Wynalazek niniejszy dotyczy hydrau¬ licznego urzadzenia regulacyjnego o odwo¬ dzeniu elastycznem. Podobne urzadzenia stosuje sie np. w silowniach, w maszy¬ nach parowych lub maszynach roboczych do regulacji zmian cisnienia, temperatury, liczby obrotów, do regulacji maszyn elek¬ trycznych i t d. Jako czynnik roboczy sluzy olej, woda lub inne ciecze.Wynalazek polega na tern, ze ruch od¬ wodzacy uskutecznia narzad odwodzacy, uruchomiany odrebnem cisnieniem odwo- dzacem, regulowanem z jednej strony na¬ rzadem rozrzadczym, uruchomianym bez¬ posrednio lub posrednio impulsami regula- cyjnemi, przyczem z drugiej strony zmia¬ na cisnienia odwodzacego, wywolywana wzmiankowanym narzadem rozrzadczym, zostaje wyrównywana calkowicie lub cze¬ sciowo pradem wyrównawczym/ Okazalo sie, ze stala regulacje mozna o- siagnac jedynie pod warunkiem, iz regula¬ tor posiada budowe niejednostajna. Ponie¬ waz jednak niejednostajnosc wykazuje te wade, ze regulowany stan nie pozostaje staly, lecz zmienia sie w zaleznosci od ob¬ ciazenia, co sprawia, zwlaszcza przy wspól¬ pracy kilku regulatorów, znaczne niedogod¬ nosci, niejednostajnosc przeto budowy na¬ lezy uzupelnic urzadzeniem, zapewniaja-cem; zachowania stalego cisnienia w stru¬ mieniu przeplywajacej cieczy. Okazalo sie, ze znane urzadzenia tego rodzaju, nie na¬ daja sie do tego celu, zastosowana przeto w mysl wynalazku przyrzad, który przy wielkiej jego prostocie moztia dostosowac do wszelkich zagadnien regulacji.Na rysunku przedstawiono dwa przykla¬ dy wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój przez regu¬ lator szybkosci, a fig. 3 — przekrój przez regulator cisnienia. Fig; 2||arzedfetaWia spe¬ cjalna odmiane suwaka rozrzadczego w za¬ stosowaniu do regulatora wedlug wynalaz¬ ku, a fig. 4 i 5 przedltawiaja odpowiednio dwa podluzne przekroje przez dlawik, wy¬ konany wedlug wynalazku, wreszcie fig, 6— wykres krzywych dzialania dlawików zna¬ nych i dlawików w wykonaniu wedlug wy¬ nalazku.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 wal 1 (np. wal turbiny parowej) napedza zapomoca przekladni slimakowej 2, 3 cie¬ zarki 5 regulatora szybkosci, który zapo¬ moca wrzeciona 6 przesuwa sztywno ze so¬ ba polaczone suwaki rozrzadcze 8 i 9.Suwak rozrzadczy 8 miarkuje strumien cieczy, plynacej przewodem 15 do silnika nastawczego 16, 17, uruchomiajacego bez¬ posrednio zawór wlotowy 41 turbiny. Su¬ wak rozrzadczy 9 miarkuje strumien cieczy, plynacej przewodem 18 do urzadzenia od¬ wodzacego.Urzadzenie odwodzace sklada sie z tlo¬ ka 19 i sprezyny 20, która opiera sie o tar¬ cze 10, osadzona sztywno na wrzecionie, z którem sa sztywno polaczone równiez su¬ waki rozrzadcze 9 i 8. W pokrywie 21 cy¬ lindra odwodzacego jest umieszczony na¬ stawny narzad dlawiacy 22, zapomoca któ¬ rego mozna dlawic doplyw cieczy do komo¬ ry 23 ponad tlokiem odwodzacym.W oslonie 24 miesci sie urzadzenie, za¬ pewniajace zachowanie stalego cisnienia w strumieniu przeplywajacej cieczy, które sklada sie z narzadów dlawiacych 34 i 35 oraz z zaworu przeplywowego 25. Sile napiecia sprezyny 26 zaworu przeplywo¬ wego mozna zmieniac zapomoca trzpienia srubowego 27 za posrednictwem napedu sli¬ makowego 29, 30, przyczem przewidziane jest nastawianie z odleglosci zapomoca sil¬ nika elektrycznego 31.Ciecz robocza doprowadza sie do ukla¬ du regulacyjnego przewodem 32 zapomoca pompy (nieprzedstawionej na rysunku).Strumien cieczy rozdziela sie na dwie od- notfi, z których pierwsza prowadzi do su¬ waków rozrzadczych 8 i 9, a druga — po¬ przez urzadzenie dlawikowe 35 do komory 33, która jest polaczona z jednej strony z otworem odplywowym 36 poprzez zawór przeplywowy 25, a z drugiej strony po¬ przez dlawik 34 — z przewodem 18 urza¬ dzenia odwodzacego.Regulator powyzszy dziala w sposób nastepujacy.W stanie równowagi suwaki rozrzadcze 8 i 9 zajmuja polozenie srodkowe, nato¬ miast zawór wlotowy 41 zajmuje jakiekol¬ wiek polozenie posrednie. Sila, jaka wywie¬ raja ciezarki 5 na wrzeciono 6, jest zrów¬ nowazona zapomoca cisnienia plynu w ko¬ morze 23, dzialajacego na tlok odwodzacy 19, przyczem sprezyna 20 zostaje scisnieta odpowiednio do tego cisnienia.Przebieg regulacji w razie zaklócenia równowagi staje sie latwo zrozumialy, je¬ zeli rozwazyc najpierw dzialanie regulato¬ ra bez urzadzenia do wyrównywania ci¬ snien, a wiec przy zalozeniu, ze dlawik 34 jest zupelnie zamkniety. Z chwila zwieksze¬ nia sie liczby obrotów, np. wskutek gwal¬ townego spadku obciazenia turbiny, ciezar¬ ki 5 przesuwaja suwaki 8 i 9 wgóre, przy¬ czem w pierwszej chwili przebiegu regula¬ cji tlok odwodzacy 19 pozostaje nierucho¬ my. Dzieki przesunieciu suwaka rozrzad¬ czego 8 wgóre zostaje, z jednej strony, u- mozliwiony odplyw cieczy z silnika nastaw¬ czego, wskutek czego zawór wlotowy 41 zo¬ staje przysloniety, z drugiej zas strony su* — 2 —wak 9 odslania doplyw cieczy do komory 23 nad tlokiem odwodzacym, który pod dzialaniem cisnienia odwodzacego strumie¬ nia cieczy zostaje przesuniety wdól, prze¬ suwajac zkolei zapomoca sprezyny 20 su¬ waki rozrzadcze 8 i 9 oraz regulator szyb¬ kosci w polozenie srodkowe. W razie zmniejszenia liczby obrotów zachodzi od¬ wrotne zjawisko.Poniewaz skok suwaków rozrzadczych 8 i 9 jest taki sam dla obydwóch suwaków wobec ich sztywnego polaczenia i poniewaz spadki cisnienia w komorach suwaków roz¬ rzadczych 8 i 9 sa sobie równe dzieki odpo¬ wiedniemu doborowi wymiarów urzadzenia odwodzacego i silnika nastawczego, zatem, gdy wymiary suwaków rozrzadczych 8 i 9 sa jednakowe, przez obydwa te suwaki przyplywaja w danej jednostce czasu jed¬ nakowe ilosci cieczy do silnika nastawcze¬ go wzglednie do urzadzenia odwodzacego.Wobec tego przesuw tloka odwodzacego 19 jest w przyblizeniu proporcjonalny do prze¬ suwu tloka 17 silnika nastawczego. Kazde¬ mu polozeniu parowego zaworu wlotowego 41 odpowiada wiec w stanie równowagi o- kreslone polozenie tloka odwodzacego 19 i okreslone napiecie sprezyny 20. Poniewaz sila wytworzona napieciem sprezyny 20 w stanie równowagi oraz sila osiowa w kie¬ runku wrzeciona 6, wytworzona zapomoca ciezarków 5, sa sobie równe, zatem kazdej liczbie obrotów odpowiada okreslone na¬ piecie sprezyny 20 i okreslone polozenie tloka 17 silnika nastawczego oraz zaworu wlotowego 41. Taka zaleznosc miedzy licz¬ ba obrotów a odpowiadajacem jej danem polozeniem zaworu jest charakterystyczna dla regulatorów o tak zwanem sztywnem odwodzeniu.Stopien sztywnego odwodzenia, t. j. sto¬ pien nierównomiernosci, mozna zmieniac dowolnie przez odpowiedni dobór wymia¬ rów tloków i suwaków rozrzadczych, pod¬ danych dzialaniu strumienia silnika na¬ stawczego oraz strumienia odwodzacego.Fig. 2 przedstawia poeftac wykonania siwa¬ ka odwodzacego 9, który pt?zy danym $kó- ku odslania mniejszy przeswit otworu aa. plyn roboczy, niz suwak 8 silnika pomocni¬ czego. Osiaga sie to w ten sposób, ze sntwak zaopatrzony fest w przedluzenia z tritosne- mi wycieciami 44. Mimo odmiennego ksztal¬ tu suwaka odwodzacego zostaje zachowana proporcjonalnosc miedzy ruchem odwodze¬ nia a ruchem nastawczym.Opisane wyzej „odwodzenie sztywne" zamienia sie na „odwodzenie elastyczne" po wlaczeniu urzadzenia 24 do wyrówny¬ wania cisnien, przedstawionego na fig. 1, tak aby przez dlawik 34 mógl przeplywac strumien cieczy.W razie zaklócenia stanu równowagi przebieg regulacji odbywa sie w pierwszej chwili tak samo, jak i w przypadku „odwo¬ dzenia sztywnego", opisanego wyzej. W ra¬ zie gwaltownego wzrostu licfcby obrotów regulowanego silnika suwak rozraadczy 8 odslania otwór odplywowy przewodu 75 silnika pomocniczego 16, 17, a suwak roz- rzadczy 9 — otwór doplywowy przewodu 18, prowadzacego do komory 23 tloka od¬ wodzacego 19, tak iz odbywa sie w pierw¬ szej chwili energiczne odwodzenie. Nastep¬ nie nastepuje zwolna wyrównania cisnienia zapomoca dlawika 34, a wskutek wzrostu cisnienia w urzadzeniu odwodzacem ciecz robocza odplywa przez dlawik 34 i zawór przeplywowy 25. Stan równowagi wstaje zpowrotem osiagniety, gdy cisnienie odwo¬ dzacego strumienia cieczy, doplywajacego do komory 23, stanie sie równe cisnieniu, panujacemu w komorze 23 i Utrzymywane¬ mu na pewnym niezmiennym poziomie za¬ pomoca zaworu przeplywowego 25.Stan równowagi (t. j. okreslona liczba obrotów turbiny w rozpatrywanym przy¬ kladzie) przy koncu przebiegu regulacji posiada dokladnie te sama wartosc, co i przed powstaniem zaklócenia stanu równo¬ wagi, a to z tego powodu, ze cisnienie po¬ nad tlokiem odwodzacym 19 otrzymuje — 3 —zpowrojtem te sama wartosc, jaka posiada¬ lo przed powstaniem zaklócenia równowa¬ gi. Cecha ta jest istotna dla tak zwanego odwodzenia elastycznego wzglednie izoba- rowego (równopreznego), które uzyskano w urzadzeniu wedlug wynalazku wylacznie na drodze hydraulicznej.Ruch odwodzenia wedlug wynalazku dziala zatem bezposrednio po zjawieniu sie zaklócenia stanu równowagi, podobnie jak sztywne odwodzenie z pewnym stopniem nierównomiernosci, przyczem osiaga sie staly stan równowagi przebiegu regulacji.W koncowym okresie przebiegu regulacji znika stopien nierówndmiernosci wskutek wyrównania cisnienia poprzez dlawik 34, a po ukonczeniu przebiegu regulacji stan równowagi przybiera znowu te sama war¬ tosc.Najkorzystniejsze warunki regulacji o- siaga sie wtedy, gdy dlawik 34 i suwak 9 u- rzadzenia odwodzacego sa tak dobrane, by cofanie tloka odwodzacego 19 pod dziala¬ niem sprezyny 20 odbywalo sie dziewiec razy wolniej, anizeli ruch pierwotny, spo¬ wodowany otwarciem suwaka odwodzace¬ go 9.Narzad dlawiacy 22 umozliwia w latwy sposób dostosowanie pracy regulatora do róznych warunków ruchu, jak wynika z po¬ nizszych wywodów.Regulator posiada tern lepsze wlasnosci, im mniejsze jest odchylenie stanu wyregu¬ lowanego, spowodowane zaklóceniem rów¬ nowagi, oraz im wieksza jest równowaga przebiegu regulacji. Idealnym wypadkiem równowagi jest tak zwana ,,regulacja ape- rjodyczna", w której stan regulowany po pojawieniu sie zaklócenia osiaga znowu za¬ dana wartosc w sposób ciagly i bez drgan.Jak wiadomo, warunki powyzsze sa tern trudniejsze do spelnienia, im mniejszy jest czas rozruchu ukladu regulowanego (np. masa bezwladna maszyny regulowanej podczas regulacji szybkosci lub pojemno¬ sci przewodów podczas regulacji cisnienia) oraz im wiekszy jest czas zamykania regu¬ latora.Na podstawie doswiadczen stwierdzo¬ no, ze minimalne odchylenie od stanu wy¬ regulowanego jest mozliwe wtedy, gdy re¬ gulator jest tak zbudowany, aby wskutek najdrobniejszej zmiany stanu wyregulowa¬ nego nastepowalo pelne otwarcie suwaka rozrzadczego silnika nastawczego. W przy¬ kladzie wykonania wedlug fig. 1 mozna to osiagnac np. przez zachowanie stosunkowo slabej sprezyny 20, wskutek czego przy nie¬ wielkiej zmianie liczby obrotów regulator szybkosci wywoluje znaczne przesuniecie suwaka 8.Aby otrzymac stateczny przebieg regu¬ lacji, duzy skok suwaka 8 winien byc wy¬ równany zapomoca energicznego odwodze¬ nia, które moze byc osiagniete przez odpo¬ wiedni dobór wymiarów tloka odwodzace¬ go 19 i suwaka odwodzacego 9.Wielkosc odwodzenia moze byc wyra¬ zona czescia skoku silnika nastawczego, wy¬ konywanego przez silnik nastawczy wtedy, gdy tlok odwodzacy 19 sprowadza suwak rozrzadczy 8 z polozenia skrajnego w polo¬ zenie srodkowe.Poza tern mozna dowiesc, ze najlepszy przebieg regulacji mozna otrzymac tylko przy scisle okreslonej wielkosci odwodze¬ nia, która jest inna dla kazdego ukladu re¬ gulacyjnego i zalezy od czasu rozruchu u- kladu. Odwodzenie winno byc tern energicz¬ niejsze, im mniejszy jest czas rozruchu.Wielkosc cofania mozna byloby zmie¬ niac np. zapomoca zmiany polozenia kra¬ wedzi rozrzadczej suwaka odwodzacego 9.Zmiana ta wymagalaby jednak odpowied¬ niej zmiany dlawika 34, poniewaz dlawik 34 i suwak odwodzacy 9 zwiazane sa ze soba okreslona zaleznoscia.Wszystkich tych niedogodnosci mozna uniknac przez zastosowanie nastawnego dlawika 22, który oddzialywa w jednako¬ wym stopniu na strumien cieczy, plynacy przez suwak odwodzacy 9, jak i na stru- — A —mien cieczy, plynacy przez dlawik 34, tak iz stosunek miedzy suwakiem odwodzacym 9 a dlawikiem 34 pozostaje bez zmiany.Im wiecej otwarty jest dlawik 22, tern silniej dziala odwodzenie. W przypadku granicznym, t. j. gdy dlawik 22 jest za¬ mkniety zupelnie, regulator pracuje bez od¬ wodzenia.Chcac miec moznosc regulacji wielkosci odwodzenia w znanych regulatorach z me- chanicznem odwodzeniem elastycznem, na¬ lezy uczynic zmienny stosunek dzwigni przekladni dzwigniowej, co nastrecza trud¬ nosc konstrukcyjna. Wobec tego oczywista jest zaleta odwodzenia hydraulicznego we¬ dlug wynalazku, które to odwodzenie moze byc dostosowywane do warunków ruchu zapomoca prostych urzadzen dlawikowych.Jak juz wspomniano, liczba obrotów tur¬ biny w przykladzie wykonania wynalazku wedlug fig. 1 jest okreslona zapomoca ci¬ snienia cieczy, utrzymywanego w komorze 33 zapomoca zaworu przeplywowego 25, poniewaz w stanie równowagi cisnienie cie¬ czy w komorze 23 ponad tlokiem odwodza¬ cym jest równe cisnieniu cieczy w komorze 33. Cisnienie cieczy w komorze 33, a tern samem i liczba obrotów turbiny, moze byc zmieniana w szerokich granicach zapomoca odpowiedniego ustalenia napiecia sprezyny 26, przyczem ustalenie napiecia sprezyny moze odbywac sie z odleglego stanowiska kontrolnego zapomoca silnika 31.Dzieki odbywajacej sie samoczynnie zmianie cisnienia w komorze 33 regulacja moze odbywac sie tak, aby stopien nierów- nomiernosci pozostawal niezmiennym, co np. jest pozadane przy regulacji pracuja¬ cych równolegle turbogeneratorów. Urza¬ dzenie moze byc np. wykonane w ten sposób, ze napiecie sprezyny 26 jest zmieniane w zaleznosci od polozenia silnika nastawcze- go zapomoca dzwigni, ciegna lub podobne¬ go przyrzadu. Inne rozwiazanie polega na tem, ze cisnienie cieczy w komorze 33 uza¬ leznione zostaje wprost od mocy generato¬ ra, a wiec np; nastawienie silnika regiikh cyjnego 31 moze byc uzaleznione od Weka-; zan watómierza, wykazujacego moc gene¬ ratora. Rozwiazanie takie pofci&da te zale¬ te, ze otrzymuje sie pewna, dokladnie okre* slona zaleznosc, np. linjowa, miedzy stó- nem regulowanym (np. liczba obrotów) a wielkoscia, rozrzadzana zapomoca regula¬ tora (np, moca generatora), niezaleznie od konstrukcji i bledów urzadzen posrednich/ Urzadzenie regulacyjne ze stalym stopniem nierównomiernosci moze byc równiez zasto¬ sowane do regulowania sieci urzadzen pa¬ rowych, palenisk i t. d.Na fig. 3 przedstawiono przyklad wyko¬ nania wynalazku w zastosowaniu do regu¬ latora cisnienia, w którym zawór 89jest rozrzadzany zapomoca cisnienia czynnika; przeplywajacego przez przewód 90 przed zaworem, tak ze z chwila przekroczenia wzwyz wartosci cisnienia nastawionego, za¬ wór otwiera sie, a w razie spadku cisnienia ponizej nastawionej wartosci zawór za¬ myka sie. 0 ile w przykladzie wykonania * urza^ dzenia regulacyjnego wedlug fig. 1 impuls roboczy (liczba obrotów turbiny) oddzialy¬ wa wprost na suwaki rozrzadcze silnika na- stawczego i urzadzenia odwodzacego, to w urzadzeniu wedlug fig. 3 pomiedzy impuls roboczy (cisnienie pary) a suwaki rozrzad¬ cze 71, 72 jest wlaczony przekaznik. Oslo¬ na przekaznika jest oznaczona liczba 54. W oslone jest wkrecona tuleja 59, której doi-* na czesc jest zamknieta tuleja 58. We¬ wnatrz tulei 59 jest umieszczony podwójny zawór 60, 61, sztywno polaczony z tarcza 55. Sprezyna 56, opierajaca sle jednym koncem o tuleje 58, dociska tarcze 55 do membrany 52, która po przeciwnej stronie podlega cisnieniu pary w przewodzie 90.Elastyczna uszczelka 57, umieszczona mie¬ dzy grzybkiem 60 podwójnego zaworu a tu¬ leja 58, zapobiega uchodzeniu cieczy robo-* czej z komory 63. Cisnienie w komorach 63 i 64 jest wyrównane, poniewaz srednice - 5 —elastycznej uszczelki* 57 i grzybków 60, 61 podwójnego zaworu sa sobie równe.Ciecz robocza doplywa z glównego przewodu 62 do komory 63 i plynie poprzez komore 64 czesciowo przez wnetrze tulei 59 zpowrotem do pompy, a czesciowo prze¬ wodem 65 do komory 66 pod tlokiem 73, zaleznie od polozenia podwójnego zaworu, rozrzadzanego zapomoca impulsu cisnienia.Cisnienie wkomorze 66 jest wiec rozrzadza¬ ne zapomoca przekaznika, umieszczonego w oslonie 54, i jest niezalezne od impulsu ci¬ snienia, przenoszonego przewodem 51 na membrane 52.Urzadzenie odwodzace jest wykonane podobnie, jak w wykonaniu wedlug fig. 1, przyczem tlok odwodzacy 75 jest polaczo¬ ny sprezyna 74 z tlokiem 73, uruchomiaja¬ cym suwald 71 i 72. Urzadzenie izobarowe sklada sie z dwóch dlawików 80 i Si, z któ¬ rych dlawik 80 wlaczony jest w przewód doplywowy 62, a -dlawik 81 — w przewód odplywowy. Przestrzen miedzy dlawikami polaczona jest przewodem z komora 77 nad tlokiem odwodzacym 75.Regulator ten dziala w sposób nastepu¬ jacy.W stanie równowagi zawór parowy 89 znajduje sie w jakiemkolwiek polozeniu po- sredniem, a suwaki rozrzadcze 71 i 72 zaj- muja polozenie srednie. Cisnienie w komo¬ rze 66 jest wyrównane przez cisnienie w koinWze 77, które zkolei jest uzaleznione od cisnienia w przewodzie doplywowym 62 i od wymiarów dlawików 80 i 81.Najlepiej jest nadac dlawikom 80 i 81 jednakowe wymiary* aby w stanie rów¬ nowagi cisnienie w komorze 77 bylo o polo¬ we mniejsze od cisnienia w przewodzie do¬ plywowym 62. Poza tern pozadane jest, aby czoloW*, czynna powierzchnia tloka 75 by¬ la równa czolowej, czynnej pierscieniowej powierzchni tloka 73, aby w stanie równo¬ wagi cisnienie w komorze 66 bylo równe polowie cisnienia w przewodzie 62. Wobec tego w stanie fównowagi grzybki 60 i 61 podwójnego zaworu musza byc otwarte w jednakowym stopniu, w przeciwnym bo¬ wiem razie cisnienie w komorach 64 i 66 nie byloby równe polowie cisnienia w prze¬ wodzie doplywowym 62. A wiec tylko w o- kreslonem polozeniu podwójnego zaworu 60, 61 i tylko dla okreslonej wartosci regu¬ lowanego cisnienia pary moze istniec stan równowagi. Cisnienie pary, które ma byc u- trzymywane na stalym poziomie, moze byc ustalane przez pokrecanie tulei 59 w jed¬ nym lub drugim kierunku w stosunku do membrany 52.W razie zaklócenia stanu równowagi np. wskutek wzrostu cisnienia w przewodzie 90 membrana 52 zostaje wychylona wgóre, po¬ wodujac zasloniecie otworu przeplywowe¬ go pod grzybkiem 60 zaworu i odsloniecie otworu przeplywowego pod grzybkiem 61 tego zaworu o pewna okreslona wielkosc.Cisnienie w komorach 64 i 66 nieco spada, przyczem tlok 73 przesuwa sie wdól na o- kreslona odleglosc pod wplywem nacisku sprezyny 74.Dzieki temu suwak rozrzadczy 71 prze¬ puszcza, ciecz robocza do silnika nastaw- czego 84, powodujac otwarcie zaworu paro¬ wego 89, a suwak rozrzadczy 72 wypuszcza ciecz robocza przewodem 79 z komory 77 w takiej ilosci, ze tlok odwodzacy 75 przesu¬ wa sie wgóre do polozenia, przy którem su¬ waki rozrzadcze 71 i 72 zostaja sprowadzo¬ ne w ich srodkowe polozenia.Jednoczesnie odbywa sie wyrównywa¬ nie cisnien zapomoca urzadzenia izoba- rowego, a mianowicie w komorze 77 zosta¬ je znów wytworzone cisnienie normalne za¬ pomoca dlawików 80 i 81 oraz przewodu 79a. Przebieg regulacji zostaje zakonczony wtedy, gdy w przewodzie 90 zapanuje zno¬ wu cisnienie pierwotne, a zawór parowy 89 odsloni sie o pewna wartosc, odpowiadaja¬ ca zwiekszonemu przeplywowi pary.Dlawik 78 w wykonaniu wedlug fig. 3 odgrywa te sama role, co i dlawik 22 w u- rzadzeniu wedlug fig. 1, a mianowicie sluzy — 6 —do dostosowywania regulatora do róznych warunków ruchu. W regulatorach cisnienia jest to bardzo wazne, poniewaz czas roz¬ ruchu cieczy w przewodzie, w którym ma byc regulowane cisnienie (np. przewodu pa¬ rowego), jest inny w kazdym poszczegól¬ nym przypadku. O ile np. czas rozruchu podczas regulowania turbin parowych wy¬ nosi okolo 10 sek, to czas rozruchu podczas regulowania cisnienia w przewodach paro¬ wych lub podobnych urzadzeniach wynosi czestokroc zaledwie ulamek sekundy. Wo¬ bec tego dla osiagniecia energicznego od¬ wodzenia celowe jest, aby czas zamykania rozrzadu odwodowego byl maly w porów¬ naniu z czasem zamykania glównego silni¬ ka nastawczego. Tym sposobem równiez podczas regulowania cisnienia uzyskuje sie duza statecznosc w warunkach, nastreczaja¬ cych niekiedy powazne trudnosci, a to wskutek krótkiego czasu rozruchu u- kladu.Szczególna zaleta odmiany wykonania wedlug fig. 3 polega na tern, ze zmiany ci¬ snienia cieczy lub stan plynnosci oleju nie wywieraja zadnego wplywu na dzialanie regulatora, wszelka bowiem zmiana cisnie¬ nia w przewodzie 62 wywoluje taka sama zmiane cisnienia w komorach 66 i 77, przez co wynik dzialania tych zmian wzajemnie sie znosi.Rozrzad suwaka rozrzadczego strumie¬ nia silnika nastawczego i strumienia odwo¬ dzacego, uskuteczniany zapomoca przekaz¬ nika w wykonaniu wedlug fig. 3, moze byc oczywiscie stosowany i do innych celów re¬ gulacyjnych. Wówczas nalezy tylko zasta¬ pic membrane 52 innem urzadzeniem, prze- noszacem impuls na przekaznik.Fig. 4 przedstawia specjalna postac wykonania dlawika 34, zastosowanego w urzadzeniu wedlug fig. 1, i dlawików 80 i 81, zastosowanych w urzadzeniu wedlug fig. 3. Aby urzadzenie wedlug wynalazku dzialalo sprawnie, nalezy zachowac pro¬ porcjonalnosc miedzy wydatkiem strumie¬ nia cieczy, plynacego przez te dlawiki, a spadkiem cisnienia, powstajacym wskutek przeplywu przez dlawiki, jak to mozna stwierdzic na wykresie wedlug fig. 6 z przebiegu prostej 91. Na wykresie tym rzedne // oznaczaja spadek cisnienia, a odciete / — wydatek strumienia cieczy.Jak wiadomo, silne dlawienie, np. zapomo¬ ca dyszy, odbywa sie wedlug funkcji wy¬ kladniczej, jak to przedstawia krzywa 92 na fig. 6. Wydatek i spadek cisnienia cie¬ czy, plynacej przez bardzo waskie kanaly, np. przez dlawik 78, albo przez wloskowa- te rurki 80 i 81 w urzadzeniu wedlug fig. 3, odbywa sie wedlug funkcji prostolinjo- wej, jak przedstawia krzywa 91 (fig. 6), Dlawiki o charakterystyce wedlug krzywej 92 nie nadaja sie do urzadzenia wedlug wynalazku. Dlawiki takie pracowalyby za¬ dowalajaco tylko w punkcie przeciecia krzywych 91 i 92, przy mniejszych zas wy datkach opór ich bylby za maly, a przy wiekszych — za duzy.Fig. 4 przedstawia przyklad wykonania dlawika w postaci wloskowatego kanalu 93, przebiegajacego wzdluz linji srubowej na sworzniu 94. Zewnetrzna srednica sworznia 94 jest scisle dopasowana do srednicy otworu, wywierconego w oslonie 95, którego otwór doplywowy jest ozna^ czony liczba 96, a odplyw — liczba 97, Zalety tego urzadzenia polegaja na tern, ze kanal, utworzony zapomoca srubowego sworznia 94, moze byc znacznie dluzszy od otworu takiej samej srednicy, jaki mozna byloby przewiercic bezposrednio w oslonie 95. Oprócz tego srubowy kanal przeply¬ wowy wymaga mniej miejsca, niz kanal prosty o tejze dlugosci. Równiez i dostep do kanalu, w celu kontroli lub oczyszcze¬ nia, jest o wiele latwiejszy, poniewaz sru¬ bowy sworzen 94 moze byc z latwoscia wy¬ jety.Fig. 5 przedstawia inna postac wyko¬ nania nastawnego dlawika 22 w urzadze¬ niu wedlug fig. 1 i dlawika 78 w urzadze- — 7 —lliu wedlug fig. 3. Konstrukcja tych dlawi¬ ków jest podobna do konstrukcji dlawika wedlug fig. 4, z ta jednak róznica, ze prze¬ krój kanalu dlawikowego 98 zweza, sie stopniowo w kierunku ku otworowi wloto¬ wemu 99. Takie wykonanie umozliwia re¬ gulacje stopnia dlawienia w szerokich gra¬ nicach, przyczem w dlawiku tym zachowa¬ ne sa w pelni wszystkie zalety dlawika konstrukcji wedlug fig. 4. PL