Wynalazek niniejszy dotyczy platów do samolotów, zwlaszcza platów, osadzonych na pojedynczych podluznicach, wystaja¬ cych zboku nazewnatrz kadluba samolotu w odniesieniu do jego podluznej osi, przy- czem boczne kierowanie samolotem jest u- zyskiwane zapomoca zwyklych lotek, umie¬ szczonych przy koncowych czesciach pla¬ tów i przymocowanych przegubowo na tyl¬ nej krawedzi platów lub wpoblizu tej kra¬ wedzi.Stwierdzono, ze w przypadku uzycia te¬ go rodzaju platów trudno jest utrzymac boczna stabilizacje samolotu przy duzych szybkosciach, poniewaz srodek cisnienia sil, wywieranych na platy przez lotki, znajduje sie tak daleko za glówna podluz- nica lub osia obrolu platu, ze wywoluje wzgledem niej dostatecznie duzy moment obrotowy, aby spowodowac zmiane kata na¬ tarcia platu w stosunku do pradu powie¬ trza, zmieniajac przez to nachylenie oby¬ dwóch platów w taki sposób, ze boczna stabilizacja zmniejsza sie zamiast zwiek¬ szyc.Wynalazek niniejszy ma na celu uzy¬ skanie takich platów, aby srodek cisnienia sil, wywieranych na plat wskutek zastoso¬ wania lotek, lezal na osi obrotu platu lub przed ta osia.W mysl niniejszego wynalazku konco¬ wa czesc platu, dzwigajaca lotke, przesu¬ nieta zostaje do przodu w poziomej pla¬ szczyznie wzgledem przykadlubowej cze¬ sci platu.Urzadzenie do przesuwania koncowejCzesci platu pociaga za soba zmiane kie runku, w jakjjn plat przebiega miedzy swym koncem zewnetrznym i koncem przykadlu- bowym, przyczeiii czesc kdncowa platu na¬ chylona jest wówczas pod pewnym katem do przykadlubowej czesci platu. W ten sposób srodek cisnienia sil, dzialajacych na plat po przestawieniu lotki, zwlaszcza po przestawieniu lotki wdól, mozna sprowa¬ dzic na jedna linje z osia obrotu platu lub przed te os obrotu. Stwierdzono zarówno na podstawia teoretycznych rozwazan, jak tez i wyników doswiadczalnych, ze nie moz¬ na z zupelna dokladnoscia ustalic polozenia srodka cisnienia tych sil; Wedlug niniej¬ szego wynalazku przewidziano dodatkowe urzadzenie, zapomoca którego przesuwany do przodu plat mozna tak nastawic, ze zo¬ staje uzyskany zadany skutek.Dopóki srodek cisnienia sil, wywiera¬ nych przez lotke, lezy pod osia obrotu przykadlubowej czesci platu, przesuniecie do przodu osi obrotu platu ma za skutek, ze moment obrotowy, wywierany na te czesc platu, jest przeciwnie skierowany, niz moment obrotowy, wywierany na koncowa czesc platu, a to w tym przypadku, gdy kat natarcia lotki jest zwiekszony. Zaleznosc te mozna wedlug niniejszego wynalazku zmieniac dopóty, dopóki moment obrotowy, spowodowany przez zmiane polozenia lotki, usilujacy zmniejszyc stabilizacje boczna, nie zostanie zniesiony przez moment obro¬ towy o przeciwnym kierunku lub tez prze¬ ksztalcony na moment obrotowy, usiluja¬ cy zwiekszyc stabilizacje boczna.W placie z jedna podluznica ta ostat¬ nia poczatkowo jest skierowana wzdluz li- nji prostej, a nastepnie na zewnetrznym koncu platu jest zgieta do przodu. Plat, o- sadzony na tej zgietej do przodu czesci po¬ dluznicy, ma kierunek nadany mu przez te czesc podluznicy, wskutek czego lotka zo¬ staje umieszczona wiecej do przodu, niz gdyby podluznica ciagnela sie wzdluz linji prostej az do swego zewnetrznego konca.Wielkosc zgiecia do przodu wzgledem osio¬ wego kierunku podluznicy oraz dlugosc czesci podluznicy, ciagnacej sie poza zgie¬ ciem, okresla polozenie lotki, a zatem i od¬ powiednie dzialanie w sensie wywolania wlasciwego momentu obrotowego, wywiera¬ nego przez lotke. Zasadniczo ta koncowa czesc skrzydla powinna byc przesunieta do przodu w poziomej plaszczyznie o taki kat, aby srodek cisnienia dzialajacej sily zostal przeniesiony na lub przed os obrotu przy¬ kadlubowej czesci platu.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania urzadzenia wedlug wynalazku w odniesieniu do platów z jedna podluznica.Fig. 1 przedstawia rzut poziomy platu; fig. 2 —odmienna postac wykonania platu, równiez w rzucie poziomym; fig. 3 — po¬ ziomy rzut czesci platu w wiekszej po- dzialce z urzadzeniem do nastawiania ze¬ wnetrznej czesci platu wzgledem jego cze¬ sci wewnetrznej, a fig. 4 i 5 — dwa pozio¬ me rzuty platów w odmiennych postaciach wykonania.W placie, przedstawionym na fig. 1, przykadlubowa czesc a podluznicy jest skierowana pod katem prostym do podluz¬ nej osi kadluba samolotu, podczas gdy czesc koncowa a1 podluznicy jest zgieta do przodu, przyczem os jej jest nachylona pod katem 9° wzgledem osi czesci przykadlu¬ bowej a. Przykadlubowa czesc a podluzni¬ cy podtrzymuje przykadlubowa czesc c platu, która biegnie w kierunku przykadlu¬ bowej czesci a podluznicy i obejmuje cala jej dlugosc, podczas gdy koncowa czesc c1 platu, osadzona na zgietej do przodu kon¬ cowej czesci a1 podluznicy, posiada kieru¬ nek nadany przez kat nachylenia tej cze¬ sci podluznicy w stosunku do przykadlubo¬ wej czesci a podluznicy. Lotka d, znajdu¬ jaca sie na koncowej czesci c1 platu, jest umieszczona wiecej ku przodowi wzgle¬ dem osi obrotu przynaleznej czesci c1 platu.W placie wedlug fig. 1 przykadlubowa - 2 -czesc a podluznicy siega nazewnatrz kadlu¬ ba samolotu do punktu a2, umiej wiecej w polowie rozpietosci platu, blizej jednak kon¬ ca platu, niz podluznej osi kadluba samolotu i obejmuje wieksza czesc podluznicy platu.Stwierdzono jednak, ze dlugosc czesci przykadlubowej moze byc równiez mniej¬ sza, jak np. w wykonaniu platu wedlug fig. 2, gdzie litera e oznacza zmniejszona czesc przykadlubowa podluznicy, a litera / — zmniejszona czesc przykadlubowa pla¬ tu, przyczem dlugosc koncowej czesci pla¬ tu moze byc w tym przypaidku odpowiednio zwiekszona, jak to ma wlasnie miejsce w wykonaniu platu wedlug fig. 2, na której znacznik e1 oznacza zwiekszona czesc kon¬ cowa podluznicy, a znacznik f1 — zwiek¬ szona czesc koncowa platu. W tym przy¬ padku kat, jaki tworzy os koncowej czesci e1 podluznicy z osia przykadlubowej cze¬ sci e podluznicy, jest zmniejszony do 7,5°, przyczem jednoczesnie zachowane jest pra¬ wie to samo polozenie skrzydla pomocni¬ czego g, jak w wykonaniu platu wedlug fig. 1.Oczywiscie, plat moze byc tak wyko¬ nany, ze koncowa czesc podluznicy i pla¬ tu sa nieruchome wzgledem czesci przyka¬ dlubowej, lecz ze wzgledu na niemozliwosc i trudnosc dokladnego oznaczenia zgóry po¬ lozenia srodka cisnienia sil, wywieranych na koncowa czesc platu, ta ostatnia moze byc osadzona nastawnie, jak np. w wyko¬ naniu platu wedlug fig. 3, w celu umozli¬ wienia nastawienia wlasciwego polozenia tej koncowej czesci f1 platu. Na fig. 3 przedstawiono polaczenie miedzy koncowa czescia podluznicy i platu a przykadlubo¬ wa czescia podluznicy i platu. W tern wy¬ konaniu platu górne drazki h, fi1 pojedyn¬ czej podluznicy dzwigaja na koncowem ze¬ berku i nieruchomej czesci przykadlubo¬ wej / platu trójkatna rame, okladajaca sie z drazków h2, h3 z przegubem A4, z któ¬ rym jest przegubowo polaczona odpo¬ wiednia rama z drazków /, /\ osadzonych na drazkach /2, /3 koncowej czesci podluz¬ nicy. Wspomniane drazki i ramy znajduja sie równiez przy dolnej powierzchni pla¬ tu, umozliwiaja konieczne dolne polaczenie przegubowe dla pewnego przytwierdzenia koncowej czesci podluznicy do przykadlu¬ bowej czesci podluznicy, an oprócz tego umozliwiaja jeszcze niezbedne nastawienie osi koncowej czesci t1 podluznicy wzgle¬ dem osi przykadlubowej czesci /podluzni¬ cy. Aby umozliwic nastawienie koncowej czesci l1 platu z jej podluznica, przykadlu¬ bowa czesc / platu jest odcieta wzdluz linij /2 i f3, a koncowa czesc f1 jest odcieta wzdluz linij /4 i /5 w taki sposóbrze gdy koncowa czesc f1 znajduje sie w swem krancowem tylnem polozeniu wzgledem czesci przykadlubowej / (jak zaznaczono linjami ciaglemi na fig. 3), wówczas mie¬ dzy koncami tych czesci platu wzdluz linij P i /B powstaje szczelina /6. Szczelina ta jest zaslonieta ruchoma przednia zaslona k, wahliwie osadzona na przegubie A4 i za¬ opatrzona w podobna tylna zaslone A1, cia¬ gnaca sie do tylu i umieszczona w zaglebie¬ niach /7, /8 w tylnej czesci platu oraz za¬ slaniajaca szczeline miedzy koncami czesci /, f1 platu wzdluz linij f2 i f*, gdy koncowa czesc f1 platu jest ustawiona w przednie skrajne polozenie. Oczywiscie, poprzeczne przekroje zaslon k, k1 sa uksztaltowane odpowiednio do ksztaltu profilu poprzecz¬ nego przekroju platu, jednakze ich przednie i tylne czesci wodzace posiadaja ksztalt luku, zakreslonego ze srodka przegubu A4 tak, aby zaslony te mogly sie dokladnie miescic w odnosnych wglebieniach platu w kazdem polozeniu, w jakiem moze byc ustawiona koncowa czesc platu i ruchoma zaslona. W przyleglych sciankach /3, /5 na wodzacej czesci platu sa przewidziane wglebienia /9, f10, przeznaczone do chowa¬ nia zaslon k, gdy koncowa czesc f1 platu jest ustawiona w polozeniu, wyprzedzaja- cem polozenie tej czesci platu wedlug fig. 3. Poza tern przewidziane sa urzadzenia, — 3 —zapewniajace rolowanie zaslon k w polo- zeniu, w którem zupelnie zaslaniaja szcze¬ line miedzy czesciami f i f1 platu.Ustawianie i ryglowanie czesci konco¬ wej f1 platu pod zadanym katem do czesci ptóy&adlubowej f platu mozna uskutecz¬ niac przy pomocy jakiegokolwiek odpo¬ wiedniego urzadzenia, jak np. zapomoca -sridby /, wkreconej w nakretke l\ wyko¬ nana w lozysku P, przytwierdzonem do koncowej czesci Z1 platu, przyczem sruba ta moze byc obracana z kabiny pilota przy pomocy drazka Z3, z którym sruba / fest polaczona przy pomocy przegubu kulowego t4* Drazek 73 jest osadzony obrotowo, lecz nieprzesuwnie w lozysku /5, przy¬ twierdzonem do nieruchomej przykadlubo- w*j czesci / platu.Os przykadlubowej czesci podluznicy moze nie byc skierowana pod katem pro¬ stym do podluznej osi kadluba samolotu, jak to przedstawiono w odmianie wykona¬ nia -platu wedlug fig. 1, lecz os tej przy- kadlu&owej czesci a podluznicy moze byc nachylona do przodu pod pewnym katem, np. pod katem 9° do linji x — x, prostopa¬ dlej do wspomnianej podluznej osi kadlu¬ ba samolotu, jak to przedstawiono w od¬ mianie wykonania platu wedlug fig. 4. W tym przypadku os koncowej czesci a1 po¬ dluznicy fest tak samo, jak i przedtem, na¬ chylona do przodu, np. pod katem 9°, wzgledem przykadlubowej czesci a po¬ dluznicy, a przyfeadlubowa czesc c platu i koncowa czesc c1 platu sa odpowiednio przesuniete do przodu, w celu dostosowa¬ nia sie do kierunku podluznicy. Poza tern ©s przykadlubowej czesci a podluznicy moze byc równiez nachylona do tylu np. pod katem 9° wzgledem linji, prostopadlej do podluznej osi kadluba samolotu, jak t© przedstawiono na fig. 5, przyczem os koncowej czesci a1 podluznicy jest i w tym przypadku równiez nachylona do przodu pod katem 9° wzgledem osi przy- kaJlttbowej czesci a podluznicy. W tym przypadku przykadlubowa eaesc c plotu jest odpowiednio przesunieta do tylu, w celu dostosowania tej czesci platu do przy¬ kadlubowej czesci a podluznicy. PL