Wiadomo, ze w technice otrzymuje sie w olbrzymich ilosciach mieszaniny gazowe, za¬ wierajace znaczny odsetek metanu i wodoru.Wytwarzanie tych mieszanin gazowych od¬ bywa sie przymusowo w koksowniach w ta¬ kich rozmiarach, ze nie mozna nawet wyo¬ brazic sobie moznosci zupelnego zuzytkowa¬ nia powstajacych ilosci tych gazów. Podczas gdy poprzednio budowano wielkie specjalne instalacje do wytwarzania takich mieszanin metanu i wodoru, w celu zaspokojenia zapo¬ trzebowania na gaz do oswietlania i do ogrze¬ wania, dzisiaj przymusowo zachodzi w ko¬ ksowniach nadprodukcja tych mieszanin ga¬ zowych, W najnowszych czasach otrzymuje sie wodór z gazu. koksowniczego w stanie czy¬ stym, np. przez silne oziebianie m(etoda Con¬ cordia - Linde - Bronn, a to w celu zastoso¬ wania go do waznych celów technicznych, np. do syntezy amonjaku. Przy takiej prze¬ róbce gazu koksowniczego otrzymuje sie w olbrzymich ilosciach gazy odpadkowe, które dotychczas mogly byc zuzytkowane tylko do opalania palenisk kotlowych. Metan czysty nie nadaje sie do stosowania, jako gaz do ogrzewania i oswietlania w tym stopniu, jak mieszanina metanu z wodorem. Natomiast gaz koksowniczy musi byc w tym celu pod¬ dany specjalnej obróbce.Przy stosowaniu odpowiedniego, ewen¬ tualnie kilkakrotnego krótkotrwalego ogrze¬ wania do wysokiej temperatury gazów o du¬ zej zawartosci metanu, najlepiej do tempe¬ ratur powyzej 1000°, wedlug sposobu, opi¬ sanego w patencie niemieckim Nr 316126, udaje sie przeprowadzic te gazy czesciowo w stale lub ciekle weglowodory, unikajac nie¬ ekonomicznego wydzielania sie wegla. Po¬ wstaje przytern równoczesnie w mniej lub bardziej znacznych ilosciach wodór. Oprócz wyzszych weglowodorów, tworzacych sie podczas czesciowego przetwarzania metanu, otrzymuje sie wiec gaz, który po jednora- zowem lub parokrotnem zastosowaniu spo¬ sobu wykazuje sklad, czyniacy go znakomi¬ cie nadajacym sie do zastosowania jako gazu do oswietlania i ogrzewania. Wartosc oswie¬ tleniowa i opalowa gazu mozna ponadto podniesc przez pozostawienie w nim dowol¬ nych ilosci wytworzonych jednoczesnie wyz¬ szych weglowodorów, jak np. benzenu. Na¬ lezy ponadto zwrócic uwage na to, ze kaz¬ dorazowe ogrzewanie gazu o wysokiej za¬ wartosci metanu nalezy uskuteczniac w cia¬ gu czasu ponizej jednej sekundy.Jako cial wyjsciowych do wytwarzania gazu do oswietlania i ogrzewania mozna u- zywac zamiast metanu homologów metanu, wzglednie substancyj szeregu etylenowego albo acetylenowego bez metanu, samych lub w odpowiedniej mieszaninie, albo zmiesza¬ nych z metanem. Zwlaszcza cenna jest mozli¬ wosc stosowania do wytwarzania wyzszych weglowodorów metanu wraz z innemi weglo¬ wodorami. Stwierdzono, ze mozna powiek¬ szyc wydajnosc weglowodorów benzeno¬ wych, acetylenowych wzglednie smolowych przez dodanie wyzszych homologów wzgled¬ nie weglowodorów szeregu etylenowego i acetylenowego. Zaleznie od ilosci i rodzaju substkncyj, dodawanych do metanu wzgled¬ nie do gazów, zawierajacych metan, albo za- stepujacych czesciowo lub calkowicie metan, a nalezacych do szeregu honftologów nasyco¬ nych albo do pojedynczo lub wielokrotnie nienasyconych, nalezy w celu osiagniecia maksymalnej wydajnosci odpowiednio wyre¬ gulowac temperature i czas ogrzewania.Niniejszy sposób zapewnia wyjatkowe ko¬ rzysci dzieki temu, ze umozliwia on np. zmniejszenie przewodów rurowych przy do¬ starczaniu gazu na wieksze odleglosci, jesli przez przewody rurowe przesylac do miejsca zuzycia metan lub gazy o duzej zawartosci metanu, posiadajace przy malej objetosci duza wartosc opalowa, przyczem dopiero na miejscu zuzycia lub rozdzialu przetwarza sie ten metan wedlug podanego sposobu na gaz palny, nadajacy sie do uzycia jako gaz swietlny, a posiadajacy wieksza objetosc, zmniejszona wartosc opalowa i normalne wlasciwosci przy spalaniu.Wykonywanie sposobu zilusttowane jest w nastepujacym przykladzie.Z gazu o duzej zawartosci metanu i po¬ siadajacego nastepujacy sklad: dwutlenku wegla 0,9%, ciezkich weglowodorów 0,9%, tlenu 0,3%, tlenku wegla 1,6%, wodoru 0,8%, metanu 92%, azotu 4,7% udalo sie, przeprowadzajac czesc metanu w wysoko - wartosciowe weglowodory smolowe wzgled¬ nie benzenowe, uzyskac przez odpowiednie prowadzenie rozkladu gaz o nastepujacym skladzie: dwutlenku wegla 0,0%, ciezkich weglowodorów 3,4%, tlenu 0,2%, tlenku wegla 1,0%, wodoru 65,3%, metanu 26,2%, azotu 3,5 %, a wiec gaz zupelnie odpowiada¬ jacy normalnemu bardzo dobremu, nieobcia- zonemu gazowi swietlnemu.Przy wykonywaniu sposobu stosuje sie tak daleko idaca obróbke cieplna, zaleznie od rodzaju i stezenia weglowodorów w ga¬ zie wyjsciowym, az otrzymuje sie gaz, odpo¬ wiadajacy wymaganiom normalnego gazu palnego. Powstajace kazdorazowo produkty uboczne, jak benzen, srtiole i t. d., otrzymuje sie w znany sposób.Proponowano zuzytkowanie wysokiego ciepla spalania metanu do samorodnego spa¬ wania riietali. W praktyce nie udawalo sie to dotychczas z tego powodu, ze szybkosc — 2 —* spalania metanu jest do tego celu zbyt ma¬ la. Stwierdzono droga prób, ze dodatek wo¬ doru do metanu rozwiazuje to zagadnienie, dzieki zwiekszeniu szybkosci spalania. Jesli jednak, pomimo to, nie mozna bylo zastoso¬ wac na wieksza skale metanu do samorod¬ nego spawania metali, to jedynie wskutek tego, ze np. przy rozkladzie gazu koksowni¬ czego trzeba bylo, w celu uzyskania pozada¬ nego wyniku, calkowicie albo czesciowo do¬ dawac ponownie wodoru, który poprzednio oddzielono od metanu zapomoca zmudnego procesu. W przypadku stosowania metanu z gazu ziemnego trzeba bylo nawet brac wodór skadinad, co nadzwyczaj podrazalo miesza¬ nine gazowa.Przetwarzanie czystego metanu na metan o takiej zawartosci wodoru, aby mieszanina gazowa nadawala sie do spawania, moze byc uskuteczniane (bez nieekonomicznego doda¬ wania wodoru) poprostu w ten sposób, ze metan ogrzewa sie przez bardzo krótki czas do temperatury od 900 — 1200° jednorazo¬ wo lub kilkakrotnie wzglednie pozwala mu sie stykac z powierzchniami o tej tempera¬ turze. Podczas tego ogrzewania metan ulega rozkladowi, w zaleznosci od temperatury, czasu ogrzewania i wielkosci dzialajacej po¬ wierzchni, w sposób dajacy sie dobrze regu¬ lowac, na takie skladniki, iz gaz wychodza¬ cy zawiera do 60% wodoru. Podczas ogrze¬ wania cieplo uchodzacego metanu moze byc przenoszone na gaz, idacy do reakcji, droga regeneracji, rekuperacji albo innej zazwy¬ czaj stosowanej postaci wymiany ciepla.Wychodzacy gaz przedstawia zazwyczaj mieszanine metanu z wodorem, która po o- ziebieniu i zwyklej wstepnej obróbce moze byc ladowana z zastosowaniem sprezania do butli stalowych, albo tez w inny zwykle sto¬ sowany sposób moze byc dostarczana na miejsce zuzycia.Do wytwarzania mieszanin gazowych, bogatych w wodór, które nadaja sie zwla¬ szcza do samorodnego spawania metali, moz¬ na stosowac wedlug sposobu niniejszego rów¬ niez mieszaniny, zawierajace obok lub za¬ miast metanu homologi metanu, jak równiez inne weglowodory alifatyczne. PL