PL217179B1

PL217179B1 - Zaprawa nasienna do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, sposób jej wytwarzania oraz zastosowanie eterycznego olejku konopnego do wytwarzania zaprawy nasiennej

Info

Publication number: PL217179B1
Application number: PL397099A
Authority: PL
Inventors: Krzysztof Heller; Katarzyna Wielgusz; Małgorzata Byczyńska
Original assignee: Inst Włókien Naturalnych I Roślin Zielarskich W Poznaniu
Priority date: 2011-11-23
Filing date: 2011-11-23
Publication date: 2014-06-30
Also published as: PL397099A1

Abstract

Płynna, homogeniczna zaprawa nasienna przydatna do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, w celu ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami, która jako substancję biologicznie czynną zawiera olejek eteryczny z wiech konopi, a ponadto emulgowany olej lniany oraz wodę. Przedmiotem zgłoszenia jest również sposób wytwarzania zaprawy nasiennej oraz zastosowanie eterycznego olejku konopnego do wytwarzania zaprawy nasiennej.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zaprawa nasienna do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, sposób jej wytwarzania oraz zastosowanie eterycznego olejku konopnego do wytwarzania ekologicznej zaprawy nasiennej. Bardziej szczegółowo wynalazek dotyczy zaprawy nasiennej do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, która charakteryzuje się tym, że opiera się na substancjach naturalnych. Zarówno substancja czynna (olejek eteryczny z konopi), jak i emulgator czyli olej lniany, zapewniają niechemiczne mieszanie z wodą, dzięki któremu nie używa się chemicznych surfaktantów i emulgatorów.

Powierzchnia upraw ekologicznych w krajach UE stanowi 3% ogółu zasiewów. W Polsce działa obecnie ponad 20 000 gospodarstw ekologicznych, które prowadzą uprawę roślin na powierzchni ponad 0,5 mln ha. Mimo relatywnie niskiego udziału rolnictwa ekologicznego w ogólnej produkcji rolniczej branża ta należy do dynamicznie rozwijających się kierunków produkcji. Dla przykładu w 2003 roku zarejestrowanych było jedynie 2 286 gospodarstw ekologicznych, w których uprawy ekologiczne zajmowały powierzchnię 60 000 ha. W okresie 7 lat (lata 2003-2010) zanotowano 9. krotny wzrost liczby gospodarstw ekologicznych, czemu towarzyszył ponad 8. krotny wzrost powierzchni upraw ekologicznych.

Jedną z barier dalszego dynamicznego rozwoju sektora rolnictwa ekologicznego jest, wciąż niezadowalający, poziom technologii uprawy roślin i chowu zwierząt zgodnie z wymogami produkcji ekologicznej.

W uprawie roślin metodami ekologicznymi głównym problemem jest ochrona plantacji przed chorobami i chwastami. Ochrona roślin przed czynnikami chorobotwórczymi (grzybami, bakteriami, wirusami), w uprawach ekologicznych oparta jest zarówno na wykorzystaniu odmian odpornych na patogeny jak i zastosowaniu agrotechnicznych metod profilaktycznych, które zapobiegają pojawieniu się czynników chorobotwórczych.

Ze zgłoszenia patentowego CN101843266A znane są kompozycje pestycydowe ekologiczne, otrzymane na bazie jabłka z peru. Wynalazek ten dostarcza procesu technologicznego, który pozwala otrzymać trwałą przy przechowywaniu kompozycję w prostym procesie mieszania, przy niskich nakładach finansowych. Jej stosowanie redukuje ilość agrochemikaliów w hodowanych owocach i warzywach, jak również chroni środowisko naturalne.

Z patentu CN100393221C oraz zgłoszenia CN200710012416 znana jest kompozycja zawierająca olej roślinny, która wykazuje działanie insekcydowe. Otrzymywana jest ona w wyniku prostego mieszania oleju z wodą z niewielką ilością emulgatora i pozwala uzyskać ekologiczny i przyjazny środowisku produkt do zwalczania insekcydów.

Ze zgłoszenia patentowego P-388969 znana jest kompozycja na bazie wiech konopi przeciwko patogenom, sposób wytwarzania kompozycji oraz zastosowanie wyciągu z wiech konopi do wytwarzania kompozycji przeciwko patogenom. Bardziej szczegółowo wynalazek dotyczy kompozycji na bazie wyciągu uzyskanego z wiech konopi siewnych do zwalczania patogenów grzybiczych, mającego wpływ na wigor, kiełkowanie i zdrowotność nasion roślin należących do rodziny selerowatych, korzystnie marchwi.

Aktualny, asortyment środków ochrony roślin (SOR), zalecanych do stosowania w uprawach ekologicznych w Polsce i na świecie, jest ubogi i ogranicza się np. w Polsce do 23 preparatów biologicznych i biotechnicznych. Wśród uprawowych zabiegów profilaktycznych zaprawianie nasion o działaniu bakterio- i fungistatycznym jest najbardziej efektywnym sposobem ograniczania strat powodowanych przez choroby, i szkodniki. W początkowym okresie wzrostu i rozwoju, gdy rośliny są bardzo wrażliwe na biotyczne stresy siedliska działanie zaprawy nasiennej jest najlepszym sposobem ograniczenia strat powodowanych przez choroby i szkodniki.

Pomimo prowadzonych prac nad preparatami skutecznie zwalczającymi patogeny istnieje ciągła potrzeba stworzenia rozwiązania, które umożliwiłoby skuteczne zwalczanie patogenów nie niszcząc jednocześnie pożytecznych organizmów, a także nie powodującego zagrożenia dla człowieka i środowiska oraz nie wpływającego ujemnie na pożyteczną florę i faunę glebową.

Celem wynalazku jest opracowanie kompozycji zawierającej aktywne biologicznie związki mieszaniny eterycznego olejku konopnego (uzyskanego z wiech konopi) i emulgowanego oleju lnianego do produkcji zaprawy nasiennej o działaniu grzybobójczym i przeciw szkodnikom. Olejek eteryczny to ciekła, lotna substancja zapachowa, znajdująca się w specjalnych komórkach tkanki wydzielniczej roślin, które w przypadku konopi znajdują się w części kwiatostanu.

PL 217 179 B1

Realizacja tak określonego celu i rozwiązanie opisanych w stanie techniki problemów związanych z uzyskaniem skutecznych preparatów chroniących nasiona przed patogenami oraz wykorzystanie materiałów pochodzenia roślinnego i dostarczenie zaprawy nasiennej o działaniu grzybobójczym i przeciw szkodnikom, który może być stosowany w uprawach ekologicznych zostały osiągnięte w niniejszym wynalazku.

Przedmiotem wynalazku jest zaprawa nasienna do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, charakteryzująca się tym, że zawiera 0,1% do 10% olejku eterycznego z wiech konopi i od 1% -10% emulgowanego oleju lnianego oraz wodę.

Korzystnie, gdy zaprawa stanowi płynną rozpuszczalną w wodzie jednorodną mieszaninę. Korzystnie, gdy dawka zaprawy nasiennej wynosi 5 do 30 ml na 1 kg nasion siewnych. Korzystnie, gdy zaprawa zawiera monoterpeny: α-pinen, kamfen, β-pinen, β-mircen, α-felandren, 3-karen, limonen, 1,8-cyneol, ocymen, hydrat sabinenu, fenchone, terpinolen, linalol, fenchol, borneol, octan bornylu oraz seskwiterpeny: trans-kariofilen, β-humulen, α-humulen, trans-e-farnezen, tlenek kariofilenu.

Korzystnie, gdy zaprawa wykazuje działanie grzybobójcze i przeciw szkodnikom.

Korzystnie, gdy zaprawa ogranicza występowanie grzybów z rodzaju Fusarium, Rhizoctonia,

Cladosporium.

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania zaprawy nasiennej do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, charakteryzujący się tym, że w temperaturze 15°C - 21°C miesza się

0,1% do 10% olejku eterycznego z wiech konopi z od 1% - 10% emulgowanego oleju lnianego uzupełniając wodą, całość miesza przez 3 - 10 minut do momentu całkowitego zhomogenizowania składników mieszaniny i uzyskuje zaprawę nasienną jako jednorodną emulsję. Przedmiotem wynalazku jest zastosowanie 0,1% do 10% olejku eterycznego z wiech konopi i od 1% - 10% emulgowanego oleju lnianego do wytwarzania zaprawy nasiennej do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych.

W celu lepszego zrozumienia poniżej przedstawiono przykładowe rozwiązania według wynalazku.

P r z y k ł a d y

Sposób wytwarzania zaprawy nasiennej do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, charakteryzuje się tym, że opiera się na substancjach naturalnych. Zarówno substancja czynna (olejek eteryczny z konopi), jak i emulgator czyli olej lniany, zapewniają niechemiczne mieszanie z wodą, dzięki któremu nie używa się chemicznych surfaktantów i emulgatorów.

P r z y k ł a d 1

Do kolby Erlenmeyera o pojemności 1 litra dodano 10 g eterycznego olejku z wiech konopi, 10 g oleju lnianego oraz 980 g wody.

Stosując mieszadło magnetyczne, całość mieszano w temperaturze około 18°C przez okres 5 minut do momentu całkowitego zhomogenizowania składników mieszaniny. Uzyskano zaprawę nasienną jako jednorodną emulsję zawierającą 1% eterycznego olejku konopnego i 1% oleju lnianego.

Otrzymany preparat pod nazwą kodową Zaprawa nasienna Hemp-mix przeznaczono do badań polowych w celu oceny do zaprawiania nasion siewnych w uprawie roślin.

P r z y k ł a d 2

Otrzymaną w przykładzie 1 zaprawę nasienną Hemp-mix zastosowano do zaprawiania nasion lnu oleistego Bukoz, w ochronie lnu przed fuzariozą, chorobą najczęściej występującą na plantacjach lnu w Polsce. Badanie przeprowadzono w 2010 roku w Zakładzie Doświadczalnym IWNiRZ Stary

Sielec. Doświadczenie polowe założono w układzie bloków losowanych w czterech powtórzeniach, w miejscu, gdzie trzy lata wcześniej rósł len, co warunkowało naturalne zakażenie gleby. Nasiona lnu zaprawiano dobę przed wysiewem. Zastosowano dwa stężenia zaprawy: 0,5% i 1,0%, w dawce ₃ dm³/kg nasion. Podczas okresu wegetacji, liczono liczbę roślin zdrowych i porażonych, na 1 metrowym odcinku każdego powtórzenia, w czterech podstawowych fazach rozwojowych lnu tj.: po wyrównaniu się wschodów, w fazie szybkiego wzrostu lnu, przed kwitnieniem oraz w fazie zawiązywania torebek nasiennych. W sezonie wegetacyjnym 2010, w warunkach będących przedmiotem wynalazku (występującej sprowokowanej infekcji), zaprawa nasienna na bazie olejku konopnego wpłynęła korzystnie na zahamowanie porażenia lnu przez grzyby z rodzaju Fusarium powodujące występowanie fuzariozy lnu. Wyniki przedstawione w tabeli 1 wskazują zarówno na zwiększenie liczby roślin wzeszłych, zmniejszenie o 15% roślin porażonych w stosunku do kontroli, jak i zwiększenie uzyskanego plonu nasion.

PL 217 179 B1

T a b e l a 1

Wpływ zaprawy nasiennej na bazie olejku konopnego na zdrowotność i plon lnu oleistego Bukoz.

Lp.	Obiekty	Procent roślin wzeszłych [na 1 mb]	Średni procent roślin porażonych	Średni plon nasion [dt/ha]
1.	Kontrola - nasiona nie zaprawione	60	35,0	5,0
2.	Zaprawa nasienna Hemp-mix 0,5% stężenie olejku konopnego W dawce 15 cm³/kg nasion	75,4	30,5	7,1
3.	Zaprawa nasienna 1,0% stężenie olejku konopnego W dawce 15 cm³/kg nasion	81	15,5	11,8

Zastrzeżenia patentowe

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Zaprawa nasienna do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, znamienna tym, że zawiera 0,1% do 10% olejku eterycznego z wiech konopi i od 1% - 10% emulgowanego oleju lnianego oraz wodę.
2. Zaprawa według zastrz. 1, znamienna tym, że stanowi płynną rozpuszczalną w wodzie jednorodną mieszaninę.
3. Zaprawa według zastrz. 1, znamienna tym, że dawka zaprawy nasiennej wynosi 5 do 30 ml na 1 kg nasion siewnych.
4. Zaprawa według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera monoterpeny: α-pinen, kamfen, β-pinen, β-mircen, α-felandren, 3-karen, limonen, 1,8-cyneol, ocymen, hydrat sabinenu, fenchone, terpinolen, linalol, fenchol, borneol, octan bornylu oraz seskwiterpeny: trans-kariofilen, β-humulen, a-humulen, trans-β-farnezen, tlenek kariofilenu.
5. Zaprawa według zastrz. 1, znamienna tym, że wykazuje działanie grzybobójcze i przeciw szkodnikom.
6. Zaprawa według zastrz. 1, znamienna tym, że ogranicza występowanie grzybów z rodzaju Fusarium, Rhizoctonia, Cladosporium.
7. Sposób wytwarzania zaprawy nasiennej do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych, znamienny tym, że w temperaturze 15°C - 21°C miesza się 0,1% do 10% olejku eterycznego z wiech konopi z od 1% - 10% emulgowanego oleju lnianego uzupełniając wodą, całość miesza w przez 3-10 minut do momentu całkowitego zhomogenizowania składników mieszaniny i uzyskuje zaprawę nasienną jako jednorodną emulsję.
8. Zastosowanie 0,1% do 10% olejku eterycznego z wiech konopi i od 1% - 10% emulgowanego oleju lnianego do wytwarzania zaprawy nasiennej do zaprawiania nasion siewnych roślin uprawnych.