicznej. Takie zespolenie obwodów jest trudne do uskutecznienia bez uzycia obwo¬ dów, które powoduja znaczne straty. Po¬ niewaz odleglosc banki lampy od siatki jest w wiekszosci lamp dosc znaczna, prze^ to tern bardziej jest utrudnione stosowanie zewnetrznego podwójnego obwodu, przyla¬ czonego do siatki, któryby powodowal wspomniane zjawiska wprost w siatce.Aby otrzymac wysokie napiecie na siat- — 9 —ce i jednoczesnie miec obwód latwy w ob¬ sludze, wyzyskuje sie wedlug wynalazku pojemnosc miedzy anoda a siatka jako przetwornik impedancyjny. W tym szcze¬ gólnym przypadku udaje sie to o tyle, ze otrzymuje sie dobre wyniki, gdy obwód mie¬ dzysiatkowy (w ukladzie przeciwsobnym) zostanie zblizony do strojonego obwodu, zwartego wzgledem czestotliwosci harmo¬ nicznych. Nie jest to jednakze prawdziwy obwód, zwarty wobec obciazenia, lecz pra* wie równy opornosci pozornej linji o dlu¬ gosci pólfali czestotliwosci harmonicznej.Warunek ten okresla indukcyjnosc wzgle¬ dem czestotliwosci glównej. O ile teraz miedzy anoda a siatka posrednia wyobra¬ zic sobie powierzchnie cylindryczna, wów¬ czas mozna nadac tej powierzchni taki pro¬ mien, aby opornosc pojemnosciowa miedzy ta powierzchnia a siatka byla równa, przy czestotliwosci glównej, opornosci indukcyj¬ nej polaczenia miedzy siatkami. Obwód, przebiegajacy ód jednej z wyobrazalnych powierzchni poprzez siatki i lacznik do drugiej wyobrazalnej powierzchni, jest wiec szeregowym obwodem strojonym. Pozosta¬ la pojemnosc pomiedzy wyobrazalnemi po¬ wierzchniami a anodami moze byc tak sa¬ mo nastrojona na czestotliwosc glówna, a jej lacznik indukcyjny moze byc uzyty rów¬ niez do sprzezenia wejsciowego. Jesli wspo¬ mniana wyzej pojemnosc miedzy anodami a wyobrazalnemi powierzchniami jest wiek¬ sza od pojemnosci miedzy temi powierzch¬ niami a siatkami, wówczas opornosc induk¬ cyjna pierwszego obwodu jest mniejsza. A wiec, gdy prad o czestotliwosci glównej plynie poprzez obwód skombinowany, wów¬ czas punkt najwyzszego napiecia wypada na siatce, która jest jednoczesnie zwiazana z obwodem o malej opornosci pozornej wzgledem czestotliwosci harmonicznych, lub znajduje sie nawprost takiego obwodu.Przypomina sie, ze do przedmiotu wy¬ nalazku niniejszego najlepiej nadawalaby sie lampa dwuelektrodowa. Oczywiscie, o ile przewody, zasilajace anody, nie sa bar¬ dzo krótkie albo scianki anody nie sa cia¬ sno umieszczone przy szkle banki lub tez same nie tworza banki, wówczas podane wyzej warunki obwodu sa trudne do urze¬ czywistnienia. Kiedy anoda (siatka) inoze byc umieszczona blisko powloki zewnetrz¬ nej, wówczas latwo jest otoczyc ja tuleja o odpowiednich rozmiarach, która umozli- wi bardziej skuteczne wytwarzanie napiec, jak równiez umozliwi dogodne powiazanie ze soba obwodów czestotliwosci glównej i czestotliwosci harmonicznej. Strojenie ob¬ wodu wlókna katodowego ma bardzo wiel¬ ki wplyw na takie powiazanie obwodów;ze soba i w rzeczywistosci jest to rodzaj rózdz¬ ki czarodziejskiej, zapomoca której uzgad¬ nia sie warunki nastrojenia zarówno wzgle¬ dem czestotliwosci glównych, jak i harmo¬ nicznych, a to w celu otrzymania najlepszej sprawnosci.Dzieki przeciwsobnemu ukladowi lamp oscylatora uzyskuje sie z danej czestotli¬ wosci glównej, dzialajacej na powielacz czestotliwosci, harmoniczne nieparzyste.Jezeli jednak chodzi o parzyste har¬ moniczne, wówczas mozna je uzyskac w ukladzie „push-pull-push-push" lub zapo¬ moca pojedynczych obwodów lampowych.Oczywiscie i nieparzyste harmoniczne moz¬ na równiez otrzymac w pojedynczych ob¬ wodach lampowych. Takie odmiany ukladu wedlug wynalazku moze latwo wykonac kazdy, kto jest obeznany z przedmiotem.Nieparzyste harmoniczne zostaja dopro¬ wadzone do obwodu absorbcyjnego lub do lacznikowego obwodu modulacyfnego AS, o czem byla mowa wyzej, i ewentualnie zo¬ staja wypromieniowane zapomoca anteny nadawczej TA.Przy sygnalizacji telegraficznej mozna w pewnym punkcie posrednim, miedzy an¬ tena a obwodem wyjsciowym powielacza czestotliwosci, wlaczyc znany klucz tele¬ graficzny lub tez znane rodzaje krazków kontaktowych. — 10 —Natomiast, gdy chodzi o skomplikowa¬ na modulacje fali, np. modulacje glosowa albo sygnalizacje wielokrotna, wówczas, jak juz zaznaczono wyzej, zawodza zupelnie zwykle uklady modulacyjne, powodujac bezladne zmiany czestotliwosci energji wyj¬ sciowej, .Wobec tego stosuje sie ulepszony uklad modulacyjny, stanowiacy bardzo wazna ce¬ che znamienna wynalazku niniejszego, ozna¬ czony na rysunku jako obwód lub uklad ab- sorbcyjny AS i modulator magnetyczny MM.Energja wyjsciowa o czestotliwosci har¬ monicznej jest pobierana z punktów o sto¬ sunkowo duzej opornosci pozornej w obwo¬ dzie wyjsciowym, zawierajacym petlice 190, poprzez kondensatory 192, 194 i jest do¬ prowadzana do punktów o podobnej wiel¬ kiej opornosci pozornej w obwodzie absorb- cyjnym AS. Obwód absorbcyjny AS zawie¬ ra przewodzaca petlice 196, umieszczona przesuwnie wewnatrz przewodu 198, 200.Obwód absorbcyjny nastraja sie na czesto¬ tliwosc harmoniczna przez przesuwanie petlicy 196 wewnatrz przewodów 198, 200.Poniewaz obwód absorbcyjny jest stro¬ jony i zamkniety, przeto oczywiscie powsta¬ ja w nim fale stojace. Do punktów 202, 204 wysokiego, a najlepiej najwyzszego poten¬ cjalu obwodu absorbcyjnego przylacza sie poprzez przewody 206, 208 strojony obwód 210 siatek sterujacych lamp katodowych 212, 214, stanowiacych czesc ukladu modu- lacyjnego wedlug wynalazku.Jak przedstawiono na rysunku, obwód strojony 210 sklada sie z przewodów 216, 218, wewnatrz których jest umieszczona przesuwna i polaczona elektrycznie z temi przewodami petlica 220, sluzaca do stroje¬ nia. Przewody 216, 218 sa przylaczone od¬ powiednio do siatek sterujacych 222 i 224 lamp katodowych 212, 214.Poniewaz obwód zarzenia wlókna, czy¬ li katod 226 modulatora magnetycznego we¬ dlug wynalazku, jest identyczny z obwoda¬ mi zarzenia katod, opisanemi wyzej w zwiazku z powielaczem czestotliwosci, wzmacniaczem zaporowym i oscylatorem glównym, przeto odpada potrzeba zaglebia¬ nia sie w szczególy tego obwodu. Tak samo urzadzenie magnetyczne 228, dostarczajace jednokierunkowego pola magnetycznego do lamp modulacyjnyeh 212, 214, jest zupelnie takie samo, jak urzadzenia magnetyczne po¬ wielacza czestotliwosci, a wiec równiez nie wymaga omówienia szczególowego, W zwiazku z modulatorem magnetycz¬ nym nalezy zaznaczyc ze anody 230, 232 sa wolne, to jest pozostaja odlaczone. Jednak¬ ze w razie potrzeby do anod tych mozna przylaczyc obwód strojony, podobny do ob¬ wodów anodowych, opisanych poprzednio.Otóz stwierdzono, ze przy modulowaniu energji w obwodzie absorbcyjnym zapomo- ca ukladów znanych, np, zapomoca Uzie¬ miania' poprzez zmienna opornosc pozorna w postaci lamp katodowych, wahania pra¬ du stalego, plynacego przez te opornosc po¬ zorna, zgodne z potencjalami modulacyjne- mi, wywieraja tylko znikomy wplyw tia energje w obwodzie absorbcyjnym. Dzieje sie to dzieki temu, ze opornosc pojemno¬ sciowa lampy uniemozliwia powstawanie wiekszych napiec, oddzialywajacych na ruch elektronów przy bardzo wielkiej cze¬ stotliwosci. Tylko stosujac pole magnetycz¬ ne, mozna byloby uczynic elektrony wraz- liwemi na te bardzo male wahania napiecia.Ponadto niewielka szybkosc elektronów we¬ wnatrz zwyklych lamp równiez stoi. na przeszkodzie uzycia tych lamp jako modu¬ latorów.Natomiast zapomoca lampowego obwo¬ du absorbcyjnego wedlug wynalazku, za¬ wierajacego lampy 212, 214, mozna latwo uskuteczniac modulacje, poniewaz charak¬ terystyki lamp zmieniaja sie w bardzo znacznym stopniu dzieki zastosowaniu do nich pola magnetycznego.Inaczej, mówiac, zmuszajac elektrony pod dzialaniem pola magnetycznego do pozostawania na torach wpoblizu siatki, - 11 —wykorzystuje sie wieksza liczbe elektro¬ nów, podlegajacych dzialaniu potencjalów modulujacych.Siatkom najlepiej jest nadac w tym przypadku dodatni potencjal poczatkowy tak, aby zawsze posiadaly potencjal dodat¬ ni. W ten sposób elektrony, których ruch jest styczny do siatki, zostaja zawsze wy¬ zyskane w znacznej liczbie w bezposred- niem sasiedztwie siatki tak, iz potencjaly wielkiej czestotliwosci, chociazby nawet ni¬ skie, moga zawsze powodowac absorbcje.W czasie zmiany wysokosci potencjalu na siatkach sterujacych modulatora magne¬ tycznego, a wiec przy zmianie absorbcji energji wskutek wyzyskania wiekszej lub mniejszej liczby elektronów, a tern samem wskutek modulowania fal w obwodzie ab- sorbcyjnym, uskutecznia sie modulacje ze zródla pradów modulujacych (nieprzedsta- wionego na rysunku) poprzez transforma¬ tor 234 i szereg wzmacniaczy lampowych 236, polaczonych ze soba równolegle. Te wzmacniacze malej czestotliwosci moga miec katody, zarzone ze zródla pradu zmiennego (nieprzedstawionego na rysun¬ ku) poprzez transformator 238. Potencjal anodowy doprowadza sie przewodem 240 ze zródla (nieprzedstawionego na rysunku), przyczem w przewód ten jest wlaczony dla¬ wik szeregowy 242 pradów czestotliwosci akustycznej. Dlawik zapewnia przeplyw zmiennych i wzmocnionych pradów modu¬ lujacych poprzez potencjomierz lub opor¬ nik 244.Staly lub normalny potencjal siatkowy siatek sterujacych lamp modulatora jest pobierany z opornika 244 (z zacisku slizgo¬ wego 246) poprzez przewód 248. Dlawik 250, wlaczony szeregowo w przewód 248, sluzy do celów, o których bedzie mowa ni¬ zej.Poniewaz zacisk suwakowy 246, dostar¬ czajacy prawidlowego potencjalu siatko¬ wego do siatek lamp modulatora magne¬ tycznego, moze byc blednie umieszczony w stosunku do zadanych napiec malej czesto¬ tliwosci, jakie nalezy doprowadzac do sia¬ tek sterujacych, przeto, jak juz zaznaczono wyzej, szeregowo w przewód 248 wlaczono dlawik 250. Dlawik ten nie przepuszcza z punktu 246 prawie zadnych pradów lub na¬ piec o czestotliwosciach akustycznych.Jednakze w celu doprowadzenia wiel¬ kich potencjalów o czestotliwosci akustycz¬ nej, zjawiajacych sie w punkcie 252, do siatek sterujacych modulatora, przylacza sie przewód 248 poprzez kondensator 254, który przepuszcza prady o czestotliwosci akustycznej, a wiec jest stosunkowo duzy w porównaniu z kondensatorami, przepu- szczajacemi prady wielkiej czestotliwosci.Uklad kondensatora i dlawika, przylaczo¬ ny do opornika 244, umozliwia jednoczesne dostarczanie do siatek sterujacych modula¬ tora magnetycznego zadanego wysokiego napiecia o czestotliwosci akustycznej i sto¬ sunkowo niskiego polaryzujacego potencja¬ lu jednokierunkowego.Jak juz zaznaczono wyzej, wahania po¬ tencjalu na siatkach sterujacych lamp mo¬ dulatora magnetycznego powoduja zmiany ilosci energji, pochlanianej w obwodzie absorbcyjnym, w rezultacie wiec poprzez zmienny sprzegacz C2 i linje przesylowa 256 do anteny nadawczej TA doprowadza sie fale, modulowana ze wzgledu na ampli¬ tude o zasadniczej czestotliwosci stalej.Modulowana, harmoniczna energja no¬ sna przeplywa poprzez linje przesylowa 256, poprowadzona przez sciane 258 bu¬ dynku, do linji przesylowej 260, 262, a na¬ stepnie poprzez przewody przesylowe 264 do anten nadawczych TA, które sa zaopa¬ trzone w metalowe reflektory 272.Odmienna postac wykonania przedmio¬ tu wynalazku do nadawania fal o czestotli¬ wosci rzedu 450 000 kilocyklów na sekunde jest przedstawiona na fig. 2.Wedlug fig. 2 pierwotny oscylator glów¬ ny lub zasadniczy GO (300) jest oscylato¬ rem typu o stalej czestotliwosci, np. jest — 12 —oscylatorem, regulowanym piezoelektrycz¬ nie albo zapomoca linji dlugiej. Energja wyjsciowa oscylatora glównego GO (300) jest doprowadzana do powielacza czestotli¬ wosci, polaczonego ewentualnie ze wzmac¬ niaczem FM (fig. 2), w którym obwód wyj¬ sciowy 302 dostarcza energji o zadanej czestotliwosci glównej. Za posrednictwem sprzegacza indukcyjnego LC energja o cze¬ stotliwosci glównej przechodzi z obwodu wyjsciowego 302 do strojonego obwodu 304 zarzenia katod miejscowego oscylatora glównego LMO (fig. 2). Najlepiej jest na¬ stroic oscylator LMO tak, aby przestawal oscylowac z chwila, gdy nie otrzymuje energji z powielacza czestotliwosci i wzmac¬ niacza FM -— 306. Jednakze z chwila do¬ starczenia energji z powielacza czestotli¬ wosci, miejscowy oscylator glówny LMO zostaje pobudzony do drgan przy stosunko¬ wo duzej energji wyjsciowej, przyczem jest sterowany i regulowany albo zatrzymywa¬ ny zapomoca drgan o stalej czestotliwosci, pochodzacych z powielacza i wzmacniacza czestotliwosci 306.Energja wyjsciowa miejscowego oscyla¬ tora glównego LMO, regulowana co do cze¬ stotliwosci, jest doprowadzana do magne¬ tycznego powielacza czestotliwosci MFM, podobnego do powielacza, opisanego przy rozpatrywaniu fig. la i Ib. Energja wyjscio¬ wa powielacza magnetycznego jest dopro¬ wadzana zkolei do obwodu absorbcyjnego AS, do którego w odpowiednich punktach najwyzszych potencjalów przylacza sie mo¬ dulator magnetyczny wedlug wynalazku, sluzacy do modulowania energji nosnej, przesylanej zapomoca anteny nadawczej TA, zgodnie z energja wyjsciowa wzmac¬ niacza czestotliwosci akustycznej AA.Rozpatrujac teraz bardziej szczególowo schemat ukladu wedlug fig. 2, nalezy zau¬ wazyc, ze lampy katodowe oscylatora lub lampy wysokoprózniowe 308, 310 sa zaopa¬ trzone w strojony obwód anodowy 312, strojony obwód siatkowy 314 i w strojony obwód zarzenia katod 304. Podobnie, jak w ukladzie wedlug fig, 1, strojenie obwodów uskutecznia sie zapomoca przewodów tele¬ skopowych, umieszczonych przesuwnie w poszczególnych obwodach, lub tez mozna stosowac tu zwieracze, do których przyla¬ cza sie przewody doplywowe pradu stale¬ go, jednakze ze wzgledu na uproszczenia rysunku zwieraczy tych nie przedstawiono.Katodowe przewody zarzenia 316, 318 mo¬ ga byc zwyklemi gladkiemi przewodami, zmiennemi co do dlugosci i wykonanemi tak, aby galezie, prowadzace do poszcze¬ gólnych wlókien, byly umieszczone stosun¬ kowo bardzo blisko siebie, a to w celu unik¬ niecia wypromieniowywania energji. W tym samym celu mozna tez uzyc z powodzeniem ukladu wedlug fig. 1. Przewody 316, 318 na koncach swych wpoblizu wlókien sa zwarte wzgledem pradów wielkiej czestotliwosci zapomoca kondensatorów 320, 322 tak, iz w stosunku do pradu wielkiej czestotliwosci odcinki przewodów 316, 318, prowadzace do kazdego z wlókien, sa polaczone jakgdyby ze soba równolegle, jednakze zaznacza sie, ze pary przewodów, a mianowicie para, prowadzaca do wlókna lampy 308, i para, prowadzaca do wlókna lampy 310, sa jak¬ gdyby polaczone ze soba w szereg wzgle¬ dem pradów wielkiej czestotliwosci.Najlepiej jest przylaczyc sprzegacz LC do strojonego obwodu zarzenia katod w punktach 317, 319 o takiej opornosci pozor¬ nej, aby powstawala jak najmniejsza reak¬ cja na oscylator glówny w razie wahan ob¬ ciazenia w miejscowym oscylatorze glów¬ nym LMO.W razie potrzeby sprzezenie moze byc uskutecznione w punkcie wysokiego lub ni¬ skiego potencjalu lub w punkcie wielkiej opornosci pozornej w obwodzie zarzenia katod. Strojony obwód siatkowy 314 jest u- ziemiony w wezlowym punkcie napiecia po¬ przez opornik 324, który dzieki detekcji siatkowej dostarcza siatkom odpowiednie¬ go stalego napiecia siatkowego - 13 -Anody lamp oscylatora LMO sa zasila¬ ne napieciem stalem poprzez regulator na¬ piec Vft, który utrzymuje stale napiecie na anodach lamp 308, 310 pomimo wahan ener- |ji wyjsciowej prostownika 326.Dzialanie regulatora napiec VR jest po¬ dobne do dfcialania regulatora, opisanego w zwiazku t fig. l, przyczem wahania napiec na oporniku 328 powoduja wahania nateze¬ nia pradu w lampie katodowej 330, a wobec tego zmienny spadek napiecia na oporniku 334 przybiera taka wartosc, iz kompensuje wahania napiec w obwodzie wyjsciowym prostownika 326, utrzymujac w ten sposób stale napiecie na przewodzie 332 i tern sa¬ mem na anodach lamp oscylacyjnych 308, 3/0.Prad zarzenia jest dostarczany do wló¬ kien w magnetycznym powielaczu czesto¬ tliwosci MFM i w miejscowym oscylatorze glównym LMO ze zródla 334, które na ry- tunku jest przedstawione jako baterja, ale móze byc oczywiscie jakimkolwiek innem zródlem pradu jednokierunkowego. Do o- mawianych celów oczywiscie najlepiej jest uzywac pradu jednokierunkowego, jednak¬ ze mozna stosowac i wlókna, zarzone pra¬ dem zmiennym. Jeden biegun zródla zarze¬ nia wlókien jest uziemiony w punkcie 336, przyczem prad przeplywa ze zródla po¬ przez przewody 388 do strojonych obwo¬ dów zarzenia miejscowego oscylatora glów¬ nego LMO poprzez wezlowe punkty napie¬ cia w strojonym obwodzie 304, przyczem ustalenie tego punktu moze byc dokonane w razie potrzeby przy pomocy kondensato¬ rów 340 i 342.Przy sprzezeniu indukcyjnem strojone¬ go obwodu anodowego 344 magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM z obwodem anodowym miejscowego oscylatora glówne¬ go energja czestotliwosci glównej jest do¬ prowadzana dó magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM. Obwód anodowy lamp 3*5, 348 magnetycznego powielacza czesto¬ tliwosci jest strojony przesuwnym zwiera¬ czem 350. Obwód zarzenia 352 magnetycz¬ nego powielacza czestotliwosci MFM jest równiez strojony, w celu lepszego zestroje¬ nia go z pozostalemi obwodami. W stroje¬ niu tern moze byc uwzgledniona czestotli¬ wosc glówna lub harmoniczna, która nalezy wytworzyc.Pola magnetyczne, skierowane wzdluz lamp 346, 348, ukladu wedlug fig. 2, sa wy¬ twarzane w zwojnicach 354, 356, które mo¬ ga byc nawiniete na lampy 346, 348, lub tez umieszczone obok tych lamp. Ponadto w ra* zie potrzeby zwojnice mozna zaopatrzyc je¬ szcze w rdzenie magnetyczne lub tez mozna tu zastosowac urzadzenie magnetyczne, o- pisane przy rozpatrywaniu fig. 1. Natezenie pola magnetycznego reguluje sie napieciem zródla 360 albo opornikiem 362 lub tez obu temi srodkami jednoczesnie.Uklad wedlug fig. 2 jest przedstawiony na rysunku w uproszczonej postaci, gdyz u- sunieto ze schematu wzmacniacz zaporowy wedlug fig. 1. Sprzezenie obwodu AS z lam¬ pami absorbcyjnemi fcfb modulacyfnemi 406 i 408 jest równiez zaznaczone w sposób u- proszczony. Dzieki dzialaniu opornika 366 utrzymuje sie odpowiednie napiecie siatko¬ we na siatkach lamp 346, 348, przyczem o- pornik jest przylaczony do zwieracza 368, slizgajacego sie po przewodach 370, 372f stanowiacych czesc obwodu AS i strojone¬ go obwodu siatkowego. Obwód siatkowy we¬ dlug fig. 1 stanowi obwód wyjsciowy magnetycznego powielacza czestotliwosci, przyczem zwieracz 368 jest przylaczony, jak pokazano na rysunku, do punktów we¬ zlowych napiec w obwodzie AS, natomiast przewody 374, 376, polaczone z obwodem AS poprzez kondensatory 378, 380, sa przy¬ laczone do tego obwodu w punktach naj¬ wyzszych napiec 371, 373 lub inaczej mó¬ wiac w punktach duzej opornosci pozornej.Modulowana energja czestotliwosci har¬ monicznej jest pobierana z obwodu AS po¬ przez linje przesylowa TL, sprzezona in¬ dukcyjnie^ tym obwodem, przyczem linfa — W -przesylowa TL jest sprzezona zkolei z an* tena nadawcza TA, zlozona z przewodów 384, 386.Jak juz wspomniano, modulacja odby¬ wa sie wskutek pochlaniania z obwodu ab- sorbcyjnego AS zmiennych ilosci energji, odpowiadajacych amplitudom potencjalów modulacyjnych, zapomoca lamp modulacyj¬ nych lub absorbcyjnych 406, 408. W szcze¬ gólnosci wzmocnione potencjaly modula- cyjne, np. potencjaly z mikrofonu 392, do¬ prowadza sie do wzmacniacza malej czesto¬ tliwosci 394, który przy pomocy transfor¬ matora 396 przekazuje potencjaly poprzez przewód 398, zwieracz 400 i przewody 402, 404 do siatek lamp katodowych 406, 408 modulatora magnetycznego wedlug wyna¬ lazku. Aby miec zupelna pewnosc, ze naj¬ mniejsza ilosc energji o czestotliwosci glów¬ nej nie przejdzie przez ten uklad i nie zo¬ stanie zmodulowana, powodujac reakcje wsteczna, stosuje sie zwieracz 403.W celu utrzymania prawidlowego napie¬ cia siatkowego na siatkach sterujacych mo¬ dulatora magnetycznego MM, stosuje sie zródlo potencjalu stalego 410. Jak i po¬ przednio, katodowy obwód zarzenia 410 modulatora magnetycznego MM jest strojo¬ ny. Anody lamp katodowych 406, 408 mo¬ dulatora magnetycznego moga byc pozosta¬ wione wolne, to jest moga byc zupelnie od¬ laczone albo tez zwarte zwieraczem 412.W razie zyczenia obwód 412 moze byc do¬ strojony jednak do harmonicznej lub ina¬ czej mówiac, do tej samej czestotliwosci, na jaka jest nastrojony obwód absorbcyjny AS.Zwojnice 414, 416, wzbudzane pradem ze zródla 418, wytwarzaja jednokierunko¬ we pole magnetyczne, które dziala na stru¬ mien elektronów wewnatrz lamp modula¬ cyjnych 406, 408.Jak juz zaznaczono wyzej, modulator magnetyczny wedlug wynalazku jest jedy¬ nym ukladem, w którym odbywa sie zada¬ na zmienna absorbcja z obwodu absorbcyj- nego AS. Chociaz wedlug rysunku przewody, slu¬ zace do strojenia obwodu zarzenia, prze¬ wodza jednoczesnie prady zarzenia do wlókien poszczególnych lamp, to oczywi¬ scie, prady zarzenia moga byc doprowadza¬ ne do wlókien poprzez dlawiki, strojone zas przewody moga przewodzic ewentual¬ nie tylko prady wielkiej czestotliwosci i moga byc oddzielone od pradów zarzenia duzemi kondensatorami blokujacemi.Jak wspomniano, wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do przeciwsobnych ukla¬ dów lamp katodowych, lecz moze byc sto¬ sowany z powodzeniem równiez do ukla¬ dów lamp pojedynczych, jak i do ukladów o innej zasadzie modulacji, niz modulacja amplitudy. Na fig. 3 przedstawiono sche¬ mat polaczen ukladów lamp pojedynczych, przyczem energja wyjsciowa jest modulo¬ wana ze wzgledu na amplitude.Uklad wedlug fig. 3 posiada oscylator glówny MO, zasilajacy jednolampowy ma¬ gnetyczny powielacz wielkiej czestotliwo¬ sci, którego energja wyjsciowa jest modulo¬ wana pod wzgledem czestotliwosci i dopro¬ wadzana do odpowiedniej anteny nadaw¬ czej TA.Prad zarzenia katody lampy 500 glów¬ nego oscylatora jest doprowadzany za po¬ srednictwem transformatora 506 poprzez przewód 502 w ksztalcie walca i poprzez wspólsrodkowy z nim przewód wewnetrzny 504. W rzeczywistosci potencjomierz 515 nie jest konieczny, jesli w obwód siatkowy zostal wlaczony potencjomierz 517. Wlók¬ no lampy 500 moze byc zarzone pradem stalym, przyczem moze byc uzyty uklad, podany przy lampie 528, w którym poten¬ cjomierz 569 spelnia podwójne zadanie re¬ gulacji napiecia katodowego i pradu zarze¬ nia. Jest rzecza zrozumiala, ze i inne ukla¬ dy moga byc zastosowane do poszczegól¬ nych lamp.Suwak 508, stykajacy sie z przewodem (rurka) 502, i przesuwny wzdluz szyny u- ziemiajacej 510, która jest przymocowana — 15 —zkolei do plytki uziemiajacej, odizolowanej od ekranu wzglednie od oslony aparatu za¬ pomoca warstwy dielektryku, sluzy do na* stawiania lub regulowania opornosci pozor¬ nej obwodu katodowego wielkiej czestotli¬ wosci, skladajacego sie z przewodu katodo¬ wego 502 i rzeczywistego uziemienia 514.Podobne urzadzenie suwakowe 518 slu¬ zy do regulowania obwodu siatkowego, za¬ wierajacego prostolinjowy przewód 520.Drgania wielkiej czestotliwosci, wzbu¬ dzone w oscylatorze glównym, sa doprowa¬ dzane z anody 522 poprzez nastawne urza¬ dzenie teleskopowe 524 i kondensator, blo¬ kujacy prady stale, czyli kondensator prze¬ pustowy 530, do elektrody wejsciowej albo do anody 526 lampy 525 powielacza wiel¬ kiej czestotliwosci/Obwody anodowe oscy¬ latora glównego 500 i magnetyczny powie¬ lacz czestotliwosci sa utworzone podobnie, jak obwód katodowy oscylatora glównego oraz sa nastrajane podobnie zapomoca su¬ waka 538.Magnetyczny powielacz czestotliwosci dziala podobnie, jak powielacz czestotliwo¬ sci, opisany przedtem i jest zaopatrzony w zwojnice 540, sluzaca do wytwarzania jed¬ nokierunkowego pola magnetycznego wzdluz osi lampy 528. Elektroda wyjsciowa 542 jest normalna siatka (elektroda, przy¬ legla do katody) lampy 528 i jest nastraja¬ na na harmoniczna czestotliwosci wejscio¬ wej zapomoca suwaka 558. Opornosc po¬ zorna obwodu anodowego magnetycznego powielacza czestotliwosci jest regulowana zapomoca suwaka 568 tak, iz potencjaly, zjawiajace sie w tym obwodzie, sa w najdo¬ godniejszym stosunku fazowym wzgledem wytwarzanych harmonicznych czestotliwo¬ sci w obwodzie wyjsciowym, zawierajacym przewód 556 i pojemnosciowo uziemiona szyne 554. Przewód wyjsciowy 570 jest przylaczony do takiego punktu 572 obwodu wyjsciowego, aby do promieniujacej anteny linjowej 574 dochodzila jak najwieksza ilosc energji, przyczem linja przesylowa 570 zawiera nastawny suwak teleskopowy 576. W celu lepszego zrównowazenia, sprze¬ zenie moze nie byc pojemnosciowe, lecz in¬ dukcyjne.W ukla dzie, przedstawionym na fig, 3 (zreszta i w innych ukladach, opisanych po* przednio), modulowanie energji ze wzgledu na czestotliwosc mozna otrzymac, zmienia¬ jac napiecia zimnych elektrod magnetycz¬ nego powielacza czestotliwosci i oscylatora glównego. Otrzymywane w ten sposób wa¬ hania czestotliwosci sa przy tych wielkich czestotliwosciach znacznie wieksze od wy¬ stepujacej przytem jednoczesnie modulacji ze wzgledu na amplitude. W tym celu we¬ dlug fig. 3 napiecie zimnej elektrody 542 magnetycznego powielacza czestotliwosci jest przekazywane zapomoca transformato¬ ra 578, zasilanego pradami zmiennemi z od¬ powiedniego zródla 580, i przerywane zapo¬ moca klucza 582. Napiecie zmienne zródla 580 naklada sie na napiecie jednokierunko¬ we, doprowadzane do zimnej elektrody 542.Te same wyniki mozna byloby utrzymac, wlaczajac transformator 578 w przewód a- nodowy lampy 528 albo w przewody anodo¬ we lub przewody elektrody sterujacej lam¬ py 500 oscylatora glównego, albo tez w ja¬ kiekolwiek przewody polaryzujace ukla¬ dów przeciwsobnych. Jest rzecza zrozumia¬ la, ze zródlo pradu zmiennego 580 i klucz nadawczy 582 moga byc zastapione mikro¬ fonem lub podobnem zródlem pradów zmiennych.Zmienne potencjaly modulujace mozna równiez, w celu modulacji, kombinowac w polaczeniu szeregowem ze zródlami energji, wzbudzajacej zwojnice 540.Gdy chodzi o wypromieniowywanie z anteny linjowej 574 fal, modulowanych ze wzgledu na amplitude, wówczas mozna za¬ stosowac uklad absorbcyjny, opisany szcze¬ gólowo w poprzednich przykladach.Powielanie czestotliwosci moze byc u- skutecznione zapomoca lampy, posiadaja¬ cej cylindryczna, przecieta anode i wlókno — 16 —linj przecieta anoda, przyczem ta anoda ma ksztalt dwóch korytek, zupelnie odizolowa¬ nych od siebiei umieszczonych z obydwóch stron wlókna linjowego. Potencjaly wejscio¬ we czestotliwosci glównej moga byc przylo^ zone do dwóch polówek anod poprzez zwy¬ kly obwód 'strojony, zlozony z przewodów linjowych, jak opisano wyzej, a do odpo¬ wiednich punktów tych przewodów moze byc przylaczony lub sprzezony odpowiedni obwód strojony czestotliwosci harmonicz¬ nej. Zastosowanie pola megnetycznego w kierunku osi wlókna da oczywiscie w obwo¬ dzie harmonicznym energje wyjsciowa o czestotliwosci harmonicznej/ Najlepiej jest w takim ukladzie uzyc dwóch strojonych obwodów linjowych. Poszczególne otwarte konce tych obwodów moga byc równiez przylaczone do róznych polówek anody, jak równiez moga byc przylaczone do otwar¬ tych konców przewodów drugiego obwodu.Jeden z lych obwodów moze byc wyregulo¬ wany tak, aby do polówek anody dostar¬ czal energji o czestotliwosci glównej1 drugi zas obwód moze byc nastrojony na fale harmoniczne. Energja czestotliwosci glów¬ ne) moze byc modulowana ze wzgledu na aftspfótttde, czestotliwosc Idb przesuniecie fazy wprzód, dzieki czemu zostaje zmodu¬ lowana energja wyjsciowa czestotliwosci harmonicznej. Inaczej mówiac, taki uklad zastepuje uklad przeciwsobny lamp i wy¬ korzystuje wspólne linjowe wlókno lub ka¬ tode, przyczem przewody doplywowe wlók¬ na moga byc przepuszczone przez szczeliny miedzy polówkami anody oraz zboku lampy w miejscu, przypadajacem posrodku dlu¬ gosci anody* Odmienny uklad do nadawania nad¬ zwyczaj krótkich fal o duzej mocy, modulo¬ wanych ze wzgledu na czestotliwosc albo na amplitude, jest przedstawiony na fig. 4a i 4b. Prady akustyczne, wzbudzone w mi¬ krofonie i wzmocnione we wzmacniaczu ma¬ lej czestotliwosci, sa doprowadzane do ge¬ neratora drgan o regulacji piezoelektrycz¬ nej poprzez obwód, zawierajacy opornik tyrytowy. Zazwyczaj sterujace potencjaly lub napiecia, pochodzace ze zródel przyrza¬ dów sterujacych, np. z mikrofonu lub brze- czyka, przerywanego kluczem, powoduja niejednostajne, czyli nielinjowe zmiany czestotliwosci drgan, wytwarzanych w gene¬ ratorze o regulacji piezoelektrycznej. W ce¬ lu usuniecia tej niedogodnosci, sprzega sie wedlug wynalazku przyrzad, sterujacy na¬ piecie* z oscylatorem poprzez nielinjowy al¬ bo niejednostajnie zmienny obwód, zawiera¬ jacy opornik tyrytowy^ którego opornosc zmienia sie nielinjowo w taki sposób, iz kompensuje napiecie, przylozone do niego, dzieki czemu napiecie wyjsciowe zmienia sie w zadany sposób lnrjowy, Tyryt jest mate- rjalem, który przepuszcza prad nie w linjo- wej zaleznosci od przylozonego napiecia.Drgania, modulowane ze wzgledu na czestotliwosc, sa doprowadzone nastepnie kolejno do powielacza czestotliwosci FMi^f. (fig. 4a) i powielacza czestotliwosci FM^2\ Energja wejsciowa powielacza cze¬ stotliwosci TMi^T jest doprowadzana na* stepnie do wzmacniacza AMPLA^ft a po¬ tem do innego powielacza czestotliwosci FM^\3\ Aby zapobiec powstawaniu drgan pasorzytniczych, powielacze czestotliwosci o numerach /', 2* i 3' posiadaja zneutralizo¬ wane obwody anodowe. Powielacze te moi* na zastapic powielaczami czestotliwosci ty¬ pu siatek szeregowych i typu zneutralizo¬ wanych obwodów wejsdowyck Energja modulowana wielkiej czestotli- wo^ci, zjawiajaca sie w obwodzie wyjscio¬ wym powielacza czestotliwosci FM^T zo¬ staje przekazana do siatek (elektrod* przy¬ leglych do katod) magnetycznego powiela¬ cza czestotliwosci MFM^4\ którego opis szczególowy bedzie podany nizej* W niniej¬ szym przykladzie energje wejsciowa do¬ prowadza sie do siatek, a energje wyjscio¬ wa pobiera sie z anod, chociaz oczywiscie mozna stosowac z równem powodzeniem u- - 17 —klady wedlug fig. la i Ib. W celu uzyskania lepszego dzialania, katody magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM^4' sa po¬ laczone ze soba z fazami przeciwnemi zapo- moca obwodu wielkiej czestotliwosci, za¬ wierajacego przewody z równomiernie roz- lozonemi indukcyjnosciami i pojemnoscia¬ mi. Jak wyjasniono juz, pole magnetyczne zwieksza sprawnosc oraz umozliwia dzia¬ lanie powielacza czestotliwosci przy nad¬ zwyczaj wielkich czestotliwosciach.Energja wyjsciowa magnetycznego po¬ wielacza czestotliwosci MFM^4* zostaje doprowadzana nastepnie do wzmacniacza wielkiej czestotliwosci HF^lV (fig. 4b). Za¬ znacza sie, ze wzmacniacz ten wedlug wy¬ nalazku jest oryginalny pod wieloma wzgle¬ dami, a zwlaszcza pod wzgledem uziemienia siatek i zastosowania obwodu wejsciowego, przylaczonego z przeciwna faza do katod ukladu przeciwsobnego.Energja wyjsciowa wzmacniacza wiel¬ kiej czestotliwosci HF^l' jest nastepnie doprowadzana do wzmacniacza wielkiej czestotliwosci HF^:2' (fig. 4b) wedlug wy¬ nalazku o chlodzeniu wodnem. Wzmacniacz ten moze byc równiez uzyty jako generator drgan. Urzadzenie chlodnicze wzmacniacza (fig. 4a i 4b) jest zaopatrzone w uklad za¬ bezpieczajacy, który powoduje wylaczenie sie tego wzmacniacza w razie przerwania doplywu wody chlodzacej lub zaniku napie¬ cia anodowego albo pradu zarzenia.Wzmocniona energja wyjsciowa wzmac¬ niacza wielkiej czestotliwosci HF^\:2\ chlo¬ dzonego woda, jest doprowadzana dalej do magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM^c2*\ skladajacego sie z kilku lamp, których obwody wejsciowe sa polaczone ze soba równolegle. Energja wyjsciowa o wiek¬ szej (powielonej) czestotliwosci w porów¬ naniu z czestotliwoscia wejsciowa wzmac¬ niacza wielkiej czestotliwosci HF^\2', chlo¬ dzonego woda, jest pobierana z obwodu za¬ rzenia katody magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM^2' i nastepnie dopro¬ wadzana do anteny. Aby zapobiec oddzia¬ lywaniu wstecznemu energji o czestotliwo¬ sci harmonicznej na obwody wejsciowe, za¬ stosowano obwód, przylaczony do wezlo¬ wych punktów napiecia w obwodach wej¬ sciowych magnetycznego powielacza czesto¬ tliwosci, o czem bedzie mowa nizej.Uklad, przedstawiony na fig. 4a i 4b, jest naogól przystosowany do nadawania, lecz, oczywiscie latwo moze byc przysto¬ sowany do odbioru.Glos lub inna energja dzwiekowa, dzia¬ lajaca na mikrofon 2\ powoduje w nim zmiany opornosci omowej, pozornej lub indukcyjnej, które powoduja zkolei w zna¬ ny sposób powstawanie pradów o czestotli¬ wosci akustycznej, czyli pradów malej cze¬ stotliwosci. Te prady lub napiecia moga byc zkolei wzmacniane we wzmacniaczu malej czestotliwosci 4* i nastepnie przesla¬ ne poprzez duzy kondensator 6' do gene¬ ratora drgan, regulowanego piezoelektrycz¬ nie, w celu zmiany czestotliwosci drgan.Kondensator 6' winien byc dostatecznie duzy, aby przepuszczal z latwoscia wzmoc¬ nione prady czestotliwosci akustycznej, o- trzymane z mikrofonu, lub tez znane brze- czykowe prady zmienne, przerywane klu¬ czem. Bezposrednie przylozenie tych po¬ tencjalów modulujacych albo sterujacych do siatki generatora drgan (pradów zmien¬ nych) , regulowanego piezoelektrycznie, we¬ dlug fig. 4a i 4b, powodowaloby nielinjowe zmiany czestotliwosci o wypuklym prze¬ biegu charakterystyki. Poniewaz powodo¬ waloby to znieksztalcenia energji wyjscio¬ wej w odbiorniku, przeto miedzy zródlem pradów zmiennych 4* a generatorem drgan, regulowanym piezoelektrycznie, stosuje sie obwód sprzegajacy, który zapobiega po¬ wyzszej wadzie. Wedlug fig. 4a taki ob¬ wód sprzegajacy sklada sie z szeregowo wlaczonego zródla napiec 60', ze zmien¬ nych oporników 62' i 64' i opornosci pozor¬ nej 66' w postaci opornika tyrytowegp, po¬ siadajacego niejednostajna czyli nielinjo- — 18 —wa charakterystyke. Obwód ten jest uzie¬ miony wzgledem potencjalów jednokierun¬ kowych zapomoca przewodu 68\ przyczem jeden koniec opornika tyrytowego 66' jest uziemiony wzgledem pradów zmiennych zapomoca kondensatora 70'. Aby zapobiec przepuszczaniu potencjalów malej czesto¬ tliwosci lub' potencjalów sygnalowych wprost do uziemienia zródla 60' albo do przewodu 68', w obwód ten wlaczony jest równiez dlawik T pradów malej czestotli¬ wosci, który zmusza potencjaly malej cze¬ stotliwosci albo czestotliwosci akustycznej do przechodzenia poprzez opornik tyryto- wy 66'.Zakladajac, ze generator o regulacji piezoelektrycznej posiada nielinjowa cha¬ rakterystyke zaleznosci miedzy napieciem siatkowem a czestotliwoscia, wlaczenie o- pornika tyrytowego w opisany przed chwila obwód powoduje zmiany czestotliwosci e- nergji wyjsciowej o wkleslym przebiegu charakterystyki. Wobec tego jako wypad¬ kowa dzialania opornika tyrytowego i znie¬ ksztalcajacej lampy generacyjnej 72' o re¬ gulacji piezoelektrycznej otrzymuje sie w obwodzie wyjsciowym tej lampy energje wyjsciowa, która zmienia sie pod wzgle¬ dem czestotliwosci linjowo lub jednostaj¬ nie, w zaleznosci od amplitudy potencja¬ lów sterujacych (modulacyjnych), dopro¬ wadzanych poprzez kondensator 6'.Dlawik 74* pradów wielkiej czestotliwo¬ sci nie stanowi wielkiej przeszkody przy przeplywie pradów lub potencjalów steru¬ jacych, które zostaja doprowadzane do siatki 76' lampy 72'. Krysztal piezoelek¬ tryczny 78', regulujacy czestotliwosc, jest wlaczony miedzy katode a elektrode ste¬ rujaca, czyli siatke 76' lampy 72'. Obwód wyjsciowy 80', zlozony z indukcyjnosci i pojemnosci, jest wlaczony miedzy anode a katode w stosunku do pradów wielkiej cze¬ stotliwosci poprzez kondensator przepusto¬ wy 82'. Oporniki 62' i 64' spelniaja podwój¬ ne zadanie sterowania jednokierunkowego potencjalu czyli potencjalu polaryzacyjce- go (siatkowego) siatki 76' lampy 72'', jak i regulowania wielkosci wahan potencjalu modulacyjnego na tej siatce 76'. W gene¬ ratorze drgan 72' o regulacji piezoelek¬ trycznej wahania czestotliwosci odbywaja sie linjowo w zaleznosci od amplitudy da¬ nych potencjalów modulujacych, przyczem te wahania czestotliwosci, chociaz stosun¬ kowo niewielkie, zostaja znacznie wzmac¬ niane w dalszych powielaczach czestotliwo¬ sci, które powiekszaja zmiane czestotliwo¬ sci, mierzona w cyklach na sekunde.Energja wyjsciowa, modulowana ze wzgledu na czestotliwosc, jest pobierana z obwodu wyjsciowego lampy 72' poprzez przewód 84' i jest doprowadzana poprzez kondensator przepustowy 86' do obwodu wej sciowego powielacza czestotliwosci FM-frr.Nie jest rzecza konieczna uzycie opor¬ nika tyrytowego ani tez przylaczenie do niego generatora drgan o regulacji piezo¬ elektrycznej, przedstawionego na fig. 4a.Sam generator moze byc jakimkolwiekbadi generatorem drgan, wyposazonym w regu¬ lacje czestotliwosci dowolnego rodzaju, np. w zwykle obwody strojone, widelki stroiko¬ we lub podobne przyrzady. Równiez poten¬ cjaly, sluzace do zmiany czestotliwosci, mo¬ ga nie byc doprowadzane do siatki, lecz mo¬ ga byc przylozone do innej elektrody gene¬ ratora drgan.Energja, modulowana ze wzgledu na czestotliwosc i przechodzaca poprzez kon¬ densator 86', zostaje doprowadzona na¬ stepnie do powielacza czestotliwosci FM^l', do powielacza czestotliwosci FM^2', do wzmacniacza AMPL^l' i do powielacza czestotliwosci FM^\3\ Potencjal anodowy jest dostarczany do tych stopni nadajnika ze zródla 96', które równiez zasila anode lampy oscylacyjnej 72' poprzez zmienny opornik 98'. Siatka o- slonna 100' wzmacniacza AMPL^il' jest zasilana jednokierunkowym potencjalem — 19 —równiez ze zródla 96* przy zredukowaniu napiecia zapomoca opornika 102'. Obwód zarzenia katody jest zasilany pradem z dwuprzewodowego ukladu szyn zbiorczych 104', który zasila równiez pradem zarzenia inne lampy (np. lampe 72'), przyczem re¬ gulacje zarzenia uskutecznia sie zapomoca oporników regulacyjnych 106', 108', 110', 112'Xli*.Napiecie siatkowe jest pobierane z od¬ powiedniego zródla potencjalu 116', np. z pradnicy pradu stalego lub baterji, zasila¬ jacej potencjomierz rozdzielczy 118' po¬ przez dlawik wielkiej czestotliwosci. Zró¬ dlo 116' oraz zródlo 96* moga byc w razie potrzeby zbocznikowane odpowiedniemi kondensatorami bocznikujacemi. Potencjo¬ mierz 118' jest zaopatrzony w kondensator przepustowy 122' i oporniki zmienne 124', 126', 128', 130', 132' i 134'.Energja wyjsciowa wielkiej czestotli¬ wosci powielacza czestotliwosci FM^i' jest pobierana z obwodu 80', nastrojonego zasadniczo na czestotliwosc glówna, przy¬ czem napiecie dziala na siatke 136' powie¬ lacza czestotliwosci FMifiil', do której jest przylaczony dlawik wielkiej czestotliwosci 138', uziemiony jednym koncem wzgledem pradów wielkiej czestotliwosci poprzez kondensator przepustowy 140'. Obwód wyj¬ sciowy powielacza czestotliwosci FM^ft' posiada obwód rezonansowy 142' (z cewka 144' i kondensatorem 146'), nastrojony na zadana czestotliwosc harmoniczna. Poten¬ cjal anodowy powielacza czestotliwosci FM^l' jest przylozony do cewki 144' z od¬ galezieniem, przyczem cewka ta jest odpo¬ wiednio uziemiona wzgledem pradów wiel¬ kiej czestotliwosci zapomoca kondensatora przepustowego 148*. Aby uniknac wzbudza¬ nia sie drgan pasorzytniczych, stosuje sie kondensator neutralizujacy 150'. W razie potrzeby w przewód, zasilajacy anode, mo¬ ze byc wlaczony dlawik, miedzy, kondensa¬ tor 148' a srodkowy punkt cewki 144'.Przy odpowiedniem wyregulowaniu lam¬ py zapomoca opornika 124* na duza ujemna wartosc potencjalu tylko szczyty energji o czestotliwosci glównej, doprowadzonej do powielacza czestotliwosci FM^l', beda powodowaly przeplyw pradu, wskutek cze¬ go obwód 142' bedzie wzbudzany impulsa¬ mi pradu, a zatem w obwodzie tym poplyna znaczne prady o czestotliwosciach harmo¬ nicznych.Obwód 142' powielacza czestotliwosci FM^lI' posiada czestotliwosc glówna w stosunku do powielacza czestotliwosci FM^:2', obwód zas wyjsciowy 152' tego powielacza jest nastrojony na odpowiednia czestotliwosc harmoniczna. Energja jest do¬ prowadzana do powielacza czestotliwosci FM^.2' poprzez kondensator 154* i dla¬ wik 156'.Poniewaz powielacze czestotliwosci FM^:2' i FM^3' dzialaja zupelnie jedna¬ kowo i sa przylaczone w sposób podobny do powielacza czestotliwosci FM#-/', prze¬ to niema potrzeby szczególowego opisywa¬ nia dzialania powielacza FMi^3\ gdyz nie rózni sie ono od dzialania powielaczy po¬ przednich; Energja wyjsciowa powielacza czesto¬ tliwosci FM^2' zostaje doprowadzana do wzmacniacza AMPLAMI' (fig. 4a) z siatka oslonna, przyczem obwód anodowy 158' te¬ go wzmacniacza jest uziemiony wzgledem pradów wielkiej czestotliwosci zapomoca kondensatora 160', bedac nastrojony zapo¬ moca cewki i kondensatora na czestotli¬ wosc wyjsciowa powielacza czestotliwosci FM^:2'. Aby zapobiec powstawaniu drgan pasorzytniczych we wzmacniaczu, wzmac¬ niacz ten posiada siatke oslonna 100', uzie¬ miona kondensatorem przepustowym 162'.Moze zdarzyc sie, ze przy wiekszych czestotliwosciach indukcyjnosc przewodu siatki oslonnej 100' wzmacniacza AMPL^il' bedzie tak duza, iz uniemozliwi utrzymanie na siatce potencjalu ziemi. W tym przy¬ padku kondensator 162' winien byc sto¬ sunkowo maly, aby tworzyl szeregowy u- - 20 —klad rezonansowy z indukcyjnoscia siatki oslonnej i jej przewodu doplywowego, dzie¬ ki czemu siatka ta jest utrzymywana na potencjale ziemi wzgledem niepozadanych czestotliwosci pasorzytniczych. Obwód wyj¬ sciowy 164' wzmacniacza czestotliwosci FM^:3' posiada cewke i kondensator, na¬ strojone np. na harmoniczna odpowiedniej czestotliwosci glównej obwodu 158'. Ener¬ gja wyjsciowa powielacza czestotliwosci jest doprowadzana poprzez kondensator blokujacy 166' i linje przesylowa 168' do siatek powielacza czestotliwosci MFM^:4', który bedzie opisany nizej bardziej szcze¬ gólowo.Nie jest rzecza konieczna, aby stopnie powielaczy czestotliwosci i wzmacniaczy FM^l' — FM 4^3' byly wykonane scisle tak, jak to pokazano na rysunku. Za kaz¬ dym powielaczem czestotliwosci mozna wlaczyc np. jeden lub kilka stopni wzmac¬ niajacych. Równiez sam powielacz czesto¬ tliwosci moze nie byc powielaczem typu zneutralizowanego obwodu anodowego, lecz typu ukladu z siatka oslonna.Jak juz zaznaczono wyzej, energja wielkiej czestotliwosci obwodu wyjsciowe¬ go powielacza czestotliwosci FM^3' jest doprowadzana poprzez linje 168' do siatek 198', 200', dwóch lamp 202', 204'. Siatki te sa w rzeczywistosci zimnemi elektrodami, przyleglemi do katod, czyli do zarzonych elektrod 206', 208' lamp katodowych 202', 204'. Siatki tych lamp sa spolaryzowane odpowiednim potencjalem z opornika 130' potencjomierza 118' poprzez przewód 210'.Przewód 210' jest przylaczony do zwiera¬ cza 212' przewodów 214', 216', posiadaja¬ cych zasadniczo równomiernie rozlozona indukcyjnosc i pojemnosc, i tworzacych ob¬ wód wejsciowy powielacza czestotliwosci MFM^.4'. Strojenie obwodu wejsciowego 218', utworzonego z przewodów 214' i 216', odbywa sie przy pomocy przewodzacego su¬ waka 220', który w razie potrzeby moze byc zastapiony duzym kondensatorem o koncówkach, przylaczonych do przewodu 214', 218'* Aby powodowac jak najwieksze przekazywanie energji poprzez linje prze¬ sylowa 168' do obwodu strojonego 218', punkty przylaczenia linji 168' do przewo¬ dów 214', 216' winny byc obrane tak, aby wyrównywaly opornosc pozorna linji 16$', dzieki czemu przekazywanie energji do ob¬ wodu wejsciowego 218' bedzie odbywalo sie bez powodowania odbicia fali.Obwód wyjsciowy 222' magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM-^4' jest przylaczony do anod lamp 202' i 204' przy- czem obwód ten, jak widac ze schematu, stanowi równiez przewód o jednostajnie rozlozonej indukcyjnosci i pojemnosci. Ob¬ wód 222' jest strojony przy pomocy suwa¬ ka 224'. Potencjalu anodowego dostarcza zródlo srednio wysokiego napiecia 226' po¬ przez przewód 223', zwieracz 224' oraz przewody obwodu 228' i do anod lamp ma¬ gnetycznego powielacza czestotliwosci. Har¬ moniczna energja wyjsciowa jest pobierana z obwodu anodowego 222' poprzez kon¬ densatory przepustowe 230', nastrajanego, jak widac z rysunku, przy pomocy suwa¬ ków teleskopowych.Obwód zarzenia wlókna magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM^4' prze¬ biega od uziemionego przewodu szyn zasila¬ jacych 104' poprzez przewód 234't prze¬ wód, zaznaczony linja kreskowana we¬ wnatrz rurek przewodzacych 236', 238', po¬ przez zewnetrzne koncówki wlókien, wlók¬ na wewnetrzne, koncówki wlókien, rurki 236', 238', zwieracz 240', przewód 242', o- pornik regulacyjny 244' i do drugiej szy¬ ny zasilajacej ukladu 104'. W razie po¬ trzeby miedzy koncówki wlókien lamp 202', 204' mozna wlaczyc kondensatory przepu¬ stowe pradów wielkiej czestotliwosci. Opor¬ nosc pozorna wielkiej czestotliwosci lamp 202', 204 moze byc nastawiana przy pomocy suwaka 246' na najdogodniejsza wartosc.Zmienne potencjaly wejsciowe, przylo¬ zone do siatek 198', 200', powoduja prady — 21 —harmoniczne w obwodzie wyjsciowym 222'.Natezenie tych pradów mozna zwiekszyc przez nastawienie zapomoca suwaka 246* o- pornosci pozornej obwodu zarzenia, zawie¬ rajacego rurki 236', 238" o zasadniczo rów¬ nomiernie rozlozonej indukcyjnosci i po¬ jemnosci. Jednak nalezy zaznaczyc, ze przy wielkich czestotliwosciach nastepuje znacz¬ ny spadek mocy w opisanym wyzej urza¬ dzeniu. Przyczyna tego moze byc okolicz¬ nosc, iz z powodu spózniania sie elektro¬ nów, to jest z powodu stosunkowo malych szybkosci elektronów wewnatrz lamp 202', 204* calkowite odwrócenie sie potencjalów wejsciowych nastepuje zanim elektrony zdaza przebiec swa droge, a mianowicie dojsc do anod lamp magnetycznego powie¬ lacza czestotliwosci. Aby zmniejszyc spóz¬ nianie sie elektronów, stosuje sie opisany juz przedtem uklad, utrzymujacy elektro¬ ny w gotowosci do szybkiego dzialania przy tych nadzwyczaj wielkich czestotliwo¬ sciach. Uklad ten posiada elektromagnes 248* z zelaznym rdzeniem prostokatnym i dwiema zwojnicami lub cewkami. Cewki sa wzbudzane pradem z szyn zasilajacych 104' poprzez opornik 250', przewód 252', prze¬ wód 254', przewód 256' i opornik 244'.Oczywiscie, regulujac natezenie pradu w cewkach elektromagnesu zapomoca oporni¬ ka 244', mozna zmieniac natezenie jedno¬ kierunkowego pola magnetycznego, dziala¬ jacego na elektrony wewnatrz lamp 202' i 204'. Pole magnetyczne elektromagnesu jest równolegle do osi lamp 202', 204' lub malo rózni sie od tego kierunku, przyczem jest skierowane prostopadle do strumienia elek¬ tronów, emitowanych z katody w kierunku zimnych elektrod. Pole magnetyczne sluzy do gromadzenia lub przetrzymywania elek¬ tronów w przestrzeni, otaczajacej katode, tworzac w ten sposób powierzchnie emisyj¬ na: o duzej srednicy. W rezultacie, elektro¬ ny znajduja sie blizej zimnych elektrod, czyli anod i siatek sterujacych, dzieki cze¬ mu potrzebuja mniej czasu na przebiega¬ nie od przestrzeni elektronowej do anod.Dzieki temu przyczyna strat zostaje usu¬ nieta, wyjsciowa zas energja o czestotliwo¬ sci harmonicznej, zjawiajaca sie w obwo* dzie 222', zwieksza sie znacznie.Nie jest rzecza konieczna stosowanie przeciwsobnego ukladu polaczen w ma¬ gnetycznym powielaczu czestotliwosci MFM^l4* wedlug fig. 4a. Mozna stosowac z równem powodzeniem polowe tego ukladu i w tym przypadku mozna umiescic meta* Iowy ekran uziemiony równolegle wzgle¬ dem przewodu 234'. Nastrajanie wlókien mozna uskuteczniac wówczas miedzy ekra¬ nem a przewodem 236' przy pomocy zwie¬ racza 246* lub tez, o ile zwieracz zwieralby w tym przypadku którekolwiek zródlo na* piec polaryzujacych lub pradu zarzenia, mozna zastapic go duzym kondensatorem przepustowym. Energja wyjsciowa byla* by pobierana z anody i ekranu. Obwód wej¬ sciowy bylby strojony zapomoca zwieracza 220', stykajacego sie z przewodem 214' i ekranem, przyczem gdyby uklad ten mial powodowac zwieranie zródla napiecia siat¬ kowego, wówczas zwieracz 220' mozna by¬ loby zastapic kondensatorem, blokujacym prady stale.Siatki magnetyczne powielacza czesto¬ tliwosci sa zasilane ujemnym potencjalem z opornika 130' potencjomierza 118'. Ten potencjal ujemny powinien miec taka war¬ tosc, by utrzymywal na siatkach wysokie potencjaly ujemne tak, zeby tylko szczyty dodatniego potencjalu wejsciowego powo¬ dowaly przeplyw pradu wyjsciowego. Po¬ szczególne zwieracze np. 212', 220', 246', 240' w tym obwodzie, jak równiez i w in¬ nych miejscach, gdzie znajduja zastosowa¬ nie, moga byc, w celu dodatkowego zabez¬ pieczenia, uziemione duzym kondensatorem przepustowym lub tez w razie potrzeby u- ziemione zapomoca ukladu dlawika i kon¬ densatora przepustowego, polaczonych ze soba szeregowo.W celu wzmacniania energji, przesyla- — 22 -nej przy pomocy linji przesylowej 232' o zmiennej dlugosci, stosuje sie wzmacniacz wielkiej czestotliwosci HFAMP^l V, (fig. 4b). Poniewaz uklad zarzenia tego wzmac¬ niacza jest taki sam, jak magnetycznego powielacza czestotliwosci, przeto pomija sie jego szczególy. Obwód zarzenia jest na¬ strajany zapomoca nastawnego zwieracza 258* na srednia czestotliwosc energji, prze¬ sylanej zapomoca linji przesylowej 232*.Ten strojony obwód zarzenia. 260* stanowi obwód wejsciowy wzmacniacza wielkiej czestotliwosci i sklada sie z przewodów o jednostajnie rozlozonej indukcyjnosci i po¬ jemnosci, przyczem przewody doplywowe wlókien kazdej lampy sa polaczone ze soba równolegle wzgledem pradów wielkiej czestotliwosci. Gdyby przewody doplywo¬ we wlókien mialy znaczna dlugosc, wów¬ czas mozna byloby wlaczyc miedzy nie kondensatory przepustowe 262'.Linja przesylowa 232 jest przylaczona do przewodów obwodu 260' w punktach 264', 266', najdogodniejszych do tego celu.Najlepiej jest punkty te uzgodnic z opor¬ noscia pozorna obwodu 260' tak, aby ta o- pornosc pozorna wyrównywala wzrost o- pornosci pozornej linji przesylowej 232'.Siatki 268', 270' sa utrzymywane na po¬ tencjale ziemi dzieki dzialaniu kondensa¬ torów przepustowych 272'. Gdyby induk- cyjnosc przewodów, prowadzacych do sia¬ tek, okazala sie stosunkowo duza przy wiel¬ kich czestotliwosciach, wówczas konden¬ satory moga posiadac taka pojemnosc, aby tworzyly szeregowy uklad rezonansowy z indukcyjnoscia przewodów doplywowych siatek, utrzymujac w ten sposób na siat¬ kach zadany potencjal ziemi przy czesto¬ tliwosciach roboczych. Siatki, czyli elektro¬ dy sterujace 268', 270', sa utrzymywane na odpowiednim potencjale roboczym zapo¬ moca przewodu 274', przylaczonego do o- pornika 134' potencjomierza 118'.Zródlo srednio wysokiego napiecia jest przylaczone do anod lamp wzmacniacza lamp wielkiej czestotliwosci HFAMPi^r poprzez przewód 276' i przewody 278', 280', polaczone równolegle wzgledem po¬ laryzujacego stalego potencjalu anodowe¬ go. Przewody 278', 280' sa strojone zapo¬ moca zwieracza 282' na zadana czestotli¬ wosc robocza. Wzmocniona energja wyj¬ sciowa jest przesylana z obwodu wyjscio¬ wego, skladajacego sie z przewodów 280' i 278' oraz zwieracza 282', poprzez kon¬ densatory 284' i strojona linje przesylowa 286' do wzmacniacza wielkiej czestotliwo¬ sci HF^\: 2' z chlodzeniem wodnem.Podczas pracy w obwodzie wejsciowym wlókna 260' wzmacniacza wielkiej czesto¬ tliwosci HFAMP^:1' powstaja fale stoja¬ ce, które powoduja na wlóknach wahanie sie potencjalu, skierowane przeciwnie w stosunku do siatek 268', 270', dzieki czemu w obwodzie anodowym lampy wzmacnia¬ cza wielkiej czestotliwosci powstaje wzmoc¬ niona energja wyjsciowa.Wzmacniacz wielkiej czestotliwosci HFAMP^l' zasila poprzez linje przesylowa 286' strojony obwód wejsciowy, czyli siat¬ kowy 294' lamp 296', 298', chlodzonych wo¬ da lub innym czynnikiem. Obwód wejscio¬ wy 294' sklada sie z dwóch przewodów wejsciowych 299', 300' o równomiernie roz¬ lozonej indukcyjnosci i pojemnosci, strojo¬ nych zapomoca suwaka 362'. Potencjal siatkowy uzyskuje sie dzieki dzialaniu pro¬ stowniczemu zapomoca opornika 302', po¬ laczonego z suwakiem 362'. Wlókna lamp 296', 298' sa zasilane ze zródla pradu zmiennego 304', przyczem temperature wlókna reguluje sie zapomoca opornika zmiennego 306'.Obwód wlókna, czyli obwód katodowy lamp 296', 298' sklada sie z przewodów rurkowych 308', 310', polaczonych poprzez zwieracz 312' z jednym zaciskiem wtórne¬ go uzwojenia transformatora zarzenia 314'.Prad zmienny malej czestotliwosci plynie poprzez prawe przewody doplywowe wló¬ kien i wraca poprzez przewody wewnatrz - 23 —rurek 308', 310' do drugiego zacisku wtór¬ nego uzwojenia transformatora 314 po¬ przez lacznik 320*. Opornosc pozorna ob¬ wodu zarzenia jest regulowana zapomoca suwaka 322', przyczem przewody, zasila¬ jace wlókno obydwóch lamp, pracuja rów¬ nolegle wzgledem pradów wielkiej czesto¬ tliwosci, a to dzieki kondensatorom przepu¬ stowym 324'.Elektrody lamp 296', 298* sa umieszczo¬ ne w komorach 326', 328', chlodzonych wo¬ da lub innym czynnikiem, które zkolei sa zasilane stalem Wysokiem napieciem z prostownika 330' poprzez przewody 332' i poprzez puste rurki prostolinjowe z mate- rjalu przewodzacego 336', 334', dluzsze albo równe dlugosci lub znacznemu ulam¬ kowi dlugosci fali roboczej. Puste przewo¬ dy 334', 336' sa polaczone ze soba elek¬ trycznie i hydraulicznie zapompca trójnika 338', do którego jest przylaczony przewód zasilajacy 332'. Zródlo wysokiego napiecia jest doprowadzane do punktu najmniejsze¬ go potencjalu wielkiej czestotliwosci, czy¬ li do elektrycznego srodka chlodzonych wo¬ da przewodów anodowych w ksztalcie lite¬ ry U, majacych postac prostolinjowych ru¬ rek 334', 336'. Uklad rur prostolinj owych, stanowiacy czesc ukladu wielkiej czestotli¬ wosci, ma znaczna dlugosc w stosunku do dlugosci fali roboczej, tak iz przy czesto¬ tliwosci roboczej nastepuje znaczny spa¬ dek potencjalu w czesciach tego ukladu.W podobny sposób rurki 340' i 342', równiez prostolinjowe albo w przyblizeniu proste, puste i wykonane z materjalu prze¬ wodzacego, np. z miedzi, sa polaczone elektrycznie i hydraulicznie z komofami chlodzacemi 326', 328'. Rurki 340', 342' sa równiez polaczone ze soba trójnikiem 344' o ksztalcie litery U oraz sa zasilane woda lub czynnikiem chlodzacym przez rurke gu¬ mowa 346', nawinieta na odpowiednim rdzeniu 348' z materjalu izolacyjnego.Czynnik chlodzacy przeplywa przez rurke gumowa 346', przez trójnik 344', rurki 340', 342' oraz przez komory chlodzace 326', 328', polaczone elektrycznie i hydraulicz¬ nie z anodami lamp 296', 298'. Z komór chlodzacych czynnik chlodzacy lub woda plynie przez rurki 334', 336', trójnik 338' i wezownice 350', nawinieta na rdzeniu 352', i odplywa przez zawór 354'. Woda, prze¬ plywajaca przez zawór 354', moze byc chlo¬ dzona nastepnie w skraplaczu, nieuwidocz- nionym na rysunku, i w razie potrzeby prze¬ tlaczana do rurki 346' zapomoca odpowied¬ niej pompy, równiez nieuwidocznionej na rysunku. Kierunek przeplywu wody moze byc przeciwny. Opornosc pozorna albo strojenie kazdego z obwodów chlodzacych w ksztalcie litery U anod lamp 296', 298' wzmacniacza, chlodzonego woda, mozna regulowac oddzielnie zapomoca zwieraczy 356', 358'.Przy odpowiedniem nastawieniu zwie¬ raczy i wyregulowaniu potencjalów, przy¬ lozonych do wzmacniacza, chlodzonego woda, mozna przystosowac uklad ten do pracy w charakterze generatora drgan i w tym przypadku drgania moga byc wymu¬ szane zapomoca drgan ze wzmacniacza wielkiej czestotliwosci HFAMP ^ V, lub tez uklad ten moze dzialac tylko wtedy ja¬ ko wzmacniacz, dostarczajacy drgan do ob¬ wodu wyjsciowego, utworzonego z przewo¬ dów 334?, 336', gdy potencjaly wejsciowe sa przylozone do obwodu wejsciowego 294'.Lampy 296', 298' sa polaczone z komo¬ rami chlodzacemi 326', 328'. Woda chlo¬ dzaca jest dostarczana z gumowej rurki doplywowej 346', zwinietej na rdzeniu 348'.Woda chlodzaca wyplywa nastepnie do trójnika 344', gdzie rozdziela sie i plynie przewodami 34(f, 342' do komór chlodza¬ cych 326', 328'. Woda chlodzaca plynie na¬ stepnie przez przewody 334', 336', polaczo¬ ne ze soba trójnikiem 338' i wreszcie od¬ plywa przez rurke gumowa 350', nawinie¬ ta na rdzen 352'.Obwód siatkowy 234' sklada sie z dwóch rurek, czyli przewodów 299', 300'. — 24 —Zwieracz 362* moze byc przesuwany wzdluz przewodów 299', 300', a to w celu stroje¬ nia obwodu, przyczem potencjal siatkowy jest doprowadzany przy pomocy przewodu 360'.Kondensatory 324' moga stanowic po¬ jemnosci miedzy przewodzacemi rurkami 308' i 310' a przewodami, umieszczonemi w tych rurkach i przedzielonemi od tych ostatnich odpowiednia izolacja, np. rurka, nieuwidoczniona na rysunku (fig. 4a i 4b).Zwieracz 322', sluzacy do strojenia wló¬ kien, w przypadku fal dluzszych umieszcza sie jak najblizej lamp tak, aby stanowil bezposrednie zwarcie miedzy wlóknami lub katodami. Chcac wytwarzac fale krótsze, nalezy umiescic zwieracz dalej, jednak niekoniecznie o pól dlugosci fali od wlókna, chociaz wlasnie takie nastawienie daje najlepsze wyniki.Jako obwód wyjsciowy moga byc uzy¬ te dwa rurkowe obwody anodowe, ustawio¬ ne wzgledem siebie pod katem prostym.Jedna para moze byc nastawiona jako podstawowa opornosc pozorna, cale zas strojenie uskutecznia sie wówczas przez nastawianie suwaka na drugiej parze prze¬ wodów rurkowych lub tez obydwa przewo¬ dy moga byc strojone i pracowac równo¬ legle. Nie jest rzecza konieczna, aby obwo¬ dy, zlozone z rurek wodnych, byly ustawia¬ ne pod katem prostym, mozna bowiem sto¬ sowac jedna pare rurek, przyczem kazda rurka zespolu moze byc podzielona na dwa podluzne przedzialy, które przewodza wo¬ de w dwóch róznych kierunkach. Równiez mozna stosowac inny, chociaz mniej do¬ godny uklad obwodów anodowych, chlo¬ dzonych woda, które moga byc ustawione wzgledem siebie nie pod katem prostym, lecz pod innym katem, np. rozwartym lub ostrym, i wreszcie moga przebiegac równo¬ legle do siebie.Stosujac zwykly oscylator regeneracyj¬ ny, mozna doprowadzac energje wyjsciowa przez linje przesylowa, przylaczona do przewodów 334', 336', do anteny póHate- wej, wyposazonej w paraboliczny reflektor, sluzacy do jednokierunkowego wysylania fal.Trójnik rurek obwodu anodowego i zwieracz 362' obwodu siatkowego, jak rów¬ niez zwieracz 312' (fig. 4b) obwodu zarze¬ nia, umieszczone w wezlowych punktach napiecia pradu wielkiej czestotliwosci, po¬ siadaja duze zalety mechaniczne i elek¬ tryczne. Punkty te nie potrzebuja byc izo¬ lowane wzgledem stalych potencjalów i moga byc utrzymywane na potencjale zie¬ mi wzgledem pradu wielkiej czestotliwo¬ sci, a jednoczesnie podtrzymuja mechanicz¬ nie cale urzadzenie.Rózne zwieracze (suwaki) sluza do na¬ strajania poszczególnych obwodów na róz¬ ne opornosci pozorne lub zadane warunki nastrojenia. Energja wyjsciowa jest pobie¬ rana z poziomych przewodów 334', 336' w punktach, odleglych od suwaka obwodu anodowego, a mianowicie w takich punk¬ tach, ze opornosc pozorna pustych prze¬ wodów miedzy punktami przylaczenia a suwakiem wyrównywa opornosc falowa przylaczonej linji przesylowej (fig. 4b), to jest linji przesylowej, zasilajacej wyjscio¬ wy powielacz czestotliwosci i wzmacniacz.Podkresla sie jeszcze, ze wobec jedno¬ litej konstrukcji wzmacniacza, chlodzone¬ go woda, niema potrzeby stosowania zad¬ nych izolatorów wielkiej czestotliwosci i to wlasnie stanowi wielka zalete ukladu wedlug wynalazku, bowiem w urzadzeniach wielkiej czestotliwosci najwiekszy klopot sprawia zagadnienie odpowiedniej izolacji wielkiej czestotliwosci.W ukladzie, opisanym wyzej wedlug fig. 4b, zastosowano równiez uklad zabezpie¬ czajacy, który we wzmacniaczu, chlodzo¬ nym woda, chroni lampy przed zniszcze¬ niem w razie przerwania doplywu wody lub energji elektrycznej. W przypadku bra¬ ku wody grzybek zaworu 354' opada, otwie¬ rajac kontakty 396'. Otwarcie sie kontak- — 25 —tów 396' powoduje za posrednictwem elek¬ tromagnesu 398' przerwanie sie obwodu, przylaczonego do szyn 104'. Jednoczesnie rozmagnesowuje sie elektromagnes 400', wskutek czego zostaje odlaczone pierwotne uzwojenie transformatora 314', wskutek cz^go nastepuje wylaczenie sie pradu za¬ rzenia we wzmacniaczu, chlodzonym woda.Rozmagnesowanie sie elektromagnesu 400' powoduje jednoczesnie otwarcie sie obwodu 402' i wylaczenie sie prostownika wysokie¬ go napiecia 330', a zatem odlaczenie sie napiecia anodowego wzmacniacza. Gdy o- bieg wody chlodzacej zostanie przywróco¬ ny, wówczas mozna ponownie wlaczyc recznie uklad zapomoca przycisku 404'.O ile nastapi zanik napiecia w zródle pradu zmiennego 304', zasilajacego pro¬ stownik wysokiego napiecia 330' i katody wzmacniacza, chlodzonego woda, wówczas rozmagnesowywuje sie elektromagnes 406', powodujac to samo dzialanie, co i poprzed¬ nio, I tu równiez przywrócenie napiecia zródla pradu zmiennego 304' nie spowodu¬ je wlaczenia sie ukladu samorzutnie, lecz trzeba go wlaczyc recznie zapomoca przy¬ cisku 404'. Cel takiego urzadzenia zabez¬ pieczajacego jest oczywisty, poniewaz przerwanie obiegu wody moze grozic szyb- kiem zniszczeniem sie kosztownych komór chlodniczych 296', 298', jak równiez gdyby wlókna byly zarzone nadal, a anody pozo¬ stawaly pod pradem, wówczas rury te by¬ lyby narazone na bardzo niepozadane na¬ prezenia w stosunkowo chlodnych warun¬ kach.Energja wejsciowa wzmacniacza wiel¬ kiej czestotliwosci, chlodzonego woda, jest doprowadzana z linji przesylowej 286' do przewodów obwodu wejsciowego 294' w punktach tak oddalonych od zwieracza 362', aby odcinki przewodów, zawarte mie¬ dzy punktami przylaczenia a zwieraczem, mialy opornosc pozorna, równa w przybli¬ zeniu opornosci falowej linji przesylowej 286', co zapobiega stratom mocy.Linja przesylowa 390' moze nie byc przylaczona do przewodów 334', 336' po¬ przez kondensatory przepustowe 410', lecz moze byc odsunieta od zwieracza 358', a to w celu odpowiedniego obciazenia wzmac¬ niacza mocy. Linja przesylowa 390' jest przylaczona do obwodu wejsciowego 412', skladajacego sie z dwóch przewodów 414', 416' o zasadniczo jednostajnie rozmieszczo¬ nej indukcyjnosci i pojemnosci, przyczem przylaczenie to jest wykonane w takich punktach, ze linja przesylowa 390' jest po¬ laczona z opornoscia pozorna, równa co do wartosci jej wlasnej opornosci charakte¬ rystycznej. Dzieki temu otrzymuje sie naj¬ sprawniejsze przesylanie energji po linji przesylowej 390'. Druga czesc obwodu wejsciowego magnetycznego powielacza czestotliwosci MFM # 2* sklada sie z ob¬ wodu 418', posiadajacego przewody 420', 424' o zasadniczo równomiernie rozlozo¬ nej indukcyjnosci i pojemnosci. Obydwa obwody 412', 418' sa polaczone ze soba za¬ pomoca linji przesylowej 426' o dlugosci, równej dlugosci nieparzystej liczby cwiar¬ tek fali czestotliwosci wejsciowej, a mia¬ nowicie czestotliwosci energji, doprowadzo¬ nej ze wzmacniacza, chlodzonego woda.Linja przesylowa 426' winna byc przyla¬ czona do obwodu 412' tak, aby obciazala go odpowiednio, do obwodu zas 418' powinna byc przylaczona tak, aby przeciwstawiala sie opornosci pozornej, równej co do war¬ tosci opornosci falowej linji 426' lub ina¬ czej mówiac, winna byc przylaczona w u- zgodnionych punktach obwodu 418'. Oby¬ dwa obwody 412', 418' sa nastrajane zwie¬ raczami 428', 430', które ewentualnie moga byc zastapione kondensatorami.Jak przedstawiono na fig. 4b, magne¬ tyczny powielacz czestotliwosci MFM ~pji 2' sklada sie z czterech lamp, które moga pobierac moc ze wzmacniacza, chlodzonego woda, nie wymagajac same chlodzenia.Katody lamp 432', 434' sa polaczone ze soba równolegle; tak samo sa polaczone — 26 —katody lamp 436*, 438. Do przewodów do¬ plywowych zarzenia mozna przylaczyc kondensatory przepustowe, jak wyjasnio¬ no w zwiazku z opisem kondensatorów 262' we wzmacniaczu wielkiej czestotliwosci HF ^ 1'; w tym przypadku jednak ze wzgle¬ du na przejrzystosc rysunku pominieto te kondensatory.Obwód wejsciowy 412' jest przylaczo¬ ny do zimnych elektrod, przyleglych do emisyjnych katod lamp 432', 434', przy przeciwnych fazach glównej czestotliwo¬ sci energji wejsciowej. Podobnie obwód 418' jest przylaczony do siatek lamp 436', 438' przy fazach, skierowanych przeciw¬ nie. Linja przesylowa 426' laczy ze soba równolegle obydwa obwody wejsciowe 412', 418'. Anody wszystkich lamp 432', 434', 436' i 438* sa pozostawione wolne, to jest sa odlaczone od obwodu. Równolegle po¬ laczone ze soba katody lub wlókna pary lamp 432', 434' oraz pary lamp 436', 438' sa polaczone ze soba przy przeciwnych fa¬ zach zapomoca obwodu katodowego 440', nastrojonego na harmoniczna i sluzacego do zarzenia wlókien, polaczonych ze soba rów¬ nolegle. Inaczej mówiac, energja zarzenia katody plynie poprzez opornik regulacyjny 442' i zwieracz 444' i nastepnie do wlókien, wlaczonych równolegle. Prad powraca do uziemienia z wlókien poprzez wewnetrzne przewody i wspólny odplyw 446'. Obwód katodowy 440', który laczy ze soba pary katod przy przeciwnych fazach wzgledem pradów wielkiej czestotliwosci, jest nastro¬ jony na zadana czestotliwosc harmoniczna zapomoca zwieracza 448', który moze byc zastapiony kondensatorem.Aby zapobiec wstecznemu oddzialywa¬ niu energji czestotliwosci harmonicznej, wytworzonej w magnetycznym powielaczu czestotliwosci MFM ^ 2', na obwód o cze¬ stotliwosci glównej, mozna zastosowac ob¬ wód 450', posiadajacy dwa przewody 452', 454'. Obwód ten jest strojony tak, iz sta¬ nowi zwarcie wzgledem czestotliwosci har¬ monicznej i jest przylaczony pojemftosciO* wo do wezlowych punktów napiecia obwo^ dów wyjsciowych 412', 418' o czestotliwosci glównej. Aby otrzymac takie weglowe punkty napiecia, koncówki przewodów 452', 454\ sa wykonane jako wewnetrzne lub srodkowe okladziny kondensatorów 456', 458', które sa .wlaczone zkolei miedzy ob¬ wody wejsciowe 412', 418' o czestotliwosci glównej. Poniewaz przeciwlegle punkty ob^ wodów 412', 418' posiadaja przeciwne sobie bieguny chwilowe, przeto jest rzecza oczy- wistaf ze punkt srodkowy,, w którym sa u- mieszczone srodkowe okladziny kondensa¬ torów 456', 458', bedzie punktem zerowego potencjalu wzgledem czestotliwosci glów¬ nej. Wobec tego w obwodzie 450' nie be¬ dzie zasadniczo plynal zaden prad o cze¬ stotliwosci glównej. Jesli teraz okaze sier ze energja o czestotliwosci harmonicznej bedzie miala sklonnosc do przechodzenia do obwodów o czestotliwosci glównej, wów¬ czas obwód 450' bedzie dzialal tak, jak obwód, zwarty wzgledem czestotliwosci harmonicznej, np. wzgledem drugiej har¬ monicznej, dzieki czemu harmoniczna be¬ dzie dazyla do pozostania raczej w obwo¬ dzie 450' o malej opornosci pozornej, ani¬ zeli do przejscia dalej do obwodu o czesto¬ tliwosci glównej.Zapomoca urzadzenia, opisanego wyzej, stosujac cztery lampy w wyjsciowym po¬ wielaczu czestotliwosci, mozna otrzymac moc 15 watów przy jednometrowej dlugo¬ sci fali. Aby zwiekszyc sprawnosc i wiel¬ kosc energji wyjsciowej powielacza czesto¬ tliwosci, mozna z korzyscia stosowac elek¬ tromagnes 460'. Elektromagnes ten, jak wi¬ dac z schematu, jest zasilany z szyn zasila¬ jacych pradu stalego 104' pradem, plyna¬ cym poprzez przewody 462', opornik regu¬ lacyjny 464', trzy szeregowo polaczone ze soba cewki o wspólnym rdzeniu zelaznym 466' i poprzez przewód 468'. Pole magne¬ tyczne jest tu skierowane równolegle do osi elektrod lamp, czyli przebiega w kierunku, — 27 —prostopadlym do normalnej drogi elektro¬ nów wewnatrz lampy. Dzialanie pola ma¬ gnetycznego jest takie, jak juz opisano wy¬ zej, przyczem pole to sluzy miedzy inne- mi do utrzymywania elektronów wpoblizu siatek, czyli zimnych elektrod sterujacych.Dzieki temu w chwili krytycznej, kiedy prad wyjsciowy moze przeplywac, wskutek pojawienia sie szczytu dodatniego napiecia wejsciowego, czas przebiegu elektronów z przestrzeni elektronowej do zimnej elek¬ trody jest znacznie mniejszy od czasu wy¬ maganego, gdyby elektrony mialy przebiec od punktu wpoblizu wlókna lub katody do zimnej elektrody. Ponadto pole magne¬ tyczne sluzy jeszcze do ostrzejszego prze¬ rywania pradu w obwodzie wyjsciowym z chwila zmniejszenia sie potencjalów wej¬ sciowych,,co sprzyja wytwarzaniu sie pra¬ dów harmonicznych.Nie jest rzecza konieczna uzycie czte¬ rech lamp, mozna bowiem ograniczyc uklad do dwóch lamp.Powracajac do fig. 4a i 4b, zaznacza sie, ze energja wyjsciowa jest pobierana ze strojonego obwodu katodowego 440' zapo- moca strojonej linji przesylowej 476* po¬ przez kondensatory przepustowe 478', przy- czem linje nastraja sie zapomoca suwaków teleskopowych 480*. Linja przesylowa 476' jest sprzezona z wyjsciowym obwodem za¬ rzenia, a to w celu odpowiedniego obciaze¬ nia tego obwodu, przeciwlegly zas koniec tej linji jest przylaczony do linji przesy¬ lowej 482V zwartej przewodem antenowym 484'. Linja przesylowa 476' jest polaczona z linja 482' tak, iz zobojetnia wlasna opor¬ nosc charakterystyczna tej linji 482', która zkolei zasila antene 484' w ksztalcie litery V, umieszczona w odpowiedniej odleglosci od zwartego konca 486' linji przesylowej 482'.Fala wyjsciowa, wypromieniowywana z anteny, moze byc modulowana, np. ze wzgledu na czestotliwosc, w zaleznosci od przylozonych napiec sterujacych lub sygna¬ lowych. Fala ta moze byc modulowana równiez ze wzgledu na amplitude, dzieki temu, ze zmiany napiec w generatorze drgan o regulacji piezoelektrycznej zmie¬ niaja nietylko czestotliwosc, lecz równiez i amplitude wzbudzanych drgan. W razie potrzeby mozna usunac modulacje ze wzgledu na amplitude, wzbudzajac dosta¬ tecznie kolejne powielacze czestotliwosci i wzmacniacze tak, aby pracowaly poza na¬ syceniem, O ile fala wyjsciowa, wypromie¬ niowywana z anteny 484', ma byc modulo¬ wana tylko ze wzgledu na czestotliwosc, wówczas wszelki slad modulacji ze wzgle¬ du na amplitude moze byc usuniety, dzieki pracy przy nasyceniu jednego lub kilku z poprzednich stopni powielania lub wzmac¬ niania.Obwody zarzenia wlókien magnetyczne¬ go powielacza czestotliwosci MFM ^ 2' \ takiegoz powielacza MFM ^\l 1', jak rów¬ niez wzmacniacza wielkiej czestotliwosci HF^:2't chlodzonego woda, moga byc wyko¬ nane inaczej, gdyz wlókna moga byc zasi¬ lane poprzez dlawiki, rurki zas, stanowia¬ ce obwody wzmacniaczy wielkiej czesto¬ tliwosci, moga byc przylaczone do wlókien poprzez kondensatory przepustowe, a to w celu unikniecia zwarcia pradu zarzenia, doprowadzanego poprzez dlawiki.Wobec niesymetrycznej charakterystyki, magnetyczny powielacz czestotliwosci mo¬ ze byc uzyty nietylko do powielacza cze¬ stotliwosci, lecz równiez do odbioru sygna¬ lów na falach ultrakrótkich.Do odbioru moze byc uzyty nietylko magnetyczny powielacz czestotliwosci, lecz takze i inne stopnie ukladu wedlug fig. 4a i4b. PL