W wirówkach, rozdzielajacych dwie ciecze (np. w zwyklych wirówkach do mle¬ ka) , odprowadzanie rozdzielonych cieczy w sposób ciagly nie nastrecza zazwyczaj zadnych trudnosci, gdyz ciecze te latwo wyciekaja pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej. Inaczej przedstawia sie sprawa, jezeli jeden ze skladników o wiekszym ciezarze wlasciwym jest staly, wówczas skladnik ten nie moze usuwac sie z bebna samoczynnie, lecz niezbedne sa do tego celu specjalne urzadzenia. Znane sa liczne wirówki, prze¬ znaczone do usuwania mulu.Istnieje jeszcze trzeci rodzaj skladni¬ ków, które nie moga byc oddzielone ani zapomoca zwyklej wirówki, ani tez przy pomocy wirówki do mulu, a mianowicie od¬ wirowywane masy w postaci pólstalej lub ciastowatej. Jezeli masa ta posiada wiekszy ciezar wlasciwy od cieczy, to w niektórych przypadkach, np. w wirówkach do drozdzy, osiaga sie zadowalajace wyniki po zaopa¬ trzeniu bebna w waskie wyloty na obwo¬ dzie lub wpoblizu obwodu oraz po zastoso¬ waniu w bebnie scianki, zapomoca której odwirowane drozdze splywaja do wspo¬ mnianych wylotów. Bebny takich wirówek dzialaja jednak zadowalajaco tylko przy; odwirowywaniu okreslonych mas i nie po¬ zwalaja na oddzielanie masy o wiekszym ciezarze wlasciwym w postaci stezonej.Przedewszystkiem zas wirówki te nie na-daja sie zupelnie wtenczas, gdy masa pól¬ stala posiada mniejszy ciezar wlasciwy od cieczy.Takiego rodzaju zagadnieniem jest od¬ wirowywanie parafiny od oleju (od ropy, destylatu lub pozostalosci destylacyjnej), gdy olej jest bardziej ochlodzony i rozcien¬ czony w cieczy o wiekszym ciezarze wla¬ sciwym (np. w trójchloroetylenie lub w po¬ dobnym zwiazku). Parafina wówczas jako skladnik o mniejszym ciezarze wlasciwym zbiera sie w srpdkowej komorze bebna, z którego powinna byc stale usuwana. Zna¬ ny beben tego rodzaju jest przedstawiony schematycznie na fig. 1. Olej plynie wów¬ czas srodkowa rura / i nastepnie kanalami 2 wplywa do otworów 3 w talerzykach 4.Odwirowywany olej plynie kanalami 5 do komórki 6, z której odplywa przez tarcze 7, które sa wymienne w celu umozliwienia regulowania poziomu. Ciastowata parafina zbiera sie wewnatrz talerzyków 4 w komo¬ rze 8, wypelniajacej sie ku srodkowi, az parafina dosiegnie kolnierza 9 i otworami 10 wysunie sie nazewnatrz.Beben tego rodzaju dziala zadowalaja¬ co, jezeli parafina jest w pewnej mierze lekkoplynna, a masa jej nie jest zbyt du¬ za. W tych warunkach sily, niezbedne do podniesienia parafiny w kierunku osiowym do krawedzi kolnierza 9, nie sa wieksze od tych, które mozna osiagnac przez odpo¬ wiednie dobranie wymiarów bebna.Jezeli jednak parafina posiada duze tarcie wewnetrzne (np. jezeli osadza sie w wiekszych krysztalach, a zwlaszcza w krysztalkach iglastych), to oczywiscie potrzebna jest wieksza sila, aby otrzymac przeplyw, niezbedny do odprowadzenia pa¬ rafiny. Tak samo oczywiscie dzieje sie, je¬ zeli masa parafiny jest duza i potrzebna jest duza szybkosc przeplywu równolegle do osi obrotu bebna. W tych przypadkach trzeba badz ulatwiac osiowy ruch masy za- pomoca specjalnych zgarniaczy mechanicz¬ nych, badz tez zmniejszyc droge przesuwu osiowego, która masa ma przebyc do wy¬ lotu z bebna. Konstrukcje, osiagajace pierwszy z celów wspomnianych, byly pro¬ ponowane i mogly dac zaledwie wyniki znosne, chociaz sprowadzaly zawsze kom¬ plikacje niepozadana. Aby zmniejszyc dro¬ ge osiowa, beben byl zaopatrzony w odply¬ wy do parafiny na obydwóch koncach, ale okazalo sie, ze jezeli beben nie jest zbyt niski w stosunku do srednicy, to sprawnosc bebna nie jest ograniczona zdolnoscia roz¬ dzielajaca bebna, lecz jego zdolnoscia od¬ prowadzania parafiny. A zatem bez ucie¬ kania sie do kosztownych i zlozonych konstrukcyj mechanicznych nie mozna by¬ lo zapomoca malych urzadzen wyzyskac calkowicie rzeczywistej zdolnosci rozdzie¬ lajacej bebna, jezeli masa parafiny byla wieksza, lub jezeli parafina nie byla bar¬ dzo twarda.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie, które umozliwia odbiera¬ nie odwirowywanego skladnika o mniej¬ szym ciezarze wlasciwym w miejscach in¬ nych niz u góry przestrzeni, w której zbie¬ ra sie ten skladnik w bebnie. Umozliwia wiec pobieranie skladnika odwirowanego w kilku róznych miejscach, odleglych od siebie nieznacznie w kierunku osiowym.Odwirowywany skladnik przeplywa wiec tylko stosunkowo krótki odcinek drogi w kierunku osiowym, a w kazdem miejscu usuwania skladnika pobiera sie tylko nie¬ wielka czesc jego masy ogólnej. W ten sposób niewielkie sily, pochodzace z róz¬ nicy ciezaru wlasciwego, wystarczaja, aby trudno ruchliwemu skladnikowi odwirowy¬ wanemu nadac ruch osiowy, niezbedny do jego usuwania i to nawet wtenczas, gdy ilosc tego skladnika jest stosunkowo znaczna.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawione schematycznie na fig. 2.Ciecz, podlegajaca odwirowywaniu, wpuszcza sie rurka srodkowa /, z której kanalami 2 wplywa ona w otwory 3 tale.'* — 2 —rzyków 4, na których odbywa sie odwiro¬ wywanie. Ciecz odplywa kanalami 5, które sa zaopatrzone w korki 7 do regulowania poziomu odplywu, przyczem korki te maja postac srub nastawnych, lecz moga miec inna postac, np. przedstawiona na fig. 1.Skladnik o mniejszym ciezarze wlasciwym zbiera sie w przestrzeni 8, z której ma byc usuwany z bebna. Jezeli skladnik ten jest bardziej plynny, jak np. smietanka w zwy¬ klej wirówce do mleka, to bez trudu moze wyplywac kanalem odplywowym 10. Oczy¬ wiscie potrzebna jest pewna róznica ci¬ snien w celu zapewnienia odplywu; jezeli jednak skladnik jest bardzo plynny, to wy¬ starcza juz bardzo nieznaczna sila, pocho¬ dzaca z róznicy ciezaru wlasciwego para¬ finy i oleju, w celu odprowadzania stosun¬ kowo duzych ilosci tej cieczy. Jezeli nato¬ miast skladnik jest trudno plynny, to we¬ wnetrzna powierzchnia ograniczajaca beb¬ na powinna miec ksztalt stozka o stosun¬ kowo duzym kacie zbieznosci tak, aby prawie cala przestrzen bebna az do srod¬ kowej rury 1 zostala wypelniona, a beben zatkany. Aby ulatwic odprowadzanie tego skladnika z bebna i uniknac wspomnianych niedogodnosci, w przestrzeni miedzy we- wnetrznemi krawedziami talerzyków 4 i srodkowa rura 1 umieszcza sie wedlug wynalazku jeden lub kilka zgarniaczy 11, 12, które zaglebiaja sie w szybko wirujaca mase skladnika o mniejszym ciezarze wla¬ sciwym i przesuwaja ja w kierunku prawie osiowym do kanalu 10 bebna. Ksztalt zgar¬ niaczy moze byc rózny. Bardzo dogodny jest ksztalt zgarniacza 11 w postaci spiral¬ nie zwinietej lopatki lub zgarniacza 12 w postaci wygietego skrzydelka. Zgarnia¬ cze moga byc umieszczone na obsadzie 13, posiadajacej ksztalt rurki. Zgarniacze sa umieszczone na róznych wysokosciach i przesuniete wzgledem siebie tak, zeby zgarniacz wyzszy nie przeszkadzal prze¬ plywowi skladnika, posuwanego zapomoca zgarniacza nizszego. Oczywiscie na jednym poziomie mozna umiescic kilka zgarniaczy, aby otrzymac obciazenie bardziej syme¬ tryczne. Wewnetrzna powierzchnia ograni¬ czajaca masy odwirowywanej ma ksztalt falisty, jak przedstawiono na rysunku. Od¬ leglosc miedzy zgarniaczami w kierunku osiowym (wzglednie pomiedzy skrajnym zgarniaczem i wylotem 10) obiera sie z uwzglednieniem ilosci i wlasnosci masy, podlegajacej usuwaniu.Masa, odwirowywana w kierunku osio¬ wym, napotyka zaslone 14, która odchyla przesuwana mase wbok. Zaslona moze byc osadzona na obsadzie 13 albo tez na beb¬ nie. Pierwszy rodzaj (lewa strona rysun¬ ku) jest prostszy, drugi jednak (prawa strona rysunku) posiada te wyzszosc, ze wskutek dzialania sily odsrodkowej masa nie przylega do zaslony.Obsada 13 zgarniaczy moze byc nie¬ ruchoma lub tez w pewnym stopniu moze uczestniczyc w ruchu obrotowym bebna.Ten drugi przypadek jest korzystniejszy, poniewaz zaslona 14 pozostaje zawsze czy¬ sta, przyczem zgarniacze 11 i 12 mniej podlegaja naprezeniom i zuzyciu. Zuzycie i naprezenie zgarniaczy w masie chropowa¬ tej i szorstkiej moze byc zbyt duze, gdy wzgledna szybkosc obrotowa bebna jest zbyt wielka. W tym przypadku jest rzecza pozadana, aby obsada zgarniaczy obracala sie wraz z niemi w tym samym kierunku, co i beben, jednak z mniejsza szybkoscia.Mozna to osiagnac wtedy, gdy obsada zgar¬ niaczy obraca sie, przyczem jednak jest hamowana z pewna sila. Ruch obrotowy obsady podtrzymuje sie wówczas wskutek zaglebiania sie zgarniaczy w masie, a szyb¬ kosc obrotowa obsady reguluje sie sila ha¬ mowania. Hamowanie obsady moze byc do¬ wolnego rodzaju, np. mechaniczne, hydrau¬ liczne, elektryczne lub magnetyczne.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy. Gdy beben zostaje wprawiony w ruch wirowy po wpuszczeniu cieczy, skladnik o mniejszym ciezarze wlasciwym zbiera sie — 3 —w przestrzeni 8, która wypelnia sie stop¬ niowo az do srodka. Po pewnym czasie skladnik ten dosuwa sie do zgarniacza, który posuwa go w kierunku osiowym. Po¬ miedzy róznemi zgarniaczami masa posu¬ wa sie nadal ku srodkowi, przyczem po¬ wstaja grzbiety, widoczne na rysunku. Pod dzialaniem sily odsrodkowej masa rozpo¬ czyna przeplywac w kierunku osiowym od grzbietów do wglebien, z których zgarnia¬ cze usuwaja mase. Równowaga nastepuje wtedy, gdy odplyw masy do wglebien od¬ bywa sie w tym samym rytmie, w którym odbywa sie przebieg odwirowywania. Przez odpowiedni dobór ksztaltu, wielkosci i licz¬ by zgarniaczy wzglednie ich szybkosci obrotowej zespól zgarniaczy mozna przy¬ stosowac do róznych ilosci i wlasnosci roz¬ dzielanej masy. PL