Wlasciwa powierzchnie robocza skrzy¬ dla rozbryzgujacego, rozprowadzajaca oli¬ we przy smarowaniu odrzutowem lozysk pojazdów, biegnacych po szynach, okresla¬ no dotychczas w sposób najrozmaitszy w drodze doswiadczalnej. Obok gladkiej rów¬ nej powierzchni spotykamy skrzydla z na¬ sadami o ksztalcie rurkowym lub szufelko- wym albo w postaci korytkowych zaglebien, zbiegajacych sie ku dolnemu srodkowi skrzydel, które obok czerpania smaru prze¬ rywaja ruch powietrza w celu lepszego prze¬ zwyciezenia okresu krytycznej ilosci obro¬ tów. Podobna konstrukcja nie przyczynia sie jednak do poprawienia dzialania odrzu¬ towego i wykazuje te jeszcze wade, ze skrzy¬ dlo swemi nakladkami i zaglebieniami kló¬ ci kapiel oliwna i tworzy piane. Skrzydla o gladkiej równej powierzchni nie posiadaja wprawdzie tego braku, przestaja jednak pracowac przy rzadkiej oliwie, a zwlaszcza w miesiacach letnich, gdy oliwa dosiega czestokroc temperatury 40 — 60°, gdyz lo¬ zyska podobne traca zbyt szybko chwytana w kapieli oliwe, nie doprowadzajac jej do miejsca, gdzie bywa zbierana. Oprócz tego istnieja skrzydla odrzutowe w postaci wa¬ chlarzy, a wiec o powierzchni rozwinietej w kierunku obwodowym; przejmuja one wiek¬ sza ilosc oliwy z kapieli celem odprowadza- '*) Wlasciritl patentu oswiadczyl, ze wynalazca jest Walter Lehmann.nia jej do góry. Wreszcie znane sa sklepione ku wnetrzu skrzydla odrzutowe, które dzie¬ ki swej krzywiznie przy gladkiej powierzch¬ ni odchylaja odrzucana oliwe w pewnym o- kreslonym kierunku, rzucajac ja na^we- wnetrzna zlobkowana czesc oslony lozyska.W przeciwienstwie do powyzszego skrzy¬ dlo odrzutowe, stanowiace przedmiot wy¬ nalazku, jest zaopatrzone w nierówna po¬ wierzchnie, przyczem chodzi tu nie o udo¬ skonalone pobieranie oliwy z kapieli lub skuteczniejsze jej oddawanie w okresie ma¬ lej lub krytycznej ilosci obrotów, lecz o od¬ dzialywanie na odrzut oliwy w okresie wy¬ sokiej ilosci obrotów, przy której o odrzu¬ cie stanowi tylko sila odsrodkowa, w ten sposób, aby oliwa nie spadala przedwcze¬ snie na scianki boczne kadluba, lecz wylacz¬ nie na jego czesc górna.Smarowanie odrzutowe lozysk osiowych polega, jak wiadomo, na doprowadzaniu o- liwy z kapieli, umieszczonej w czesci dol¬ nej kadluba maznicy, do przeciwleglej gór¬ nej czesci tegoz kadluba, skad oliwa po¬ winna doplywac do wlasciwego lozyska. Ce¬ lu tego nie moznaby osiagnac zapomoca gladkiego, plaskiego oraz krótkiego skrzy¬ dla odrzutowego, osadzonego na koncu trzonu o wielkiej srednicy odrzutowej, albo¬ wiem oliwa, chwytana przez skrzydlo przy zanurzeniu tegoz w kapieli, pryskalaby pod wplywem sily odsrodkowej nieco powyzej srodka osi na scianke boczna, nie doplywa¬ jac zupelnie do lozyska.Warunek skutecznego smarowania od¬ rzutowego polega na tern, ze odrzucanie oli¬ wy musi sie odbywac po przebyciu okreslo¬ nego kata obrotu, wynoszacego od 90 do 150°, liczac od miejsca wynurzania sie skrzydla z kapieli, niezaleznie od szybko¬ sci, z jaka pojazd biegnie, czyli od liczby obrotów osi. Warunkowi teniu przedmiot wynalazku czyni zadosc w ten sposób, ze powierzchnie skrzydla odrzutowego, sta¬ nowiacego górna czesc przysrubowanego do czopa osiowego trzonu, zostaja sfalowane tak silnie w kierunku promieniowym, iz dro¬ ga, która przebywa kropla oliwy wzdluz tych powierzchni w kierunku promieniowym w procesie odrzucania, jest kilkakrotnie dluzsza od mierzonej w kierunku promienia odleglosci punktów poczatkowego i konco¬ wego tej drogi.W opisanych warunkach dla lozysk o- siowych pojazdów na szynach, gdy srednica odrzutowa (dm) = 300 do 350 mm, a droga kropli zmienia. sie /w granicach nieznacz¬ nych, a = 60 do 70 mm, t. j. przy stosunku a : dm =1:5, rzeczywista droga obsuwa¬ nia sie kropli w) ¦wynosi 1;?4 do 2VÓ razy od¬ leglosc promieniowa a, jezeli ma byc osia¬ gniety kat obrotu 90 — 150° od punktu wy¬ nurzenia skrzydla z kapieli, zanim rozpocz¬ nie sie odrzucanie smaru na scianke górna.W przypadku granicznym gladkiej plaskiej powierzchni (a = w) kat obrotu wynosilby przy normalnych dla wagonów towarowych wymiarach oslony odrzutowej 54°. Oliwa o- puszczalaby zatem skrzydlo przy podobnem gladkiem uksztaltowaniu powierzchni zbyt wczesnie i nie mogla dostawac sie do panwi lozysk.Szerokie granice 90 — 150°, wskazane powyzej dla kata obrotu, wynikaja z wiel¬ kosci strefy odrzutowej, od której zalezy jednostajne zasilanie w oliwe kanalów roz¬ dzielczych panewki lozyska! Powierzchnie skrzydla nalezy zatem podzielic na wycinki, posiadajace drogi obsuwania w o róznej dlugosci w stosunku do promieniowej drogi a kropli w celu uzyskania zrózniczkowania kata obrotu pomiedzy 90 — 150°, osiagnie¬ cia jednostajnego rozprowadzania smaru na calej szerokosci strefy odrzutowej, jak rów¬ niez i bardziej obfitego smarowania pew¬ nych miejsc.Przedluzenie kapania smaru osiaga sie zgodnie z wynalazkiem przez sfalowanie powierzchni skrzydla w kierunku promie¬ niowym, jak to wskazuja fig. 1—4, które przedstawiaja rozmaite przyklady wykona¬ nia wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok, — 2 -fig. 2 zas — przekrój poprzeczny skrzydla odrzutowego, na którem fale biegna wspól- srodkowo z osia, fig. 3 — widok skrzydla odrzutowego, na którem fale biegna w kie¬ runku promieniowym, fig. 4 — widok zgóry skrzydla, uwidocznionego na fig. 3, a fig. 5 — schematyczny przekrój poprzeczny o- slony odrzutowej maznicy wagonowej.Na rysunku litera a oznacza dlugosc skrzydla w kierunku promienia, w — fak¬ tyczna dlugosc drogi kropli wzdluz po¬ wierzchni skrzydla, dm — srednice kola, przechodzacego posrodku skrzydla, aa — kat obrotu.Z rysunku wynika, ze wobec uksztalto¬ wania powierzchni skrzydla falami wspól- srodkowemi (fig. 1, 2) lub promieniowemi (fig. 3 i 4) powstaja linje wezykowate, od¬ chylajace krople oliwy z drogi prostej w kierunku obwodowym. Droga w obsuwania sie kropli, jaka wykonywa ona pod wply¬ wem sily odsrodkowej, jest wielokrotnie dluzsza od mierzonej w kierunku promienia odleglosci punktów skrajnych, dzieki czemu odrzucanie oliwy na scianke maznicy zo¬ staje sztucznie opózniane tak dlugo, dopóki skrzydlo nie osiagnie górnej powierzchni odrzucania. PL