Do wytwarzania wysokowartosciowego gazu, to jest gazu o wartosci opalowej wiekszej od wartosci opalowej gazu gene¬ ratorowego, proponowano stosowanie zga- zowywania tlenowego materjalów opalo¬ wych z uszlachetnianiem gazu surowego przez przeprowadzanie reakcyj katali¬ tycznych weglowodorów i wymywanie o- bojetnego dwutlenku wegla. W celu trans¬ portowania gazu na dalsze odleglosci gaz ten, po oczyszczeniu go od siarkowodoru, musi byc odpowiednio sprezony, o ile to nie stalo sie juz przed uszlachetnieniem go. Wytwarzanie ta droga gazu bogatego napotyka na techniczne i ekonomiczne trudnosci, które polegaja na niedostatecz¬ nej wydajnosci proponowanych urzadzen i sposobów, na kosztach uzytego tlenu oraz na kosztach sprezania duzych ilosci gazu, jak równiez na trudnosci opanowania wa¬ runków temperatury w paliwie. Wskutek powyzszego o technicznem stosowaniu tych propozycyj nic nie wiadomo.W celu unikniecia tych trudnosci, zga- zowywanie paliwa przeprowadza sie we¬ dlug wynalazku pod Wysokiem cisnieniem zapomoca tlenu lub wzbogaconego w tlen powietrza oraz duzych ilosci pary wodnej.M$K&zczfeg6laycii przypadkach clo tlenu obok pary wodnej lujb zamiast niej mozna dodawac takze dwutlenku wegla. * Pod nazwa generatory wysokiego ci¬ snienia znane sa wytwarzacze gazu, które jednak nie pracuja, jak wedlug wynalazku, pod cisnieniem kilku atmosfer, lecz sluza do zgazowywania drobnoziarnistego we¬ gla przy cisnieniu powietrza mniej wiecej 700 mm slupa wody. Nadcisnienie zuzyt- kowuje sie w tych generatorach przewaz¬ nie na pokcirywani©^; o|QniiH stawianego strumieniowi gazu przez slup paliwa. Wy¬ tworzony gaz uchodzi z geperatpra^ze zwy¬ kla preznoscia atmosferyczna.Inne propozycje wskazuja wprawdzie ostatnio na zgazowywanie pod cisnieniem póljtoksu zapomoca pary wodnej, lecz przy obecnych srodkach techniki napoty¬ ka sie na nienadajace sie pokonac w tym przypadku trudnosci, gdyz, w celu ciagle¬ go przeprowadzania endotermicznych reak- cyj gazu wodnego, trzeba doprowadzac cie¬ plo, którego doprowadzanie zapomoca przegrzewania wysokopreznej pary wodnej do temperatury ponad 600PC jest technicz¬ nie niemozliwe.Nastepnie proponowano juz, aby prze¬ bieg ; zgazowywania przeprowadzac przy mozliwie wysokich temperaturach zapo¬ moca suchego powietrza lub powietrza z dodatkiem mozliwie malej ilosci pary wod¬ nej, jako srodka zgazowujacego, i pod tak Wysokiem cisnieniem, aby smola, zawarta w paliwie, pod wplywem cisnienia i wyso¬ kiej temperatury, zostala rozszczepiona i zamieniona na weglowodory w postaci ga¬ zu. Wskutek tego wartosc opalowa gazu zostaje w nieznacznym stopniu zwiekszo¬ na, a jednoczesnie zapobiega sie tworzeniu skraplajacych sie skladników, jak smoly, oleju i t. d.Ten sposób wytwarzania gazu nie na¬ daje sie przy stosowaniu go do zaopatry¬ wania miast w gaz lub przy przesylaniu go na dalsze odleglosci, gdyz celowi temu nie odpowiada ani wartosc opalowa, ani tez sklad gazu, a zwlaszcza ciezar wlasciwy oraz zawartosc w nim wodoru i tlenku we¬ gla.W przeciwienstwie do tego, przez zga¬ zowywanie pod Wysokiem cisnieniem za¬ pomoca tlenu, wzglednie wzbogaconego w tlen powietrza, oraz duzego dodatku pary wodnej, wedlug wynalazku, otrzymuje sie wysokowartosciowy gaz, bogaty w wodór.Jako srodek zgazowujacy doprowadza¬ ny zostaje do generatora tlen pod cisnie¬ niem, do którego, wbrew dotychczasowej praktyce, dodaje sie tak duzo pary wodnej, iz, pomijajac to, ze otrzymuje sie gaz ubo¬ gi w tlenek wegla, calkowicie unika sie trudnosci pod wzgledem zuzywania sie ma- terjalu, z którego wykonany jest szyb ga¬ zowniczy, oraz zuzlowania sie pozostalo¬ sci. Para wodna moze byc przytem dopro¬ wadzana w stanie technicznie wykonalne¬ go przegrzania okolo 450°C. Cisnienie, pod którem doprowadzany zostaje srodek zga¬ zowujacy, moze byc przyjete tak duze, aby otrzymany gaz nie potrzebowal byc dalej sprezany, w celu transportowania go na wieksze odleglosci oraz w celu oczyszcza¬ nia go, np. wymywania dwutlenku wegla.Odpada wiec wszelka praca sprezania ga¬ zu, gdyz zarówno para wodna, jak i tlen, które sa potrzebne do zgazowywania, mo¬ ga byc wytwarzane bez znacznego zwiek¬ szenia kosztów pod takiem cisnieniem, pod jakiem sa one wedlug wynalazku doprowa¬ dzane do generatora. W przeciwienstwie do tego, przy wszystkich znanych dotych¬ czas sposobach, wedlug których dostarcza¬ no gaz do przesylania na odleglosc przed oczyszczeniem go lub po jego oczyszcze¬ niu, zawierajacy okolo 5 — 6-krotna obje¬ tosc tlenu, uzytego jako srodka zgazowu¬ jacego, musiano gaz ten sprezac do wyma¬ ganego cisnienia. Oszczednosc, która daje nowy sposób wskutek unikniecia sprezania gazu, czyni dopiero ekonomicznem zgazo¬ wywanie paliwa zapomoca tlenu. — 2 —Zgazowywanie paliw pod wysokiem ci¬ snieniem daje poza tern te korzysc, ze jest z niem polaczone znaczne zwiekszenie wy¬ dajnosci gazu. Wytwarzanie sie pylu i nie¬ bezpieczenstwo miejscowej przerwy w wy¬ twarzaniu gazu przy stosowaniu jednako¬ wej wielkosci ziarn paliwa jest, jak wiado¬ mo, proporcjonalne do drugiej potegi szyb¬ kosci przeplywu srodka zgazowujacego i wprost proporcjonalne do jego ciezaru wlasciwego. Wobec tego w stosunku do zwyklego zgazowywania paliw pod mniej wiecej atmosferycznem cisnieniem, wraz ze zwiekszajacem sie cisnieniem zgazowy¬ wania moze byc takze zwiekszone obciaze¬ nie przekrojowe, mianowicie w stosunku wartosci pierwiastka z tego cisnienia. Po¬ mijajac wiec mozliwosc zwiekszania wydaj¬ nosci przez zgazowywanie zapomoca tlenu, mozna jeszcze ponadto zwieksizyc ilosc przerabianego paliwa, np. przy zgazowy- waniu pod cisnieniem 15 atm o mniej wiecej 3,8-krotna wartosc.Stosowanie wysokiego cisnienia wraz z wysokiem nasyceniem powietrza albo tle¬ nu para, zgodnie ze sposobem wedlug wy¬ nalazku, powoduje znaczne polepszenie ga¬ zu przez tworzenie wysokoczasteczkowych zwiazków weglowodorów (CH4C2HQ i po¬ dobnych), wskutek uwodorniajacego dzia¬ lania powstajacego wocToru na paliwo. Co do ogólnego przebiegu reakcyj gazu, to wiadomo, ze wzrastajace temperatury ula¬ twiaja rozpadanie sie tych wysokoczastecz¬ kowych zwiazków, polaczone ze zwiekszo- nem wydzielaniem wodoru. Z drugiej stro¬ ny zwiekszenie cisnienia prowadzi do sy¬ stemu generatorów o malej objetosci, to znaczy, w tym przypadku, do tworzenia sie wysokoczasteczkowych zwiazków we¬ glowodorów, polaczonego z wiazaniem wol¬ nego wodoru. Doswiadczenia wykazaly, ze przy uzywaniu zwlaszcza paliw mlodsze¬ go pochodzenia mozna przy tym sposobie pracy przeprowadzac ciagly proces zgazo¬ wywania przy temperaturach 600° — 700°C tak, ze niskie temperatury i wysokie clsjue* nie oddzialywuja juz w generatorze na przebieg reakcji w kierunku pozadanego tworzenia sie weglowodorów. Poza tern przez dodanie do paliwa dodatków, dzia¬ lajacych katalitycznie, mozna osiagnac znaczne przyspieszenie reakcyj. Zwlaszcza dobrze jest, aby tworzenie sie tlenku we¬ gla, wskutek niskiej temperatury gazowa¬ nia oraz dzialania wysokiego cisnienia, by¬ lo zredukowane na korzysc tworzenia sie dwutlenku wegla tak, aby w ostatecznym gazie osiagnieta byla pozadana nieznaczna zawartosc tlenku wegla, podczas gdy dwu¬ tlenek wegla, jako obojetny skladnik, moze byc latwo usuniety zapomoca znanych spo¬ sobów, tern bardziej, iz gaz, otrzymany we¬ dlug wynalazku, ma juz preznosc, potrzeb¬ na do tego oddzielenia dwutlenku wegla, a wiec wymagane w innych przypadkach sprezanie jest juz zbyteczne. Jednoczesnie wraz ze zwiekszeniem cisnienia zmniejsza sie ilosc tlenu, potrzebna nam3 wytworzo¬ nego gazu.Gaz, wytworzony sposobem wedlug wy¬ nalazku, moze byc bezposrednio poddany dowolnym dalszym procesom oczyszczania i uszlachetniania, których przeprowadza¬ nie jest znacznie ulatwione i przyspieszo¬ ne, wskutek istniejacej juz preznosci gazu.Odnosi sie to naogól do usuwania skrapla¬ jacych sie lub gazowych skladników gazu,, badz to zapomoca sprezania, polaczonego z silnem ochladzaniem, badz zapomoca ad- sorbcji lub chemicznego wiazania zapomo¬ ca stalych lub plynnych cial, a takze do przeprowadzania katalitycznych reakcyj przeksztalcajacych. Przez zgazowywanie pod wysokiem cisnieniem umozliwia sie przemiane nawet malowartosciowego ubo¬ giego w gaz paliwa, jak wegiel brunatny, na wysokowartosciowy gaz, który pod wzgledem ciezaru wlasciwego, wartosci o- palowej i nieznacznej zawatrosci tlenku wegla odpowiada gazowi swietlnemu.Ze szczególna korzyscia mozna przera- — 3 —biac sposobem wedlug wynalazku paliwa w postaci pylu. Przy stosowaniu paliw pylo- wUtyth i drobnoziarnistych, doprowadza¬ nie paliwa do przestrzeni reakcyjnej, znaj¬ dujacej sie pod cisnieniem, oraz odprowa- dbanie pozostalosci, które przy niskich temperaturach gazowania wedlug sposobu niftiejfczego pozostaja w postaci pylu, jest znacznie uproszczone. Reakcja zgazowywa- nia odbywa sie w tym przypadku, oczywi¬ scie, nie w spoczywajacej warstwie paliwa, iwz w strumieniu pylu, doprowadzanego do generatora w znany sposób ruchem wi¬ rowym w kierunku przeciwnym do kierun* ku wznoszacego sie gazu reakcyjnego.Sposób wedlug wynalazku przeprowa¬ dza sie np. tak, ze pyl, który ma byc zga- zowany, zsypuje sie wdól w wymurowa¬ nym pionowo lub ukosnie szybie, podczas gdy wysoko sprezony srodek zgazowywu- jacy zostaje wprowadzony do tego szybu od dolu, przyczem plynie on wgóre, a wiec w przeciwnym kierunku do ruchu pylu.Srodek zgazowywujacy wprowadzany zo¬ staje przytem celowo nieco stycznie, w ce¬ lu wytworzenia jego ruchu wirowego, wsku¬ tek czego pyl utrzymuje sie przez pewien czas w zawieszeniu i zamienia sie w gaz.Inny sposób wykonania wynalazku po¬ lega na tern, ze srodek zgazowujacy i pyl sa wprowadzane do naczynia reakcyjnego w tym samym kierunku zdolu, oraz na lem, ze naczynie to w górnej czesci jest stozko- wo rozszerzone, wobec czego, wskutek zmniejszenia sie szybkosci przeplywu ga¬ zu, osiaga sie przynajmniej czesciowe wy¬ dzielanie sie pylu ze strumienia gazu.Pozostalosci z gazowywania mozna przytem usuwac w ten sposób, ze w odste¬ pach czasu, np. pieciominutowych, przery¬ wa sie na kilka sekund doprowadzanie do generatora srodka zgazowujacego, wskutek czego pozostalosc moze opasc przez zwe¬ zona strefe naczynia. Przytem nie potrze¬ ba zmniejszac cisnienia w przestrzeni gazo¬ wania, - W celu zwiekszenia uwodorniajacego dzialania wodoru, otrzymanego podczas przebiegu zgazowywania, przed strefa zga- zowywania mozna jeszcze wlaczyc specjal¬ na strefe uwodorniajaca, w której otrzy¬ many wodór moze przez dluzszy czas dzia¬ lac na paliwo przed zgazowaniem go. Ga¬ zy, zawierajace wodór, moga przechodzic bezposrednio ze strefy gazowania do leza¬ cej nad nia strefy uwodorniania, podczas gdy paliwo powoli opada do strefy gazo¬ wania. Cieplo, potrzebne do uwodorniania, w przewazajacej czesci jest dostarczane przez sam podnoszacy sie gaz. Poniewaz jednak mozliwie dokladne regulowanie temperatury reakcji uwodorniania przy¬ spiesza znacznie te reakcje, to mozna za¬ stosowac specjalne dodatkowe ogrzewanie strefy uwodorniania. Ogrzewanie to moze byc uskuteczniane w znany sposób, np. za- pomoca grzejników, które przenikaja stre¬ fe uwodorniania i moga byc nagrzewane za- pomoca gazów lub zapomoca pradu elek¬ trycznego. Przy stosowaniu odpowiednich paliw samo paliwo moze sluzyc jako opór dla pradu elektrycznego i wskutek tego spelniac role grzejnika. Najlepiej jest sa¬ mo paliwo, przed jego wejsciem do strefy uwodorniania, doprowadzic do kazdorazo¬ wo wymaganej wyzszej temperatury.Cisnienie, pod którem dokonywa sie zgazowywanie, nie potrzebuje, oczywiscie, odpowiadac cisnieniu, potrzebnemu do przesylania gazu na odleglosc. W pewnych przypadkach dobrze jest zgazowywac pod wyzszem cisnieniem, jezeli wskutek tego moze byc wytworzony wysokowartosciowy gaz, który juz po wymyciu dwutlenku we¬ gla posiada pozadany sklad. Nadmiar e- nergji preznosci mozna wtedy wyzyskac do napedu maszyn pomocniczych, potrzeb¬ nych do przeprowadzenia przebiegu. Od¬ wrotnie, ze wzgledu na calkowity proces, cisnienie w generatorze moze byc utrzymy¬ wane nizsze, niz potrzebne jest do dalsze¬ go zastosowania gazu, a nastepnie bezpo- — 4 —srednio, po poszczególnych przebiegach o- czyszczania i uszlachetniania gazu, albo tez miedzy temi przebiegami, cisnienie to mo¬ ze byc stopniowo zwiekszane.'Urzadzenia do zaladowywania i opróz¬ niania generatora, pracujacego wedlug sposobu Mniejszego, musza byc, oczywiscie, odpowiednio wykonane. Przy dotychczaso¬ wym sposobie zgazowywania paliw pod normalnem cisnieniem generatory mialy dwustozkowe zamkniecia, przez które pa¬ liwo bylo doprowadzane do komory gazo¬ wania. Przy zgazowywaniu paliwa pod ci¬ snieniem urzadzenia zamykajace, w po¬ równaniu z urzadzeniami znanemi, musza jednak byc uszczelnione na niezwykle wy¬ sokie cisnienie, przyczem podlegaja silne¬ mu zuzywaniu sie. Po otwarciu urzadzenia zamykajacego nastepuje wyrównanie ci¬ snienia w poszczególnych przestrzeniach z bardzo duza szybkoscia i paliwo, porwane strumieniem gazu, niezwykle silnie sciera zwlaszcza powierzchnie uszczelniajace; po¬ za tern nalezy mozliwie zapobiec stratom gazu przy doprowadzaniu paliwa.Wedlug wynalazku trudnosci te usuwa sie w ten sposób, ze stosuje sie komore przepustowa. Do komory tej wprowadza sie paliwo, poczem zamyka sie ja i zapó¬ moca otrzymanego przy procesie zbytecz¬ nego dwutlenku wegla lub pary wodnej, lub obydwóch tych srodków albo podob¬ nych czynników doprowadza sie cisnienie w tej komorze do cisnienia panujacgo w generatorze. Nastepnie przepuszcza sie pa¬ liwo z tej komory do generatora, poczem komore te znów oddziela sie od niego, w celu doprowadzenia do niej swiezego pali¬ wa. W przypadku stosowania paliwa, za¬ wierajacego duzo wody, komora przepusto¬ wa moze byc tak wykonana, iz paliwo mo¬ ze byc w niej siiszone w znany sposób przez bezposrednie doprowadzanie do komory wysokopreznej pary. W podobny sposób odbywa sie usuwanie pozostalosci gazowa¬ nia zapómoca przepiistnic lub tez zapomo- ca przeplókiwania. Sam generator jest wy¬ konany w zwykly sposób, jako murowany cylindryczny szyb z mechanicznem urza¬ dzeniem do usuwania popiolu lub bez tego urzadzenia. Pomimo stosowaniet wysokich cisnien, generator ma stosunkowo duzy przekrój poprzeczny, gdyz naprezenie, któ¬ re wystepuje w plaszczu generatora, moze byc utrzymane w technicznie calkowicie o- panowanych granicach, wskutek stosowa¬ nia niskich temperatur gazowania. Mozna tez bez trudnosci stosowac chlodzenie pla¬ szcza woda lub powietrzem.Jezeli chodzi o instalacje, skladajace sie z kilku generatorów, to uznano za nie¬ zwykle korzystna rzecz, aby napelnianie poszczególnych generatorów, jak równiez usuwanie z nich popiolu, odbywalo sie za¬ pómoca wspólnych urzadzen przepusto¬ wych, a rozdzielanie paliwa na poszczegól¬ ne generatory nastepowalo dopiero po do¬ prowadzeniu paliwa do przestrzeni, beda¬ cej pod cisnieniem. Wskutek tego obok zao¬ szczedzenia materjalu i personelu do ob¬ slugi generatorów, usuwa sie praktycznie calkowicie mozliwosci zaklócania pracy przez nieprawidlowa obsluge i nieszczel¬ nosci zamkniec. W pewnych przypadkach dobrze jest takze stosowac przestrzenie przepustowe o wiekszej objetosci niz do¬ tychczas, a wiec takie, które zawieralyby np. paliwo, potrzebne na dluzszy okres cza¬ su. Mozna tez stosowac np. dwa odpowied¬ nio duze urzadzenia do napelniania, które stopniowo zostaja laczone z bedacemi pod cisnieniem przestrzeniami generatorów.Takie polaczenie miedzy generatorami a komora przepustowa najlepiej fest wyko^ nac przez wlaczenie specjalnego srodka przenoszacego, np. slimaka, zapómoca któ¬ rego paliwo zostaje rozdzielane do poszcze¬ gólnych miejsc zuzycia.Urzadzenia do zastosowania sposobu wedlug wynalazku sa jako przyklady przedstawione na rysunku. Fig. 1 schema¬ tycznie przedstawia kilka generatorów, po- — 5 —laczonych w jedna instalacje o wspólnem napelnianiu i wspólnemodprowadzaniu po¬ zostalosci; fig. 2 — urzadzenie odpowied¬ nie do jednoczesnego uwodorniania gazu.Generatory i, 2 i 3 posiadaja wspólne urzadzenie zasypcze. Urzadzenie to skla¬ da sie z komory przepustowej 4, która mo¬ ze byc zamknieta szczelnie na gaz pokry¬ wa 5. W komorze przepustowej znajduje sie równiez szczelne na gaz zamkniecie 6, skladajace sie ze stozka 6a, podnoszonego i opuszczanego zapomoca drazka 66 i prze- ciwwagi 6c. Gdy w dolnej przestrzeni ko¬ mory przepustowej panuje wieksze cisnie¬ nie, niz w górnej przestrzeni, to stozek 6a jest szczelnie dociskany do powierzchni u- szczelniajacej leja 6d. Z dolnej czesci ko¬ mory przepustowej sa poprowadzone rury zasypcze 14 do poszczególnych generato¬ rów. W rurach 14 moga byc przewidziane zasuwy do regulowania rozdzialu wegla na poszczególne generatory. Przewód 10 jest poprowadzony od jednej z rur 14 lub od jednego generatora do górnej czesci komo¬ ry przepustowej. Z tej czesci komory prze¬ pustowej mozna odprowadzac gaz przez przewód ii. W przewodach W i U sa prze-* widziane zawory Wa wzglednie 11a. Do generatorów, które skladaja sie z plaszcza 16 z materjalu o duzej wytrzymalosci, np. stali, oraz wylozenia 17 z ogniotrwalego materjalu, doprowadza sie srodek zgazo- wywujacy przez przewody 12. Do odpro¬ wadzania wytworzonego gazu sluza prze* wody 13. Otwory do oprózniania generato¬ rów sa oznaczone cyfra 18. Do otworów tych przylegaja urzadzenia przenoszace, np. slimaki 7, które przenosza pozostalo¬ sci gazowania przez przewody 19 do urza¬ dzenia wypustowego. Urzadzenie wypusto- we jest podobnie urzadzone, jak urzadze¬ nie zasilajace. Sklada sie ono z komory przepustowej 15, zamknietej od dolu szczelnie na gaz pokrywa 9. Komora ta jest podzielona równiez szczelnie na gaz zamykajacem urzadzeniem S na górna i dolna przestrzen. Zamkniecie 8 moze byc tak samo wykonane, jak ^zamkniecie 6 u- rzadzenia zasilajacego, to znaczy, moze skladac sie z dopasowanego do leja 8d stozka 8cr/ podnoszonego i opuszczanego zapomoca drazka 86 i przeciwwagi 8c: Szczelne na gaz zamkniecie miedzy prze¬ strzeniami stozka a uszczelniajacemi po¬ wierzchniami leja 8d moze byc przytem u- skuteczniane zapomoca odpowiednio wyso¬ kiego nacisku, który moze byc otrzymany np. droga hydrauliczna. Dolna czesc komo¬ ry przepustowej 15 polaczona jest zapo¬ moca przewodu gazowego 20 z generato¬ rem wzglednie przewodem 19, podczas gdy przewód gazowy 21 sluzy do odprowadza¬ nia gazu z dolnej czesci komory przepusto¬ wej. W obydwóch przewodach umieszczo¬ ne sa zawory 20a i 2la.Chcac wprowadzic paliwo do przepust- nicy, najpierw wypuszcza sie przez'prze¬ wód ii gaz z górnej czesci komory przepu-* stowej, póki nie zapanuje w niej cisnienie atmosferyczne. Wtedy górna czesc komo¬ ry przepustowej jest wzgledem jej dolnej czesci zamknieta szczelnie na gaz stozkiem 6a i lejem 6d. Nastepnie otwiera sie po¬ krywe 5 i wsypuje sie paliwo do górnej czesci komory przepustowej. Po ponownem zamknieciu górnej czesci komory przepu¬ stowej pokrywa 5, otwiera sie zawór lOa w przewodzie gazowym 10 i doprowadza sie górna czesc komory przepustowej do takie¬ go samego cisnienia, jakie panuje w gene^ ratoraclr. Wtedy mozna opuscic stozek 6a, wskutek czego paliwo spada z górnej cze¬ sci komory przepustowej do dolnej jej cze¬ sci. Stad paliwo rozdziela sie przez prze¬ wody 14 do poszczególnych generatorów.Zgazowywanie paliwa w generatorach na¬ stepuje wskutek oddzialywania na nie do¬ prowadzonej przez przewód 12 mieszaniny tlenu i pary wodnej, przyczem wolna prze¬ strzen, powstajaca pod wystepem 22 wylo¬ zenia, powoduje lepsze rozdzielanie sie zgazowywujacego srodka w generatorze. — 6 —Srodek zgazowywujacy, który np. na jedna czesc objetosciowa tlenu moze za¬ wierac 6 -— 10 czesci'objetosciowych pary wodnej, jest doprowadzany pod cisnieniem mniej wiecej 20 — 50 atm. Wytworzony gaz, który uchodzi z generatora przez prze¬ wód 13, ma mnie) wiece) te sama preznosc.Pozostalosci zgazowywania sa usuwane z otworów 18 zapomoca slimaków 7 do gór¬ nej czesci komory przepustowej 15, gdzie gromadza sie nad stozkiem. Gdy komora przepustowa jest juz dostatecznie napel¬ niona, stozek zostaje opuszczony, wskutek czego pozostalosci opadaja do dolnej cze¬ sci komory przepustowe). Gdy stozek 8a znów zostanie podniesiony i nastapi szczel¬ ne na gaz zamkniecie miedzy dolna a gór¬ na czescia komory przepustowej, redukuje sie cisnienie w dolnej czesci komory do ci* snienia atmosferycznego, otwiera pokrywe 9 i usuwa pozostalosci z dolnej czesci te) komory. Po ponownem zamknieciu dolnej czesci komory przepustowej i doprowadze¬ niu w niej cisnienia do dostatecznej wyso¬ kosci przez doprowadzenie gazu przewo¬ dem 20, mozna w taki sam sposób usunac dalsza ilosc pozostalosci zgazowywania.Przez takie lub podobne wykonanie urza¬ dzenia zaladowczego i urzadzenia wyla¬ dowczego mozna bez trudnosci prowadzic zgazowywanie sposobem ciaglym. Poniewaz to samo urzadzenie zaladowcze, a takze urzadzenie wyladowcze moga byc uzyte do calego szeregu generatorów, praca wiec ich jest stosunkowo prosta.Jezeli w specjalnych przypadkach ma¬ ja byc stosowane bardzo wysokie cisnienia, to mozna dac pierwszenstwo przerywane¬ mu sposobowi wytwarzania gazu. W tym celu, po ukonczonej reakcji, przestrzen ga¬ zowania zostaje odprezona, a pozostalosci zostaja z niej usuniete, poczem przestrzen ta zostaje ponownie napelniona paliwem. W tym przypadku mozna zrezygnowac ze sto¬ sowania specjalnych przepustnic.Jezeli jednoczesnie ze zgazowywaniem ma byc polaczone uwodornianie gazu, to dobrze jest zastosowac urzadzenie wedlug lig. 2. Urzadzenie to sklada sie z okragle¬ go szybu ze stali, któryr zaleznie od wyma¬ ganych warunków pracy, musi bycobliczb- ny na wewnetrzne cisnienie, np, 100 atm.Ten stalowy cylinder jest wewnatrz wylo¬ zony ogniotrwalym i izolacyjnym materja¬ lem; wnetrze szybu jest podzielone w kie¬ runku zgóry nadól na strefe uwodorniania b, strefe zgazowywania c i przestrzen na popiól d. Nad szybem znajduje sie urza¬ dzenie zaladowcze £ paliwa. Przestrzen na popiól d fest zaopatrzona w urzadzenie / do odprowadzania popiolu. Urzadzenie za¬ ladowcze oraz urzadzenie wyladowcze w szczególach moga byc wykonane, jak na fig. 1. W obrebie strefy uwodorniania 6 sa umieszczone urzadzenia grzejne g, najle¬ piej oparte na zasadzie elektrycznego od¬ grzewania oporowego; po wejsciu paliwa do strefy uwodorniania urzadzenia grzejne g doprowadzaja je do temperatury, odpo¬ wiadajacej temperaturze uwodorniania.Przez przewód h ponizej strefy zgazowy¬ wania c doprowadza sie tlen lub powietrze wzbogacone w tlen, zmieszane z para wod¬ na oraz ewentualnie dwutlenek wegla. Ga¬ zowe produkty zgazowywania sa odpro¬ wadzane w górnym koncu strefy uwodor¬ niania przez przewód i, a nastepnie w zna¬ nych i równiez pod cisnieniem bedacych urzadzeniach poddawane sa dalszej prze¬ róbce, jak oddzielaniu pary wodnej, dwu^ tlenku wegla, skraplajacych sie weglowo¬ dorów oraz zwiazków, zawierajacych siar¬ ke. Oczyszczony gaz posiada wtedy prez¬ nosc oraz wartosc opalowa, odpowiadajace warunkom, wymaganym przy zaopatrywa¬ niu miast w gaz. Gaz ten, oczywiscie, moze byc poddany takze dalszym jeszcze prze¬ róbkom lub uzyty do celów chemicznych, np. do syntezy amonjaku i t. d. Azot, otrzy¬ mywany np. przy wytwarzaniu tlenu z po¬ wietrza zapomoca metody sprezania, moze byc bardzo dobrze wykorzystany wraz z — 7 —czescia wytworzonego gazu do syntetycz¬ nego wytwarzania zwiazków azotowych.Gaz, wytworzony w strefie zgazowywa¬ nia c albo czesc tego gazu moze byc takze odprowadzana przez przewód k miedzy strefa zgazowywania a strefa uwodorniania i pozbawiony nastepnie pary wodnej, dwu¬ tlenku wegla oraz zwiazków, zawieraja¬ cych siarke. Tak oczyszczony gaz, po u- przedniem podgrzaniu go do temperatury uwodorniania, zostaje doprowadzony przez przewód i do strefy uwodorniania. Produk¬ ty uwodorniania moga byc wtedy odprowa¬ dzane ze strefy uwodorniania albo przez specjalny przewód albo tez przez przewód k razem z gazami, powstalemi w strefie zgazowywania; W tym przypadku powstaje krazenie czesci gazów, zawierajacych wo¬ dór, przez strefe uwodorniania b oraz urza¬ dzenia do oddzielania produktów uwodor¬ niania, dwutlenku wegla i siarkowodoru.Obydwa jednak gazy moga byc oczyszcza¬ ne takze oddzielnie.Reakcje uwodorniania moga;byc przy¬ spieszone w taki sam sposób, w jaki przy- spiesza sie wytwarzanie gazu przez doda¬ nie do paliwa katalitycznie lub przyspie¬ szajaco na reakcje dzialajacych srodków, np. zwiazków alkalicznych, wapniowych lub zwiazków zelaza. Najlepiej jest stoso¬ wac takie dodatki, które ulatniaja sie w wysokiej temperaturze strefy zgazowywa¬ nia i dokladnie rozdzielone jako mgla sa unoszone przez tworzace sie gazy do strefy uwodorniania.Poza tern dobrze jest tez wprowadzac do przestrzeni uwodorniania oleje odpad¬ kowe, fenolany i podobne materjaly, otrzy¬ mywane na miejscu lub pochodzace z inne¬ go zródla, które w ten sposób bez specjal¬ nych kosztów moga byc zamienione na ole¬ je lzejsze i wysokowartosciowe gazy.Gaz, wytworzony sposobem wedlug wy¬ nalazku, ma juz wysoka preznosc, np. 20 atm. Dlatego tez przy ochladzaniu i oczy¬ szczaniu gazu para wodna, zawarta w nim, skrapla sie przy znacznie wyzszej tempera¬ turze niz dotychczas. Do skraplania moga byc stosowane chlodnice powierzchniowe lub natryskowe. Ze skroplin najlepiej jest wytwarzac pare o sredniej preznosci, która np. zostaje sprezona do cisnienia zgazowy¬ wania i znów doprowadzona do genera¬ tora.Jezeli gaz, wytworzony sposobem we¬ dlug wynalazku, ma byc zastosowany do syntezy amonjaku lub do celów uwodor¬ niania, to dobrze jest mozliwie zwiekszyc w nim zawartosc wodoru. Osiaga sie to we¬ dlug wynalazku w ten sposób, ze przez sto¬ sunkowo krótki okres czasu reagowania srodka zgazowujacego na paliwo (szybkie przepuszczanie srodka zgazowujacego przez paliwo) redukcja dwutlenku wegla na tlenek wegla zostaje jeszcze zmniejszo¬ na i laczenie sie wodoru z weglem w we¬ glowodory zostaje mozliwie powstrzymane.W ten sposób mozna otrzymac gaz, który sklada sie mniej wiecej w 80% z wodoru i dwutlenku wegla.Sklad gazu moze byc, oczywiscie, w po¬ zadany i znany sposób zmieniany przez niecalkowite zgazowanie paliwa lub tez przez czesciowe usuwanie ódgazowanego paliwa.Do zgazowywania paliwa zapomoca tle¬ nu pod normalnem cisnieniem, tlen otrzy¬ mywano dotychczas zazwyczaj w znany sposób z powietrza. Przytem tlen otrzymu¬ je sie pod normalnem cisnieniem i, aby wprowadzic go do generatora, trzeba go sprezyc do wymaganego cisnienia. W pew¬ nych przypadkach jest jednak korzystniej wytwarzac tlen, potrzebny do zgazowywa¬ nia, zapomoca elektrolizy wody pod cisnie¬ niem. Wtedy otrzymuje sie tlen bezposred¬ nio o preznosci, która moze odpowiadac ci¬ snieniu zgazowywania, wskutek czego po¬ trzebne w innych przypadkach sprezanie tlenu odpada. Jednoczesnie wytworzony pod cisnieniem wodór moze byc zastosowa¬ ny do wzbogacania w wodór oczyszczanego _ B -^gazu lub tez gazu, wprowadzonego do stre¬ fy uwodorniania.Zapomoca sposobu wedlug wynalazku mozna wytwarzac wysokowartosciowy gaz o skladzie podobnym do skladu gazu swietl¬ nego, a jednoczesnie mozna otrzymac du¬ za ilosc olejów lekkich. Przez odpowiednie ustalenie warunków pracy mozna dostoso¬ wac instalacje do wytwarzania wiecej ga¬ zu lub olejów, zaleznie od zapotrzebowania na te produkty. PL