Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu, zapomoca którego ulatwia sie sluchaczom zrozumienie slyszanej akcji, toczacej sie czesto w jezyku obcym, przez jednoczesne podanie odpowiednich napisów, oraz doty¬ czy urzadzenia, sluzacego do tego celu. Na specjalnem miejscu w polu widzenia slu- chacza-widza rzuca sie czytelny napis, od¬ powiadajacy slowom, wyglaszanym oraz spiewanym w ciagu akcji filmu, nadawanym jednoczesnie zapomoca urzadzenia, sluza¬ cego do odtwarzania dzwiekowej czesci fil¬ mu. Jezeli akcja filmu toczy sie w jezyku obcym, to napisy wyjasniajace wyswietla sie w jezyku kraju, w którym film ten jest wyswietlany, podczas gdy sama akcja dzwiekowa filmu toczy sie w jezyku obcym.Tresc akcji, wyswietlana w postaci czy¬ telnych napisów, moze byc zarówno wkopjo- wana w film wyswietlany, jak tez umie¬ szczona na specjalnej blonie filmowej, naj¬ korzystniej na waskim filmie dodatkowym.Do stosowania sposobu wedlug wynalaz¬ ku moga byc uzywane synchroniczne apa¬ raty do wyswietlania filmów oraz aparaty do odtwarzania dzwieków, dzialajace w zna¬ ny sposób. W razie wyswietlania napisów oddzielnie od wyswietlania filmu aparat projekcyjny nalezy skojarzyc z urzadze¬ niem do wyswietlania napisów wzglednienapedzac te urzadzenia synchronicznie, przyczem korzystnie jest w tym przypadku zastosowac urzadzenie do wyswietlania na¬ pisów, skopjowanych na specjalnym waskim filmie, umieszczone odpowiednio wzgledem wlasciwego aparatu projekcyjnego.Do zsynchronizowania urzadzenia do wyswietlania napisów z aparatem projek¬ cyjnym moga sluzyc najrozmaitsze znane sposoby synchronizowania.Wynalazek obejmuje ponadto urzadze¬ nie do wyrobu blon, na których kopjowane sa napisy, oraz urzadzenie, przeznaczone do wygodnego przewijania blon z napisami.Zapomoca wzmiankowanego urzadzenia blona natychmiast po zakonczeniu wyswie¬ tlania zostaje nawinieta zpowrotem i jest gotowa do ponownego uzytku. Wedlug wy¬ nalazku, do przewijania blony, zaopatrzo¬ nej w napisy, stosowany jest beben, dajacy sie wylaczac i obracajacy sie swobodnie podczas nawijania nan tej blony zpowro¬ tem.Aby obraz, wyswietlany na ekranie, zmniejszony zarówno przez umieszczenie na nim zapisu dzwiekowego, jak i przez u- mieszczenie tekstu wyjasniajacego, mógl byc wyswietlany w swej wlasciwej wielkosci, wyswietlanie filmu uskutecznia sie w mysl wynalazku niniejszego zapomoca objektywu o tak skróconej ogniskowej, ze obraz wypel¬ nia calkowicie pole ekranu.Rysunek przedstawia tytulem przykladu urzadzenia, sluzace do wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku. Fig. 1 wyjasnia spo¬ sób wyswietlania tekstu wyjasniajacego na ekranie powyzej obrazu zapomoca pomocni¬ czego aparatu projekcyjnego, fig. 2 — spo¬ sób wyswietlania tego tekstu ponizej obra¬ zu na ekranie; fig. 3 wyjasnia sposób wy¬ swietlania czytelnego napisu wraz z filmem dzwiekowym na polu obrazka wyswietlane¬ go ; fig. 4 przedstawia widok zgóry urzadze¬ nia do wytwarzania blon do wyswietlania tekstu jednoczesnie z filmem, a fig. 5 — widok tegoz urzadzenia od spodu; fig. 6 przedstawia urzadzenie do przewijania blo¬ ny z napisami, a fig. 7 i 8 przedstawiaja dwie nastepne odmiany wykonania tego u- rzadzenia; fig. 9 przedstawia blone filmowa z obrazkami, wykonanemi na niej trzema róznemi sposobami; fig. 10 przedstawia czesc negatywu filmowego wedlug wyna¬ lazku; fig. 11 wyjasnia schematycznie za¬ stosowanie soczewki o skróconej ogniskowej, a fig. 12 wyjasnia w podobny sposób bieg promieni swietlnych przy wyswietlaniu blo¬ ny filmowej wedlug wynalazku, zaopatrzo¬ nej w wolne pole, przeznaczone do umie¬ szczenia na niem czytelnego napisu.Wedlug fig. 1 i 2 zastosowane sa dwa pomocnicze aparaty projekcyjne /, które za posrednictwem zwierciadel 2 lub podobnych przyrzadów rzucaja czytelne napisy, odpo¬ wiadajace wymawianym lub spiewanym wy¬ razom, na pasmo 3 ekranu 4 powyzej lub ponizej obrazu filmowego. Zaklada sie, oczy¬ wiscie, ze pasmo 3 znajduje sie w polu wi¬ dzenia publicznosci.Na fig. 3 linje 9 ograniczaja wiazke pro¬ mieni, padajacych na powierzchnie 5, 5' e- kranu 4 i wyswietlajacych obraz. Wedlug fig. 3 czytelne napisy sa umieszczone na blo¬ nie samego filmu i sa wyswietlane wiazka promieni 6 na powierzchni 5', 7 ekranu 4.Do polaczenia pomocniczego aparatu projekcyjnego z dowolnem urzadzeniem synchronizujacem sluzy kontakt 8.Aby czytane teksty byly zsynchronizo¬ wane z wymawianym lub spiewanym tek¬ stem oraz przebiegiem akcji filmu, blony zaopatruje sie w napisy w sposób nastepu¬ jacy.Tresc filmu dzwiekowego, w którym dzwieki zostaly zapisane zapomoca znaków swietlnych, slyszana na sluchawki lub na¬ dawana zapomoca glosnika, zostaje zapi¬ sana, najlepiej stenograficznie, na pasmie, posuwanem synchronicznie z blona filmu, lecz przestawionem nieco wzgledem niej.Do tego celu sluzy stól roboczy, przedsta¬ wiony na fig. 4 i 5, Na plycie 11 tego stolu — 2 —znajduje sie u góry z prawej strony cewka 12, z której odwija sie blona filmu dzwieko¬ wego. Blona przesuwa sie przez odpowied¬ nie urzadzenie znanej budowy! umozliwia¬ jace sluchanie tego filmu, i nawija sie na cewke 14. Urzadzenie, umozliwiajace slu¬ chanie filmu, moze zawierac np. krazek pro- wadniczy 15, bebenek 16, w którym umie¬ szczona jest komórka swiatloczula, bebenek przesuwajacy 17 oraz skrzynke 18, w której umieszczone jest zródlo swiatla. Cewka 14 jest polaczona z osia 19 zapomoca sprzegla ciernego. Osie 19 i 20 sa wyposazone na swych dolnych koncach w kólka linkowe 21 i 22, opasane linka bez konca 23 (patrz fig. 5). Na osi 20 osadzony jest ponadto slimak 24, zazebiajacy sie ze slimacznica 25. Sli¬ macznica 25 jest umocowana na walku 26, na którym osadzone sa dwa lub kilka be¬ benków przenosnikowych 27 i 28, wspól¬ dzialajacych z walkami dociskowemi 29 i 30. Poniewaz górne czesci bebenków prze¬ nosnikowych znajduja sie na poziomie po¬ wierzchni plyty 11 stolu roboczego, to stól ten jest zaopatrzony w lewym dolnym ro¬ gu w prostokatne wyciecie. Na koncu walka 26 umieszczone jest kólko linkowe 31, slu¬ zace do napedu urzadzenia zapomoca silni¬ ka, podczas gdy koncowi przeciwleglemu 32 tego walka korzystnie jest nadac kwadrato¬ wy przekrój poprzeczny, aby mozna bylo o- sadzic na nim korbe do napedu recznego.Po prawej stronie plyty stolu znajduja sie dwa lub kilka bebenków 33, 34, z których odwijane jest pasmo papieru, nawijajace sie na bebenki 35, 36, umieszczone po lewej stronie stolu. Na fig. 4 liczba 37 oznaczone jest pasmo papieru, odwijajace sie z odpo¬ wiedniego bebenka 33, przesuwajace sie do¬ okola czesci obwodu bebenka 27, a nastep¬ nie pod walkiem dociskowym 29 do beben¬ ka 35. Pasmo papierowe 37 musi byc, oczy¬ wiscie, perforowane tak, jak perforowane sa blony filmowe, aczkolwiek na rysunku otwory te^ostaly opuszczone w celu upro¬ szczenia rysunku.Prostopadle do kierunku przesuwu pa¬ sma papierowego na plycie 11 stolu wyko¬ nana jest rysa 38. Bebenki 35 i 36 sa obra¬ cane zapomoca walka 39 przez tarcie. Kól¬ ko linkowe, osadzone na walku 39, i takiez kólko, umocowane na walku 26, sa sprzezo¬ ne ze soba linka bez konca 40.Stosunek szybkosci przesuwu pasma pa¬ pierowego 37 do szybkosci przesuwu blony filmowej 13 moze byc dowolny, aczkolwiek w praktyce okazal sie korzystnym stosunek 1 : 8.Po zaopatrzeniu pasma 37 w tekst, zapi¬ sany stenograficznie, pasmo to zostaje prze¬ winiete zpowrotem na bebenek 33. Jedno¬ czesnie z bebenka 34 odwijane jest drugie pasmo, przeprowadzane nastepnie po be¬ benku 28 i pod odpowiadajacym mu wal¬ kiem dociskowym 30 na bebenek 36. Nastep¬ nie oba pasma sa przesuwane w kierunku strzalki przez obracanie odpowiednich wal¬ ków zapomoca recznej korbki, przyczem tresc napisów zostaje wypisana w pelnem brzmieniu na pasmie, wolnem od napisów.Nalezy przytem zwracac uwage na to, aby rozstep sylab na tern pasmie byl zgodny z rozstepem sylab na oryginale.Jezeli chodzi o zaopatrzenie w napisy filmu dzwiekowego, którego dzwieki sa na¬ grane na plytach, to stosuje sie stól roboczy, zaopatrzony w mechanizm fonotonowy lub z mechanizmem takim skojarzony.Nastepny zabieg polega na skopjowaniu w zmniejszonej podzialce pasma, zaopatrzo¬ nego w pelne brzmienie napisów, na waskiej blonie filmowej zapomoca odpowiedniego urzadzenia do kopjowania fotograficznego przy nieprzerwanym ruchu tego pasma.Równiez iw tym przypadku stopien zmniej¬ szenia podzialki jest dowolny, aczkolwiek korzystny okazal sie stosunek 1:5.Jezeli wobec tego stosunek dlugosci fil¬ mu dzwiekowego 13 (na którym dzwieki sa zapisane zapomoca znaków swietlnych) i pasma 37 zostanie dobrany tak, aby byl równy stosunkowi 8 : 1, a stosunek dlugo- — 3 —i sci pasma 37 do dlugosci zmniejszonej kopji tego pasma byl równy 5 : 1, to kopja bedzie posiadala zaledwie Y40 c^esc dlugosci sa¬ mego filmu dzwiekowego.W zwiazku z tern aparat projekcyjny, stosowany do wyswietlania napisów, powi¬ nien byc dobrany tak, aby po pierwsze ko- pja ta, czyli blona z naswietlonemi na niej napisami, posuwala sie nieprzerwanie w kie¬ runku poziomym, a po drugie — by szyb¬ kosc jej przesuwu byla równa a/40 szybkosci samego filmu dzwiekowego.Urzadzenie, zapomoca którego blona, zaopatrzona w napisy, zostaje niezwlocznie przewinieta zpowrotem po kazdorazowem zakonczeniu wyswietlania tej blony, jest przedstawione na fig. 6-h8, Blona filmowa 41, na której umieszczone sa napisy wyjasniajace i która najlepiej jest wykonac w postaci waskiego filmu, jest przewijana zapomoca beberika 44 ze szpuli 42" przed okienkiem 43 na szpule 45. Bebe¬ nek 44, posuwajacy te blone, jest osadzony na wydrazonym walku 46, obracajacym sie swobodnie na walku 50. Walek wydrazony 46 jest wyposazony na swym wolnym koncu w kolnierz 47, wykonany w postaci tarczy sprzeglowej, zaopatrzonej w otworki, przez które przesuwane sa trzpienki 48 tarczy sprzeglowej 49. Tarcza sprzeglowa 49 jest wyposazona w nasade tulejowa, osadzona przesuwnie na walku 50, oraz w rowek pier¬ scieniowy 51 i otwór 52, w który wchodzi trzpien zabierakowy 53, przesuniety przez walek 50. Walek 50 jest napedzany zapo¬ moca kólka zebatego 54, zazebiajacego sie z kólkiem zebatem 55, osadzonem na walku 56. Walek zas 56 jest wprawiany w ruch obrotowy w dowolny sposób zapomoca sil¬ nika napedowego, nieuwidocznionego na ry¬ sunku.Na piascie kólka zebatego 54 umocowa¬ ne jest kólko linkowe 57, napedzajace zkolei kólko linkowe 58 bebenka 45. Walek szpu¬ li 52 jest zaopatrzony w kólko linkowe 59, które jest napedzane podczas przewijania filmu zpowrotem zapomoca silnika pomocni¬ czego 62 za posrednictwem kólka linkowego 61 i linki 60.Po lewej stronie urzadzenia znajduje sie dzwignia 63, której rozwidlony koniec zachodzi trzpienkami 64 w rowek pierscie¬ niowy 51 nasadki tulejowej tarczy sprzeglo¬ wej 49 i sprzega ja z tarcza sprzeglowa 47 walka wydrazonego 46 pod dzialaniem spre¬ zyny 65.Takie ustawienie sprzegla odpowiada polozeniu roboczemu urzadzenia, uwidocz¬ nionemu na fig. 6.Jezeli po skonczonym seansie film z na¬ pisami 41, nawiniety na szpule 45, ma byc przewiniety zpowrotem na szpule 42, to przez odpowiednie nastawienie wylacznika 67 wzbudzony zostaje elektromagnes 66, u- mieszczony pod dzwignia 63. Wskutek tego dzwignia 63 zostaje pociagnieta przez elek¬ tromagnes i laczy kontakty 68, 69. Prad e- lektryczny w obwodzie a, b silnika pomocni¬ czego 62 zostaje wlaczony, przyczem na¬ ped bebenka 44, posuwajacego film 41, zo¬ staje przerwany wskutek przesuniecia tar¬ czy sprzeglowej 49.Wskutek pociagania filmu z napisami za* pomoca szpuli 42, szpula 44, pociagana tym filmem, moze obracac sie swobodnie az do chwili, w której elektromagnes 66, po prze¬ winieciu tego filmu, zostanie wylaczony z obwodu zapomoca wylacznika 67, wlaczone¬ go w obwód a, c, poczem sprezyna 65 pocia¬ ga ponownie dzwignie 6j3 i sprzega walek 50 z walkiem wydrazonym 46 za posrednict¬ wem sprzegla 49, 47, co umozliwia ponowne wyswietlanie filmu z napisami podczas na¬ stepnego seansu.Odmiana wykonania, przedstawiona w widoku zgóry na fig. 7, rózni sie od opisa¬ nej tern, ze zamiast sprzegania zapomoca sprzegla klowego, kólko zebate 54, napedza¬ jace bebenek 44, posuwajacy film z napisa¬ mi, jest sprzegane zapomoca kólka zebatego 70, osadzonego na wahliwej dzwigni, z kól¬ kiem zebatem 55. - 4 -\K tyra jp&ypadim bebenek 44 jest osa¬ dzony bezposredni na walku 50, a kóljbo zebate 70 jest osadzone obrotowo na czapie 71* umocowanym w. dzwigni wahJiwer 72^ obracajacej, sie na walku 5& Dzwignia ta pod dzialaniem, sprezyny 73 ul^zymitje nale- zyte sprzezenia kólka 70. z kólkiem 54 pod¬ czas wyswietlania filmu z napisami W celu przewiniecia filmu zpowrotem^ nalezy wzbudzic elektromagnes 66 pirzez^odpo¬ wiednie nastawiacie wylacznika 67, przy¬ czem elekteomagpes ten. przyciaga do siebie jako kotwice- dzwignie 72, przez- ca kólko zebate 70 odlacza sie od:botka zebatej 54, napedzajacego bebenek 44t dzieki czemu bebenek ten moze sie obracac swobodnie.W ra,zie wykopania? tego urzadzenia, we¬ dlug fig. 8, odlaczanie bebenka 4Ay przesu¬ wajacego film* od napedza;jace^o go mecha¬ nizmu ociaga sie w ten sposób, ze elektro- ma^ie^ 66 przy^ciag$i do siebie dzwignie kar towa 75, osadzona obrotowa na czopie 82.Na wolnem ramieniu tej dzwigsi znajduje sig krazek 76, prowadzacy film 4/.W polozeniu roboczym, ratetatem za^o- naoca: zderzaka 77, ograniczajacego ruch wa- hadlonufy, fiLo* biegnie pc* kaaiku 74 ocaz*. be- benku 44, posuwajacym film. Jezeli elektro¬ magnes 66 przyciagnie do siebie odpowied¬ nie ramie dlswigni katowej, T5, to krazek 76 przesunie sia w- polozenie, odznaczone na rysunku linja przerywana, i podniesie film z bebenka 44, wskutek czego zabki bebenka wysuna sie z otworków filmu, i film moze byc nastepnie przewiniety bez przeszkód, przyczem posuwa sie po krazkach 76 i 78, nawijajac sie na szpule 42.Wlaczanie elektromagnesu 66 oraz jed¬ noczesne wlaczanie silnika pomocniczego 62 moze, oczywiscie, odbywac sie we wszyst¬ kich odmianach wykonania wynalazku sa¬ moczynnie, np, wskutek tego, ze zapomoca wykroju 79, wykonanego w filmie przy jego koncu (fig. 8), zostaja zwarte kontakty 80, 81, które odpowiadaja wzmiankowanemu poprzednio wylacznikowi 67* Wskutek tego wzbudzony zastaje elek¬ tromagnes 66, który wlacza silnik pomocjai- czy 62, przyciagajac do aisbie odpowiednie ramie dzwigni 75 i zwierajac kontakty 68 i 69* Dzwignia 75 63 Utb 72 jest przytem u^ trzymywana w tent polozeniu zapomoca sprezyny 83, odciaganej przy ponamotem wprawianiu w ruch filmu w oelit wyswietla- nia gp.Samoczynne przerywanie sie przewija¬ nia w odpowiedniej, chwili moie odbywac sie np. w ten sposób, ze poczatek filmu, zao¬ patrzony równiez w wykrój zamyka kontak¬ ty odpowiedniego przekaznika, W przykladach wykonania, przedstawio¬ nych na fig- 6*, 7 i 8, przewidziane jest za¬ stosowanie specjalnego silnika pomocnicze¬ go do przewijania filmu n napisami zpowro- tem po zakonczeniu seamsu Otzywisae; przebijanie to moze byc uskuteczniana sów* niez zapomoca silnika, na^fcedzatacego* hebe* nek 44, przesuwajacy film podciac wyno** tlania go< przyczem aHmk tot zostaje popro- stu przelaczony przez zamkniecie Itonteklmr Odlaczanie bebenka 44 od mmdaomjsnmi, napedzajacego go, moze: odbywac ae rów¬ niez pirzez zastosowanie jednokierunkowego sprzegla,, które umozliwia, naped babenka tylko w kierunku, odpowiadajacym, ytysmi&r i\mm filmu z napisami, podczas gdy w kie¬ runku odwrotnym bebenek obraca sie swo¬ bodnie.W poprzednich wywodach przyjeto jako zasade, ze pasma, przeznaczone do umie¬ szczenia na nich napisów, pokrywajace sie z dolna czescia kazdego obrazka filmu, sa wyswietlane w polu widzenia publicznosci.Jest rzecza oczywista, ze wielkosc obraz¬ ka ulega zmianom wskutek umieszczenia na filmie napisów wyjasniajacych oraz znaków dzwiekowych. Niedogodnosc te mozna usu¬ nac wedlug wynalazku w ten sposób, ze przy wyswietlaniu filmu stosuje sie zamiast objektywu 97, uzywanego zwykle, objektyw 100 o skróconej ogniskowej, przez co obraz — 5 —wyswietlany 98, zmniejszony poprzednio o wielkosc pasma z napisem, jest rzucany na ekran 99 pod katem 89 i zajmuje powierzxh« nie, zwiekszona o odcinek 2x (fig. 11). We¬ dlug fig. 12 nadwyzka ta, równa 2x, zostaje przesunieta ku dolowi i przeznaczona do u- mieszczenia na niej napisów wyjasniaja¬ cych, znaków dzwiekowych i t. d.Podczas dokonywania zdjec nalezy za¬ slonic czesc odcinka blony, przeznaczona na napis wyjasniajacy, oraz, jezeli zapisywanie znaków! dzwiekowych nie odbywa sie jedno¬ czesnie z dokonywaniem zdjec filmowych, równiez i czesc, przeznaczona na te znaki. PL