innych Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie, którem osiaga sie najskuteczniejszy kierunek dzialania narzedzia na kamien.Istota przedlozonego wynalazku polega na tern, ze trzymadlo, ujmujace kamien, które utrzymane jest w ciaglej stycznosci z powierzchnia szlifowana, jest ruchome w kierunku narzedzia i zarazem obracalne okolo osi, równoleglej do tego kierunku; dalej, ze stoi w zwiazku z przyrzadem, wskazujacym szerokosc szlifowania tak, ze z szybkosci jego ruchu mozna wniosko¬ wac o postepie czyli o stopniu szlifowania.Jezeli mianowicie robotnik obraca trzyma¬ dlo okolo osi, zastosowanej^ do tego celu, równolegle do postepowego kierunku i ob¬ serwuje przy tern obracaniu wskaznik, to szybko doprowadzi trzymadlo, ze wzgledu na szlifowana powierzchnie, do takiego po¬ lozenia, w którem wskaznik najszybciej sie porusza. To polozenie odpowiada naj¬ korzystniejszemu kierunkowi dzialania na¬ rzedzia na kamien. Na rysunku fig. 1 przed¬ stawia ogólny widok maszyny z czesciowym przekrojem krazka szlifierskiego; fig. 2 — widok szczek, ujmujacych trzymadlo; fig. 3 — ich widok zprzodu; fig. 4 — przekrój osady trzymadla i sprezyne, przyciskaja¬ ca ja do krazka szlifierskiego; fig. 6 — po¬ przeczny przekrój suportu, poruszanego o- sada trzymadla tam i napowrót, równole¬ gle do szlifujacej powierzchni; fig. 7 — przekrój trzymadla; fig. 8 — czesc rozwi¬ nietego obwodu trzymadla i fig. 9 — widok zgóry na kolo do regulowania napiecia sprezyny.Wewnetrzna powierzchnia cylindra 1 jest powierzchnia szlifujaca. Cylinder o- sadzony jest na wale 131 i wykonuje okolo 2000 obrotów na minute.Na wale 13 tej samej osi znajduje sie supoct 6, który ma na obwodzie wyciecia w ksztalcie litery T (fig. 6). W jednem z tych wyciec umieszczona jest osada 2 trzy¬ madla. Na osi 13 osadzone sa dalej dwa pierscienie 14 i 141 z nasada 12 miedzy nie¬ mi i z krzywym rowkiem naokól niej. Nasa¬ da robi mniej wiecej 25 obrotów na minute.W rowek 11 wchodzi rolka/5 (fig. 2), któ¬ ra jest osadzona na ustawialnym trzpieniu na ramieniu trzymadla. Rowek wprowa¬ dza zatem trzymadlo, podczas obrotu na¬ sady 12, w ruch tam i napowrót, równo¬ legle do powierzchni szlifowania. Jezeli rolka 16 zostanie przez rozsrubowanie trzpienia wyjeta z rowka //, to osade trzy¬ madla mozna objac. Sklada sie ono z dwóch czesci 52 i 53 (fig. 2). Pierwsza ma w kie¬ runku osi trzymadla wydrazenie do ujecia stozka 18 z kamieniem, druga zas przecho¬ dzi u dolu w stozek, celem umieszczenia calego trzymadla w osadzie. Diament do szlifowania wklada sie we wglebienie w stozku 18 i utrzymuje w nim szczekami.Ustawienie osi trzymadla w polozenie u- kosne, stosowne do polozenia szlifowanej powierzchni, uskutecznia sie w nastepujacy sposób: Osada czesci 53 umieszczona jest na wycinku 21, który—sporzadzony w ksztal¬ cie sanek — moze sie slizgac w kolistem wycieciu osady 22 trzymadla. Promien krzywizny tego wycinka tak jest obrany, ze punkt srodkowy szlifowanej powierzchni diamentu pada w srodkowy punkt krzy¬ wizny wycinka; podzialka 23 w stopniach wskazuje kazdorazowy kat pochylenia wy¬ cinka 21. Wycinek (saneczki) 21 zamoco- wuje sie zapomoca nasrubka 25.Na dolnej czesci 53 trzymadla umie¬ szczony jest obracalny pierscien z ze¬ wnetrzna podzialka, który wykazuje po¬ dzial powierzchni diamentu tak, ze po skonczeniu jednej powierzchni mozna ka¬ mien podlug kreski 60 (fig. 8) na podzial- ce ustawic naprzeciw konca wskazówki 24 (fig. 2) bez potrzeby przestawienia samego trzymadla. Nasrubek 64 (fig. 2) sluzy do utrzymania pierscienia 8. Osada 22 trzy¬ madla — u góry cylindryczna — przecho¬ dzi w stozek 54, który moze byc w odpo¬ wiednim otworze czesci lozyskowej 26 na sankach latwo obrócony, z niego wyjety, albo wfen wlozony.Czesc lozyskowa 26, jest w razie pro- wadnikowej 27 ruchoma w kierunku pio¬ nowym, najodpowiedniej przy zastosowa¬ niu kul 28 i 281 (fig. 2). Spiralna sprezyna 29 (fig. 5), która opiera sie jednym koncem na dole ramy 27, a drugim na czesci 26, przyciska te czesc wraz z osada trzymadla stale do szlifowanej powierzchni. Celem napiecia sprezyna ta jest w osadzie trzy¬ madla umieszczona w nagwintowanej oslo¬ nie, która moze byc przesunieta zapomoca nasrubka 31. Trzpien zapadkowy 55, przy¬ mocowany do ramy prowadnikowej 27 i mieszczacy sie w wycieciu 32 czesci 26, u- trzymuje te czesc po znizeniu jej w najniz- szem polozeniu, zaskakujac ponad nosek wyciecia. Trzymadlo razem z osada 22 moze byc w czesci 26 obrócone okolo pio¬ nowej osi stozka tak, ze obrót trzymadla powoduje zmiane kierunku dzialania na szlifowana powierzchnie diamentu. Najko¬ rzystniejszy kierunek szlifowania mozna wiec stwierdzic przez polaczenie tak polo¬ zonego trzymadla ze specjalnie umieszczo¬ nym wskaznikiem.W tym celu w ramie 27 znajduje sie centrycznie wydrazona sruba 33 z pierscie¬ niem wskaznikowym 34 i skala na nim.W wydrazeniu sruby 33 osadzona jest spre¬ zyna 35, dolny koniec której na ramie 27 — 2 —mocuje sruba 36, górna zas sruba 37 na drazku 34. Dzieki napieciu sprezyny 35 sruba 33 stara sie obrócic i równoczesnie podniesc ruch, który sie dobrze uwidacznia na wskazniku 34. Obrót ten jest ograni¬ czony przez nacisk trzpienia 38, znajduja¬ cego sie pod dzialaniem silnej, zwykle riie- naprezonej sprezyny 59 w oslonie 58. Je¬ zeli wiec czesc 26 z osada 22 trzymadla po¬ sunie sie do góry w miare oszlifowania, to i trzpien 38 w miare tego podniesie sie, a wtedy sruba 33 moze sie nieco obrócic/We¬ dlug szybkosci obrotu sruby 38 i polaczo¬ nego z nia krazka wskaznikowego 34 moz¬ na sie przekonac o posuwaniu sie trzymadla, a przez to o kierunku szlifowania kamie¬ nia.Z wskaznikiem polaczony jest przyrzad do wstecznego ruchu tak, ze trzymadlo zo¬ staje samoczynnie cofniete w chwili, gdy powierzchnia jest dostatecznie oszlifowa¬ na. W tym celu na kole 34 znajduje sie nasadka 40 dla pradu elektrycznego, która po pewnym obrocie tego kola przychodzi w zetkniecie z izolowana na ramie 27 li¬ stewka 41 i tworzy polaczenie dla pradu, przez co zostaje pobudzony elektromagnes 47 (fig. 3). Zprzodu jadro elektromagne¬ su posiada czopek miedziany 51; jadro to wciaga sprezyna 50 —i gdy prad nie kra¬ zy — w zwoje drutu 49. Zboku czesci 26 umieszczone jest kólko 46, przesuwajace sie przed wciagnietem jadrem elektroma¬ gnesu podczas ruchu jej tam i napowrót.Skoro jednak prad wysunie jadro, dostaje sie ono swoim kpncem w obreb kólka 46 i zniza je, wskutek czego zniza sie takze czesc 26, naciskajac sprezyne 29, dopóki zapadka 55 nie zaskoczy na nosek wciecia 32 (fig. 2) przez co czesc 26 zostaje przy¬ trzymana w dolnem polozeniu. Przytem zostaje równiez scisnieta silna sprezyna 59.Ciagle przyciskanie czesci 26 do nasady 12 odbywa sie zapomoca sprezyny 29 (fig. 5) w ten sposób, ze trzpien 42 w prowadni- kowej ramie 27 jest wsrubowany, a na dru¬ gim jego koncu nasadzony nasrubek 44 moze byc podniesiony lub znizony. Trzpien 42 przechodzi przez oslone 30 w czesci 26, a w górze opiera sie o nia, jak powiedziano, sprezyna 29. Sprezyna ta moze podnosic rame tak dlugo, dopóki glowa oslony 43 hie oprze sie o plaszczyzne 45, dzieki czemu ma sie pewnosc, ze czesc 26 nie zo¬ stanie podniesiona za wysoko. * PL