Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie do uzupelniania powietrza w sa¬ moczynnych instalac j ach, dostarczajacych wode, W znanych dotychczas instalacjach, do¬ starczajacych wode, uzupelnianie powietrza w powietrzniku odbywa sie albo przy po¬ mocy pomocniczego smoczka lub sprezarki, albo tez przez ciagle wprowadzanie powie¬ trza do przewodu ssawnego, gdy pompa ssie wode. Urzadzenia te posiadaja rozmaite wa¬ dy, które czesciowo sa uwarunkowane znacz- nemi kosztami inwestycyjnemi, o ile urza¬ dzenie jest wyposazone w sprezarke silni¬ kowa, albo odznaczaja sie mala sprawno¬ scia, jezeli urzadzenie jest zaopatrzone w smoczek, albo gdy do przewodu ssawnego wprowadza sie powietrze. Smoczek podczas swego dzialania zuzywa zawsze znaczna czesc energji wody tloczonej, a wskutek wprowadzania powietrza do przewodu ssaw¬ nego w bardzo duzym stopniu zmniejsza sie sprawnosc pompy, badz tlokowej, badz ob¬ rotowej.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa te niedogodnosci w nader prosty sposób, który wylacza powyzej podane wady.Wynalazek polega zasadniczo na tern, ze dzieki szczególnemu ukladowi zaworów na¬ pelnianie powietrzem przewodu ssawnego lub rurociagu tlocznego przed powietrzni- kiem, albo obydwóch tych odcinków przewo¬ du, uskutecznia sie po kazdej przerwie w pracy pompy, wprowadzanie tego powie-trza — równiez po kazdem zatrzymaniu sie pompy, a doprowadzanie tego powietrza do powietrznika — po uruchomieniu pompy, wskutek czego zapas powietrza w powietrzni- ku zostaje uzupelniony samoczynnie. Uklad zaworów jest taki, ze zawór wsteczny lub klapa jest wbudowana dopiero za pompa i przed powietrznikiem, a przed tym zawo¬ rem lub klapa przewidziany jest powietrzny zawór wsteczny, którym wpuszcza sie po¬ wietrze zewnetrzne do przewodu ssawnego, gdy w nim powstaje niedopreznosc. W prze¬ wodzie ssawnym wzglednie w smoku zawór wsteczny jest przewidziany tylko wtedy, gdy pompa nie moze doprowadzac powietrza. W tym przypadku rurociag tloczny miedzy pom¬ pa i powietrznikiem jest zaopatrzony w prze¬ wód dodatkowy, który umozliwia odplywa¬ nie wody z tego rurociagu tlocznego. W ra¬ zie zastosowania pompy samoczynnie ssacej lub zanurzonej pompy studziennej w smoku wzglednie w przewodzie ssawnym niema kla¬ py wstecznej, wskutek czego woda moze wyplywac z tego przewodu do studni.Dzieki temu urzadzeniu woda zostaje za¬ trzymana po unieruchomieniu pompy w po- wietrzniku zapomoca zaworu wstecznego, podczas gdy z rurociagu tlocznego miedzy pompa i powietrznikiem wzglednie z przewo¬ du ssawnego woda splywa zpowrotem do studni. Wskutek tego w przewodzie tym powstaje niedopreznosc, wskutek czego otwiera sie powietrzny zawór wsteczny, a przewód wypelnia sie powietrzem zewne- trznem. Po ponownem uruchomieniu pompy powietrze w tym przewodzie zostaje sprezo¬ ne, powietrzny zawór wsteczny zamyka sie, wodny zawór wsteczny przed powietrznikiem otwiera sie, a znajdujace sie w przewodzie powietrze zostaje wtloczone do powietrzni¬ ka zapomoca wody, znajdujacej sie juz w przewodzie. Ilosc powietrza w powietrzniku reguluje sie zapomoca zaworu, przy którego pomocy wypuszcza sie zbyteczne powietrze z powietrznika.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna zastosowac nietylko przy zwyklych pom¬ pach odsrodkowych, lecz równiez przy od¬ srodkowych pompach zanurzonych, albo przy pompach samoczynnie ssacych lub tloko¬ wych. Przy pompach zanurzonych lub pom¬ pach samoczynnie ssacych powietrzny zawór wsteczny moze byc zbudowany jako zawór samoczynny, umieszczony w przewodzie za pompa i przed wodnym zaworem wstecznym.Przy pompach tlokowych (np. pompach kciu¬ kowych lub pompach z kolem zebatem) po¬ wietrzny zawór wsteczny jest umieszczony przed pompa i jednostronnie zamykany ci¬ snieniem po tlocznej stronie pompy. Przy pompach odsrodkowych, ustawionych zwykle nad poziomem wody, powietrzny zawór wsteczny w rurociagu tlocznym jest umie¬ szczony miedzy pompa i wodnym zaworem wstecznym, znajdujacym sie przed po¬ wietrznikiem, przyczem odplyw wody z tego rurociagu, w razie zatrzymania pompy, umo¬ zliwia np. skierowany do studni przewód, w który wlaczony jest zawór, samoczynnie otwierajacy sie w razie braku cisnienia w rurociagu tlocznym za pompa, to znaczy podczas zatrzymania pompy.Na rysunku uwidoczniono schematycznie kilka przykladów wykonania wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia urzadzenie z pompa zanurzona, fig. 2 — urzadzenie z pompa samoczynnie ssaca, fig. 3 — urzadze¬ nie z pompa odsrodkowa, fig. 4 — urzadze¬ nie z obrotowa pompa kciukowa, a wiec pompa tlokowa.Na fig. 1 pompa 1 jest umieszczona pod poziomem cieczy; rurociag tloczny 2a pro¬ wadzi do powietrznika 3, z którego wode po¬ biera sie przy pomocy rurociagu 4. Przed powietrznikiem w przewód tloczny 2a wbu¬ dowany jest zawór wzglednie klapa wstecz¬ na 5, przed która na przewodzie 2a osadzony jest zawór powietrzny 6, który zamyka sie w razie obecnosci powietrza w przewodzie, a otwiera sie w razie wytworzenia sie niedo- preznosci i wpuszcza do tego przewodu po¬ wietrze zewnetrzne. — 2 —W razie uoieruchomteitla pompy / prze- dewszystkiem zamyka sie klapa 5 wskutek nadcisnienia w powietrzniku 3. Woda w ru¬ rociagu 2a opada przy jednoczesnem tworze¬ niu sie niedopreznosci, wskutek czego otwie¬ ra sie powietrzny zawór wsteczny 6. Woda w rurociagu 2a opada prawie do wysokosci poziomu wody w studni, tak, ze prawie caly rurociag 2a zostaje wypelniony powietrzem.Skoro teraz zespól pompowy uruchomi sie samoczynnie wskutek pobrania wody z po- wietrznika, który wtlacza do rurociagu 2a wode, to znajdujace sie w tym rurociagu po¬ wietrze zostaje sprezone i zamyka zawór po¬ wietrzny 6, a ottwiera klape wsteczna S. Po- wietrznik 3 zostaje wypelniony powietrzem.Przebieg ten powtarza sie za kazdym razem przy wlaczaniu i wylaczaniu pompy /, wsku¬ tek czego zapas powietrza w powietrzniku 3 jest uzupelniany bez przerwy. Ilosc powie¬ trza w powietrzniku 3 reguluje sie zapomoca zaworu, który samoczynnie wypuszcza zby¬ teczne powietrze.Urzadzenie wedlug fig. 2 jest zaopatrzo¬ ne w samoczynnie ssaca pompe L Uklad po¬ zostalych czesci jest podobny do ukladu po¬ przedniego. Klapa wsteczna 5 i powietrzny zawór wsteczny 6 sa umieszczone przed po- wietrznikiem 3 jedno za drugiem w rurocia¬ gu tlocznym 2a. W przewodzie ssawnym 2 brakuje zaworu wstecznego, który móglby stac na przeszkodzie splywania wody do stu¬ dni. Sposób dzialania fest taki sam, jak w poprzednim przykladzie.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 zastosowano zwykla pompe odsrodkowa 1.W przewodzie ssawnym 2 przewidziano za¬ wór wsteczny, aby przewód ten i pompa by¬ ly zawsze wypelnione woda, w przeciwnym bowiem razie urzadzenie nie mogloby dzia¬ lac. Powietrzny zawór wsteczny 6 i klapa wsteczna sa umieszczone przed powietrzni- kiem 3 w rurociagu tlocznym 2ct. Do uzupel¬ niania powietrza uzyte tylko rurociagu tlocz¬ nego 2a, poddbnie jak w przypadku wedlug fig. 1. Woda z przewodu tlocznego 2a sply¬ wa do studni przewodem pOmooniczyfii 8, w który wlaczony jest zawór fi, otwierajacy sie samoczynnie za kazdym razem, gdy w ruro¬ ciagu 2a zachodzi spadek cLsaLeaia, ko zna¬ czy gdy pompa jest nieruchoma, a zawór D jest zamkniety przez vcisaienie w rurociagu 2a. Jezeli pompa 1 przestaje dzialac, wte¬ dy klapa wsteczna 5 zamyka sie* w rurocia¬ gu 2a nastepuje spadek cisnienia, zawór 9 otwiera sie, a wada z rurociagu 2a plyre zpowrotem do siudni przewodem pomocni¬ czym 8, przyczem jednoczesnie rurociag 2n napelnia sie ponownie powietrzem, dopro¬ wadzalem przez powietrzny zawór wstecz¬ ny. Przy wprawianiu w -nich pompy 1 zawór 9, jak równiez zawór 6 zostaja zamkniete wskutek wzrostu cisnienia w rurociagu 2a, klapa 5 otwiera sie, a w powietrzniku 3 po¬ wietrze zostaje sprezone. Poniewaz rurociag 2a jest krótki i posiada mala pojemnosc, wskutek czego ilosc powietrza, która w kaz* dym okresie pompowania ma byc wtloczona do powietrznika 3, bylaby niedostateczna, przeto przez ustawienie komory 10 zwieksza sie pojemnosc rurociagu 2a.Przeklad, uwidoczniony na fig. 4, doty¬ czy urzadzenia, w którem zastosowano pom¬ pe z tlokiem obrotowym /. Jednakie tak sa¬ mo dobrze moznaby tu zastosowac jakakol¬ wiek inna pompe tlokowa. W rurociag 2a przed powietrznikiem 3 wbudowana fest kla¬ pa wsteczna 5. Powietrzny zawór wsteczny 6 jest umieszczony w przewodzie ssawnym 2 przed pompa L Zawór powietrzny 6 za¬ myka sie cisnieniem, wystepujaeem w ruro¬ ciagu tlocznym 2a po uruchomieniu pompy, poniewaz inaczej zawór ten ssalby stale po¬ wietrze podczas ruchu pompy. Zamykanie zaworu 6 -uskutecznia sie przy pomocy cisnie¬ nia, panujacego w przewodzie 7, odgalezio¬ nym od rurociagu tlocznego 2a i z niego prowadzacego wode, np* pod maly tloczek lub przepone, uskuteczniajaca zamykanie za¬ woru powietrznego 6. Przewód 7 jest przy- tem zbudowany tak, ze umozliwia powolne splywanie wody z rurociagu 2a. Skoro pom- — 3 —pa 1 przestaje dzialac, wówczas zamyka sie klapa 5, a cisnienie w rurociagu 2a spada, poczem zawór wsteczny 6 otwiera sie samo¬ czynnie i wpuszcza powietrze do przewodu 2, którym woda splywa zpowrotem do stu¬ dni. Po ponownem wlaczeniu pompy 1 ssie ona powietrze z przewodu 2 przez zawór 6 i spreza je w rurociagu 2a. To sprezone po¬ wietrze zamyka nastepnie zawór wsteczny 6 za posrednictwem przewodu 7 i odpowied¬ niego zaworu, wskutek czego pompa ssie te¬ raz powietrze tylko z przewodu 2 az do zu¬ pelnego wyczerpania go. Powietrze, wyssa¬ ne z przewodu 2, zostaje doprowadzone do powietrznika 3, dzidki czemu zapas powie¬ trza zostaje w nim uzupelniony.Zawór powietrzny mozna równiez i w tym przypadku wbudowac przed pompa, gdy zamiast pompy tloczacej stosuje sie pompe ssaca, tylko urzadzenia nalezy, oczy¬ wiscie, zaopatrzyc w podany wlasnie uklad do jednostronnego zamykania zaworu 6. PL