PL21208B1 - Sposób srodkowego rzutowania przestrzennego obrazu znaku mierniczego, np. podzialki, na plaszczyzne pola widzenia lunety oraz przyrzad do stosowania tego sposobu. - Google Patents

Description

W znanych lunetowych przyrzadach mierniczych znaki, umozliwiajace dokony¬ wanie pomiarów, np. w postaci linijki \Z podzialka, umieszcza sie albo na plaskich plytkach szklanych, osadzonych w pla¬ szczyznie ogniska dbjektywu wzglednie o- kularu lub tez w innem miejscu przyrzadu optycznego. Rzeczywiste obrazy znaków wspomnianych sa odtwarzane w pla¬ szczyznie ogniskowej zapomoca soczewek wzglednie zwierciadel, przepuszczajacych swiatlo.Przestrzenne obrazy znaków mierni¬ czych, a wiec takich, które sa ustawione w kierunku prostopadlym do optycznej pla¬ szczyzny obrazu, np. szescianów, czworo¬ scianów lub innych wieloscianów, przy po¬ mocy dotychczasowych srodków optycznych nie moga byc odtwarzane w polu obrazu lu¬ nety dostatecznie ostro i bez wystepowania paralaksy w stosunku do obrazu przedmio¬ tu obserwowaneigo, Przy odtwarzaniu obra¬ zu optycznego zapomoca znanych ukladów soczewkowych róznym odleglosciom po¬ szczególnych punktów znaków mierniczych odpowiadaja równiez rozmaite odleglosci obrazów tych punktów, które wszystkie ra¬ zem w zadnym przypadku nie moga lezec w plaszczyznie ogniska okularu.Aby takie przestrziemine obrazy znakówmierniczych przy perspektywicznie prawi- dlowem rzutowaniu srodkowem mozna by¬ lo odtwarzac w polu widzenia lunety tak dokladnie, zelby te obrazy w kazdej swej czesci byly dostatecznie ostre i nie wykazy¬ waly paralaksy w stosunku do obrazu przedmiotu obserwowanego, w ognisku objektywu rzutujacego umieszcza sie zgod¬ nie z wynalazkiem zaslone nieprzezroczy¬ sta z otworem, stanowiacym srodek rzuto¬ wania, przyczem odleglosc ogniska od srod¬ ka przestrzennego znaku mierniczego win¬ na odpowiadac kazdorazowej odleglosci od przedmiotu obserwowanego w dowolnie wy¬ branej skali zmniejszenia wielkosci znaku mierniczego w stosunku do wielkosci przed¬ miotu obserwowanego.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania optycznego przyrzadu rzuto¬ wego, wykonanego zgodnie z wynalazkiem.Jako .przestrzenny znak mierniczy na rysunku przedstawiono linje, nachylona do kierunku rzutowania, wzglednie przekatna przestrzenna dowolnego wieloscianu, niena- rysowanego na rysunku, oznaczona strzalka /. Srodkowy punkt o tej strzalki /, trakto¬ wanej jako jednostka miernicza, znaj duje sie w odleglosci oO od srodka O objektywu rzutowego 2, którego ognisko lezy w punk¬ cie F. Objdktyw 2 wytwarza rzeczywisty obraz strzalki 1 w miejscu V. Obraz ten o- trzymuje sie, jak wiadomo, z punktów, u- twoizonych przez przeciecie wszystkich promieni, wychodzacych rozbieznie z po¬ szczególnych punktów strzalki 1, padaja¬ cych na objektyw rzutowy 2 i wychodza¬ cych z niego zbieznie. Rzeczywisty obraz V strzalki 1 jest takze przestrzenny, L j. u- kosny do osi optycznej, i zapotmoca okula¬ ru lunety nie móglby byc w zadnym przy¬ padku widziany na calej swej dlugosci równoczesnie jednakowo ostro. Gdyby poza tern wi plaszczyznie ogniska okularu umie¬ scic rzeczywisty obraz Z" przedmiotu, ob¬ serwowanego z odleglosci, to paralaksa obrazu strzalki1 w stosunku do obrazu przed¬ miotu obserwowanego nie wystepowalaby jedynie w punkcie przeciecia obrazu strzal¬ ki z plaszczyzna 7 obrazu przedmiotu, na¬ tomiast poza tym punktem paralaksa wzra¬ stalaby ku obu koncom strzalki.Jezeli pomiedzy objektywem 2 i strzal¬ ka 1 umiesci sie zaslone 3 z otworem w punkcie F, to do utworzenia obrazu sluzyc beda tylko te promienie, wychodzace z po¬ szczególnych punktów strzalki 1, które przez ten otwór przejda. Liczba ich jest nieznaczna, w porównaniu z liczba odno¬ snych promieni bez uzycia zaslony z otwo¬ rem. Wskutek powyzszego rzeczywisty obraz istrzalki 1 bedzie slabiej naswietlony.Poniewaz jednak kat stozków promieni, tworzacych obrazy punktów, jest bardzo maly, przed obrazem geometrycznym V strzalki i za nim na stosunkowo znacznych odleglosciach otrzymuje sie rzerzywisty, prostopadly do osi optycznej obraz strzalki dostatecznie ostry i o wielkosci stalej.Rzutowanie srodkowe znaku mierniczego (w danym przypadku pochylej strzalki 1) perspektywicznie i wymiarowo prawidlo¬ we, osiaga sie przez ustawienie srodka o znaku mierniczego od srodka rzutowania F w odleglosci, której stosunek do znanej odleglosci przedmiotu obserwowanego jest równy stosunkowi pomiedzy wielkoscia zna¬ ku mierniczego (strzalki) i wielkoscia przed¬ miotu obserwowanego, przyczem obraz przedmiotu zostaje odtworzony w polu wi¬ dzenia lunety równoczesnie z obrazem znaku mierniczego w przyblizeniu bez wystepo¬ wania paralaksy, czyli bez wzajemnego przysuniecia prostopadlego do osi lunety.W tym celu linje celownicza z — z* lu¬ nety ustawia sie równolegle do optycznego kierunku rzutowania oO. Promienie równo¬ legle, wychodzace w tym kierunku z odda¬ lonego przedmiotu obserwowanego, z po¬ czatku zapomoca objektywu 4 lunety sa kierowane zbieznie, a nastepnie zapomoca znajdujacego sie za nim pryzmatu 5, któ¬ ry, w celu otrzymania nieodwróconych __ 2 -dbrazów przedmiotu, jest wykonany jako pieclokatny pryzmat daszkowy, zostaja od¬ chylone o 90°. Nastepnie, zapomoca po¬ dwójnegg pryzmatu 6, w postaci szescianu z plaszczyzna przekatna posrebrzona i przepuszczajaca swiatlo, promienie zosta¬ ja jeszcze raz odchylone o 90°. Pryzmat 6 kieruje promienie tak, iz w polu widzenia 7 lunety wytwarza sie rzeczywisty obraz Z" przedmiotu obserwowanego, widoczny jedno¬ czesnie z obrazem V strzalki przez okular, skladajacy sie z soczewek 8 i 9. Do oswie¬ tlania strzalki / sluzy zródlo swiatla U, umieszczone za szybka matowa 10.W celu nastawiania otworu F zaslony 3 w odpowiedniej odleglosci od punktu srodkowego o znaku mierniczego /, zaslo¬ ne 3, polaczona z oprawa objektywu rzu¬ tujacego 2, przesuwa sie zapomoca umo¬ cowanego na niej czopa, zaopatrzonego w galke 12, wzdluz podluznej szczeliny opra¬ wy lunety, zaopatrzonej w podizialke t.Znak mierniczy osadza sie na osi poziomej najkorzystniej obrotowo.Oczywiscie, moze okazac sie rzecza ce¬ lowa rzutowanie na obraz przedmiotu obserwowanego nie calej podzialki, umie¬ szczonej wzdluz strzalki 1, lecz jedynie jednej jej dzialki lub tez tylko jednego punktu, znajdujacego sie w pewnej odle¬ glosci od punktu srodkowego o.Na fig. 2 przedstawiono taki punkt mierniczy w postaci kulki 13, osadzonej na igle 13a i wprowadzanej od dolu do opra¬ wy przyrzadu pomiedzy zasltona 3 i ma¬ towa szybka 10. Kulka 13 moze byc usta¬ wiana w przestrzeni scisle wedlug wymia¬ rów; w tym celu mozna ja przesuwac w trzech kierunkach, do siebie prostopadlych.Przestawiania pionowego dokonywa sie przez pokrecanie dolnego konca igly 13af przechodzacego w tarcze 13b, zaopatrzona w czop nagwintowany 13c, wkrecony w slupek suwaka 14. Suwak 14 jest zaopa¬ trzony w pionowy otwór gwintowany, przyczem pionowe przestawianie kulki: 13 moze byc kontrolowane zapomoca podzial¬ ki 14a, umieszczonej na slupku suwaka /4 Suwak 14 jest równiezzaopatrzony w por zkany otwór gwintowany, w którym sie znajduje wrzeciono gwintowane 15 do przesuwania suwaka 14 w kierunku po¬ przecznym do osi lunety wzdluz podzialki 16a, umieszczonej na suwaku podluznym 16. Suwak 16 posiada równiez otwór gwin¬ towany z osadzonem w nim wrzecionem gwintowanem 17, zapomoca którego Jest przesuwany w kierunku rzutowania wzdluz prowadnicy 18, polaczonej na stale z pod¬ stawa przyrzadu, przyczem polozenie su¬ waka 16 moze byc równiez nastawiane za¬ pomoca podzialki 18a. Dzieki nastawieniu przestrzennemu kulki wzgledem punktu srodkowego o uzyskuje sie znak mierniczy, ustawiony odpowiednio w stosunku do sirodka F rzutowania, i otrzymuje sie rzu¬ towanie srodkowe znaku mierniczego, pra¬ widlowe perspektywicznie, dostatecznie ostre i w przyblizeniu niewykazujace pa- ralaksy w stosunku do obrazu przedmio¬ tu obserwowanego. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe.

1. Sposób srodkowego rzutowania przestrznnego obrazu znaku mierniczego, np. podizialki, na plaszczyzne pola widze¬ nia lunety, bez wystepowania paralaksy, znamienny tern, ze w ognisku objektywu rzutujacego (2) umieszcza sie zaslone (3) z otworem (F), stanowiacym srodek rzuto¬ wania, przyczem