PL21959B1 - Pednia hydrauliczna. - Google Patents

Description

Niniejszy wynalazek dotyczy pedni hy¬ draulicznych, zwlaszcza do pojazdów (wa¬ gonów silnikowych, samochodów i t. d.), które sa uruchomiane wskutek napelnienia ich ciecza, a wylaczane przez przerwanie doplywu cieczy, przedmiotem zas wyna¬ lazku jest rozrzad i powrotne doprowadza¬ nie cieczy pednej.Takie hydrauliczne pednie, oparte na zasadzie obiegu okreznego, sa znane, np. z patentu polskiego Nr 21868, jako hy¬ drauliczna przetwornica z jednym wirni¬ kiem pompowym i jednym lub kilkoma wir¬ nikami turbinowemi, miedzy któremi umie¬ szczone jest jedno lub kilka kól kierowni¬ czych, lub jako hydrauliczne sprzegla po¬ slizgowe lub przeplywowe z jednym wir¬ nikiem pierwotnym i z jednym wtórnym bez nieruchomego kola kierowniczego miedzy niemi, lub jako hydrauliczne pednie zmien¬ ne z takiem sprzeglem, które w razie po¬ trzeby sa polaczone ze zmienna przeklad¬ nia zebata.Fig. 1 rysunku przedstawia przyklad czterowiencowej hydraulicznej pedni prze¬ kladniowej U. Wal napedzajacy 1 jest po¬ laczony z silnikiem napedowym M; na wa¬ le tym jest osadzone kolo 2 pompy odsrod¬ kowej, które wyrzuca ciecz do pierwszego wirnika turbinowego 3. Za tym pierwszymwirnikiem turbinowym 3 ciecz przeplywa do polaczonego z oslona G nieruchomego kola kierowniczego 4, a z tego kola — do drugiego wirnika turbinowego 5. Otwory wylotowe z tego drugiego wirnika turbino¬ wego 5 znajduja sie bezposrednio przed wlotowemi otworami kola pompowego 2, wskutek czego powstaje staly okrezny za¬ mkniety obieg cieczy w kierunku, oznaczo¬ nym na rysunku strzalka, który to obieg posredniczy w przenoszeniu energji. Kola turbinowe 3 i 5 sa sztywno polaczone ze so¬ ba i z walem napedzanym 6.Fig. 2 przedstawia schematycznie budo¬ we hydraulicznego sprzegla poslizgowego K. Wal napedzajacy 1 jest polaczony z sil¬ nikiem napedowym M; na wale tym jest o- sadzone pierwotne kolo lopatkowe 7, które wyrzuca ciecz bezposrednio do wtórnego kola lopatkowego 8, polaczonego z walem napedzanym 6, wskutek czego powstaje staly okrezny zamkniety obieg cieczy w kierunku, oznaczonym na rysunku strzalka, który posredniczy w przenoszeniu energji.Calosc jest otoczona nieruchoma oslona G.Fig. 3 przedstawia schematycznie budo¬ we pedni zmiennej, hydraulicznej U i hy¬ draulicznego sprzegla K. Oznaczenia sa ta¬ kie same, jak na fig. 1 i 2. Na wale nape¬ dzajacym 1, polaczonym z silnikiem nape¬ dowym M, osadzony jest wirnik pompowy 2 pedni U oraz pierwotny wirnik 7 sprze¬ gla K, podczas gdy sztywno ze soba pola¬ czone turbinowe wirniki 3 i 5 sa osadzone na wale napedzanym 6, z którym polaczo¬ ny jest wtórny wirnik 8 sprzegla K zapo- moca kolnierza posredniego 9. Calosc oto¬ czona jest wspólna oslona 9, która w dol¬ nej swej czesci zawiera zbiornik 10 na ciecz pedna, wyrzucana ze szczelin lub Otworów 11, oraz pompe rozrzadcza 12.Tloczna strona pompy rozrzadczej jest po¬ laczona z kurkiem rozdzielczym 13, od któ¬ rego przewód 14 prowadzi ciecz do pedni U i przez przewód 15 — do sprzegla K.Takie pednie hydrauliczne sa urucho¬ miane wskutek napelnienia ich ciecza, a pó przerwaniu doplywu cieczy zostaja wyla¬ czone wskutek wyrzucenia cieczy pednej ze stale otwartych ptworów odplywowych (np. szczelin, kanalów wywierconych i t. d).W znanych dotychczas wykonaniach pedni hydraulicznej wyrzucana ciecz, wyciekaja¬ ca z otworów, odprowadzano natychmiast np. zapomoca pompy do wysoko umieszczo¬ nego zbiornika, z którego zapomoca narza¬ dów zamykajacych doprowadzano ja we¬ dlug potrzeby do pedni. Pompa, odprowa¬ dzajaca ciecz, poruszala sie przytern stale z jednakowa liczba obrotów. Pednie takie byly sterowane przez nastawianie narza¬ dów zamykajacych, znajdujacych sie mie¬ dzy wysoko umieszczonym zbiornikiem a pednia. W urzadzeniach, sterowanych zda- leka, lub w urzadzeniach samoczynnych wymagalo to stosowania specjalnych urza¬ dzen pomocniczych, które zwiekszaja koszty instalacji i zmniejszaja niezawod¬ nosc ruchu.Takie pednie hydrauliczne (sprzegla hydrauliczne lub jakiekolwiek ich zespoly) sa wedlug wynalazku w ten sposób stero¬ wane, ze ciecz zostaje wprowadzona w o- bieg okrezny przez puszczenie w ruch pom¬ py do doprowadzania cieczy, a wylaczanie pedni uskutecznia sie przez zatrzymanie tej pompy. W tym celu wedlug wynalazku zbiornik cieczy, wyrzucanej z pedni, jest umieszczony calkowicie pod pednia, to jest poziom cieczy w zbiorniku znajduje sie ni¬ zej, niz najnizszy punkt wirujacych czesci pedni, prowadzacych ciecz, a pompa, do¬ prowadzajaca ciecz zpowrotem, jest umie¬ szczona pod zbiornikiem. Dzieki takiemu ukladowi, mozna pednie uruchomic w naj¬ prostszy sposób przez puszczenie w ruch pompy, a wylaczyc pednie — przez zatrzy¬ manie pompy.Fig. 4 schematycznie przedstawia przy¬ klad wykonania. Pednia A jest polaczona przewodem odplywowym a ze zbiornikiem B, w którym najwyzszy poziom b cieczy — 2 —znajduje sie nize), niz najnizszy punkt obrotowych czesci pedni A W najnizszym punkcie zbiornika B jest umieszczona pom¬ pa C, która przewodem c jest polaczona z pednia i która jest napedzana np. silnikiem D, który otrzymuje prad ze zródla pradu e poprzez przelacznik d.Urzadzenie to jest specjalnie korzystne, jezeli bedzie ono pracowalo tak, ze przy rozruchu pedni pompa czasowo bedzie na¬ pedzana z wieksza liczba obrotów, anizeli to jest potrzebne do utrzymania obiegu cie¬ czy w pedni podczas ruchu. W ten sposób otrzymuje sie krótki okres rozruchu. Wy¬ magana w tym celu wieksza praca napedo¬ wa pompy nie ma znaczenia, gdyz potrzebna jest ona tylko w ciagu paru sekund. Pod¬ czas normalnej pracy pompa moze obracac sie tylko z taka iloscia obrotów, aby bylo zapewnione utrzymanie biegu pedni. W tym przypadku pompa daje normalna sile.Najprosciej mozna to osiagnac w ten sposób, ze do napedu pompy stosuje sie silnik elektryczny przynajmniej na dwie rózne liczby obrotów i ze lacznik dla tego silnika odpowiednio posiada przynajmniej dwa miejsca przelaczeniowe. Te miejsca przelaczeniowe sa tak rozmieszczone, ze za kontaktem bezruchu najpierw nastepuje kontakt dla duzej liczby obrotów silnika, a dopiero dalej — kontakt dla mniejszej licz¬ by obrotów.Szczególnie duze sa korzysci tego urza¬ dzenia w razie zastosowania go do hydrau¬ licznych pedni zmiennych, w których pod¬ czas pracy pedni ciecz musi byc wypu¬ szczana z jednego stopnia szybkosci i wpro¬ wadzana do drugiego stopnia szybkosci.W tym przypadku potrzebny jest na tlocz¬ nej stronie pompy kurek wielodrogowy, który laczy przewód, doprowadzajacy ciecz zpowrotem, z urzadzeniem pierwsze¬ go lub drugiego stopnia szybkosci pedni zmiennej. Jezeli polaczyc ten kurek trój- drogowy w odpowiedni sposób elek¬ trycznie lub mechanicznie z przelaczni¬ kiem rozrzadczym pompy w ten sposób, ie przy przestawieniu kurka wielodrogowego pompa podczas okresu aapelniania, po¬ trzebnego do nadania nowego stopnia ssyfi- kosci, przymusowo obraca sie z wieksza liczba obrotów, to otrzymuje sie rozrzad idealnie prosty, który jednoczesnie zadosc- czyni wszystkim wymaganiom. Tak samo prosto mozna -takze elektrycznie urucho¬ miac kurek wielodrogowy zapomoca prze¬ lacznika rozrzadczego pompy.Podczas uzywania pedni zmiennych z hydraulicznem sprzeglem poslizgowem, które zostaja uruchomiane wskutek napel¬ nienia ich ciecza, a wylaczane wskutek przerwania doplywu cieczy, zauwazono, ze do utrzymania sprzegla w stanie napelnie¬ nia wystarcza znacznie mniejsze cisnienie pompy rozrzadczej, niz dla utrzymania w stanie napelnienia pedni. Poniewaz pompa rozrzadcza na wszelki przypadek musi byc tak obliczona, aby mogla wytwarzac po¬ trzebne dla pedni wysokie cisnienie, to pod¬ czas pracy sprzegla pracuje ona z duzemi stratami. Okolicznosc ta ma duze znaczenie zwlaszcza w zastosowaniu do samochodów, gdyz w nich praca sprzegla zajmuje znacz¬ nie wieksza czesc czasu jazdy.Ten warunek pracy moze byc wedlug wynalazku spelniony bez powyzej wymie¬ nionych wad w ten sposób, ze podczas pra¬ cy sprzegla pompa obraca sie ze znacznie mniejsza liczba obrotów, niz podczas pra¬ cy pedni i wskutek tego przy pracy sprze¬ gla wytwarza pozadane mniejsze cisnienie.Okolicznosc ta, ze przy przejsciu od pracy pedni do pracy sprzegla cisnienie i liczba obrotów pompy rozrzadczej zostaja zmniej¬ szone i odwrotnie, moze byc poza tern w ten sposób wykorzystana, ze ta róznica ci¬ snienia zostaje uzyta do przestawienia kur¬ ka wielodrogowego, gdyz ciecz, plynaca od pompy rozrzadczej, zaleznie od tego zosta¬ je wprowadzana do sprzegla lub pedni.Osiaga sie to w ten sposób, ze przy mniej - szem cisnieniu w pompie rozrzadczej kurek - 3 -wielodrogowy zajmuje polozenie, odpowia¬ dajace sprzeglu, a przy wzrastajacem ci¬ snieniu w pompie — polozenie, odpowiada¬ jace pedni.Jezeli nagromadzic energje podczas przestawiania z polozenia, odpowiadajace¬ go sprzeglu, w polozenie, odpowiadajace pedni, przy wzrastajacem cisnieniu pompy rozrzadczej, to mozna zapomoca niej prze¬ stawic kurek wielodrogowy z polozenia, odpowiadajacego pedni, w polozenie, od¬ powiadajace sprzeglu, gdy w celu przejscia do pracy sprzegla zmniejsza sie cisnienie i liczbe obrotów pompy rozrzadczej.W ten sposób upraszcza sie cale obslu¬ giwanie pedni zmiennej do przestawiania malego przelacznika, którego rózne poloze¬ nia odpowiadaja rozmaitym liczbom obro¬ tów pompy rozrzadczej.Fig. 5 przedstawia schematycznie przy¬ klad wykonania urzadzenia w mysl powyz¬ szych uwag. Urzadzenie hydrauliczne ped¬ ne W sklada sie z hydraulicznego sprzegla poslizgowego K i hydraulicznej pedni zmiennej U. Silnik M napedza pednie za¬ pomoca walu napedowego 1. Wal 6 popro¬ wadzony jest do niewskazanego na rysun¬ ku miejsca odbierania energji. Plyn pedny znajduje sie w zbiorniku B, skad zapomo¬ ca pompy rozrzadczej C zostaje doprowa¬ dzany do pedni przez przewód c i kurek wielodrogowy /. Z pedni ciecz odplywa zpowrotem do zbiornika B przez przewód odplywowy a i ewentualnie przez chlodni¬ ce, na rysunku nieprzedstawiona. Pompe C napedza silnik elektryczny D, który otrzy¬ muje prad ze zródla pradu e poprzez prze¬ lacznik d. Kurek wielodrogowy / zostaje poruszony za posrednictwem dzwigni g tlokiem h serwomotoru, uruchomianego dzialaniem cisnienia pompy rozrzadczej, a mianowicie wbrew dzialaniu sprezyny i, gdy cisnienie pompy rozrzadczej jest wy¬ sokie. Przytem kurek wielodrogowy usta¬ la polaczenie miedzy pompa rozrzadcza C i pednia U.W zastosowaniu np. do napedu po¬ jazdów, opisane urzadzenie wedlug wyna¬ lazku dziala w sposób nastepujacy. Pod¬ czas postoju pojazdu cala oslona W jest oprózniona z cieczy, zbiornik B jest napel¬ niony, w przewodzie c pompy rozrzadczej niema cisnienia, wskutek czego tlok h ser¬ womotoru pod dzialaniem sprezyny i jest przesuniety zupelnie na lewo, przyczem ustala w kurku wielodrogowym f przeplyw od pompy rozrzadczej C do sprzegla K.Najpierw puszczony zostaje w ruch silnik M, który obraca sie z liczba obrotów, od¬ powiadajaca biegowi jalowemu. Jezeli po¬ jazd ma byc uruchomiony, to przestawia sie przelacznik d z polozenia zerowego tak, aby pompa rozrzadcza c obracala sie z du¬ za liczba obrotów i wywolala wysokie ci¬ snienie w przewodzie c. Wskutek tego tlok h zostanie przesuniety w prawo, a kurek wielodrogowy / zostanie przestawiony w po¬ lozenie odpowiadajace pedni, przyczem sprezyna i zostanie napieta. Pednia U zosta¬ je uruchomiona i uruchamia pojazd z duza sila pociagowa. Z chwila osiagniecia takiej szybkosci, ze mozna przejsc na prace sprze¬ gla, przestawia sie przelacznik d w poloze¬ nie, odpowiadajace mniejszej liczbie obro¬ tów pompy rozrzadczej C. Wskutek tego cisnienie w przewodzie c spada, sprezyna i przesuwa tlok h na lewo i wskutek tego przestawia kurek wielodrogowy / w polo¬ zenie, odpowiadajace sprzeglu.Opisane powyzej urzadzenie mozna w pojazdach silnikowych korzystnie polaczyc z uzywanemi w tych pojazdach dzwignia¬ mi rozrzadczemi w ten sposób, ze przed przelacznikiem d wykonywa sie przerwe, która zostaje zamknieta zapomoca laczni¬ ków kim przy dzwigni gazowej / i dzwi¬ gni hamulcowej n wtedy, gdy jedna z tych dzwigni / lub n zostanie nacisnieta. W tym przypadku przelacznik d nie potrzebuje specjalnego polozenia zerowego. Polozenie to raczej powstaje stad, ze gdy obydwie dzwignie lin znajduja sie w polozeniu — 4 —spoczynku, to prad jest przerwany. W celu uruchomienia pojazdu po puszczeniu w ruch silnika M i ustawieniu przelacznika d w polozeniu, odpowiadajacem pracy pedni, nalezy jedynie przycisnac dzwignie gazo¬ wa /.Tak samo prosta obsluga jest np. przy jezdzie zgóry. Wskutek zwolnienia dzwigni gazowej / pompa C zatrzymuje sie, pracu¬ jaca wtedy pednia, najczesciej sprzeglo hydrauliczne K, biegnie jalowo, wskutek czego samoczynnie ustala sie bieg wolny.Jezeli trzeba hamowac, to przez nacisnie¬ cie dzwigni hamulcowej n najpierw wlacza sie prad; pompa C napelnia sprzeglo hy¬ drauliczne K i wskutek tego wlacza silnik Af jako hamulec pomocniczy. Zaleznie od polozenia przelacznika d mozna w tym ce¬ lu uzywac wedlug woli takze i pedni U.Dzieki powyzej podanym srodkom, moz¬ na podczas jazdy osiagnac znaczne korzy¬ sci. W znanych dotychczas rodzajach hy¬ draulicznych urzadzen do przenoszenia e- nergji, stosowanych w pojazdach, musiano te pednie stale utrzymywac w stanie na¬ pelnienia i w tym celu wykonywano spe¬ cjalne uszczelnienia, aby straty wskutek przeciekania i straty w urzadzeniu do po¬ wrotnego doprowadzania cieczy byly moz¬ liwie male. Wedlug wynalazku obrano dro¬ ge odwrotna. Obecnie dazenia skierowane sa ku temu, aby wytworzyc korzystny „bieg wolny" dla srednich i ciezkich pojazdów, jednak dazenia te nie doprowadzily do re¬ zultatu, gdyz niema jeszcze dostatecznie prostego i niezawodnego w pracy urzadze¬ nia dla biegu wolnego dla duzych poja¬ zdów. Znane konstrukcje sa stosunkowo skomplikowane, czule i drogie, a poza tem w znacznym stopniu pogarszaja pewnosc ru¬ chu. Wszystkie korzysci, które ma sie na¬ dzieje z wielkim trudem osiagnac droga mechaniczna zapomoca odpowiednio zbu¬ dowanego urzadzenia wolnego biegu, daje sama przez sie pednia hydrauliczna bez ko¬ sztów i bez pogarszania niezawodnosci ru¬ chu, jezeli urzadzenie bedzie pracowalo wedlug reguly w mysl wynalazku, która brzmi: na pojezdzie nalezy zastosowac ta¬ kie hydrauliczne urzadzenie do przenosze¬ nia energji, w którem rozpoczyna sie prze¬ noszenie energji przez napelnienie tego urzadzenia ciecza, a przenoszenie to zosta¬ je przerywane wskutek opróznienia go z cieczy, przyczem urzadzenie to winno tak pracowac, ze jest ono oprózniane, gdy usta¬ je przenoszenie energji z silnika na kola napedowe.Nie dazy sie juz do tego, aby taka pednia byla mozliwie szczelna, lecz, rezy¬ gnujac ze skomplikowanych urzadzen uszczelniajacych, dopuszcza sie duze stra¬ ty wskutek przeciekania cieczy, a poza tem przewiduje sie na zewnetrznym obwodzie pedni odplyw cieczy pednej, aby urzadze¬ nie w danym przypadku stosunkowo szyb¬ ko opróznialo sie* Do ponownego uzupelnie¬ nia wody przeciekajacej sluzy pompa, któ¬ ra jest napedzana silnikiem elektrycznym i której naped jest sterowany w powyzej po¬ dany sposób. Jezeli wiec ten silnik roz- rzadczy bedzie wylaczany w tym momen¬ cie, gdy ustaje przenoszenie energji z silni¬ ka pojazdu na kola napedowe, to pednia oprózni sie i zamierzony wolny bieg bedzie osiagniety. Mozna to praktycznie np. w ten sposób wykonac, ze pompe rozrzadcza uza¬ leznia sie od polozenia dzwigni gazowej w taki sposóbr ze gdy dzwignia gazowa znaj- duje sie w polozeniu biegu jalowego, pompa nie doprowadza juz cieczy do pedni, nato¬ miast napelnia ja, gdy puszcza sie gaz. Je¬ zeli pozadane jest ponowne przenoszenie energji z silnika pojazdu na kola napedo¬ we, to przez nacisniecie dzwigni gazowej znów wlacza sie silnik pompy rozrzadczej, pednia hydrauliczna napelnia sie i przenor szenie energji w najkrótszym czasie zosta¬ je znów wznowione. Szczególna zaleta tego rodzaju urzadzenia dla wolnego biegu jest to, ze wszystkie przebiegi odbywaja sie gladko, bez najmniejszego mechanicznego — 5 —uderzenia, poniewaz zarówno rozpoczecie, jak i przerywanie przenoszenia energji u- skutecznia sie zapomoca cieczy.Czesto przy jezdzie zgóry o silnym spadku pozadane jest uzywanie silnika ja¬ ko hamulca pomocniczego* Mechaniczne Urzadzenie wolnego biegu wymaga w tym celu specjalnego wstecznego urzadzenia blokujacego, które jest ciezkie, drogie i latwo sie psuje. W urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku osiaga sie to bez trudnosci w ten sposób, ze w tych przypadkch napelnia sie znów pednie hydrauliczna. Dla powyzej po¬ danego przykladu wykonania potrzebne jest w tym celu jedynie tylko to, aby silnik pompy rozrzadczej byl dowolnie wlaczany (dowolnie trzeba takze uruchomiac wstecz¬ ne urzadzenie blokujace mechanicznego urzadzenia wolnego biegu). Urzadzenie we¬ dlug wynalazku ma te zalete, ze ze wzgle¬ du na nieznaczna potrzebna sile rozrzad¬ cza, moga byc zastosowane do tego celu zu¬ pelnie proste, tanie a jednak calkowicie niezawodne w pracy narzady. Mozna np. przelacznik tak uzaleznic od ruchu dzwigni hamulcowej, ze przy rozpoczeciu naciska¬ nia dzwigni hamulcowej najpierw zostaje rozpoczete w powyzej podany sposób po¬ mocnicze hamowanie silnika, które jest jednoczesnie nadzwyczaj lagodne, Na fig. 6 przedstawiony jest schema¬ tycznie przyklad wykonania urzadzenia w mysl powyzszych uwag, a mianowicie w za¬ stosowaniu do hydraulicznego sprzegla po¬ slizgowego.Silnik napedowy M napedza za posred¬ nictwem walu 1 pierwotny wirnik 7 hy¬ draulicznego urzadzenia do przenoszenia energji K. Wtórny wirnik 8 urzadzenia jest za posrednictwem walu 6 mechanicznie po¬ laczony z kolami napedowemi, nieprzed- stawionemi na rysunku. Hydrauliczna ped¬ nia K posiada na zewnetrznym obwodzie otwory odplywowe 11, z których ciecz przy napelnionej pedni stale odplywa do oslony G, a z oslony tej przez przewód a Zpowrotem do zbiornika B. Przy zbiorniku B umieszczona jest pompa rozrzadcza C, która przez przewód c znów doprowadza ciecz pedna do pedni K. Pompa ta jest na¬ pedzana malym silnikiem elektrycznym D, który pobiera prad od dynamo maszyny oswietleniowej o poprzez baterje e. Samo¬ czynny lacznik k jest polaczony z dzwignia gazowa / w taki sposób, ze gdy dzwignia gazowa / zajmuje polozenie biegu jalowe¬ go, to doprowadzanie pradu do silnika D jest przerwane, jednak przy kazdem innem polozeniu tej dzwigni doprowadzanie to sie odbywa. Równolegle do lacznika k u- mieszczony jest przelacznik d, specjalnie obslugiwany z miejsca kierowcy, albo lacz¬ nik m, uzalezniony od dzwigni hamulco¬ wej n.Bieg pracy powyzej opisanego urza¬ dzenia jest nastepujacy. Puszcza sie w ruch silnik Af, nie poruszajac noznej dzwi¬ gni gazowej /. Silnik M zaczyna sie obra¬ cac z liczba obrotów biegu jalowego; wal 6 jest odlaczony, gdyz pompa rozrzadcza C stoi, a pednia hydrauliczna K podczas uprzedniego postoju obracala sie prózna* Jezeli pojazd ma byc uruchomiony, to na¬ ciska sie dzwignie gazowa /. Wskutek tego lacznik k zostaje zamkniety, a silnik elek¬ tryczny D i pompa C zaczynaja pracowac.Pednia K zostaje napelniona i nastepuje przenoszenie energji z silnika pojazdowe¬ go Af na kola napedowe. Gdy pojazd na¬ bral dostatecznej szybkosci i wjezdza na odcinek ze spadkiem, albo tez jego szyb¬ kosc powinna byc zmniejszona z jakich¬ kolwiek innych powodów, to przerywa sie doplyw gazu, to jest zwalnia sie dzwignie gazowa /, pozwalajac sie jej podniesc.Gdy dzwignia ta znajdzie sie w polozeniu biegu jalowego, lacznik k zostaje wylaczo¬ ny, silnik elektryczny D i pompa C zatrzy¬ muja sie i doprowadzanie cieczy do pedni K ustaje. Pednia w krótkim czasie opróz¬ nia sie przez otwory odplywowe 11 i prze¬ staje dzialac. Jezeli gaz znów zostanie do- — 6 —prowadzony, to pednia hydrauliczna K zo¬ stanie momentalnie znów wlaczona. Jezeli pojazd wjed&ie na dluzszy odcinek spad¬ ku i pozadane jest wtedy uzycie silnika M jako hamulca pomocniczego, ta wlacza sie lacznik d lub lekko naciska sie: wdól pedal hamulcowy n. Wskutek tego silmk D pom¬ py- rozrzadczej zostaje znów uruchomiony i napelnia pednie hydrauliczna K ciecza.Wylaczajac znów lacznik d lub zwalniajac pedal hamulcowy n, otrzymuje sie znów wolny bieg, dopóki znów nie zostanie na¬ cisnieta dzwignia gazowa /. Jak widac z powyzszego- zapomoca opisanego powyzej urzadzenia w podany powyzej sposób moz¬ na w najprostszy i niezawodny sposób o- trzymywae gladki bieg wolny pojazdu* który umozliwi duze oszczednosci na pa¬ liwie i wymaga tylj» nieznacznych uzu- pelnien przy budowie i obsludze.Takie same korzysci osiaga? sie* jezeli zastosuje sie pednie zamiast hydrauliczne¬ go sprzegla przeplywowego z dfcpiero co opisanym rozrzacfem, Sapezególne korzysci otrzymuje sie w raoie zastosowania pedni zmiennej z hy- dra«lteznem sprzeglem pazeplywewem, je¬ zeli bedzie zastosowany dopiero co opisany rozrzad.Dla zakresu wynalazku jest obojetne, jakiego rodzaju pednia hydrauliczna zo¬ staje zastosowana.W znanych dotychczas hydraulicznych pedniach zmiennych,, które poza wymienio- nemi powyzej obiegami okreznemi obej- muja: zbiornik cieczy, w którym miesci sie zapas cieczy, mala pompe rozrzadcza, któ¬ ra doprowadza ciecz ze zbiornika do ped¬ ni, oem zawór rozrzadczy, kicay doprowa- d2a strumien cieczy, plynacy od pompy, do pozadanego w danej chwili obiegu okrez¬ nego, stosowana zazwyczaj taki uklad:, ze pednia hydrauliczna stanowila jedna ca¬ losc, a w pewnem oddaleniu od: niej byl u- mieszczony zbiornik cieczy. W jakimkol¬ wiek punkcie zbiornika cieczy byla umie¬ szczona pompa rozrzadcza i gdziekolwiek w przypadkowo odpowiedniem miejscu miedzy pompa rozrzadcza a pednia — za¬ wór rozrzadczy. Wymienione powyzej cze¬ sci byly polaczone ze soba zapomoca roz¬ maitych przewodów.Pomijajac to ze przy takim ukladzie potrzeba bylo duzo miejsca dla czesci u- rzadzenia, porozmieszczaaych w rozmai¬ tych miejscach, latwa powstawaly nie¬ szczelnosci w licznych zlaczach stosowa¬ nych miedzy przewodami a poszczególne- mi czesciami urzadzenia; nieszczelnosci te czesto wywolywaly zaklócenia ruchu. A wiec poza tern przedmiot wynalazku sta¬ nowi jeszcze to, ze w celu unikniecia po¬ wyzej wymienionych wad, wszystkie cze¬ sci urzadzenia sa zespolone w jednej tyl¬ ko oslonie i wszystkie przewody sa prze- prowadzane wewnatrz zamknietej oslony.Dzieki takiej budowie osiaga sie minimum potrzebnego na urzadzenie miejsca, unika sie wszelkich nieszczelnosci, a wskutek te¬ go nadzwyczajnie zwieksza sie pewnosc fuchu. Najtanszy rodzaj budowy jest na¬ stepujacy: pednia, zawór rozrzadczy i pompa rozrzadcza sa zespolone jako jed¬ na, konstrukcyjna calosc, przyczem zbior¬ nik cieczy, w postaci taniego naczynia bla¬ szanego jest przysrubowany zdolu do ped¬ ni* przyerem pompa rozrzadcza, zawór »oa- rzadczy onor wszystkie miejsca polaczenia i przylaczenia sa otoczone zbiornikiem cie¬ czy; Fig. 7 schematycznie przedstawia przy¬ klad wykonania' takiego zespolu* w którym np. pompa rozrzadcza jest napedzana od pierwotnego walu pedni.Potrzebne dla napedu czesci, prowa¬ dzace plyn (przewody c1, c2, narzady roz- rzadcze ff pompa C)f sa umieszczone w zbiorniku plynu By zespolonym jednolicie z pednia: A Pompa rozrzadcza C jest na- pedzana od pierwotnego walu / pedni za posrednictwem slimaka p i slimacznicy «p Okazalo sie, ze podczas pracy hydrau- — 7 —licznych pedni zmiennych o kilku przeply¬ wowych obiegach okreznych, w których kazdorazowo jeden z obiegów okreznych jest czynny i napelniony ciecza powoduje przenoszenie energji, podczas gdy jedno¬ czesnie pozostale obiegi okrezne sa nie¬ czynne, ciecz, odplywajaca do zbiornika, stale coraz wiecej zawiera powietrza.Wskutek tego moze nastapic tak silne przesuniecie istniejacej ilosci powietrza z pedni do zbiornika, ze w pedni powstanie szkodliwe podcisnienie, a w zbiorniku od¬ powiednie nadcisnienie. Jest to z rozmai¬ tych powodów niepozadane. W tego ro¬ dzaju pedniach, np. jest rzecza nieuniknio¬ na, ze znajduja sie przewody, laczace zbiornik z okreznemi obiegami cieczy, któ¬ re z innych powodów musza miec ujscie pod poziomem cieczy w zbiorniku. Jezeli wiec w pedni panuje podcisnienie, a w zbiorniku — nadcisnienie, to przez takie przewody bedzie wtlaczana ciecz do tych obiegów okreznych, które powinny byc nieczynne, co w taki lub inny sposób przy¬ czynia straty. Poza tern tego rodzaju nad¬ cisnienie w zbiorniku utrudnia odplyw cie¬ czy z napelnionych dróg obiegu okreznego, co równiez jest niepozadane i moze byc przyczyna zaklócen.Wszystkich tych wad mozna uniknac, jezeli obierze sie taki uklad, aby miedzy przestrzeniami powietrznemi pedni i zbior¬ nika moglo nastepowac mozliwie calkowite wyrównanie cisnien. Najprosciej mozna to osiagnac w ten sposób, ze najwyzej polo¬ zone miejsca pedni i zbiornika laczy sie ze soba dostatecznie szerokim przewodem powietrznym. Skutek zastosowania takiego przewodu zostal stwierdzony doswiadcze¬ niami, przyczem ujawnilo sie niespodzie¬ wanie duze zmniejszenie sie pracy straco¬ nej. Oprócz tego unika sie wskutek tego strat plynu ze zbiornika, gdyz zbiornik ten nie znajduje sie juz pod dzialaniem nadci¬ snienia.Okazalo sie korzystnem, aby przewód powietrzny miedzy pednia a zbiornikiem, w miejscu tak wysoko sie znaj dujacem, ze niema obawy o wyplyw oleju, zaopatrzyc w otwory, laczace wnetrze przewodu z po¬ wietrzem zewnetrznem.Wreszcie okazalo sie w chwili, gdy przestaje sie napelniac kanaly jednego o- biegu okreznego, a zaczyna sie napelniac kanaly drugiego obiegu okreznego, odpo¬ wietrzanie napelnianych kanalów obiegu okreznego oraz nawietrzanie opróznianych kanalów odbywa sie znacznie szybciej i pewniej. W celu ulatwienia tych przebie¬ gów w kanalach kazdego obiegu okrezne¬ go wykonane sa specjalne otwory i do nich przylaczone przewody powietrzne, które powoduja mozliwie szybka wymiane po¬ wietrza miedzy kanalami obiegu okrezne¬ go, oslona i zbiornikiem.Fig. 8 przedstawia schematycznie przy¬ klad wykonania takiego ukladu wedlug wynalazku. Od pedni A przeprowadzone sa do zbiornika dwa przewody do cieczy: przewód a oraz przewód c ^ narzadem rozrzadczym 7. Poza tern przestrzenie po¬ wietrzne pedni A i zbiornika B sa ze soba polaczone przewodem r, który w wysoko polozonem miejscu S jest polaczony z po¬ wietrzem zewnetrznem. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Pednia hydrauliczna (lub sprzeglo) z wirnikami pompowemi, osadzonemi na wale napedzajacym, i z wirnikami turbino- wemi, osadzonemi na wale napedzanym, znamienna tern, ze w sklad jej wchodzi o- sobna pompa, napedzana oddzielnym silni¬ kiem, która sluzy do pompowania cieczy z nisko polozonego zbiornika, w celu zapo¬ czatkowania obiegu okreznego cieczy, prze¬ rywanego wraz z zatrzymaniem pompy. 2. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze zbiornik z ciecza pedna jest umieszczony tak nisko, iz po¬ ziom (b) cieczy w tym zbiorniku (B) znaj- — 8 -duje sie nizej, niz najnizszy punkt obroto¬ wych czesci pedni (AJ, prowadzacych ciecz, przyczem pompa (s^J ao doprowa¬ dzania cieczy jest umieszczona w najniz szym punkcie zbiorniKa (zfj. ó. Fednia hydrauliczna wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze przy puszczeniu w ruch pedni (AJ pompa (cy uo doprowa¬ dzania plynu zpowrotem czasowo nape¬ dzana jest z wieksza liczba obrotów, • niz potrzebne to jest do utrzymania pedni w stanie napelnienia podczas ruchu. 4. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 3, znamienna tern, ze do napedzania pom¬ py (Cj do doprowadzania cieczy zastoso¬ wany jest silnik napedowy (D) z dwoma róznemi liczbami obrotów. 5. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 4, znamienna tern, ze silnik (DJ, napedza¬ jacy pompe (CJ do doprowadzania cieczy, posiada przelacznik rozrzadczy (dj, któ¬ ry prócz polozenia bezruchu moze byc na¬ stawiony w polozenie, odpowiadajace niz¬ szej liczbie obrotów silnika, tylko przesu¬ wajac sie poprzez polozenie, odpowiada¬ jace duzej liczbie obrotów silnika. 6. Pednia hydrauliczna zmienna we¬ dlug zastrz. 4, znamienna tern, ze posia¬ da po tlocznej stronie pompy (CJ do do¬ prowadzania cieczy kurek wielodrogowy ffj, który laczy przewód, doprowadzajacy ciecz, z jednym lub drugim stopniem szyb¬ kosci pedni zmiennej (AJ. 7. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 5 i 6, znamienna tern, ze kurek wielodro¬ gowy (fj jest elektrycznie lub mechanicz¬ nie sprzezony z przelacznikiem rozrzad- czym (dj pompy (CJ do doprowadzania cieczy tak, iz po przelaczeniu przewodów, doprowadzajacych ciecz, pompa (CJ pod¬ czas okresu napelniania nowego stopnia przekladni przymusowo obraca sie ze zwiekszona iloscia obrotów. 8. Hydrauliczna pednia zmienna, skladajaca sie z hydraulicznego sprzegla poslizgowego i jednego lub kilku urzadzen hydraulicznych do przenoszenia energji wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze pompa rozrzadcza (CJ podczas pracy sprzegla ob¬ raca sie ze znacznie mniejsza liczba obro¬ tów, niz podczas pracy urzadzenia. 9. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 8, znamienna tern, ze posiada narzad, który zapomoca wyzszego cisnienia, wytwarza¬ nego przez pompe (CJ do doprowadzania cieczy, sluzy do przestawiania kurka wie lodrogowego (fj z polozenia, odpowiadaja¬ cego sprzeglu, w polozenie, odpowiadaja¬ ce urzadzeniu do przenoszenia energji, zas zapomoca nizszego cisnienia, wytwarzane¬ go przez wskazana pompe, — do przesta¬ wienia odwrotnego. 10. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 5 — 9, w zastosowaniu do pojazdów silni¬ kowych, znamienna tern, ze do nastawia¬ nia na rózne ilosci obrotów pompy (CJ do doprowadzania cieczy zastosowany jest przelacznik rozrzadczy (d), uruchomiany zapomoca narzadów (k i mj, znajdujacych sie przy dzwigni gazowej (l) i dzwigni ha¬ mulcowej (nj, przy nacisnieciu jednej z tych dzwigni. 11. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 10, znamienna tem, ze dzwignia gazowa (l) jest polaczona z rozrzadem hydrau¬ licznego urzadzenia do przenoszenia ener¬ gji, przyczem polozeniu jalowego biegu tej dzwigni odpowiada polozenie rozrza¬ du urzadzenia do przenoszenia energji, przy którem odbywa sie opróznianie z cie¬ czy kanalów okreznych. 12. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 11, znamienna tem, ze w celu rozpoczecia hamujacego dzialania silnika, biegnacego jalowo, rozrzad urzadzenia do przenosze¬ nia energji umozliwia napelnienie tego u- rzadzenia. 13. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 10, znamienna tem, ze przelacznik roz¬ rzadczy (dj jest tak polaczony z dzwignia hamulcowa (l) pojazdu, iz urzadzenie do przenoszenia energji (U, KJ przy naci- - 9 -snieciu dzwigni hamulcowej (l) napelnia sie, a przy zwolnieniu tej dzwigni — opróz¬ nia sie. 14. Pednia hydrauliczna zmienna we¬ dlug zastrz. 1 o jednym lub kilku przeply¬ wowych obiegach okreznych, znamienna tern, ze rury (C1, C2), prowadzace ciecz, narzady rozrzadcze (f) i pompa (C) sa u- mieszczone w zbiorniku (B) plynu, pola¬ czonym w jedna calosc z pozostala cze¬ scia pedni (A). 15. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 14, znamienna tern, ze pompa rozrzadcza (C) jest napedzana od pierwotnego walu (1) tej pedni {A). 16. Pednia hydrauliczna zmienna we¬ dlug zastrz. 1, o kilku przeplywowych o- biegach okreznych, w której kazdorazowo jeden z obiegów okreznych jest napelniony ciecza i uskutecznia przenoszenie energji, podczas gdy w tym samym czasie pozo • stale obiegi okrezne sa opróznione, zna¬ mienna tern, ze posiada narzady, które u- mozliwiaja wyrównanie cisnien miedzy przestrzeniami powietrznemi tej pedni (A) i zbiornika (B) z ciecza. 17. Pednia hydrauliczna wedlug zastrz. 16,-znamienna tern, ze miedzy pednia (A) a zbiornikiem (B), w miejscu fsj, w któ- rem wyplyw oleju jest niemozliwy, posia¬ da przewód powietrzny (r), polaczony z powietrzem zewnetrznem. Firma J. M. V o i t h. Zastepca: Inz. M. Brokman, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 21959. Ark. 1. ~- - ^/Ur.2~— ^ --- — -^\io \^\\\y^\\\mm&\\ 12 '13Do opisu patentowego Nr 21959. Ark.

2.Do opisu patentowego Nr 21959. Ark.

3. c =£ Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL