Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie, w którem promien swiatla pada kolejno na dwa ogniwa fotoelektrycz¬ ne, dzialajace w zespolach, przyczem pro¬ mien swiatla jest przerzucany z jednego ogniwa na drugie zapomoca ruchomych pryzmatów i luster albo tylko luster w ta¬ ki sposób, iz promien swiatla stale jest wykorzystany.Wedlug wynalazku promien swiatla moze byc przeniesiony z jednego ogniwa fotoelektrycznego na drugie zapomoca pryzmatu, na który jest skierowany pro¬ mien swiatla. Pryzmat posiada dwie pro¬ stopadle do siebie powierzchnie odbijaja¬ ce i jest umieszczony na narzadzie, drga¬ jacym z okreslona czestotliwoscia, wsku¬ tek czego padajacy na niego promien swiatla jest rzucany kolejno ha jedno lub na drugie ogniwo.W innej odmianie wykonania promien swiatla pada na szereg pryzmatów, umie¬ szczonych na obracajacej sie tarczy, wsku¬ tek czego odbija sie on kolejno od róznych powierzchni kazdego pryzmatu na rózne ogniwa fotoelektryczne.Fig. 1 przedstawia uklad, w którym widelki stroikowe, zaopatrzone w narzad pryzmatyczny, sa uzyte do kolejnego odbi¬ jania promienia swietlnego w dwóch kie¬ runkach, przyczem zmiana kolejnosci po¬ siada czestotliwosc drgan widelek; uklad polaczen przedstawia wzmacniacz do pra- aow, wytworzonych przez oddzialywanie odbitych promieni na kazde ogniwo foto¬ elektryczne. tig. 2 przedstawia w sposób schematyczny odmiane urzadzenia wedlug fig. 1, w której do rozrzadzania wiazka swiatla jest uzyta tarcza z osadzonemi na niej pryzmatami. Fig. 3 przedstawia na¬ stepna odmiane, w której zastosowano tar¬ cze, zaopatrzona w szereg luster do odbi¬ jania wiazki swiatla i skierowywania jej od jednego ogniwa na drugie. Fig. 4 przedsta¬ wia odmiane, zawierajaca tarcze, zaopa¬ trzona w rowki o odpowiedniem nachyle¬ niu scian. Fig. 5 przedstawia schematycz¬ nie uklad, w którym wiazka swiatla jest skierowywana na jedno lub drugie ogniwo fotoelektryczne w zaleznosci od ruchu tar¬ czy, przedstawionej na fig. 4. Fig. 6 przed¬ stawia odmiane tarczy wedlug fig. 4, nada¬ jaca sie do wielokrotnego przekazywania.Fig. 7 przedstawia w zmniejszonej skali przekrój tarczy wzdluz linji 7—7 na fig. 6, oraz uklad, w którym wiazka swiatla trafia na rozmaite powierzchnie pryzma¬ tyczne powyzszej tarczy. Fig. 8 przedsta¬ wia schematycznie inny uklad urzadzenia wedlug wynalazku z odmiennie wykonana tarcza, zaopatrzona w otwory. Fig. 9 przed¬ stawia w widoku czesc tarczy, odpowied¬ niej do ukladu wedlug fig. 8.Na fig. 2, 3, 7 i 8 uklad polaczen wzmac¬ niacza nie jest przedstawiony i w kazdym z tych przypadków moze byc zastosowany albo wzmacniacz wedlug fig. 1 albo wedlug fig. 3.Na fig. 1 rysunku cyfra 1 oznaczone sa widelki stroikowe lub inny odpowiedni na¬ rzad wprawiany w ruch elektrycznie zapo¬ moca uzwojen 3 i 5, wzbudzanych z odpo¬ wiedniego zródla pradu 7. Na jednem z ra¬ mion widelek osadzony jest pryzmatyczny narzad 9, posiadajacy odbijajace po¬ wierzchnie 11 i 13, przecinajace sie ze sor ba w punkcie 15 bezposrednio w ogniska ukladu soczewek 17. Powierzchnie 13 i $ — 2 —frioga byc wykonane z metalu posrebrzo¬ nego ^ub bardzo starannie odpolerowane- go. Ramiona widelek stroikowych moga byc wprawiane w ruch równiez zapomoca urzadzen pneumatycznych, wzglednie w inny dowolny sposób.Podlegajaca przeslaniu klisza 19 moze miec postac facsimile, zdjec filmowych, wycinków z druku lub podobnego obrazu lub przedmiotu, od którego swiatlo zosta¬ je odbite lub przez który zostaje przepu¬ szczone. Opisany ponizej przyklad wykona¬ nia wynalazku zawiera uklad, w którym wiazka swiatla, wychodzaca ze zródla 21, zostaje zapomoca soczewki 23 skierowana na przezroczysta klisze (negatyw albo po¬ zytyw), na której utrwalony jest podlega¬ jacy przeslaniu obraz, przyczem caly uklad urzadzenia jest odpowiedni do tego celu.W tym przypadku jest oczywiste, ze ja¬ snosc promienia swiatla, przechodzacego przez klisze, zmienia sie w prostym sto¬ sunku do zmiennego spólczynnika pochla¬ niania, odpowiadajacego swiatlom i cie¬ niom, tworzacym obraz. Punkt, w którym wiazka swiatla ze zródla 21 przechodzi przez klisze, powinien odpowiadac ognisku soczewki 23. Po przejsciu kliszy 19 wiaz¬ ka swiatla, którego jasnosc jest zalezna od swiatel i cieni kliszy, pada na druga soczewke 25 o typie skupiajacym, której ognisko znajduje sie w punkcie 15, w któ¬ rym spotykaja sie odbijajace powierzchnie 13 i. 11.Z powyzszego widac, ze gdy ramiona widelek stroikowych / nie wykonywuja zadnego ruchu, to wiazka swiatla, wycho¬ dzaca z optycznego ukladu 17, zawieraja¬ cego zródlo swiatla 21 i soczewki 23 i 25, nie jest odchylana w zadnym kierunku, po¬ niewaz jako punkt trafia na punkt 15. Gdy jednak ramie widelek 1, zaopatrzone w na¬ rzad pryzmatyczny 9, zostanie w jakikol¬ wiek dowolny sposób odchylone w poloze¬ nie, w którem wiazka swiatla, przechodza¬ ca przez klisze, trafia na odbijajaca po¬ wierzchnie 111 to wiazka ta zostanie od¬ bita w kierunku oznaczonym litera A i za¬ pomoca soczewki 27 moze byc skierowana bezposrednio na ogniwo fotoelektryczne 29, stanowiace czesc ukladu, wzmacniaja¬ cego prady, powstajace w obwodzie ogni¬ wa 29 odpowiednio do jasnosci promieni swietlnych, przechodzacych przez klisze 19. W podobny sposób, gdy narzad pry¬ zmatyczny 9 zajmie polozenie przeciwlegle i wiazka swiatla trafi na odbijajaca po¬ wierzchnie 13, to wiazka ta zostanie odbi¬ ta w kierunku, oznaczonym litera B i zapomoca soczewki 31 zostanie skiero¬ wana na ogniwo 33.Z powyzszego wynika, ze wiazka swia¬ tla, wychodzaca ze zródla 21 i przecho¬ dzaca przez klisze, jest odchylana zapo¬ moca drgajacego narzadu pryzmatyczne¬ go 9, w taki sposób, ze prady, wzbudzane tym ruchomym promieniem w obwodach dwóch ogniw 29 i 33, posiadaja te sama czestotliwosc, z która porusza sie narzad pryzmatyczny, przyczem zostaje wykorzy¬ stana cala ilosc swiatla ze zródla 21, która jest w stanie przejsc przez klisze 19.Prady, wzbudzane w obwodach ogniw 29 i 33, moga byc wzmocnione w dowolny znany sposób. W danym przypadku zostal zastosowany uklad, który zasadniczo jest kopja ukladu dla jednego ogniwa, opisa¬ nego w patencie Nicholson'a Nr 1470696, wydanym w Stanach Zjednoczonych Ame¬ ryki. Uklad ten zawiera zródla napiecia 35. 37. polaczone w szereg z ogniwami 29 i 33 i opornikami 39 i A1 Gdy promien swiatla pada na ogniwo, to w oporniku 39 lub 41 zachodzi spadek napiecia, wskutek czego zmienia sie odpowiednio potencjal siatek 47 i 49 lamp katodowych 43 i 45.W takich warunkach w obwodach wyjscio¬ wych lamo 43 i 45 przeplywa prad, war¬ tosc którego jest zalezna od jasnosci wiaz¬ ki swiatla, oddzialywajacego na ogniwo, oolaczone z kazda z lamp wzmacniajacych.Obwód wyjsciowy kazdej z lamp 43 i 45 — 3 -zawiera ttzwofenia pierwotne 55 l 57 trans¬ ferma*torów 5/ i 53; których uzwojenia wtSrae 59 i 61 jednym swym koncem sa polaczone zr soba, a drugim koncem sa polaczone z siatkami 63 i 65 lamp wzmac- nktfacycfc 67 i 69. Lampy 67 i 69 sa pola¬ czone w sposób „push-ptrti" i posiadaja boterje 71 do rozrzadzania potencjalem siatek 63 i 65 oraz wspólna baterje 73 ob¬ wodu anodowego. Obwód wyjsciowy lamp 67 i 69* zawiera uzwojenie pierwotne 77 transformatora, którego uzwojenie wtórne fest polaczone z nadajnikiem w dowolny odpowiedni sposób.W postaci wykonania wedlug fig. 2 ry- stmku obracajaca sie tarcza 81 jest zaopa¬ trzona w szereg malych pryzmatów szkla¬ nych, sluzacych do zmiany kierunku pro¬ mienia swietlnego, wychodzacego z kliszy.Z fig. 2 widac, ze wiazka swiatla jest prze¬ rzucana kolejno z ogniwa 29 na ogniwo 33 i zpowrotem w sposób, podobny do przed- stawionego na fig. 1.Fig. 3 przedstawia dalsza odmiane po¬ wyzej opisanego ukladu, zwlaszcza zas od¬ miane fig. 2. W odmianie tej podobna tar¬ cza 81 jest zaopatrzona w szereg plytek 85 o powierzchni, odbijajacej promien swietlny. W polozeniu tarczy, przedstawio- nem na rysunku, wiazka swiatla ze zródla lub z kliszy jest skierowana wprost na ogniwo 29, lecz przy obrocie tarczy w kie¬ runku, wskazanym przez strzalke, wiazka swiatla zostaje zapomoca plytki 85 odchy¬ lona i skierowana na ogniwo 33.Odmiana wykonania, przedstawiona na fig. 4, zawiera tarcze 101, osadzona obro¬ towo na osi 103 i wykonana najlepiej ze szkla lustrzanego w celu otrzymania naj¬ mniejszej wagi tarczy. Przy brzegu ze¬ wnetrznym tarczy 101 wykonany jest w szkle szereg rowków 105 w ksztalcie Etery V, których scianki tworza kat 45° z pla¬ szczyzna dwusieczna rowków. Rowki sa wykonane tak, ze tworza powierzchnie umieszczonych obok siebie pryzmatów.Jak przedstawia fig, 5, wiazka swiatla ze zródla 107 moze byc skierowana zapo¬ moca dowolnego ukladu optycznego, np soczewki 109, mi powierzchnie obrazu 111.Jezeli zostal zastosowany obraz o wlasci¬ wosciach odbijajacych, to wiazka swiatla, odbita od powierzchni obrazu/posiada ja¬ snosc, odpowiadajaca swiatlom i cieniom na nim, i jest skierowana zapomoca dru¬ giego ukladu soczewek 113 na powierzch¬ nie tarczy 101 na rowki 105 o ksztalcie li¬ tery V. Na drodze odbitej wiazki swiatla ustawiona jest w ognisku soczewki dajaca sie nastawiac przeslona 114 dowolnego odpowiedniego typu, poprzez która swiatlo przechodzi w postaci pasma okreslonej zgóry szerokosci. Pasmo swietlne, padajac na scianke 115 pryzmatu, zostaje przy przejsciu tarczy 101 odchylone wzdluz to¬ ru 116, a po przejsciu poza tarcze 101 zo¬ staje odchylone wzdluz toru 117 i pada na ogniwo fotoelektryezne 119.Gdy tarcza 101 obróci sie w kierunku strzalki tak, ze pasmo swietlne pada na scianke 121 pryzmatu, to przy przechodze¬ niu przez tarcze 101 zostanie ono odchylo¬ ne wzdluz toru 122, a po przejsciu tarczy 101 — wzdluz toru 123 i pada na drugie ogniwo fotoelektryezne 125. Poniewaz kat nachylenia scianek rowków 105 pozostaja zasadniczo ten sam we wszystkich row¬ kach, wobec tego kierunek odchylonego promienia swiatla pozostaje zasadniczo ten sam podczas obrotu tarczy. Wobec tegn promien swiatla, padajacy poczatkowo na punkt 124, pozostaje odchylony zawsze w tym samym kierunku dopóty, dopóki tar¬ cza nie obróci sie tak, ze promien swiatla dosiegnie punktu 126, w którym zmienia on kierunek odchylenia na tor 123, pozo¬ stajacy znów stalym dopóty, dopóki tarcza nie przesunie sie tak, ze promien swiatla bedzie padal na punkt 128, w którym tor odchylonego promenia znowu sie zmienia na tor 117. Aby krzywa pradu w obwodzie ogniw foloelektrycznych posiadala ksztalt — 4 —bardziej sinusoidalny, jest rzecza wskaza¬ na, zeby slad swietlny, utworzony padaja¬ cym promieniem na tarczy, posiadal pew¬ na okreslona szerokosc, wskutek czego oby¬ dwa ogniwa sa naswietlane jednoczesnie w okresach czasu, gdy swiatlo pada na wierzcholek pryzmatu lub na same dno rowka 105. Szybkosc, z która promien swiatla zmienia kierunek 117 lub 123 za¬ lezy od szybkosci obrotu tarczy 101, przy- czem, im szybciej obraca sie tarcza, tern wieksza jest czestotliwosc pradu w obwo¬ dach ogniw fotoelektrycznych.W obwód ogniw 119 i 125 wlaczone sa baterje 127 i 129 oraz oporniki 131 i 133, przyczem kazdy z nich jest dolaczony do wspólnego punktu 135, polaczonego z jed- nakowemi czesciami kazdego ogniwa 119 i 125.Jak powyzej opisano, zmiany swiatlo¬ sci wiazki, padajacej na ogniwa fotoelek- tryczne, wytwarzaja zmiany pradu w ob¬ wodach ogniw i w ten sposób rozrzadzaja potencjalami siatek 137 i 139 lamp wzmac¬ niajacych 141 i 143. Wzmacniacze 141 i 143 posiadaja wspólna baterje anodowa 145, kazdy zas z obwodowy wyjsciowych jest polaczony w sposób „push - puli" za- pomoca transformatorów 147 i 149 z dru¬ ga para wzmacniaczy 151 i 153, których obwody wyjsciowe sa sprzezone zapomoca transformatora 155 z obwodem, polaczo¬ nym z nadajnikiem zwyklego typu.Poniewaz w opisanym ukladzie jedno albo drugie z ogniw 119 i 125 jest stale wystawione na dzialanie promienia swietl¬ nego o zmiennej jasnosci, wobec tego urza¬ dzenie wedlug wynalazku osiaga bardzo skuteczne przesylanie obrazu.Odmiana wykonania wedlug fig. 6 za¬ wiera podobna tarcze 101, lecz zaopatrzo¬ na w trzy rzedy wspólsrodkowo umieszczo¬ nych rowków o ksztalcie litery V, ozna¬ czone literami A, B, C. Poniewaz tarcza, przedstawiona na fig. 6, jest przeznaczona do zastosowania w ukladach do komunika¬ cji wielokrotnej, wobec tego liczba row¬ ków w kazdym z rzedów A, B, C jest od¬ mienna. W danym przypadku tytulem przykladu szereg A posiada 94 rowki, sze¬ reg B — 104 rowki, szereg zas C —" 114 rowków. Nalezy oczywiscie zaznaczyc, ze powyzej podane liczby nie ograniczaja pod zadnym wzgledem wynalazku, aczkolwiek w praktyce okazaly sie one pozadanemi; liczby te moga byc zastapione przez inne np. 70, 90, 110 lub inne odpowiednie.W danej odmianie wykonania zespól soczewek 109 powinien byc wykonany tak, aby swiatlo ze zródla 107 moglo byc rzu¬ cane na powierzchnie obrazu Ul trzema oddzielnemi promieniami 159, 161, 163, przypuszczajac, ze ma sie wykonac uklad trzykrotny o trzech przewodach, aczkol¬ wiek nalezy zastrzec, ze uklad ten nie jest ograniczony do trzech przewodów. Liczba przewodów moze byc dowolna, w zalezno¬ sci od liczby poszczególnych rzedów row¬ ków o ksztalcie litery V, rozmieszczonych na tarczy 101. Jak bylo juz wyjasnione w zwiazku z fig. 5, promienie swiatla, od¬ bite od powierzchni obrazu Ul, przecho¬ dza przez zespól soczewek 165 i przeslo¬ ne 14 w taki sposób, ze trafiaja w trzech punktach 167, 169 i 171 na pryzmaty od¬ powiednich rzedów A, B, C tarczy 101, po której przejsciu trafiaja na jedno lub dru¬ gie ogniwo fotoelektryczne 119 lub 125.Jak to jest wskazane na rysunku, w zwiazku z wielokrotnym ukladem row¬ ków ogniwo fotoelektryczne 119 powinno byc wykonane tak, aby posiadalo dlugosc skuteczna, równa lacznej dlugosci trzech rowków rzedów A, B, C wzglednie lacz¬ nej dlugosci rowków wszystkich rzedów, umieszczonych na tarczy.Ogniwo to zostaje poddane dzialaniu swiatla, przechodzacego przez pryzmaty rzedów A, B, C tarczy 101. W ten sposób ogniwa 119 i 125 beda otrzymywaly swia¬ tlo od kazdego z rzedów A, B, C z czesto¬ tliwoscia, zalezna od szybkosci obrotu tar- — 5 —czy i liczby poszczególnych rowków w kaz¬ dym rzedzie, i wytworza w obwodzie wyj¬ sciowym ukladu, niepoKazanego na rysun¬ ku, lecz podobnego do ukladu wedlug fig. 5, prady o amplitudzie, odpowiadajacej su¬ mie pradów, wywolanych promieniami, przechodzacemi przez poszczególne rzedy A, B i C.W odmianie wynalazku, przedstawionej na fig. 8 rysunku, snop swiatla ze zródla 201 jest skierowany przez zespól socze¬ wek 203 na obraz 205, skad zostaje odbity wzdluz torów 207 i 209. Po odbiciu od obrazu snop swiatla przechodzi przez ze¬ spól soczewek 211, poczem pada na prze¬ slone 213, zaopatrzona w otwory 215 i 217.Przeslona moze byc dowolnego odpowied¬ niego typu, jednak najdogodniejsza jej budowa jest wtedy, gdy nastawianie jej jest uskuteczniane przesuwem dwóch pro¬ stopadlych wzgledem siebie plaszczyzn, zwiekszajacych lub zmniejszajacych prze¬ swit otworów 215 i 217, posiadajacych najlepiej ksztalt kwadratowy. Przez od¬ powiednie nastawienie przeslony, ze snopii swiatla, odbitego od obrazu 205, zostaja wydzielone dwa niezalezne i odrebne pro¬ mienie swietlne 207* i 209'. Poniewaz pro¬ mienie te, wchodzace w sklad snopa swietl¬ nego, przebiegaja po róznych punktach na¬ swietlanej jednostkowej powierzchni obra¬ zu 205, wobec tego natezenie swiatla pro¬ mieni 207' i 209' zmienia sie w zaleznosci od swiatel i cieni odpowiednich dwóch punktów obrazu, naswietlanych jednocze¬ snie. Wydzielone zapomoca przeslony dwa niezalezne i odrebne promienie swietlne 207' i 209' moga byc teraz rzucone po¬ przez pryzmat prostokatny 219 i odbite od jego powierzchni 227 tak, by przebiegaly przez skupiajacy zespól soczewek 223, zlo¬ zony najlepiej z soczewek 225 i 227. Gdy te promienie swietlne wyjda z soczewki 227, padaja one na powierzchnie tarczy 229, majaca otwory 231, umieszczone od¬ powiednio w dwa rzedy A i B, jezeli uklad ma byc ukladem dwukrotnym.Rzedy A i B zawieraja niejednakowe liczby otworów 231, przyczem liczby te sa zgóry okreslone i dobrane tak, jak o tern byla mowa przy liczbach rowków w ksztal¬ cie litery V, stanowiacych odrebne rzedy w ukladzie ze szklana tarcza, opisana po¬ wyzej i przedstawiona na fig. 4 i 6.Tarcze 229, zaopatrzona w otwory lub szczeliny 231 jest najlepiej wykonac z lek¬ kiego metalu, np. z aluminjum. Otwory w tarczy powinny byc rozmieszczone i wy¬ konane bardzo dokladnie, a powierzchnie pomiedzy otworami powinny byc nastepnie starannie odpolerowane i najlepiej powle¬ czone silnie odbijajacym metalem, naprzy- klad chromem lub srebrem.Poniewaz promienie swietlne 207' i 209* padaja na rzedy A i B tarczy 229, to przy obrocie tarczy w kierunku wskazanym przez strzalke, swiatlo ze zgóry okreslona czestotliwoscia, zalezna od szybkosci obro¬ tu tarczy, badz przechodzi przez otwory 231 w tarczy 229, badz zostaje odbite od powierzchni tarczy pomiedzy nastepujace- mi po sobie otworami.Promienie swiatla, przechodzace przez otwory 231, padaja na pryzmat 235 i zo¬ staja odbite od jego scianki 237 w postaci dwóch oddzielnych promieni na ogniwo fo- toelektryczne 239. W podobny sposób pro¬ mienie, odbite od powierzchni tarczy 229 w kierunku 207" i 209", padaja na drugie ogniwo fotoelektryczne 241. Jak to juz by¬ lo wspomniane przy opisie odmian wyko¬ nania wedlug fig. 4 i 6 kazde z ogniw 239 i 241 moze byc ksztaltu wydluzonego, aby na nie moglo jednoczesnie dzialac swiatlo przechodzace przez otwory obydwóch rze¬ dów A i B. Ogniwa 239 i 241 moga byc po¬ laczone z obwodem nadajnika w sposób po¬ dobny do przedstawionego na fig. 1 albo na «g. 5.Aczkolwiek odmiana wykonania, przed¬ stawiona na fig. 8 i 9, dotyczy ukladu dwu- — 6 —krotnego, urzadzenie to jednak daje sie z latwoscia zastosowac do ukladu pojedyn¬ czego, przyczem jest wykorzystywany tyl¬ ko jeden rzad otworów w tarczy 229. Mo¬ tt to byc osiagniete naprzyklad przez za¬ krycie jednego z otworów 215 lub 217 w przeslonie, lub przez wykonanie tarczy 229 tylko z jednym szeregiem otworów.Uklad powyzszy moze byc równiez dosto¬ sowany do dowolnej liczby rzedów otwo¬ rów w tarczy przez zastosowanie odpowied¬ niej liczby otworów w przeslonie 213. W tym ostatnim przypadku kazdy z odreb¬ nych rzedów na tarczy t bedzie sie skladal z odmiennej liczby otworów, tak iz cze¬ stotliwosc zmian swiatla dla kazdego rze¬ du bedzie odmienna. Jednak jest wskazane zaopatrzenie poszczególnych rzedów tarczy 229 w taka liczbe otworów, aby szybkosc zmian swiatla odpowiadala pewnemu zgó- ry okreslonemu stosunkowi harmoniczne¬ mu do obranej podstawowej czestotliwosci, z która pracuje caly uklad. Zmiany swia¬ tla moga posiadac równiez inna czestotli¬ wosc pod warunkiem, ze beda zastosowane odpowiednie filtry, które wydzielaja po¬ szczególne czestotliwosci.Aczkolwiek przedmiot wynalazku zo¬ stal opisany w zastosowaniu do urzadzen nadawczych bezdrutowych, nalezy jednak zastrzec, ze moze on byc stosowany rów¬ niez do przesylania obrazów po linji prze¬ wodowej.Uklad wedlug wynalazku moze byc równiez stosowany w urzadzeniach, w któ¬ rych swiatlo jest rzucane bezposrednio przez obraz, podlegajacy przesylaniu.Przedmiot wynalazku nie ogranicza sie na postaciach wykonania, podanych w opi¬ sie i moze byc zmieniany pod warunkiem zachowania mysli przewodniej i zakresu wynalazku, ujetego w zastrzezeniach pa¬ tentowych. PL