Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu i urzadzenia do montowania i umocowywania zastrzalów na podliiiznicach kadlubów sa¬ molotu lub podobnych zespolów szkiele¬ tów wiazarowych.Jak wiadomo, kadluby samolotów lub podobne zespoly 10 cylindlrycznym, elip¬ tycznym lub innym krzywym zarysie prze¬ kroju buduje sie z zastosowaniem prze¬ ciwleglych zastrzalów, których zewnetrz¬ ne brzegi sa geodetycznie równolegle do zarysów, jakie maja posiadac poszczegól¬ ne przekroje poprzeczne, przyczem wspo- mniaine zastrzaly posiadaja w kierunku promieniowym wieksza grubosc niz szero¬ kosc w kierunku don prostopadlym. Za¬ strzaly sa ze soba polaczone w miejscu ich krzyzowania sie, wskutek czego daz¬ nosc zastrzalów do wyginania sie naze- wnatrz pod dzialaniem pionowych sil sci¬ skajacych zostaje zrównowazona przez dazniosc przeciwleglych zastrzalów do zgi¬ nania sie do wewnatrz pod wplywem pio¬ nowych sil ciagnacych. Najodpowiedniej¬ sze sa zastrzaly, skladajace sie z oddziel¬ nych polówek, których jedne konce sa wza¬ jemnie polaczone lacznikami, a przeciwle¬ gle konce sa przymocowane do podluznie kadluba samolotu zapomoca plytek laczni¬ kowych. Podczas montowania -tego rodzajuzastrzalów w kadlubie zachodza jednak pewnie trudnosci. W celu przezwyciezenia tych trudnosci oraz w celu ulatwienia i (przyspieszenia przebiegu montazu próbo¬ wano zestawiac zastrzaly, przymocowane do wspomnianych podluznie, przed zmon¬ towaniem calych podluznie kadluba samo¬ lotu, otrzymujac w ten sposób elementy konstrukcyjne, skladajace sie z oddzielne¬ go przesla szkieletu kadluba zastrzalu oraz narzadów do laczenia zastrzalów i poszcze¬ gólnych przesel podluznicy.Sposób zestawiania takiego elementu konstrukcyjnego polega na przytrzymywa¬ niu przesla, posiadajacego na koncach plyt¬ ki lacznikowe, umocowane w odpowied- niem polozeniu, okreslajacem zgóry wza¬ jemne polozenie laczników wzgledem kon¬ ca przesla, na ustawieniu i przytrzymaniu wspomnianych laczników w okreslonych polozeniach wzglednych, na dostosowaniu geodetycznych zastrzalów do plytek lacz¬ nikowych i laczników przy jednoczesmem praytrzyimywianiu tych ostatnich oraz na zaznaczeniu polozenia, w którem geode- tyczne zastrzaly maja byc przymocowane do wspomnianych plytek lacznikowych i laczników, W zastrzalach, lacznikach i plytkach lacznikowych wywierca sie otwory, przy- czem czesci te sa tak przytrzymywanie, aby uzgodnic polozenia tych otworów na nity.Wspomniane czesci laczy sie ze soba tym- czasowemi trzpieniami, utrzymujacemu je w odpowiednich wzajemnych polozeniach, a nastepnie laczy je sie trwale ze soba po usunieciu narzadów przytrzymujacych.W razie stosowania zbyt elastycznych zastrzalów, które podczas montazu latwo moglyby sie skrecac, sposób niniejszy po¬ siada te zalete, ze unika sie koniecznosci u- przódtniego ksztaltowania zastrzalów, w ce¬ lu nadania im ksztaltu, odpowiadajacego ksztaltowi zarysu kadluba, poniewaz przy¬ stosowanie tych zastrzalów do plytek lacz¬ nikowych i laczników pociaga za soba ko¬ niecznosc zgiecia ich az do uzyskania za¬ danego ksztaltu, w którym utrzymywane sa przez narzady przytrzymujace.Taki montaz moze byc wykonany przy pomocy urzadzenia, zawierajaeego przy¬ rzady do trzymania konców rur i plytek lacznikowych oraz przyrzad do trzymania lacznika. Te przyrzady uchwytowe sa na¬ stawiane wzgledem siebie, przyczem prze¬ widziane jest urzadzenie do ustalania tych nastawnych przyrzadów w kazdem nasta- wionem polozeniu oraz podzialowe tablice wskaznikowe na wspomnianych przyrza¬ dach, umozliwiajace nastawienie tych przy¬ rzadów wzgledem siebie w okreslonem po¬ lozeniu.Najkorzystniej jest, gdy urzadzenie do montowania i umocowywania zastrzalów jest polaczone ze znanetm urzadzeniem do montowania i umocowywania tulejek u- sztywniajacych na koncach przesel ruro¬ wych.Na rysunku uwidoczniono postac wyko¬ nania urzadzenia do montazu i umocowy¬ wania zastrzalów, t polaczonego z urzadze¬ niem do montowania i umocowywania tu¬ lejek usztywniajacych na koncach przesel podluznie.Fig. 1 przedstawia widok boczny tyl¬ nej czesci kadluba samolotu, utworzonego z zastrzalów i podluznie; fig. 2 — widok urzadzenia montowniczego wedlug wyna¬ lazku do montazu podluznie na tulejkach usztywniajacych oraz umocowywania za¬ strzalów na przeslach; fig. 3 — to samo urzadzenie montownicze w widoku bocz¬ nym; fig. 4 — fragment urzadzenia mon¬ towniczego z uwidocznionym uchwytem lacznika, ustawionym w zadanem poloze¬ niu; fig. 5 — czesciowy przekrój wzdluz linji V — V na fig. 2; fig. 6 — czesciowy przekrój przez jedna z plytek czolowych, umieszczona na przyrzadzie do uzgodnia- nia polozenia tulejek usztywniajacych i plytek lacznikowych; fig. 7 — fragment przyrzadu do odmierzania pionowego od- — 2 -stepu miedzy dwiema plytkami czolowemi; fig. 8 — widok boczny przyrzadu mierni¬ czego, stosowanego prizy montazu zapo- moca urzadzenia wedlug fig. 4; wreszcie fig. 9 i 10 przedstawiaja widok boczny i widok zprzodu uchwytu lacznika w wiek¬ szej podlzialce.Jak widac z ukladu szkieletu kadluba wedlug fi|g. 1, przeciwlegle zastrzaly a, aL musza byc tak umocowane na podluznicy 6, aby tworzyly linje igeodetyczne wzgle¬ dem zarysu, jaki ma posiadac kadlub sa¬ molotu. W celu ulatwienia montazu za¬ strzal a jest wykonany oddzielnie od prze¬ dluzajacego go zastrzalu a2, a zastrzal a1 wykonany jest równiez oddzielnie od za¬ strzalu a3. Zastrzaly a i a1 sa polaczone ze soba lacznikiem c i przymocowane do podluznicy przy pomocy plytek laczniko¬ wych b1, fe2, które sluza równiez do przy¬ mocowania do podluznicy nastepnego ze¬ spolu zastrzalów a4, a5, znajdujacych sie z drugiej strony podluznicy, przciwleglej do zastrzalów a, a1. Konce zastrzalów a4, a5 sa przymocowane do laczników c1. Za¬ strzaly a, er1, a4, a5 wraz z przeslem b po¬ dluznicy i plytkami lacznikowemi tworza element konstrukcyjny, który wlasnie na¬ lezy zmontowac sposobem wedlug niniej¬ szego wynalazku.Zastrzaly a2, a3, a6 i a7 wraz z prze¬ slem 68 podluzniicy, na którem sa zamo¬ cowane, oraz ich plytki lacznikowe i lacz¬ niki tworza nastepny element konstruk¬ cyjny, przyczem laczniki sa zaopatrzone! w zachodzace na siebie krawedzie z otwo¬ rem na trzpien c3, który laczy ze soba obydwa laczniki.Tulejki usztywniajace 63, umieszczone w przeslach 6 podluznie (fig. 6), posia¬ daja kolnierze &4, nachylone pod pewnym katem do osi podluznie odpowiednio do stozkowego ksztaltu zespolu konstrukcji, oraz sa zaopatrzone wewnatrz w srubowy g-^jint. Plytki lacznikowe 61 sa zgiete w ksztalcie litery U, przyczem ich czesc srodkowa tworzy plaska powierzchnie 68 dla plytki, biegnacej wpoprzek kolnierza na tulejce usztywniajacej i odpowiednio przedtem uksztaltowanej tak, ze kat tia- chylenia tej plaskiej powierzchni b* dza sie z katem nachylenia kolnierza na tulejce usztywniajacej, przyczem wspom^ niana plaska powierzchnia jest zaopatrzo¬ na w otwór &V Zmontowanie poszczególnego elementu konstrukcyjnego uskutecznila sie pray po¬ mocy urzadzenia, przedstawionego na fig. 2 — 7 i skladajacego sie z podstawy, zlo¬ zonej z dwóch poziomych prowadnic d i dif umieszczonych na dwóch pionowych wsipormikach (z których jeden d2 uwi¬ doczniony jest na rysunku), oraz z dwóch glowic e i e1, z których zarówno glowica e1, jak i druga glowica e sa przesuwnie osadzone na wspomnianych prowadni¬ cach d, d1 podstawy, a ponadto przewi¬ dziane sa znane urzadzenia do nastawiania ruchomej glowicy e wzdluz prowadnic wzgledem drugiej glowicy e1 oraz dfc od¬ dzielnego pionowego i poziomego przesu¬ wania powyzszych glowic wzgledem pod¬ stawy, jak równiez do katowego porusza¬ nia powyzszych glowic dookola osi, prze¬ chodzacej przez srodek jej powierzchni czolowej pod katem prostym dó plaszczy¬ zny podstawy.Obie gltowice e, e1 sa jednakowo wy¬ konane. Kazda glowica posiada plyte czo¬ lowa e2, zaopatrzona w gwintowana wkretke c3, wkrecajaca sie w nagwinto¬ wana wewnatrz tulejke usztywniajaca 63 (fig. 6). Gwintowana wkretka e3, przecho¬ dzaca przez otwór e4 w plytce e2, umie¬ szczona jest w bebnie e5, którego tylna powierzchnia jest zaopatrzona w 'krazek eQ. Przez obrót tego krazka gwintowana wlkretka e3 talk sie ustawia, ze przyciaga tullejke usztywniajaca &3 do plytki czolo¬ wej 62, az plaska powierzchnia b6 plytki lacznikowej wyrówna sie z powierzchnia plytki e2. — 3 —Lpaa4la i laczników (fig. 2, 9 i 10) za- \yi©r^ ppostdtatny uchwyt z powierzchnia roieasni^za , g1* zaopatrzona w linje, biegna¬ ca. p przecinajace sie w punkcie g2, który &ta- ggiwi *ro4^k ia g^y i ;4pJ»y gwintowany trzpien $3, g4.Na, kaidyip i tych trspieia sa osadzone po dwa pierscienie g5. Miedzy tetni pierscie- ii^mi i^a tiapieoaach ^3, g4 sa zakleszczo¬ na plytki c4, c5, przytayanujace lacznik c1 1% U» prayczw* topienie g3 i z4, prae- chodza pr^e?. otwór c2 w tych plytkach.Imadla g jest osadzone zapomoca czopa g6 na nosniku h (fig. 3, 9, 10}, wskutek cz$go moze byc przestawiane wokolo osi, przechodzacej przez punkt g2 i biegnacej pod katem prostym do powierzchni g1.Ipadlo g posiada wystep g1 w postaci od¬ cieka klowego, a na nosniku h jest umo¬ cowana plytka h1t odpowiadajaca ksztal¬ tem kolowemu odcinkowi g1, przyezem wystep g7 i plytka h1 sa zaopatrzone w podzialke, stanowiaca przesuwalny wska¬ znik mierniczy, sluzacy do dokladnego okr-oslania katowego nastawienia imadla g wzglediem nosnika K Nosni h jest prze- gdbowo. osadzony na koncach pary ramiom U i1* pwycgem- drogie konce tych ramiom sa pffia^ulbeiwcfc przymocowane do plyty i2-, która ize swej strony jest przegubowo osa¬ dzona na koncach pary ramion i3, rS przy- mjojcowamycih równiez przegubowo do woza¬ ka iP na podstawie d2 urzadzenia. Ramio¬ nai, ix, i3, i4 i plyta i2 sa podwójne. Ra¬ miona i, tx umozliwiaja pionowe równole¬ gle nastawienie nosnika h, podczas gdy ramiona r3, i4 sluza do poziomego równole¬ glego nastawienia tego nosnika. W ten wiec sposób ramiona te umozliwiaja dwa wyupLeanne ruchy wystepu lacznika w jed¬ ne) plaszczyznie pianowej. Ramie i jest zaopatrzione w wycinek kolowy i6 ze szcze¬ lina, biegnaca przez cala jego szerokosc, a ramie .£ posiada taki sam wycinek kolo¬ wy f ize szczelina, przyezem wycinki te wzajemnie sie pokrywaja i posiadaja przy¬ rzad ustalajacy f8, przechodzacy przez nie, dzieki czemu laczniki moga byc umocowa¬ ne razem w kazdem nastawionem poloze¬ niu.Wózek f5 moze byc przesuwany wzdluz cylindrycznych prowadnic z9, i10 (fig. 2, 3), osadzanych na wsporniku i11 na kaz¬ dym koncu podstawy urzadzenia, przy¬ ezem miedzy temi cylindryoznemi prowad¬ nicami znajduje sie nastawcza sruba i12.Na sruby nastawcze t12 sa nakrecone na¬ kretki raastawcze f13, f14, które umozliwia¬ ja dokladne nastawienie wózka t5 Wzdluz c^limdrycaaiiydi prowadnic i9, i10 i usita- lenie go w kazdem ustawionent polozeniu.Pnzy nastawianiu glowic e, e1 przed polaczeniem ich z tulejkami usztywniaja¬ cemu, przeslami i imiemi czesciami zespo¬ lu kadluba samolotu glowice te ustawia sie najpierw w polozeniu, w którem plyt¬ ki czolowe przylegaja scisle do siebie, a glowice q, e1 sa odsuniete od siebie w kie¬ runku pionowym o zadany odstep, odpo¬ wiednio do dlugosci miernika k (fig. 7), umieszczonego miedzy powierzchniami przymdarowemi jfe1 i k2 na glowicach e i eJ.Nastawna glowice przesuwa sie nastepnie wzdluz podstawy, odsuwajac ja od dro¬ giej glowicy na zadana odlegfosc okreslo¬ na miernikiem /, umieszczonym miedzy powierzchniami przymiarowemi l1 i /2 (fig. 4 i 2). Nastepnie mozma ustawic w trze¬ cim wymiarze linjowym przez ustawienie na jednej z glowic plyty czolowej e3 wzgledem poziomu w kierunku podstawy lub od podstawy, co mozna okreslic zapo¬ moca miernika m (fig. 5), umieszczonego miedzy powierzchnia przymiarowa m1 i nieruchoma powierzchnia m2 glowicy e.Plyty czolowe mozna równiez nastawiac katowo pod katem prostym do podstawy, a mianowicie wokolo osi^ przechodzacej srednicowo przez przód plyty czolowej, przyezem to katowe nastawienie kazdej plyty czolowej zostaje okreslone przez — 4 —miernik (nieuwidoczndony na rysunku), umieszczony miedzy uszkiem n1, umoco¬ waniem na glowicy, i udkiem n2, umoco- wanem na wsporniku e1, dzwigajacym plyte czolowa e2 (fig. 2 i 5)/ Po nastawieniu glowic nastawia sie na¬ stepnie wózek i5, dzwigajacy imadlo lacz¬ ników, w zadanem polozeniu, okreslonem przez miernik, umieszczony miedlzy po¬ wierzchnia przymiarowa i16 na wózku, a powieracihfiia przymiarowa i16 na nieru¬ chomym wsporniku rf2 urzadzenia.Pa praesuiaieeiu do zadanego polozenia powierzchni przyiiiiarowych na Rowkach i ich dwóch plytek czolowych oraz wózka P ionacHla g laczników gwintowane wkret¬ ki e3 osadza sie w polozeniu, znajduja- cem sie w jednej linji z plytkami czolo- wemi (fig. 2 i 4). Srodki tych gwintowa¬ nych wkretek e3 stanowia nastepmie dane pumkty, przypadajace w srodku konca przesel podluznie, przeznaczonych do znuontowania, z czego mozna okreslic polo- zenie imaidfe g laczników (fig. 4). W tym celu trójkatny przyrzad mierniczy wykona¬ ny jest w postaci trójkatnej plyty o (fig. 8), zaopatrzonej na rog&ch ^w pirziesuiwne wskazówki o*, o2, o3, które moga byc usta¬ wione w zadanych polozeniach srodków konców przesel podluznie i srodka laczni¬ ka (fig. 4). Po takiean ustaleniu wskazówek przyrzadu mierniczego o przyklada sie go do plyt czolowych ze wskazówfoaiml o1 i o2 pnzyloizanemi do srodków gwintowanych wkretek tak, ze miernik o moze sie wahac dokola osi laczacej te srodki. Nastepnie imadlo g laczników ustawia sie na ramio^ nach i, i-1, i3, f4 w jego plaszczyznie piomo- wej1 az wskazówka* o3 przetnie punkt g2 stanowiacy srodek lacznika. Ramiona i, i1, i3, f4 zostaja nastepnie ustalone w tern polozeniu, a miernik o usuwa sie z urza¬ dzenia. Wreszcie imadlo g lacznika usta¬ wia sie katowo wzgledem osi, przechodza¬ cej przez punkt g2, i ustala sie w zada¬ nem polazeniu przy pomocy sruby g8. Sko¬ ro przyrzad zostal ustawiony w zadanem polozeniu, przeslo podluznicy, tulejki usztywniajace i plytiki lacznikowe umie¬ szcza sie miedzy dwiema ply^63*1" ozx~ lowemi e2 i isasiedniemi plytkami laczni¬ kowemu i tujtejfoaimi usztywniajacemi, ustawkmemi razem w zadanem polozeniu przez wkrecenie gwintowanej wkretki eA w kazda tulejke usztywniajaca i dbcfeiie- cie odnosnej tulejki usztywniajacej i plyt¬ ki lacznikowej do plytki czolowe? az do osiagniecia styku powierzchni plytki lacz¬ nicowej zarówno z powierzchnia plytki czoltowej e2, jjak i z powierzchnia kolnie- rza b1 tulejki usztywniajacej fe3. W plyt¬ kach lacznikowych, przeslach i tulejkach przewierca sie nastepnie otwory, poczem czesci te zostaja ize soba -polaczone zapo- moca tymczasiowych trzpieni, w celu utrzy¬ mania ich we wlasciwem polozeniu, dopóki nie izostana przymocowane na stale nita¬ mi;, albo tez tulejki i plytki lacznikowe po przewierceniu mozna przymocowac na sta¬ le do podluznicy nitami, gdy sa jeszcze przytwierdzone do plyt lacznikowych. Ply¬ ty c4 i c5 lacznika umocowuje sie nastep¬ nie w imadle g. Nastepnie prety, które ma¬ ja tworzyc zastrzaly i którym nadlano od¬ powiednia wielkosc i ksztalt, zgina sie i skreca, az zostana umieszczone w zada¬ nem polozeniu miedzy plytkami laczniko- wemi i plytkami lacznika, gdzie zostaja przewiercone i przymocowane przez tym¬ czasowe narzady mocujace. Czesci te zo¬ staja nastepnie zmocowane na stale nita¬ mi lub w inny sposób po uwolnieniu ich od przyrzadów mocujacych.Imadla g laczników sa podwójne (fig. 2 i 3), przyczem posiadaja zuipelinie taka sama budbwe. Imadlo g nad podstawa utrzymuje lacznik c1 zastrzalów a4, a5 (fig. 1 i 2), które wystaja z jednej strony przesla b podluznicy, a imadlo g, które jest umieszczone przed lub pod podstawa, utrzymuje lacznik c zastrzalów a, a1, któ¬ re ciagna sie w przeciwnym kierunku. — 5 —W przypadku wykrywania zespolu kadluba cztero-zebrowego (jak na rysun¬ ku) zastrzaly, zmontowane na kazdem przesle, posiadaja postac kwadrantu, tak ze cztery wspomniane wyzej elementy kom- sDr.ukcyj.nie tworza po zmontowaniu wlasci¬ wa komore zespolu kadlluba samolotu. PL