W tak zwanych strzelbach górtno-klu- czo^rych (Toplevera) odryglowanie lufy lub luf odbywa sie w znany sposób przez obra¬ canie klucza, wskutek czego lufy moga sie wahac, to znaczy bron daje sie otwierac. W niektórych odmianach tych strzelb zapomo- ca obracania górnego klucza zostaje usku¬ tecznione nietylko odryglowanie lufy, lecz równoczesnie bezpiecznik zostaje doprowa¬ dzony do polozenia zabezpieczajacego, czyli ze wskutek obracania klucza bron zostaje samoczynnie zabezpieczona.W niektórych przypadkach moze byc po¬ zadane, aby to samoczynne zabezpieczenie zostalo wylaczone, to znaczy, aby obrócenie klucza spowodowalo jedynie odryglowanie luf bez poruszenia bezpiecznika. Urzadze¬ nie, któreby umozliwialo podobne nastawia¬ nie dzialania bezpiecznika w zaleznosci od danej potrzeby, jest przy strzelbach górno- kluczowych nieznane. Niniejszy wynalazek dotyczy dajacego sie przestawiac bezpiecz¬ nika, który moze byc zastosowany do strzelb górnokluczowych.Urzadzenie do dowolnego przestawiania bezpiecznika wedlug wynalazku polega za¬ sadniczo na umieszczeniu narzadu sprzega¬ jacego miedzy kluczem lub ta czescia broni, która, uruchomiana zapomoca klucza, wla¬ cza bezpiecznik, a bezpiecznikiem, przyczem narzad ten daje sie wlaczac i wylaczac tak, iz gdy narzad znajduje sie w polozeniu wlaczonem, ruch klucza zostaje przeniesio¬ ny na bezpiecznik i powpduje samoczynnezabezpieczenie broni, a gdy narzad znajdu¬ je sie w polozeniu wylaczonem, klucz nie moze oddzialywac na bezpiecznik.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania urzadzenia zabezpiecza¬ jacego wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia podluzny przekrój urzadzenia z wylaczonym narzadem, sprzer gajacym klucz z bezpiecznikiem, fig. 2 — to samo z wlaczonym narzadem sprzegajacym, fig. 3 — przekrój poprzeczny wzdluz linji /// — /// na fig. 1, fig. 4 — przekrój po¬ przeczny wzdluz linji IV — IV na fig 2, fig. 5 — widok zgófy urzadzenia z odchylo¬ nym kluczem odpowiednio do fig. 2, fig. 6 — przekrój wzdluz linji VI— VI na fig. 2, fig. 7 — widok zdolu fig. 3, fig. 8 — widok zbo- ku osi klucza, fig. 9 — pionowy przekrój tu- lei klucza; fig. 10 i 11 przedstawiaja widoki szczególu; fig. 12 przedstawia widok zgóry fig 8, fig. 13 — widok zgóry fig. 9, fig. 14 — podluzny przekrój drugiej odmiany urza¬ dzenia zabezpieczajacego, fig. 15 — prze¬ krój wzdluz linji XV — XV na fig, 14, fig. 16 — os klucza tej odmiany urzadzenia, czesciowo w przekroju, fig. 17 ¦— pionowy przekrój tulei klucza w drugiej odmianie urzadzenia, fig 18 — widok zgóry fig. 17, fig. 19 — widok zgóry fig. 16; fig. 20 i 21 przed¬ stawiaja szczegól tej odmiany urzadzenia w przekroju i widoku zgóry, fig. 22 i 23 — dwa widoki innego szczególu; fig. 24 przed¬ stawia szczegól, odnoszacy sie do obydwóch odmian urzadzenia, fig. 25 —widok zgóry tego szczególu, fig. 26 — przekrój podluzny trzeciej odmiany urzadzenia z wylaczonym narzadem, sprzegajacym bezpiecznik, fig. 27 — to samo z wlaczonym narzadem sprze¬ gajacym, fig. 28 — widok zgóry czesci tej odmiany, a fig. 29, 30 i 31 przedstawiaja takie same widoki czwartej odmiany urza¬ dzenia wedlug wynalazku.W pierwszej odmianie urzadzenia we¬ dlug wynalazku cyfra 1 oznaczono klucz, polaczony w znany sposób ze swoja osia 2.Na osi klucza jest umieszczona równiez w znany sposób tuleja 3, wspóldzialajaca z ta osia. Tuleja 3 jest sprzezona z osia 2 zapo- moca dwóch plaskich powierzchni 4 (fig. 9 i 13), wykonanych w otworze tulei, oraz za- pomoca powierzchni 5 (fig. 8), wykonanych na osi klucza. Os klucza posiada na calej dlugosci wewnetrzny otwór 11 (fig. 8), w którym przesuwa sie drazek 6 (fig. 3 i 4).Na tulei 3 jest osadzony krazek 7 (fig. 1, 6, 10 i 11), który otworem 8 jest nasuniety na os klucza i moze byc na niej przesuwany do góry i nadól. Krazek 7 posiada jezyczek 9, wystajacy do otworu 8 i siegajacy poza sro¬ dek tego krazka. Jezyczek 9 wchodzi w szczeline 10 osi klucza (fig. 8), siegajaca az do otworu 11 tej osi, tak iz jezyczek 9 opie¬ ra sie na drazku 6, znajdujacym sie w tym¬ ze otworze (fig. 3 i 4).W otworach 12 klucza 1 sa umieszczone sprezyny 13, naciskajace krazek 7 ku dolo¬ wi i tulei 3 tak, iz krazek 7 opiera sie na górnym koncu drazka 6, wskutek czego kra¬ zek ten przy nacisnieciu drazka 6 w kierun¬ ku przeciwnym do nacisku sprezyn 13 mo¬ ze byc przesuniety do góry.Górny koniec nasady 25 tulei 3 klucza (fig. 9 i 13) sluzy do utrzymywania tulei 3 w odpowiedniem oddaleniu od klucza 1. Do uruchomienia drazka 6 sluzy guzik 14 (fig. 1 — 4, 7, 24 i 25), wystajacy z oslony broni ponizej klucza; nosek 15 tego guzika, wsku¬ tek odpowiedniego przekrecania guzika, mo¬ ze byc wsuwany do dwóch wyciec 16, 17 w oslonie broni. Jesli nosek 15 znajduje sie w glebszerti wycieciu 16, wówczas guzik zaj¬ muje swe dolne polozenie (fig, 1 i 3), w któ¬ rym to przypadku sprezyny 13 naciskaja ku dolowi krazek 7 oraz drazek 6. Jesli nato¬ miast guzik zostanie wcisniety wewnatrz oslony, a nosek 15 wchodzi do wyciecia 17 (fig. 2 i 4), wówczas drazek 6, a wskutek te¬ go i krazek 7, zostaja doprowadzone do gór¬ nego polozenia. Krazek 7 posiada nosek 18, który w górnem polozeniu krazka zajmuje polozenie tuz przed drazkiem 19 bezpieczni¬ ka. Jezeli teraz krazek 7 zostanie doprowa- - 2 -dzony do górnego polozenia i ustalony w tern polozeniu doprowadzeniem noska 15 do wyciecia 17, wówczas nosek 18 krazka 7 uruchomia drazek 19, to znaczy, ze pod¬ czas obracania klucza 1 os 2 obraca równiez krazek 7, przyczem zostaje uruchomiony równiez bezpiecznik. Jezeli natomiast przez obnizenie guzika krazek 7 zostanie dopro¬ wadzony do dolnego polozenia, to nosek 18 krazka dostaje sie pod drazek 19 [iii. 1), w którym to przypadku obracanie klucza nie oddzialywa wcale na drazek 19 bezpieczni¬ ka, poniewaz nosek 18 nie styka sie z draz¬ kiem 19.Bezpiecznik moze byc wykonany w do¬ wolny sposób. Na fig. 1 przedstawiono dla przykladu znane urzadzenie zabezpieczaja¬ ce, W którem drazek 19 bezpiecznika jest po¬ laczony z odrecznie przesuwanym guzikiem 20, uruchomiajacym dzwignie 22, wahajaca sie okolo sworznia 21; w polozeniu, ozna- czonem pelnemi linjami, spusty 23 moga sie swobodnie poruszac, podczas gdy w poloze¬ niu, oznaczonem linjami kreskowanemi, dol¬ ne ramie dzwigni zajmuje polozenie przed kciukami 24 spustów, unieruchomiajac je, W odmianie urzadzenia, przedstawionej na fig. 14 — 23, krazek 27, uruchomiajacy zapomoca noska 18 drazek 19 bezpiecznika, w odróznieniu od wyzej opisanego nie jest przesuwany w kierunku pionowym, lecz obraca sie okote osi klucza, w którym to ce¬ lu krazek ten posiada okragly otwór 28 (fig. 21). Krazek 27 moze byc sprzezony z osia klucza; w tym przypadku os klucza podczas obracania sie zabiera krazek 27, a ten ostatni zapomoca noska 18 uruchomia dra¬ zek 19. Jesli krazek 27 nie bedzie sprzezo¬ ny z osia klucza, to bezpiecznik pozostaje nieruchomy. Dajace sie rozlaczac polaczenie miedzy krazkiem 27 a osia klucza moze byc dowolnego rodzaju. Polaczenie, przedsta¬ wione dla przykladu na rysunku, sklada sie z wystepu 30, przymocowanego do drazka 6 i przesuwanego ku górze wbrew dzialaniu sprezyny 29 zapomoca guzika 14. Wystep 30, wystajacy z bocznego otworu 31 (fig- 16) osi klucza, jest prowadzony w zlobku 32 tej osi i siega az do krazka 27. Na dolnej stro¬ nie krazka 27 jest wykonane wyzlobienie 33 (fig. 14, 20 i 21), do którego, w razie prze¬ suniecia ku górze drazka 6, wchodzi górny koniec wystepu 30, wskutek czego os klu¬ cza zostaje sprzezona z krazkiem 27. Do prowadzenia i przytrzymywania wystepu tuleja 3 klucza posiada zlobek 34 (fig. 14, 17 i 18). Na górnej czolowej powierzchni tej tulei znajduje sie kciuk 35, który w ra¬ zie zwolnienia krazka 27 wchodzi do wy¬ ciecia 36 tego krazka 27 (fig. 15).W wykonaniu, przedstawionem na fig. 26 — 28, na osi 37 klucza 1 jest osadzony w znany sposób mimosród 38, uruchomia¬ jacy rygiel 39 haków lufy. Wedlug wyna¬ lazku na ryglu 39 jest umieszczona jedno- ramienna dzwignia 42, obracajaca sie oko¬ lo trzpienia 41 i dociskana do guzika 14 zapomoca sprezyny 43. W dolnem poloze¬ niu guzika (fig. 26) wolny koniec dzwigni 42 znajduje sie pod drazkiem 19 bezpiecz¬ nika. Wskutek tego obrót klucza 1, powo¬ dujacy przesuw rygla 39 oraz dzwigni 42 w prawo, nie moze oddzialywac na drazek 19. Jesli jednak guzik zostaje wcisniety do wewnatrz, wskutek czego wolny koniec ra¬ mienia 42 zajmuje polozenie na tej samej wysokosci, co koniec drazka 19 bezpiecz¬ nika (fig. 27), to wskutek obrotu klucza ra¬ mie 42 przesuwa drazek 19 bezpiecznika w prawo, a tern samem zabezpiecza bron.W wykonaniu, przedstawionem na fig. 29 — 31, na osi 44, dajacej sie obracac ra¬ zem z kluczem 1, a przesuwanej wzgledem klucza w kierunku pionowym, jest wykona¬ ny nosek 45, który w dolnem polozeniu osi 44, przedstawionem na fig. 29, znajduje sie ponizej drazka 19 bezpiecznika, wskutek czego nosek ten nie moze oddzialywac na bezpiecznik. Jesli natomiast os 44 zapomo¬ ca wcisniecia guzika 14 przesunac do gór¬ nego polozenia (fig. 30), to nosek 45 za¬ rnie polozenie naprzeciw konca drazka — 3 —19, wskutek czego przy obracaniu Wuczk równiez os 44 zostanie obrócona, a bez¬ piecznik przesuniety tak, iz bron bedzie za¬ bezpieczona. PL