Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przyrzad, umozliwiajacy usuniecie tych wad, przyczem przyrzad ten jest ste¬ rowany w zaleznosci od zmiany wzajemnej odleglosci ruchomych drazków lub dzwi¬ gni przekladni hamulcowej i umozliwia zmiane czynnej dlugosci jednego lub dwóch ciegiel hamulcowych wskutek wspóldzia¬ lania sruby o gwincie niesamohamownym z odpowiednia nakretka. Wynalazek polega na tern, ze nagwintowany walek, przeno¬ szacy naciag hamujacy na klocki i nie po-lacz^&y oa stale z zadnejn cieglem, jest za¬ opatrzony w tarcze, dociskana zapomoca sprezyny do powierzchni ciernej kola za¬ padkowego. Wskutek tego ^okresie luzo- wania hamulca pod wplywem okreslonego nacisku nakretki na zwoje gwintu niesamo- hamownego w kierunku sciskania ciegla walek nagwintowany moze sie obracac ra¬ zem iz kolem zapadkowem i wkrecac w na¬ kretke, skracajac w ten sposób cieglo. Na¬ tomiast podczas hamowania, przy scisnietej sprezynie po rozlaczeniu sie z kolem zapad¬ kowem, wskutek nacisku nakretki na zwo¬ je gwintu niesamoharciownego w kierunku rozciagajnia ciegla moze sie on obracac w kierunku przeciwnym, t. j. wykrecac z na¬ kretki, przedluzajac w ten sposób cieglo.Na zalaczonym rysunku przedstawiono przedmiot wynalazku tytulem przykladu.Fig, 1 przedstawia podluzny przekrój osiowy urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — widok zgóry tegoz urzadzenia w polo¬ zeniu hamulca zluzowanego, fig, 3 — wi¬ dok zgóry w polozeniu zahamowania, fig. 4 — przekrój wedlug linji a — a na fig. 1, fig. 5 — przekrój wiedluig linji b — 6 na fig. 1. Na fig, 6 przedstawiono schematycz¬ nie uklad napedu w widoku zgóry, na fig. 7 — odmiane ukladu napedu w widoku bocznym i w widoku zgóry, na fig. 8 i fig. 9 — dalsze odimiany ukladu napedu w wi¬ doku bocznym i w widoku zgóry.Przyrzad sterowany jest zapomoca tu- lei 18 (fig, 1), która obejmuje calosc cze¬ sci sterujacych i posiada dtyie przeciwle¬ gle szczeliny 20 (fig. 2) w postaci linij la¬ manych, skladajacych sie z linji prostej, równoleglej do osi tulei i linji skosnej.Wewnatrz, tuleja 18 posiada na pewnej dlugosci cierna powierzchnie cylindryczna 19. Tuleja 18, osadzona zapomoca klina lub innej znanej czesci tylko przesuwnie, a nie obrotowo, na tulei prowadniczej //, pola¬ czonej na siale z glowica 14, zaczepiona o sworzen 68 dzwigni przycyllndrowej 64 (fig. 6 — 9}, zamknieta jest z jednego kon¬ ca pokrywa 53 i (posiada na drugim koncu czopek 23, polaczony zapomoca drazka 65 (fig. 7) z wolnym koncem drugiej dzwigni przycyliiipidrowej 63. W ten sposób przesuw tulei 18 wzgledem calosci przyrzadu pod¬ czas hamowania stoi w stosunku prostym do wielkosci przesuwu wolnych konców dzwigni przycylindrowych 63 i 64.W odmianie ukladu napedu hamulca wedlug fig. 6 drazek 66 jest przegubowo polaczony z wolnym koncem dzwigni przy¬ cylimdrowej 63 i laczy sie z dluzszem ra¬ mieniem dzwigni katowej 67, obracajacej sie na sworzniu 68 dzwigni przycylindro- wej 64, przyczem ramie krótsze dzwigni 67 jiest polacziome z czopkiem 23 tulei 18 zapomoca drazka 69. W ten sposób mozna dowolnie regulowac przesuw tulei 18 w zaleznosci od stosunku dlugosci ramion dzwigni 67.W celu utrzymania jednostajnego po¬ chylenia dzwigni przycylindrowych 63 i 64 stosuje sie celowo dwa przyrzady wedlug wynalazku (fig, 8 i 9), przyczem tuleja 18 kazdego z nich jest przesuwana oddzielnie zapomoca wolnego konca przeciwleglej dzwigni przycylindrowej za posrednictwem drazków 70 i 71 (fig. 8). W wykonaniu na¬ pedu wedlug fig. 9 czopki 23 sa ze soba po¬ laczone zapomoca sztywnego< drazka 72.Drazki 66, 70, 71 i 72 (fig. 6, 8, 9), po¬ dobnie jak i drazek sztywny 65 (fig. 7), skladaja sie z dwóch czesci w celu dowol¬ nego skracania lulb wydluzania tych draz¬ ków dla ustawienia przyrzadu na pozadana wielkosc normalnego luzu miedzy klockiem a kolem wagonu.Cieglo, laczace ucho 1 z glowica 14 (fig. 1), sklada sie z nastepujacych czesci glównych. Ucho 1, zaopatrzone w wispól- srodkowe wydrazenie podluzne 2, jest po¬ laczone na stale z nakretka 3, posiadajaca stozkowa powierzchnie 4 i obejmujaca wa¬ lek 5 zwojami gwintu niesamohamownego.Walek gwintowany 5, zakonczony czopem 6, osadzony obrotowo i przestfwttrie w - 2 -pfersdenAowein lozysku 21 glowicy 14, po¬ siada tarcze 7 z powierzchnia oponowa 8 z jednej stromy i* stozkowa powierzchnie cierna 9 ze strony przeciwnej. Na walku 5 osadzony jest równiez klinik 10, suwajacy sie w odpowiednim rowku tulejki 37.Nieruchoma glowica 14, polaczoaia na stale iz tuleja prowadnicza 11, posiada kol¬ nierz 22, lozysko pierscieniowe 21 oraz po¬ wierzchnie oporowa 25. Tuleja prowadni¬ cza 11 z wewnetrznym gwintem steruja¬ cym 12 i pierscieniowym wystepem 13 po¬ siada wewnatrz powierzchnie oporowe 16 i 24 oraz dwie przeciwlegle szczeliny sko¬ sne 17 (fig. 2).Wymienione czesci tworza cieglo, prze¬ noszace calkowity naciag hamujacy. Wsku¬ tek obrotu walka 5, wywolanego przez na¬ cisk nakretki 3 na zwoje gwintu niesamo- hamowmego, osie otworów sworzniowych u- cha 1 i glowicy 14 (zblizaja lub oddalaja sie obopólnie, zmieniajac w ten sposób czynna dlugosc ciegla.Na pierscieniowem lozysku 21 glowicy 14 osadzone jest obrotowo i nieprzesuwnie kolo zapadkowe 26, posiadajace z jednej strony zeby 31 i powierzchnie oporowa 30, przylegajaca do lozyska kulkowiego 27.Z drugiej strony kolo zapadkowe 26 posia¬ da powierzchnie oporowa 28, przylegajaca do powierzchni 24 tulei prowadniczej 11, powierzchnia zas stozkowa 29 kola zapad¬ kowego styka sie z powierzchnia stozkowa 9 tarczy 7 walka 5. Obrót kola zapadko¬ wego 26 mozliwy jest tylko w jednym kie¬ runku, poniewaz zapadka 32, osadzona na czopku 33, umieszczonym w kolnierzu 22 glowicy 14, dociskana jest zapomoca spre¬ zynki 34 do zebów 31 kola zapadkowego 26 (fig. 4).Wymienione wyzej czesci urzadzienia wedlug wynalazku, a mianowicie 26, 27, 32 umozliwiaja w pewnych warunkach obrót walka 5 tylko w jednym kierunku, mianowicie podczas dociskania ciernej po¬ wierzchni stozkowej 9 tarczy 7 do ciernej powierzchni? stozkowej 29 kola zapaffltowfe- go 26.Sprezyna 35, opierajaca sie na pierscie¬ niowym wystepie 13 tulei prowadniczej fi, naciska na tarcze 7 walka 5 za posrednic¬ twem lozyska kulkowego 36 z sila wieksza od sily naciagu ciegla przed zetkniecieni sie klocków hamulcowych z kolami.Pierscien 15, polaczony na stale z tu¬ leja prowadnicza 11, posiada dwa przeciw¬ legle wystepy 40 (fig. 1 i 5) do osiowego prowadzenia tulejki blokujacej 41 i we¬ wnetrzny wystep pierscieniowy (odsadke) 42. Tulejka 37, osadzona przesuwnie na klinie 10 walka 5, posiada cierna po¬ wierzchnie stozkowa 38 i kolnierz 39, któ¬ ry znajduje sie pomiedzy talerzykiem 43, osadzonym w pierscieniu 15, a odsadka 42.W ten sposób tulejka 37 obraca sie razem z walkiem 5, jednak bez przesuwu osiowe¬ go -wzgledem tulei prowadniczej 11. Tulej¬ ka blokujaca 41, zaopatrzona w kolnierz 44, posiada powierzchnie stozkowa 45, wspóldzialajaca iz powierzchnia stozkowa 38 tulejki 37 oraz dwa przeciwlegle wyzlobie¬ nia podluzne 46 (fig. 1 i 5), sluzace do pro¬ wadzenia osiowego i obejmujace wystepy 40 pierscienia 15, jako tez powierzchnie oporowa 47. Na drugim koncu tulei 41 jest przytwierdzona odsadka 48 w postaci kol¬ nierza.Nakretka wewnetrzna 49 posiada dwa przeciwlegle czopki 50, przechodzace luzno przez szczeliny 17 tulei prowadniozej 11, które to czopki sa prowadzone zapótnóca wyciec 20 tulei 18. Nakretka 49 jest rów¬ niez zaopatrzona wewnatrz w zgrubienie 51, które z jednej strony opiera sie o od¬ sadke 48, a z drugiej dociskane jest spre¬ zyna 52, opierajaca sie drugim koncem na powierzchni 47 kolnierza 44 tulejki 41.Wymienione wryzej czesci urzadzenia wedlug wynalazku, a mianowicie: 15, 37, 41 i 49 hamuja w okreslonym momencie obrót walka 5 podczas wydluzania sie ciegla.Pierscien 54, osadzony obrotowo na - 3 —gwincie nakretki 3, posiada powierzchnie oporowa 56 i wystepy 55 dla umozliwienia recznego obracania tegoz pierscienia w ce- Ip otrzymania dowolnego luzu 57 miedzy powierzchnia oporowa 56 tegoz pierscienia a powierzchnia oporowa 58 tulei sprezystej 59. Tuleja 59 posiada bowiespa sprezynuja¬ ce ramiona 60 (fig. 2), zaopatrzone na wol¬ nych koncach w powierzchnie stozkowe 6/, wspóldziaiajace iz powierzchtiiami stozko- wemi 4 nakretki 3, i w cierne powierzchnie cylindryczne 62, na których ramiona 60 sa dociskane z okreslona sila do ciernej po¬ wierzchni cylindrycznej 19 tulei f8.Przesuw tulejki sprezystej 59 na po¬ wierzchni ciernej 19 tulei 78 moze nastapic, gdy powierzchnia oporowa 58 oprze sie o powierzchnie 56 pierscienia 54 lub gdy po¬ wierzchnie stozkowe 61 ramion 60 opra sie o powierzchnie stozkowa 4 nakretki 3, przyczem opór przesuwu w drugim wy¬ padku jest zalezny od kata pochylenia stozków 4 i 61 i moze kilkakrotnie prze¬ wyzszac opór przesuwu w wypadku pierw¬ szym.Czesci 59, 54 i 18 wywolywuja w okre¬ slonym momencie nacisk nakretki 3 na zwoje niesaniohamownego gwintu walka 5 w kierunku sciskania ciegla, powodujacy obrót (wkrecanie sie) walka 5.Przedstawiony na rysunku element cier¬ ny jest tylko jedna z wielu mozliwych po¬ staci wykonania tej czesci. Zasadniczo waz¬ ne jest to, ze opór przesuwu elementu ciernego w jednym kierunku jest w okre¬ slonym stosunku mniejszy od oporu prze- suwtu w kierunku przeciwnym. Dla umozli¬ wienia dzialania urzadzenia mozna równie dobrze poslugiwac sie elementem ciernym o niezmiennym oporze przesuwu, lecz wów¬ czas zatraca sie nieco wiecej sily hamuja¬ cej na jego przesuwanie. Przyrzad wedlug Wynalazku dziala w nastepujacy sposób.W okresie hamowania tuleja 18, pola¬ czona drazkiem 65 z wolnym kcncem dru¬ giej dzwigni przycyiindrowej 63, przesu¬ wa sie na lewo razem z tuleja sprezysta 59. Jednoczesnie tuleja 18 naciska skosna czescia szczeliny 20 na czopek 50, co po¬ woduje obrót nakretki 49 po linji srubo¬ wej,, przesuniecie osiowo prowadzonej tulej¬ ki blokujacej 41 i docisniecie w okreslo¬ nym momencie jej powierzchni stozkowej 45 do ciernej powierzchni stozkowej 38 tulejki 37 z sila, równa oporowi ugietej nie* co w koncowym momencie tego ruchu spre¬ zyny 52.Satmomastawcze dzialanie przyrzadu za¬ lezne jest od wielkosci luzu pomiedzy kloc¬ kiem a kotem, który w poszczególnych wy¬ padkach moze odpowiadac normalnej wielkosci, przekraczac ja lub byc mniejszy od normalnej wielkosci tego luzu. Ponizej omawiane jest dzialanie przyrzadu w wy¬ mienionych trzech przypadkach.Gdy luz miedzy klockiem a kolem jest normalny, docisniecie powierzchni stozko¬ wej 45 tulejki blokujacej 41 do powierzch¬ ni stozkowej 38 tulejki 37 nastapi przed zetknieciem sie klocków hamulcowych z ko¬ lami. Przy tym luzie bowiem skok tulei 18 jest dostateczny do wywolania, zapomoca nacisku skosnej czesci szczeliny 20 na czo¬ pek 50, takiej wielkosci obrotu srubowego nakretki 49, jaka potrzebna jest do zablo¬ kowania1 tulejki 37. Wywolany w tym okre¬ sie moment obrotowy na zwojach niesamo- hajmowmego gwintu nakretki 3, wskutek wstepnego naciagu ciegiel, potrzebnego do pokonania bezwladnosci przekladni hamul¬ cowej, nie moze spowodowac obrotu walka 5, poniewaz cierna powierzchnia stozkowa 9 tarczy 7 docisnieta jest sila sprezyny 35 do ciernej powierzchni stozkowej 29 kola zapadkowego 26, którego obrót w tym kie¬ runku jest uniemozliwiony przez zapad¬ ke 32.Z chwila zetkniecia sie klocków z kola¬ mi zwiekszenie naciagu ciegla powoduje u- giecie sprezyny 35, przesuniecie walka 5 z klinilldem 10 w rowku unieruchomionej w tym czasie tulejki 37 i zetkniecie sie po- _ 4 —wierzchni oporowej 8 tarczy 7 z po¬ wierzchnia oporowa 16 tulei prowadlni- czej 11.Tulejasprezysta 59 przy przesunieciu w lewo tulei 18 nie przesuwa sie w stosunku do tej tulei:, poniewaz skok jej nie przekracza przy normalnym luzie miedzy klockiem a kolem wielkosci luzu 57 -miedzy powierzch¬ nia oporowa 58 tulejki sprezystej 59 a po¬ wierzchnia oporowa 56 pierscienia 54.Przy odlhamowianiu zmniejsza sie na¬ ciag ciegla, wskutek czego sprezyna 35 przesuwa zpowrotem watek 5 az do opar¬ cia sie ciernej powierzchni stozkowej 9 tar¬ czy 7 o cierna powierzchnie stozkowa 29 kola zapadkowego 26. Tuleja zas 18 razem z tuleja sprezysta 59 przesuwa sie w pra¬ wo i naciska na czopek 50 skosna czescia szczeliny 20. Wskutek tego tuleja 18 obra¬ ca po linji srubowej w kierunku przeciw¬ nym nakretke 49, która, opierajac sie na pierscieniowym wystepie 48, odciaga tu¬ lejke blokujaca 41 do pierwotnego' poloze¬ nia. Tulejka sprezysta 59 zajmuje swoje poprzednie polozenie, przy którem po- wierzidhnia stozkowa 61 ramion 60 tej tu¬ lejki styka sie z powierzchnia stozkowa 4 nakretki 3. Wskutek braku wszelkiego na¬ cisku nakretka 3 pozostaje nieporuszona i walek gwintowany 5 nie wykonywa zadne¬ go ruchu regulacyjnego.Gdy luz miedzy klockiem hamulcowym a kolem jest wiekszy niz luz normalny z po¬ wodu zuzycia sie klocków lub wypadniecia klocka, zablokowanie tulejki 37 i uniemozli¬ wienie wykrecania sie walka 5 z nakretki 3 podczas ugiecia sprezyny 35 ma miejsce w tym przypadku równiez przed zetknie¬ ciem sie klocków z kolami, lecz zwiekszo¬ ny skok tulei 18 wywoluje oparcie sie po¬ wierzchni oporowej 58 tulejki sprezystej 59 o powierzchnie oporowa 56 pierscienia 54. Wskutek tego odbywa sie wzgledny przesuw tulei 18, poruszajacej sie w dal¬ szym ciagu w lewo, w stosunku do unieru¬ chomionej wi ten sposób tulejki sprezystej 59. Zwiekszony skok tulei 18 nie wywoluje zwiekszenia obrotu nakretki 49, poniewaz czopek 50, przesuniety skosna czescia szcze¬ liny 20 w polozenie zablokowania walka 5 (fig. 3), jest nieruchomy, znajdujac sie w czesci szczeliny 20, równoleglej do osi przy¬ rzadu.Podczas odhamowania, jak i w przy¬ padku pierwszym, t. j. przy normalnym luzie, sprezyna 35 przesuwa walek 5 az do zetkniecia stozkowej powierzchni 9 z powierzhnia stozkowa 29 kola zapadko¬ wego 26, a tuleja 18 naciska skosna cze¬ scia szczeliny 20 na czopek 50, obraca na¬ kretke 49 i luzuje tulejke 37, odciagajac równoczesnie tulejke 41. Natomiast tule¬ ja sprezysta 59 po przesunieciu sie razem z tuleja 18 o dlugosc luzu 57 opiera sie stoz¬ kowa powierzchnia 61 swych ramion 60 o stozkowa powierzchnie 4 nakretki 3, wskutek czego zwieksza sie nacisk ciernej powierzchni cylindrycznej 62 na cierna powierzchnie cylindryczna 19 i wzrasta opór przesuwu tulei sprezystej 59 wzgle¬ dem tulei 18. Tuleja 18 porusza sie jed¬ nak dalej w prawo i zabiera z sila zwiek¬ szonego oporu tarcia tulejke sprezysta 59 razem z nakretka 3, która naciska na zwo¬ je niesamohaimiownego gwintu walka 5 i wywoluje jego obrót (wkrecanie sie) razem z tulejka 37 i kolem zapadkowem 26.Wielkosc skrócenia ciegla izapomoca obrotu walka 5 pokrywa calkowicie nad¬ miar luizu miedzy klockiem a kolem, po¬ niewaz wzigledne przesuniecie tulejki sprezystej 59 wobec tulei 18 odpowiada w okresie hamowania scisle nadwyzce te¬ go luzu.W przypadku, gdy luz imiedzy klockiem a kolem jest mniejszy od normalnego, zwiekszony naciag ciegla pokonywa pod¬ czas hamowania, po zetknieciu sie kloc¬ ków z kolami, sile sprezyny 35 i rozlacza cierne powierzchnie stozkowe tarczy 7 walka 5 i kola zapadkowego 26 przed za¬ blokowaniem tulejki 37, uskuteoznianem — 5 —pr«* docisniecie clerne| powierzchni stoz¬ kowej 45 'kolnierza 44 tulejki 41 do cier¬ nej powierzchni stozkowej 38 tulejki 37.Wskutek tego nacisk nakretki 3 na zwoje »ie*amohamownego gwintu walka 5 wy¬ woluje jego obrót, i j. wykrecacie sie z nakretki 3 az do czasu, gdy powiekszenie luzu, az do osiaigfriecia jego normalnej l^fetlk-d^ci, spowoduje przesuniecie tulei 18 do polozenia, w którem ma miejsce zablokowane tulejki ciernej 37. Tulejka sprezysta 59,r jak i w przypadku plerw- sizym, nie przesuwa sie w stosunku do tu¬ lei 18 i nie #ywohije podczas ódhamowa- nla skracania dlugosci ciegla zapomoca obracania walka 5.Opisaifiy pttóyrzad mozna równiez tak nastawiac, aby i&rzymywac dowolna wiel¬ kosc ltteJ pomiedzy klockiem a kolem. W tym celu nalezy dla wyznaczenia granicy skracania zwiekszyc lub znufiiejszyc luz 57 ziaponfuoca odrecznego obracania pier¬ scienia 54 i odjpowiedniego wydluzenia ltilb skrócertóa drazka 65 wzglednie draz¬ ków 66, 70, 71 i 72. Dzieki temu wskutek przesuniecia tultó 18 w stosunku do tu¬ lei proWadrffcz^j 11 uzyskuje sie przy- spieszimie lub opóznienie chwili zabloko¬ wania tulejki 37, stanowiacej o wielkosci gr&rfiicy Wydluzania.Przyrzad zabezpieczony jest równiez przeciw mozliwosci wykrecenia sie walka 5 z nakretki: 3 w przypadku urwania sie lub opadniecia wierti przy lianttfwaniu, podczas wykreca¬ nia sie walka 5, usuwajaca sie w lewo na¬ kretka 3 naciska na powierzchnie stozko¬ wa 61 ramiom 60 tulei sprezystej 59 i za¬ biera ja razem z tuleja 18, która podob¬ nie, jak podtózas hamowania normalnego, W*ywoluje przesuw tulejki 41 i zaiblokowa- nie tulejki 37 razem z walkiem 5. PL