Przedmiotem wynalazku jest glowica samoczynnego sprzegu ze szczeka, nie zmieniajaca swej wysokosci i osadzona obrotowo na pionowej osi.Dla zapewnienia niezawodnego dziala¬ nia samoczynnych sprzegów do pojazdów kolejowych jest nieodzowne, aby poszcze¬ gólne polozenia szczek mogly byc latwo zabezpieczane- Nastawianie poszczególnych polozen musi byc osiagane w sposób la¬ twy, aby uniknac koniecznego przy recz¬ nem sprzeganiu wchodzenia miedzy wago¬ ny. Glówne polozenia, jakie przyjmuja szczeki podczas uzycia sprzegu, sa naste¬ pujace: pierwsze polozenie, w którem szczeki sprzegu sa zabezpieczone w stanie sprze¬ gnietym; drugie polozenie, tak zwane pólotwarte, w którem szczeki sa wprawdzie zwolnione i wagony moga byc rozsprzegniete, przy- czem jednak przy ponownem zderzeniu wagonów nie nastepuje sprzeganie; trzecie polozenie, w którem szczeki sa zupelnie otwarte; czwarte polozenie, w którem otwarte szczeki sa zabezpieczone, a sprzeg jest przygotowany do sprzegniecia przy zderze¬ niu sie z przeciwlegla glowica sprzegu dru¬ giego wagonu. Wobec stosunkowo róz¬ nych polozen, potrzebnych do wlasci¬ wego dzialania sprzegów, musi sie odby-wac kazdorazowo bardzo dokladne usta¬ wianie poszczególnych jnarzadów w odpo¬ wiednie polozenie wzgledne, gdyz w prze¬ ciwnym razievmoglofoy w* pewnej chwili na¬ stapic dzialanie niewlasciwe.Znane ustroje sprzegów maja te wade, ze kazdorazowe nastawianie narzadu za¬ bezpieczajacego we wlasciwe polozenie jest mozliwe tylko przez zlozony ruch te¬ goz narzadu z odchyleniami wbok. Wsku¬ tek tego nieuniknione jest szczególne wy¬ konanie narzadu, powodujacego ruch na¬ stawny narzadu zabezpieczajacego, lub tez nalezy zastosowac odpowiednie srodki kierujace w glowicy sprzegu. W takim sprzegu nie mozna zastosowac do napedu narzadu zabezpieczajacego zwyklego lan¬ cucha, gdyz zapomoca lancucha mozna tylko przenosic sily ciagnace, lecz nie moz¬ na przenosic sil skierowanych wbok.Wynalazek umozliwia nastawianie na¬ rzadu zabezpieczajacego, a sprzeg wedlug wynalazku, posiadajac prosta konstrukcje, dziala bez zarzutu.Istota wynalazku polega na tern, ze wszystkie polozenia szczeki, obracajacej sie okolo pionowej osi, zostaja zabezpie¬ czane tylko zapomoca jednego po prostej linji prowadzonego narzadu, zaopatrzone¬ go w znane wyciecie, posiadajace z jed¬ nej strony skosna powierzchnie, wykona¬ na w taki sposób, iz przy ruchu narzadu zabezpieczajacego zostaje spowodowane przymusowe otwarcie szczeki.Oprócz znacznych zalet konstrukcyj¬ nych wynalazek ma te szczególna zalete, ze kazde ze wspomnianych czterech polo¬ zen sprzegu zostaje nietylko skutecznie zabezpieczone, lecz takze wyraznie uwi¬ docznione dla obslugi kolejowej przez po¬ lozenie jednej tylko dzwigni.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia glowice sprzegu w przekroju po¬ przecznym wedlug linji A—B na fig. 2; fig. 3—10 przedstawiaja kilka polozen szczeki sprzegu i narzadu zabezpieczaja¬ cego w mniejszej podzialce, przyczem fig. 3, 5, 7 i 9 przedstawiaja widoki zboku, a fig. 4, 6, 8 i 10 odpowiednie widoki zgóry.Kadlub 1 glowicy sprzegu posiada wla¬ sciwa szczeke 2, osadzona obrotowo na pionowym czopie 6, jak wynika z fig. 2.Wewnetrzny koniec 3 szczeki 2 posiada powierzchnie stykowa 4 i wyciecie dla ze¬ bra 9, znajdujacego sie na kadlubie 1. Po¬ lozenie szczeki 2, uwidocznione na fig. 1 i 2, odpowiada polozeniu sprzegnietemu, w którem ciagnienie, dzialajace na szczeke 2, zostaje przenoszone na kadlub 1 w ten spo¬ sób, ze czop 6 zostaje jak najmniej obcia¬ zony, a wlasciwe dzialanie ciagnace przej¬ muje zab 9 kadluba 1. Tak samo cisnienie, dzialajace na szczeke 2, nie obciaza bez¬ posrednio czopa 6, lecz zapomoca po¬ wierzchni stykowych 16 przenosi sie na odpowiednie wystepy kadluba 1.Wszystkie polozenia szczeki 2 zabez¬ piecza tylko jeden narzad zabezpieczaja¬ cy 7, o który w polozeniu sprzegniecia o- piera sie przy ciagnieniu powierzchnia 4 wewnetrznego konca 3 szczeki 2. Zwolnie¬ nie szczeki 2 w celu rozsprzegniecia wago¬ nów osiaga sie przez przesuw narzadu za¬ bezpieczajacego 7, który jest prowadzony w kadlubie 1 glowicy sprzegu w ten spo¬ sób, ze wykonywa tylko ruch prostolinijny, i jest zaopatrzony w wyciecie 15 (fig. 1) dla przejscia czesci zabezpieczajacej szczeki 2. To wyciecie 15 w narzadzie za¬ bezpieczajacym 7 jest zaopatrzone w sko¬ sna powierzchnie 15\ sluzaca do przymu¬ sowego otwierania szczeki 2, Sposób dzialania sprzegu wedlug wy¬ nalazku mozna najlepiej objasnic przy po¬ mocy fig. 3 — 10, które uwidoczniaja róz¬ ne wzajemne polozenia narzadu zabezpie¬ czajacego 7 i szczeki 2 wzglednie jej we¬ wnetrznego konca 3. Polozenie wedlug fig. 3, uwidocznione linjami pelnemi, odpo¬ wiada polozeniu sprzegnietemu i zabezpie¬ czonemu, w którem wewnetrzny koniec 3 - 2 -szczeki 2 przylega do powierzchni styko¬ wej 4 narzadu zabezpieczajacego 7, jak to wynika równiez z fig. 4. Polozenie narzadu zabezpieczajacego 7, uwidocznione linjami przerywanemi na fig. 3, odpowiada roz- sprzegnietemu sprzegowi, lecz bez zmiany polazenia szczeki, czyli w tym przypadku, gdy drugi wagon jeszcze nie zostal odsu¬ niety.Polozenie wedlug fig. 5 i 6 odpowiada rozlaczonemu sprzegowi po rzeczywistem rozlaczeniu wagonów, przyczem nastepuje obrócenie szczeki 2 wzglednie jej we¬ wnetrznego konca 3 w polozenie, uwidocz¬ nione linjami pelnemi na fig. 6. W tern po¬ lozeniu nie nastepuje jednak przy przy- padkowem zderzeniu wagonu ponowne sprzegniecie. Linjami przerywanemi jest uwidocznione poprzednie polozenie Fig. 7 i 8 przedstawiaja rozlaczony sprzeg w takiem polozeniu, w którem przez dalsze reczne podnoszenie narzadu zabez¬ pieczajacego 7 osiaga sie zupelne otwarcie szczeki w ten sposób, ze wewnetrzna czesc 3 szczeki przesuwa sie na skosnej po¬ wierzchni 15', ograniczajacej z jednej stro¬ ny wyciecie 15 w narzadzie 7. Linja prze¬ rywana jest uwidocznione polozenie po¬ przednie.Polozenie, uwidocznione linjami pelne¬ mi na fig. 9 — 10, jest polozeniem, przy- gotowanem juz do samoczynnego sprze¬ gania. Narzad zabezpieczajacy 7 zostal po zupelnem otwarciu szczeki zaworu opu¬ szczony i przytrzymuje szczeke w otwar¬ lem polozeniu zapomoca skosnej po¬ wierzchni 15", ograniczajacej wyciecie na¬ rzadu 7 ze strony przeciwleglej do po¬ wierzchni 15'. W tern polozeniu nastepuje przy zderzeniu dwóch wagonów samoczyn¬ ne sprzegniecie i przestawienie wszystkich czesci sprzegu do polozenia pierwotnego, uwidocznionego na fig. 3 i 4.Jak wynika z opisu, narzad zabezpie¬ czajacy 7 w zamknietem sprzegu (fig. 3 i 4) oraz w sprzegu, przygotowanym do sprzegania (fig. 9 i 10), znajduje sie w tern samem polozeniu. Dakzem waznem polo¬ zeniem sprzegu jest to, które odpowiada wylaczeniu sprzegu z samoczynnego dzia¬ lania, to jest polozenie wedlug fig. 5 i 6« w którem przy przypadkowem zderzeniu wagonów nie nastepuje sprzeganie. Oby¬ dwa odpowiednie polozenia moga byc dla obslugi pociagu latwo i wyraznie uwidocz¬ nione, mianowicie przez polozenie tylko jednej dzwigni nastawnej, zapontoca któ¬ rej narzad zabezpieczajacy 7 zostaje zawsze zboku wagonu uruchomiony zapo¬ moca ukladu dzwigni, dzialajacego na ucho 8 narzadu 7* Przed nastawieniem dzwigni nastawnej z polozenia „nie sprzega" do polozenia „sprzega" wzglednie „sprzegniete" nalezy dzwignie obrócic najpierw dalej w kierun¬ ku „nie sprzega", a potem przestawic zpo- wrotem w polozenie „sprzega". Stosujac odpowiedni dodatkowy uklad dzwigni, mozna takze osiagnac, ze takie pózniejsze nastawianie odbywa sie samoczynnie.Przesuwanie narzadu zabezpieczajace¬ go 7 przy samoczynnem sprzeganiu moze sie odbywac pod dzialaniem ciezaru narza¬ du 7 lub np. zapomoca sprezyn.Ucha 17, uwidocznione na fig. 1, sluza do zakladania pomocniczych narzadów, u- mozliwiajacych ewentualne polaczenie sprzegu z uzywanemi dotychczas sprze¬ gami recznemi.Cala glowica 1 zapomoca czopa, który nie jest uwidoczniony na rysunku i zacho¬ dzi swem lbem w wglebienie 13, przymo¬ cowana jest do odpowiedniej podatnie osa¬ dzonej czesci wagonu lub podobnego po¬ jazdu na szynach, np. przy pomocy przy¬ rzadu tlumiacego nagle pociagniecie. PL