Przedmiotem wynalazku jest przekladnia do przestawiania smig smigiel lub srub okre¬ towych o zmiennym skoku, nadajaca sie w szczególnosci do samolotów i skladajaca sie z zebatego kola, umocowanego na wale na¬ pedowym, polaczonym ze zródlem sily, oraz dajacego sie obracac wzgledem niego luzne¬ go kola zebatego, przestawiajacego smigi, Znane przekladnie, sluzace do tego celu, sa wykonywane jako przekladnie planetar¬ ne, w których planetowe kola, obiegajace wokolo wlasciwej osi przekladni, zazebiAJ£*y sie ze wspólnem kolem zewnetrznie uzebio-.- nem (glównem) oraz z drugiem kolem *ye*j- wnetrznie uzebionem (kolo przestawne?).Osie tych kól zebatych obiegaja przytem sta¬ le wokolo glównej osi przekladni. Przesta¬ wianie smig nastepuje zapomoca wlaczenia dwóch takich planetarnych przekladni jed¬ nej za druga.W przeciwienstwie do tego w przeklad¬ ni wedlug wynalazku sa zastosowane dwie przekladnie przystawkowe lub dwie grupy takich przekladni, których osie nie obiega¬ ja okolo glównej osi przekladni i które z jednej strony zazebiaja sie z zaklinowanem fla wale napedowem kolem zebatem, a z dAigieg strony z luznem kolem zebatem, sfeliaceni do przestawiania smig. Polacze¬ nie za&'-.pomiedzy obydwiema przekladnia-ml przystawkówemi lub grupami tych prze¬ kladni tworzy luzne kokc zebate, obracaja¬ ce sie na wale napedowym.Zatem cecha znamienna wynalazku jest to, ze obie przekladnie przystawkowe lub ich grupy sa sprzezone ze soba, w przeci¬ wienstwie do znanych planetarnych prze¬ kladni, zapomoca wspólnego posredniego kola zebatego, dajacego sie obracac na wale napedowym, które podczas ruchu smigla stale sie obraca, podczas gdy waly prze¬ kladni przystankowych pozostaja nierucho¬ me. Przestawienie smig w urzadzeniu we¬ dlug wynalazku nastepuje zapomoca obró¬ cenia jednego z walów przekladni przy¬ stawkowych okolo osi walu napedowego.Zaleta przekladni wedlug wynalazku pole¬ ga na tern, ze niewielkie kola zebate prze¬ kladni przystawkowych, które przy silni¬ kach lotniczych musza sie obracac z wiel¬ ka szybkoscia, nie obiegaja dookola glów¬ nego walu napedowego, dzieki czemu wy¬ stepuja znacznie mniejsze naprezenia w lo¬ zyskach, wskutek czegO' moga one byc lzejsze, a przedewszystkiem budowa ich moze byc pewniejsza.Przedmiot wynalazku przedstawiono w postaci przykladów wykonania na rysun¬ ku, gdzie fig. 1 przedstawia schematycznie osiowy przekrój pionowy przekladni i smi¬ gla; fig. 2 — schematyczny widok czolowy przekladni; fig. 3 — schematycznie osiowy przekrój przekladni i smigla z zastosowa¬ niem zmiany ilosci obrotów; fig. 4 — sche¬ matycznie przekrój przez przekladnie i smiglo w zastosowaniu do okretów.Na fig. 1 przedstawiono calkowita prze¬ kladnie w zamknietej skrzynce, umieszczo¬ na pomiedzy smiglem i napedem. Skrzynka jest wspólosiowa z walem napedowym 1 smigla i daje sie obracac w stosunku do niego. Sklada sie ona z dwóch polówek, da¬ jacych sie obracac jedna w stosunku do drugiej, przyczem jedna z polówek 2 jest przymocowana do silnika, a druga i3 moze byc obracana zapoinoca recziie^o kólka lub korby 4 w celu przestawiania smig. Na kaz¬ dej z obu czesci skrzynki jest umocowany jeden lub wiecej trzpieni 5, 6, dookola walu napedowego smigla, na których sa osadzo¬ ne wydrazone waly kól zebatych 7, 8 lub 9, 10 dwóch przekladni przystawkowych.Obie te przekladnie tak sie zazebiaja z po- zostalemi kolami zebatemi, iz przy nie- przestawianiu smigla przenosza obrót zakli¬ nowanego na wale napedowym 1 kola ze¬ batego 1)1 zapomoca obracajacego sie wzgle¬ dem walu 1 kola zebatego 12 na równiez na wale 1 obracajace sie kolo zebate 13 tak, iz to ostatnie obraca sie z ta sama szybko¬ scia katowa, jak wal napedowy 1, to jest w stosunku do walu 1 jest bez ruchu. Ponie¬ waz kolo 13 jest polaczone np. przekladnia stozkowa 14 lub zapomoca napedu slimako¬ wego ze smigami 16 smigla, obracajacemi sie dookola ich podluznych osi w piascie 15, to gdy tylko kolo 13 zostanie przestawione wzgledem walu napedowego 1, musi nasta¬ pic obrót smig w piascie 15.To przestawienie smig uzyskuje sie za¬ pomoca obrotu czesci 3 skrzynki prze¬ kladniowej o pewien okreslony kat zapo¬ moca recznej korby 4. Dzieki temu jedna z przekladni przystawkowych 9, 10 obróci sie w stosunku do drugiej 7, 8 dokola srodka walu napedowego 1, przyczem nastepuja obroty wzgledne, jak to przedstawiono na fig. 2. Poniewaz sa one niezalezne od licz¬ by obrotów walu napedowego 1, to musza byc dlatego takie same równiez przy nie¬ czynnym silniku, jak i przy dowolnej licz¬ bie obrotów silnika. Przedstawiono je dla przykladu przy nieczynnym silniku.Zaklinowane na wale napedowym 1 ko¬ lo zebate 11 jest w spoczynku, tak iz nawet przy obrocie czesci 3 skrzynki przekladnio¬ wej polaczone z niem przekladnia przy- stawkowa 7, 8 kolo posrednie 12 musi spo¬ czywac bez ruchu. Oznacza to, ze przy obro¬ cie trzpienia 6 o kat a tor punktu zaczepie- — 2 —nia A kola 9 o kolo 12 nalezy traktowac ja¬ ko staly/ Wskutek tego odpowiednio do przedstawionego na fig. 2 wykresu musi nastapic wzgledny obrót kola 13 o kat /?, co jest równoznaczne z odpowiedniem prze¬ stawieniem smig.Gdy silnik jest w ruchu, zatem wal na¬ pedowy i wraz z umocowanem na nim ko¬ lem zebatem 11 wykonywa pewna ilosc obrotów, to swobodne kolo zebate 13, wsku¬ tek sprzezenia przekladni przystawkowej 7, 8 i 9, 10 oraz posredniego kola zebatego 12, tworzacego polaczenie miedzy kolem zebatem 11 walu 1 a kolem zebatem 13A wy¬ konywa te sama ilosc obrotów. Wzgledny obrót o pewien kat pomiedzy kolami 13 i 11 nastepuje dopiero wtedy, gdy zapomoca korby 4 zostanie obrócona w wyzej podany sposób czesc 3 skrzynki, a tern samem prze¬ kladnia przystawkowa 9, 10.(Zamiast po jednej przekladni przystaw¬ kowej 7, 8 lub 9, 10 na obu czesciach 2, 3 skrzynki moze sie znajdowac po dwie lub wiecej przekladni, czyli grup przekladni przystawkowyeh, otaczajacych wal nape¬ dowy 1.Jezeli sa zastosowane przekladnie, da¬ jace inna ilosc obrotów smigla, niz posia¬ da wal napedowy, to mozna ich kola zeba¬ te zulzytkowac jako przekladnie przystaw- kowe wedlug wynalazku. Przyklad taki przedstawia fig. 3.W tym przypadku wal napedowy 1 smigla jest oddzielony od walu 17 silnika, a kola zebate T, U przekladni, dajacej róz¬ nice szybkosci obrotów, sa jednoczesnie u- zyte do przestawiania smig, przyczem ko¬ la zebate przystawkowe T, 8' odpowiadaja kolom 7, 8 przykladu wykonania wedlug fig. 1. Luzne kolo zebate 12 wedlug fig. 1 w odmianie wykonania wedlug fig. 2 jest zastapione dwoma kolami zebatemi 12', po- laczonemi wydrazonym walem, obracaja¬ cym sie na wale 1. Przekladnie przystaw¬ kowe 7', 8' i 9, 10 obracaja sie tak, jak wal 1, a polaczenie pomiedzy napedza jacem ko¬ lem zebatem 11 a luznem kolem zebatem 13 do przestawiania smig jest dokonane zapo¬ moca luznego posredniego kola zebatego 12'.W odmianie wykonania wedlug fig. 4 do przekladni przestawiajacej smigi jest zasto¬ sowany pomocniczy wal 1'. Takie urzadze¬ nie nadaje sie szczególnie dobrze do srub okretowych, których waly posiadaja duze srednice, gdyz umozliwia dobudowanie ibo- ku walu sruby okretowej przekladni, prze¬ stawiajacej smigi. W odtaiianie urzadzenia wedlug fig. 4 dajaca sie obracac czesc 3 skrzynki wedlug fig. 1 i 3 jest zastapiona obracajacem sie na pomocniczym wale V kolem zebatem 3', polaczonem z kolem ze¬ batem, umocowanem na wale korby 4. Do polaczenia pomocniczego walu V z walem napedowym 1 smigla lub sruby okretowej sluza kola zebate 18, 19, zazebiajace sie z napedowem kolem zebatem 11 lub z luznem kolem zebatem 13, wskutek czego nie zmie¬ nia sie nic w zasadniczej zgodnosci tego u- rzadzenia z przykladem wykonania wedlug fig. 1.Oczywiscie, kola zebate przekladni przy- stawkowych mozna zastapic kolami stozko- wemi o pionowo lub skosnie do walu na¬ pedowego ustawionych walach, co moze byc dobre np. przy polaczeniu z przekladniami o stozkowych kolach zebatych, zmieniaja- cemi liczbe obrotów .Wlasciwa przekladnia do przestawiania moze byc równiez oddzielona od przesta¬ wianej smigi tak, aby przestawianie moglo byc uskuteczniane z odleglosci, np. zapo¬ moca walu. PL