Wiadomo, ze wytwarzanie bardzo stezo¬ nego kwasu mrówkowego, np. 98 -=- 100%, z mrówczanów jest zwiazane ze znacznemi trudnosciami. Glówna przyczyna tego tkwi w latwosci rozkladu czasteczki kwasu mrów¬ kowego wedlug równania HCOOH = HJO ¦-:- CO. Rozklad ten moze miec miejsce zarówno pod dzialaniem ciepla, jak i chemikaljów i powoduje nietylko straty kwasu mrówko¬ wego, ale równiez rozcienczenie utworzone¬ go juz kwasu. Z tych wzgledów nie jest mozliwe wy¬ twarzanie kwasu mrówkowego z mrówcza¬ nów droga bezposredniego oddzialywania na nie kwasem siarkowym, gdyz nastapilby calkowity rozklad wydzielonego kwasu mrówkowego. W celu zatem wytwarzania stosunkowo stezonego kwasu mrówkowego postepuje sie w ten sposób, ze przeprowa¬ dza sie wymiane miedzy mrówczanem so¬ du i stezonym kwasem siarkowym w obec¬ nosci stezonego kwasu mrówkowego, który spelnia role czynnika, rozcienczajacego kwas siarkowy. Przy bardzo ostroznej pra¬ cy mozna otrzymywac kwas mrówkowy o stezeniu okolo 95 % . Wedlug innych sposobów w celu wy-twarzania kwasu mrówkowego z mrówcza¬ nów potasowców stosuje sie kwasne sole kwasów wielozasadowych, zwlaszcza dwu- siarczyn sodowy. Te znów sposoby posiada¬ ja te wade, ze kwas mrówkowy musi byc otrzymywany droga destylacji ze stosunko¬ wo znacznych ilosci soli stalych. Przy sto¬ sowaniu np. dwusiarczynu destylowanie kwasu mrówkowego z soli wymaga zastoso¬ wania dosc wysokich temperatur, które ze wzgledu na rozklad kwasu mrówkowego pod dzialaniem ciepla sa powodem zmniej¬ szenia sie wydajnosci procesu. Sposób wedlug wynalazku ma na celu umozliwienie otrzymywania bezwodnego lub bardzo stezonego kwasu mrówkowego bez¬ posrednio z mrówczanów, a osiaga sie to przez rozklad mrówczanów zapomoca su¬ chego chlorowodoru. Suchy chlorowodór reaguje wprawdzie z mrówczanami w stanie stalym tylko bar¬ dzo wolno. Jezeli jednak zastosowac bez¬ wodny lub bardzo stezony kwas mrówkowy, jako dobry rozpuszczalnik mrówczanu po¬ tasowego i chlorowodoru, to wymiana che¬ miczna miedzy mrówczanem i kwasem sol¬ nym, jak stwierdzono, przebiega równie szybko, jak w obecnosci wody. Przy wy¬ konywaniu sposobu mozna np. rozpuszczac pewna ilosc mrówczanu sodu w stezonym kwasie mrówkowym i przy stalem szybkiem wprowadzaniu do tego roztworu chlorowo¬ doru i doprowadzaniu nowych ilosci mrów¬ czanu sodu przeprowadzic wymiane che¬ miczna. Wystepujacego przytem ciepla re¬ akcji niema potrzeby odprowadzac przez chlodzenie, jak to ma miejsce przy sposo¬ bach znanych, gdyz kwas mrówkowy nie jest wrazliwy na chlorowodór równiez i w wyz¬ szych temperaturach; przeciwnie, cieplo to przyspiesza reakcje. Utworzony kwas mrów¬ kowy uzyskuje sie w sposób znany, np. dro¬ ga destylacji w prózni. Zawartosc chlorowodoru w utworzonym kwasie mrówkowym jest stosunkowo nie¬ znaczna i w zadnym razie nie przekracza zawartosci zanieczyszczen w kwasie, otrzy¬ mywanym innemi sposobami. Chlorek sodu, tworzacy sie przy prze¬ prowadzaniu sposobu wedlug wynalazku, wypada w postaci drobnokrystalicznej, tak iz oddziela sie ilosciowo i z latwoscia od kwasu mrówkowego podczas destylacji w prózni. Oddzielony chlorek sodu moze byc znowu uzyty do otrzymania chlorowodoru. Przyklad I. W naczyniu, zaopatrzo- nem w mieszadlo i chlodnice zwrotna, roz¬ puszcza sie 300 kg suchego obojetnego mrówczanu sodowego w 500 kg wzglednie bardzo stezonego kwasu mrówkowego bez¬ wodnego i do roztworu tego wpuszcza sie silny prad suchego chlorowodoru, przyczem mieszanina rozgrzewa sie. Przy ciagiem do¬ prowadzaniu chlorowodoru dodaje sie stop¬ niowo dalsze ilosci mrówczanu sodowego, az nastapi wypelnienie sie naczynia. Po za¬ przestaniu doprowadzania chlorowodoru do¬ daje sie jeszcze tyle mrówczanu sodowego, zeby nastapilo zwiazanie calej ilosci wolne¬ go chlorowodoru, znajdujacego sie w na¬ czyniu, i przeprowadza nastepnie destylacje w prózni przy równoczesnem mieszaniu. O- trzymuje sie 95% teoretycznej wydajnosci 99%-owego kwasu mrówkowego o zawar¬ tosci 0,5% HC1. Przyklad II. W taki sam sposób, jak w przykladzie I, traktowano 300 kg mrów¬ czanu potasowego oraz 300 kg 98%-owego kwasu mrówkowego suchym gazem chloro¬ wodorowym. Nastepnie dodawano jeszcze mrówczanu potasowego, w zaleznosci od przebiegu reakcji porcjami po 150 kg, az osiagnieto zadane wypelnienie naczynia; wreszcie oddestylowano kwas mrówkowy przy zastosowaniu prózni. Wydajnosc wy¬ niosla 90% teoretycznej w postaci 98,5% kwasu mrówkowego o zawartosci 0,18% HCl ¦.', -.Z .astr zezenia pat en to we, 1., Sposób wytwarzania stezonego lub - 2 -bezwodnego kwasu mrówkowego z mrów¬ czanów potasowców, znamienny tern, ze rozklad suchych mrówczanów przeprowadza sie zapomoca suchego chlorowodoru przy zastosowaniu jako rozpuszczalnika bezwod¬ nego lub bardzo stezonego kwasu mrówko¬ wego. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze do roztworu mrówczanu pota- sowca w bezwodnym lub bardzo stezonym kwasie mrówkowym wpuszcza sie suchy chlorowodór, najlepiej silnym strumieniem, przy równóczesnem dodawaniu dalszych ilo¬ sci mrówczanu, a po zamknieciu doplywu chlorowodoru dodaje sie jeszcze tyle mrów¬ czanu, aby mógl on zwiazac chlorowodór, znajdujacy sie jeszcze w naczyniu w wol¬ nym stanie, i utworzony kwas mrówkowy oddestylowuje sie, mieszajac, od osadu. Rudolph Koepp & Ca Chemische Fabrik A. G, Zastepca: Inz. J. Wyganowski, rzecznik patentowy. bruk L Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL