PL215281B1 - Ekstrakcja lipidów żółtka jaj - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest ekstrakcja lipidów żółtka jaj pozwalająca uzyskać fosfolipidy i triacyloglicerydy.

Fosfolipidy i triacyloglicerydy znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym oraz farmaceutycznym do produkcji preparatów żywieniowych, dietetycznych oraz leczniczych.

Znany est sposób ekstrakcji świeżego, płynnego żółtka kurzego z kanadyjskiego opisu patentowego nr 1335054 udzielonego na rzecz Canadian Egg Marketing Agency polegający na separacji z płynnego żółtka kurzego lecytyny, triacyloglicerydów i białka poprzez uzyskanie zawiesiny żółtka z wodnym roztworem etanolu. Proces ten prowadzi się w podwyższonej temperaturze. Kolejnym etapem jest filtracja zawiesiny, która pozwala na otrzymanie jednolitych białek żółtka oraz frakcji etanolu. Następnie przeprowadza się proces krystalizacji, który pozwala rozdzielić triacyloglicerydy oraz lecytynę.

Znany jest także sposób otrzymywania lecytyny surowej z frakcji żółtka z polskiego opisu patentowego nr 190759 polegający na tym, że granule lub frakcję tłuszczową powstałą po usunięciu fosfityny poddaje się ekstrakcji etanolem lub heksanem w procesie jedno- lub wielostopniowym. Po każdym stopniu ekstrakcji, mieszanina rozpuszczalnika z frakcji żółtka ulega rozdziałowi na osad białkowy i warstwę rozpuszczalnika nad tym osadem, w której zawarta jest lecytyna. Następnie warstwa rozpuszczalnika z lecytyną jest usuwana znad osadu, a następnie zagęszczana i schładzana w celu wydzielenia frakcji oleistej, którą oddziela się od rozpuszczalnika, a z pozostałego rozpuszczalnika usuwa się triacyloglicerydy i wydziela się pozostałe w nim fosfolipidy.

Istota wynalazku polega na tym, że ekstrakcję prowadzi się z suchego żółtka jaja w warunkach dynamicznych 80-95% etanolem w temperaturze 10-70°C, korzystnie w temperaturze 55-65°C etanolem o stężeniu 90-95%. Następnie celem oddzielenia fosfolipidów i triacyloglicerydów, uzyskany ekstrakt zawierający lipidy żółtka rozdziela się schładzaniem ekstraktu do temperatury 2-5°C. Po oddzieleniu w nadsączu pozostają fosfolipidy, w tym fosfatydylocholina, a w osadzie pozostają triacyloglicerydy. Natomiast dla uzyskania czystej frakcji fosfatydylocholiny, do suchego żółtka dodaje się 10-30% adsorbenta, korzystnie ziemi okrzemowej, a ekstrakcję prowadzi się w temperaturze 5-30°C, korzystnie w temperaturze 10-20°C etanolem o stężeniu 75-90%, korzystnie 80-85%. Następnie ekstrakt schładza się do temperatury 2-5%, przy czym w tych warunkach śladowe ilości triacyloglicerydów strącają się, a pierwsze frakcje ekstraktu zawierają czystą fosfatydylocholinę.

P r z y k ł a d 1. Kolumnę o objętości 400 ml zaopatrzonej w spiek dolny z kranem wylotowym oraz podajnik z kranem wlotowym i płaszczem połączonym z ultratermostatem podającym wodę o regulowanej temperaturze, zapełnia się zawiesiną składającą się z 180 g suchego żółtka jaj, 60 g ziemi okrzemowej i 200 ml 85% etanolu. Po napełnieniu kolumny przez płaszcz grzejny podaje się wodę o temperaturze 20°C, a po zrównoważeniu temperatury przez warstwę żółtka z ziemią okrzemową przepuszcza się 85% etanol o tej samej temperaturze. Następnie zbiera się kolejne frakcje po 200 ml, mierzy się stężenie eluatu na spektrofotometrze przy długości fali λ = 207 mm. Frakcje zawierające fosfolipidy łączy się i schładza do temperatury 5°C. Po 12 godzinach osad oddziela się sączeniem, a nadsącz zagęszcza się w wyparce próżniowej w temperaturze 40°C i uzyskuje się 35,4 g fosfolipidów, przy czym pierwsze frakcje zawierają 24,2 g czystej fosfatydylocholiny. Następnie do ekstrakcji triacyloglicerydów podwyższa się temperaturę wody w płaszczu grzejnym kolumny do temperatury 55°C i podaje etanol o stężeniu 95% o tej samej temperaturze. Frakcje zbiera się po 200 ml i oznacza stężenie triacyloglicerydów spektofotometrycznie przy długości fali λ = 207 mm i przy temperaturze 20°C. Frakcje o podobnym stężeniu łączy się, a następnie schładza się do temperatury 5°C i pozostawia na 12 godzin w tej samej temperaturze. Nadsącz oddziela się sączeniem i zagęszcza do uzyskania lecytyny. Osad rozpuszcza się w 95% etanolu w temperaturze 40°C i ponownie schładza się do temperatury 5°C i pozostawia na 24 godziny. Strącony osad oddziela się wirowaniem i suszy w próżni w temperaturze 40°C dla uzyskania triacyloglicerydów, a nadsącz używa się do następnej operacji ekstrakcji frakcji fosfolipidowej. Wydajność uzyskanych triacyloglicerydów wynosi 71,5 g czyli 97% zawartości żółtka.

P r z y k ł a d 2. W pojemniku, nuczy zaopatrzonej w dolny filtr zalano 200 g suchego żółtka zawieszonego w 200 ml 85% etanolu o temperaturze 20°C. Po jednej godzinie od ustalenia stałej warstwy złoża z góry umieszczono warstwę bibuły i złoże przemywano 85% etanolem o temperaturze 20°C. Zebrano łącznie 8 frakcji.

PL 215 281 B1

Po schłodzeniu ekstraktu do temperatury 5°C, temperaturę utrzymywano 24 godziny. Strącony osad oddzielono sączeniem przez bibułę i otrzymano 7,1 g masy zawierającej triacyloglicerydy. Nadsącz zagęszczono pod próżnią i uzyskano 26,7 g fosfolipidów, w tym 88,5% fosfatydylocholiny.

P r z y k ł a d 3. W nuczy zaopatrzonej w dolny filtr zalano 200 g suchego żółtka zawieszonego w 200 ml 95% etanolu o temperaturze 40°C. Następnie złoże w nuczy przemywano 2,5 litrami 95% etanolu o temperaturze 55°C. Po przemyciu złoża ekstrakty zebrano i schłodzono do temperatury 2°C. Strącony osad oddzielono sączeniem przez bibułę i suszono w próżni w temperaturze 40°C. Uzyskano 78,6 g triacyloglicerydów zawierających 1,5% fosfolipidów i 0,2% cholesterolu. Oczyszczoną masę triacyloglicerydów uzyskano po ich krystalizacji z 95% schłodzonego etanolu.

P r z y k ł a d 4. Do kolumny o objętości 800 ml zaopatrzonej w spiek dolny z kranem wylotowym oraz w podajnik z kranem wlotowym i płaszczem połączonym z ultratermostatem podającym wodę o regulowanej temperaturze, wnosi się 250 g suchego żółtka zawieszonego w 300 ml 95% etanolu. Po napełnieniu kolumny, do płaszcza grzejnego podaje się wodę o temperaturze 60°C, tak aby całe złoże w kolumnie miało temperaturę 60°C. Następnie zbiera się frakcje po 250 ml, aż do pełnej ekstrakcji lipidów. Ekstrakt schładza się do temperatury 5°C i pozostawia na 6 godzin. Nadsącz dekantuje się, a osad wiruje w ciągu 15 minut w temperaturze 3°C. Połączone nadsącze zawiera fosfolipidy, a osad zawiera triacyloglicerydy. Dalsze oczyszczanie na drodze oddzielenia fosfolipidów przez następowe schładzanie w temperaturze 5°C, a triacyloglicerydy rozpuszcza się w 95% etanolu w temperaturze 40°C i ponownie schładza w temperaturze 5°C, uzyskując produkt o czystości 97% triacyloglicerydów. Wydajność fosfolipidów wynosi 44 g po ich zagęszczeniu w atmosferze azotu i temperaturze 40°C, a triacyloglicerydów 92 g.

Claims (2)

1. Ekstrakcja lipidów żółtka jaj prowadzona etanolem o stężeniu 80-95%, znamienna tym, że ekstrakcję prowadzi się z suchego żółtka jaja w warunkach dynamicznych 80-95% etanolem w temperaturze 10-70°C, ale korzystniej w temperaturze 55-65°C etanolem o stężeniu 90-95%, a uzyskany ekstrakt zawierający lipidy żółtka rozdziela się schładzaniem ekstraktu do temperatury 2-5°C, przy czym w nadsączu pozostają fosfolipidy w tym fosfatydylocholina, a w osadzie triacyloglicerydy.

2. Ekstrakcja według zastrz. 1, znamienna tym, że dla uzyskania czystej frakcji fosfatydylocholiny do suchego żółtka dodaje się 10-30% adsorbenta korzystnie ziemi okrzemkowej, a ekstrakcję prowadzi się w temperaturze 5-30°C, ale korzystniej w temperaturze 10-20°C etanolem o stężeniu 75-90%, ale korzystniej 80-85%, a uzyskany ekstrakt schładza się do temperatury 2-5°C, przy czym w tych warunkach śladowe ilości triacyloglicerydów strącają się, a pierwsze frakcje ekstraktu zawierają czystą fosfatydylocholinę.