Jak wiadomo, bron palma, przeznaczona do ostrzeliwania szybko poruszajacych sie celów, jest zaopatrzona w przyrzad celow¬ niczy, który do natychmiastowego okresla¬ nia poprawki na ruch celu posiada kolo ce¬ lownicze, którego promien winien odpo¬ wiadac kazdorazowej szybkosci celu, przy- czem plaszczyzna tego kola winna posiadac takie samo machylenie wzgledem poziomu, jak os lufy, a odleglosc jego srodka od muszki celowniczej wimna byc nastawiona glównie wedlug sredniej szybkosci pocisku, zaleznej od odleglosci do celu. Oczywiscie, ze kat, zawarty miedzy limja celowania, przechodzaca przez muszke celownicza i srodek kola celowniczego a osia lufy bro¬ ni palnej, kazdorazowo okresla kat celow¬ nika, zalezny od kata polozenia i odleglo¬ sci do celu.Stosowane w znanych przyrzadach ce¬ lowniczych tego rodzaju kdlia cdowmicze posiadaja niezmienne promienie i odpo¬ wiednio do kazdorazowej szybkosci celu musza byc albo wymienne, albo posiadac wspólsrodkowe kola. Kola te sluza dó okreslania poprawki na ruch celu, przyczem cel, wziety ma muszke celownicza, powinien przeciac obwód odpowiedniego kola, przed-stawiajacego sie w ogólnosci w postaci eli¬ psy przy kierunku lotu do srodka tego ko¬ la.Mniej wiecej zadowalajaca dokladnosc celowania wymaga przytem stosowania dosc duzej ilosci wymiennych lub wspól- srodkowo umieszczonych kól celowniczych, przryczem w pierwszym przypadku wyszu¬ kiwanie i zakladanie kól kazdorazowo po¬ trzebnej wielkosci powoduje strate czasu, podczas gdy w przypadku kól celowni¬ czych, umieszczonych wispólsrodkowo, jest utrudnione lub calkiem uniemozliwione roz¬ poznanie i utrzymanie wzroku na kole ce- lowtniczem, odpowiadajacenl kazdorazowej szybkosci celu.Te wady zostaja w przyrzadzie celow¬ niczym wedlug wynalazku usuniete wsku¬ tek tego, iz zastosowano kolo celownicze o zmiennej wielkosci promienia, np. kolo, utworzone przez diafragfrne stosowana przy fotografowaniu, pnzyczem obsada pierscie¬ niowa diafragmy daje sie obracac okolo po¬ ziomej osi na wsporniku przyrzadu celow¬ niczego', a pierscien nastawczy diafragmy daje sie nastawiac wedlug podzialki szyb¬ kosci celu tak, iz promien kola diafragmy odpowiada w pewnej okreslonej skali, na¬ stawionej na tej podzialce szybkosci ruchu celu, prz:yczem ta diafragma polaczona jest w taki sposób z muszka celownicza, umie¬ szczona na wsporniku, iz jej odleglosc od srodka diafragmy w skali szybkosci celu odpowiada szybkosci ruchu celu. Ze wzgle¬ du na to, ze diafragma, sluzaca za kolo ce- lowanicze, zakrywalaby cel, znajdujacy sie poza obrebem obwodu jej kola, wskutek czego byloby niemozliwe skierowanie bro¬ ni pallnej tak, aby ruch celu skierowany byl do srodka diiafrajgmy, zanim jeszcze cel przetnie kolo diafragmy, przedstawiajace sie w) ogólnosci jako elipsa, to potrzeba, aby w przypadku, gdy diafragma lezy mie¬ dzy muszka celownicza i celem, promienie swiatla, idace od celu do celujacego czlo¬ wieka, zostaly przesuniete równolegle do osi optycznej przyrzadu celowniczego za¬ pomoca wstawienia pomiedzy okoi i dia- fragme dwóch równoleglych, odbijajacych swiatlo plyt, nachylonych do linji celowa¬ nia pod! katem okolo 45°.Jezeli diafragma jest polozona pomie¬ dzy muszka celownicza i okiem patrzacego, wtedy tego rodzaju uklad zwierciadel jest zbyteczny, poniewaz w tym przypadku bron palna musi byc tak skierowana, aby cel przecinal przedstawiajace sie w postaci elipsy kolo celownicze od wewnatrz.Przyrzad celowniczy wedlug wynalaz¬ ku przedstawiono dla przykladu na rysun¬ ku. Fig. 1 przedstawia schematycznie przy¬ rzad celowniczy w widoku zboku, a fig. 2— W widoku zgóry.Na czopie 2 pierscieniowej obsady 3 diafragmy B, dajacym sie obracac w lo¬ zysku la wspornika 1 lunety, jest osa¬ dzona korba 4, do której konca zapomoca czopa 4a jest przytwierdzony pret 5. Drugi koniec preta 5 jest polaczony zapomoca czo¬ pa 6a z obracajacem sie ramieniem 6, osa- dzonem w lozysku 7 i równóleglem do korby 4. Zapomoca tego równoleglloboczne- go polaczenia diafragma jest utrzymywana w poziomem polozeniu przy dowolnym ka¬ cie podniesienia lufy. Na wisporniku 1 stoz¬ kowa rura 8, zawierajaca ukosne zwier¬ ciadla oraz muszke celownicza K, jest tak prowadzona, iz linja celowania, laczaca srodek M kola diafragmy :z muszka celow¬ nicza K, tworzy z kierunkiem równoleglym do osi lufy kazdorazowo kat celownika za¬ lezny od odleglosci do celu i jego kata po¬ lozenia. W rurze 8 sa umieszczone równo¬ legle jedna do drugiej dwie plytki 9a i 96, odbijajace swiatlo, nachylone do linji ce¬ lowania pod katem 45°. Plytka 9b jest zu¬ pelnie nieprzezroczysta, podczas gdy plyt¬ ka 9a i odbija i przepuszcza swiatlo. Na plytce 9a jest umieszczona muszka celow¬ nicza K, która np. moze miec postac krzy¬ zujacych sie kresek. Podobnie jest uwi¬ doczniony srodek kola diafragmy zapomo- — 2 —ca umieszczenia w pierscieniowej obsadzie 3 szklanej szybki 36, dotykajacej od spodu blaszki diafragcmy i zaopatrzonej w punkt M, utworzony przez krzyzujace sie kreski.Umieszczenie bocznego zwierciadla w postaci plytki 9b jest potrzebne, zeby obserwowanie celu bylo mozliwe takze wte¬ dy, gdy jest on zakryty przez blaszki dia- fragniy, W tym przypadku promienie swiatla* idace od celu i padajace na plyt¬ ke zwierciadlana 96, po dwukrotnem od¬ biciu od plytek 96 i 9a dochodza do oka, przyczem odbicie od plytki 9a ze wzgledu na przepuszczanie przez nia swiatla jest tylko w polowie tak intensywne, jak od plytki 96, calkowicie odbijajacej swiatlo, a zatem wtedy cel jest slabiej widoczny, anizeli widziany wprost przez otwór dia¬ fragmy. Aby przy zakrzywionym torze pro- wadmiczym rury 8 utrzymywac niezmien¬ nie nachylenie 45-stopniowe obu plytek zwierciadlanych 9a i 9b do linji celowania, stozkowa rura 8 musi sie obracac w suwa¬ ku 10 okolo osi prostopadlej do linji celo¬ wania i przy przesuwaniu musi byc prze¬ krecana przymusowo pretem 11, dajacym sie obracac okolo czopa 2 i równoleglym do linji celowania KM, który to pret 11 daje sie przesuwac w poprzecznym otwo¬ rze wspornika rury 8. Przy ustawianiu przyrzadu celowniczego z poczatku mierzy sie lub szacuje na oko szybkosc celu, a na - stepnie, zapomoca wskaznika na pierscieniu nastawczym 3a diafragmy, pokrecaniem tego pierscienia nastawia sie wskaznik we¬ dlug podzialki dla szybkosci celu, nanie¬ sionej na pierscieniowej obsadzie 3. Na¬ stepnie rure 8 zapomoca urzadzenia, nie- uwidocznionego na rysunku, przesuwa sie wzdluz krzywej prowadnicy, umieszczonej na wsporniku 1 urzadzenia celowniczego tak, iz odleglosc pomiedzy muszka celow¬ nicza K i srodkiem M kola diafragmy jest stale proporcjonalna do odleglosci celu.Wtedy w kazdym przypadku poprawka na ruch celu jest dokonana, gdy tylkoi bron palna bedzie skierowana tak, zeby pozor¬ na droga lotu celu skierowana byla do¬ kladnie na srodek kola diafragmy, a wy¬ strzal nastepuje wtedy, gdy ceJ, porusza¬ jac sie w tym kierunku* przecina dbwód kola diafragmy.Oczywiscie, ie polaczenie wspornika lunety iz lufa i podstawa broni palnej mu¬ si byc tak wykonane, a.ksztalt toru pro- wadniczego rury ze zwierciadlami tak okreslony, zeby linja celowania KM two rzyla z osia lufy kat celownika, odpowiada¬ jacy danej odleglosci i danemu katowi po¬ lozenia celu.Jezeli szczególna wage przywiazuje sie do lunety celowniczej, to utrzymanie per¬ spektywiczne wlasciwego rzutowania kola diafragmy na pole widzenia lunety nie przedstawia zadnych trudnosci, gdy musz¬ ka celownicza K izostanie zastapiona za¬ opatrzona w otwór zaslona, a w plaszczy¬ znie obrazu lunety zostanie zapomoca so¬ czewki wispólogmiskowej wytworzony obraz srodka M kola diafragmy, jiak to jest opi¬ sane w patencie Nr 21208. PL