Najdluzszy czas trwania patentu do 2 stycznia 1949 r.Przedmiotem patentu Nr 19612 jest spo¬ sób traktowania stopów ferromagnetycz¬ nych, w których rozpuszczalnosc fazy, ist¬ niejacej w temperaturze pokojowej, zmniej¬ sza sie przy zmniejszaniu sie temperatury, majacy na celu osiagniecie dobrych magne¬ tycznych wlasciwosci, przyczem sposób wy¬ róznia sie tern, ze stopy sa nagle chlodzone od wyzszych temperatur, przy których na¬ stapilo wzmozone tworzenie sie krysztalów mieszanych, a nastepnie nagrzewane w tem¬ peraturze nizszej od temperatury naglego chlodzenia.Dotychczas wyrabiano magnesy wylacz¬ nie z czystej stali lub ze stali weglowej, za¬ wierajacej domieszki, która w celu osiagnie¬ cia dobrych wlasciwosci magnetycznych by¬ la utwardzana.Do wyrobu magnesów trwalych moga byc wedlug patentu Nr 19612 stosowane ze szczególnym nieoczekiwanym skutkiem sto¬ py zdolne do utwardzania z wydziela¬ niem, które zawieraja 7 — 30% wolframu, 0.5 — 20% kobaltu; pozostala czesc stopu stanowi zelazo oraz dodatki, jak chrom, wa¬ nad, glin, krzem, tytan, mangan, nikiel, miedz i beryl, lub zelazo bez tych dodatków; stopy te sa praktycznie wolne od wegla lufozawieraja wegiel w ilosci tylko ponizej 0,25%. Wolfram w tych stopach moze byc zupelnie lub czesciowt) zastapiony molibde¬ nem. Istota wynalazku nie zmienia sie w przypadku, gdy do stopu dodaje sie male ilosci metali rzadkich, takich jak cyrkon, tantal, uran i podobne. Dodatek nalezy tak okreslic, aby stopy skladaly sie w tempera¬ turze naglego ochladzania z jednolitych a- krysztalów mieszanych, czyli posiadaly stan taki, jaki posiada zelazo, zawierajace okolo 4% Si, w którem przy ochladzaniu nie na¬ stepuje przemiana w stan y.Stopy te posiadaja dobre wlasciwosci magnetyczne wtedy, gdy sa najpierw nagle ochlodzone od temperatury, lezacej pomie¬ dzy 900° i pujiktem topliwosci, a nastepnie nagrzewane w temperaturze nizszej od tem¬ peratury naglego ochladzania, najlepiej po¬ miedzy 500 — 800°C. To traktowanie ciepl¬ ne odpowiada sposobowi, zwanemu utwar¬ dzaniem z wydzielaniem (precipitation har- dening). Stopy te w temperaturze naglego ochladzania posiadaja budowe, skladajaca sie z duzych, jednolitych ferrytowych kry¬ sztalów mieszanych, przyczem budowa ta zostaje zachowana takze po naglem ochlo¬ dzeniu, podczas zas nagrzewania stopu wy¬ dzielaja sie inne drobne krysztaly, mianowi¬ cie te, które przy zarzeniu zostaja rozpu¬ szczone. I Zasada metalograficzna stopów magne¬ tycznych, wolnych od wegla lub zawieraja¬ cych mailo wegla, rózniaca sie od tejze zasa¬ dy znanych stopowi, laczy w sobie szereg no¬ wych technicznych mozliwosci. Stopy te sa po pierwszym okresie traktowania cieplem, czyli po naglem ochlodzeniu od wysokich temperatur, miekkie i daja sie latwo obra¬ biac, nie moga byc natomiast jeszcze uzyte jako magnetyczne. Magnetyczny stan osia¬ ga sie dopiero w drugim okresie traktowa¬ nia cieplem, czyli przez nagrzewanie do ni¬ skiej temperatury. Stopy staja sie przytem twarde, lecz ich twardosc jest taka, ze na¬ wet w tym stanie, chociaz trudniej, niz tylko po naglem ochlodzeniu, moga byc obrabia¬ ne.Zwykle stosowane stale magnetyczne: chromowe, wolframowe lub kobaltowe sa tylko w stanie wyzarzonym miekkie i daja sie obrabiac. Natomiast po naglem ochlodze¬ niu, liieodzownem do przygotowania ich do wyrobu magnesów, przyjmuja te stopy na¬ tychmiast twardosc martenzytu, wskutek czego nie mozna ich juz obrabiac. Na tern polega w wielu przypadkach niedogodnosc przy ksztaltowaniu magnesów, zwlaszcza gdy chodzi o wyrób magnesów o bardziej zlozonej budowie lub przy wykonywaniu w nich malych otworów, szczelin i ostrzy. Na¬ tomiast magnesy ze stopów wedlug wyna¬ lazku moga byc ksztaltowane w stanie suro¬ wym, traktowane cieplem, a nastepnie wy¬ konczane zapomoca obróbki narzedziami, zdzierajacemi wióry. Koncowa obróbka mo¬ ze byc zwlaszcza latwo wykonywana po naglem ochlodzeniu, przyczem niema oba¬ wy, aby magnesy te odksztalcily sie przy pózniejszem nagrzewaniu.Do traktowania cieplnego tych stopów jest rzecza wskazana, aby byly one prak¬ tycznie wolne od wegla i nie wykazywaly wskutek tego zadnych zjawisk odweglania przy traktowaniu cieplem, któreby moglo byc szkodliwe w weglowych stalach ma¬ gnetycznych.Inne zalety stopów wedlug wynalazku ujawniaja sie w ich wlasciwosciach magne¬ tycznych. Rodzaj traktowania cieplnego wyklucza zupelnie zmiane budowy podczas przechowywania lub przy malem ogrzaniu.Natomiast martenzytowa budowa znanych stali magnetycznych nie jest trwala. Juz przy nagrzaniu do miernych temperatur zmniejsza sie znacznie natezenie demagne- tyzujace. Stopy wedlug wynalazku moga byc natomiast ogrzane az do czerwonego za¬ ru bez szkodliwego wplywu na ich wlasci¬ wosci magnetyczne. Z tego wynika, ze po ogrzaniu i ponownem ochlodzeniu magne¬ sów, wykonanych wedlug wynalazku, po- — 2 -siadaja one te same wlasciwosci w kazdej temperaturze, natomiast w znanych stalach magnetycznych otrzymuje sie przy ochla¬ dzaniu gorsze wlasciwosci, niz przy ogrza¬ niu.; Nastepujace przyklady sluza do wyja¬ snienia istoty wynalazku.Przyklad L Stop z zawartoscia 9,8% kobaltu, 18,2% wiolfrainu, 1,4% wanadu i 0,4% wegla posiadal po naglem ochlodze¬ niu od temperatury 1275°C natezenie de- mjaignetyzujace, wyniosizace 4 gausy, po¬ zostalosc magnetyczna 4200 gausów i twar¬ dosc 320° Brineira. Po pólgodzinnem na¬ grzewaniu do 750QC natezenie demagnety- zujace wynosilo 108 gausów, pozostalosc magnetyczna 11750 gausów, a twardosc — 550°. / Pmzyklaid IL Stop z zawartoscia 15,0% kobaltu, 18.6% wolframu, 1,2% wanadu, 2% chramu i 0.03% wegla posiadal po na¬ glem ochlodzeniu od temperatury 1250°C i pólgodzinnem nagrzewaniu do 750°C nate¬ zenie demagnetyzujace 153 gausów i po¬ zostalosc magnetyczna 11200 gausów.Przyklad III. Stop z zawartoscia 5,2% kobaltu, 15.6;% molibdenu, 0.6% wanadu i 0,04% wegla posiadal po naglem ochlo¬ dzeniu od temperatury 1100°C i pólgodzin¬ nem nagrzewaniu do 700°C natezenie de¬ magnetyzujace 116 gausów i pozostalosc magnetyczna 11500 gausów. PL