Wynalazek niniejszy dotyczy chlodni¬ cy, a w szczególnosci chlodnicy do po¬ jazdów lub statków wszelkiego rodzaju o napedzie zapomoca silników cieplnych, sluzacej do chlodzenia tych silników lub uzywanego w nich smaru.Chlodnice tego rodzaju, stanowiace czesc skladowa pojazdów lub statków me¬ chanicznych, np. samolotów, rozwijajacych duza szybkosc, powinny zapewniac chlo¬ dzenie, lecz nie powinny stawiac zbyt du¬ zego oporu podczas ruchu, opór bowiem chlodnicy, dodany do oporu calego po¬ jazdu, zmniejsza ogólna sprawnosc po¬ jazdu.Aby chlodzenie plynów, uzywanych do chlodzenia silników, bylo dostateczne, chlodnice te powinny byc umieszczone w takich miejscach pojazdów, czy statków powietrznych, gdzie wytwarza sie zimny prad powietrza, przyczem powierzchnia chlodnicy powinna byc duza, aby spraw¬ nosc jej byla mozliwie najlepsza. Uwzgled¬ niajac te okolicznosci, otrzymuje sie co prawda urzadzenia o bardzo dobrej spraw¬ nosci kalorycznej, jednak o malej spraw¬ nosci aerodynamicznej, wskutek czego szybkosc pojazdów wzglednie statków po¬ wietrznych zmniejsza sie w znacznym stopniu.Wynalazek niniejszy ma na celu stwo¬ rzenie chlodnicy, która mialaby zarówno bardzo dobra sprawnosc kaloryczna, jak i aerodynamiczna, przyczem chlodnica ta w pewnych wypadkach, np. w zastosowaniu do samolotów, posiada bardzo dodatniecechy, które czynia prowadzenie samolo¬ tu przyjemniejszem, pewniejszem i latwiej- szem.Jak wiadomo, pojazdy lub statki po¬ wietrzne, poruszajace sie z pewna szybko¬ scia, podlegaja bardzo znacznym silom a- erodynamicznym. Pewne miejsca po¬ wierzchni tych pojazdów sa narazone na silne cisnienia, natomiast inne miejsca - na znaczny spadek cisnienia. Cisnienia i niedopreznosci zwiekszaja sie naogól znacz¬ nie w miare wzrostu szybkosci poja¬ zdów.Istota wynalazku polega na umieszcze¬ niu chlodnic w pradzie powietrza tak, iz wlot powietrza znajduje sie w miejscach duzych cisnien aerodynamicznych, a wy¬ lot — w miejscach niedopreznosci.W zastosowaniu do statków powietrz¬ nych, np. samolotów, a wiec do statków, zaopatrzonych w skrzydla, chlodnice we¬ dlug wynalazku umieszcza sie w oslonie o takim ksztalcie, iz stanowi jednoczesnie czesc skladowa skrzydel, przyczem oslona moze posiadac podobne wlasnosci, co i skrzydla samolotu, lub tez wrecz odmien¬ ne wlasnosci, takie jednak, by opór pod¬ czas ruchu byl zawsze bardzo maly.Oslona chlodnicy wedlug wynalazku jest wewnatrz wykonana w ksztalcie dy¬ szy zbiezno-rozbieznej, umieszczone] tak, aby otwór wlotowy znajdowal sie na kra¬ wedzi natarcia skrzydel, t. j. w miejscu najwiekszego cisnienia aerodynamicznego, natomiast otwór wylotowy znajduje sie u góry skrzydel, t. j. w miejscach najwiek¬ szej niedopreznosci, przyczem wlasciwe elementy chlodzace chlodnicy sa umie¬ szczone w rozbieznej czesci dyszy, nato¬ miast zbiorniki sa umieszczone z obydwóch stron tej dyszy, najlepiej pomiedzy scian¬ kami oslony.Co do chlodnic samolotowych, ksztalt dyszy obiera sie tego rodzaju, aby chlod¬ nica spelniala zadanie skrzydla ze szcze¬ lina.W innych pojazdach, np. samochodach, wagonach silnikowych, slizgowcach, lo¬ dziach motorowych i t. d., w których co najmniej jedna powierzchnia posiada te same wlasnosci aerodynamiczne, co i wierzch skrzydla samolotu, chlodnica we¬ dlug wynalazku jest umieszczona w oslo¬ nie o ksztalcie, pozwalajacym na umie¬ szczenie jej w danym pojezdzie, i stanowi jednoczesnie razem z ta powierzchnia jak- gdyby wierzch skrzydla, a wiec stawia pod¬ czas ruchu maly opór.Oslona chlodnicy wedlug wynalazku moze byc umieszczona wewnatrz, a wlasci¬ we elementy chlodzace moga byc rozmie¬ szczone, jak powiedziano wyzej.W pewnych razach dobrze jest stoso¬ wac dodatkowy przyrzad wentylacyjny, który uzupelnialby prad powietrza, wywo¬ lany pod wplywem sil aerodynamicznych, gdy szybkosc pojazdu jest niedostateczna.Inne szczególy wynalazku, dotyczace konstrukcji i rozmieszczenia pewnych cze¬ sci, sa opisane dokladniej w dalszym cia- go opisu.W celu lepszego zrozumienia wynalaz¬ ku, ponizej podany jest opis przykladów jego wykonania.Fig. 1 przedstawia schematycznie w wi¬ doku perspektywicznym zgóry chlodnice wodna do silnika spalinowego samolotu; fig. 2 — przekrój podluzny tejze chlodni¬ cy; fig. 3 — przekrój poprzeczny polacze¬ nia rurki chlodnicy ze zbiornikiem; fig. 4 przedstawia czesciowy widok perspekty¬ wiczny samolotu z chlodnica wedlug wy¬ nalazku, a fig. 5 — autobus z chlodnica we¬ dlug wynalazku w czesciowym przekroju.Chlodnica wedlug wynalazku, przed¬ stawiona schematycznie na fig. 1 — 3, jest przystosowana do silnika spalinowego samolotu o chlodzeniu wednem i posiada nastepujace cechy znamienne.Oslona 1, wykonana dowolnym sposo¬ bem z blachy z lekkiego stopu, posiada zprzodu ksztalt krawedzi natarcia skrzy- - 2 -dla samolotu; górna powierzchnia jest oznaczona liczba 3, dolna liczba 2, a ztylu ksztalt chlodnicy jest dokladnie dopasowa¬ ny do krawedzi natarcia skrzydla 4, na którym ta chlodnica ma byc umieszczona.Wewnatrz oslona 1 posiada zasadniczo ksztalt bardzo wydluzonej dyszy zbiezno- rozbieznej 5. Dysza 5 posiada zprzodu o- twór wlotowy 6, a ztylu otwór wylotowy 7.Otwór 6 jest umieszczony tak, iz jego os podczas lotu jest równolegla lub prawie równolegla do kierunku lotu. Otwór 7 jest zamykany ruchoma zaslona 8, osadzona przegubowo na osi 9, przyczem otwarcie zaslony jest regulowanie zapomoca malego drazka 10, który moze byc sprzezony z do¬ wolnym narzadem nastawczym.Narzady 11 chlodnicy, np. w postaci rurek, komórek ulowych, plytek i t. d., sa umieszczone w rozbieznej czesci dyszy 5 (fig. 2). Narzady 11 sa przymocowane bar¬ dzo szczelnie do dwóch zbiorników 12 i 13, z których jeden, np. zbiornik 12, zawiera wode, podlegajaca chlodzeniu, a drugi zbiornik 13 zawiera wode juz ochlodzona.Zbiorniki sa zaopatrzone w krócce 14 i 15, które umozliwiaja przylaczenie chlodnicy do obiegu wody, chlodzacej silnik. Chlod¬ nica posiada poza tern korek 16, sluzacy do wlewania wody i kurek spustowy 17.Oslona 1 jest przymocowana do skrzydla samolotu w dowolny sposób, np. zapomoca lapek 18, przykrecanych do jednej z po¬ dluznie 19 skrzydla samolotu.Oczywiscie, w chlodnicy tego rodzaju rurki chlodzace znajduja sie w silnym pra¬ dzie powietrza, wywolanym zarówno wsku¬ tek cisnienia dynamicznego na krawedzi natarcia, jak i wskutek niedopreznosci u góry skrzydla, która jest zasadniczo naj¬ wieksza w miejscu momentu glównego.Poza tern ksztalt oslony, zawierajacej elementy chlodnicy, jest tego rodzaju, iz opór, jaki stawia ta chlodnica, jest bardzo maly.Gdy chlodnica jest umieszczona na skrzydlach dolnych lub skrzydlach dplno- platowca, a wiec ponizej najwyzszych chlodzonych czesci silnika, napelnianie chlodnicy odbywa sie wówczas przez za¬ silacz, znajdujacy sie na silniku, przyczem otwór wlewowy jest zastapiony rurka do zbierania pary, polaczona z zasilaczem.Oczywiscie, oslonie 1 mozna nadac ta¬ ki ksztalt, aby czesc skrzydla, zaopatrzo¬ na w chlodnice, i sama chlodnica posiadaly zadane wlasnosci aerodynamiczne, a wiec np. wzniesienie tych czesci moze byc rów¬ ne zeru lub tez naodwrót dana czesc skrzy¬ dla moze posiadac pewna nosnosc i wtedy, oczywiscie, zarówno konstrukcja, jak i przymocowanie chlodnicy do skrzydla po¬ winno byc obliczone z uwzglednieniem sil, jakie beda na nie dzialac.Dobrze jest obliczyc przekrój dyszy 5 tak, aby chlodnica spelniala zadanie skrzy¬ dla ze szczelina, dzieki czemu kierowanie samolotem, zaopatrzonym w takie chlodni¬ ce, staje sie pewniejsze.Na fig. 5 przedstawiono schematycznie chlodnice wodna silnika autobusu.Górna czesc autobusu, t. j. dach 20, ma zasadniczo ksztalt górnej powierzchni skrzydla i jest zaopatrzony w chlodnice, umieszczona naogól tak, jak w poprzednim przykladzie, z ta róznica, ze oslona 1 chlodnicy jest odpowiednio uksztaltowana tylko w swej górnej czesci, przyczem chlodnica jest zaopatrzona w dodatkowe zasilanie srodkiem chlodzacym, np. w prze- wietrznik 21, napedzany zapomoca silnika 22 pojazdu. Przewietrznik przetlacza po¬ wietrze przewodem 23 do dyszy 5, najle¬ piej u wlotu rozbieznej czesci tej dyszy 5.Co do samej konstrukcji narzadów chlodzacych, wykonanych w postaci rurek,, zaznacza sie, ze rurki te moga byc pola¬ czone ze zbiornikami wedlug fig. 3 przez zacisniecie koiiców w pierscieniu, wkreco¬ nym do zbiornika.Wynalazek nie ogranicza sie do opisa¬ nych wyzej przykladów zastosowania lub — 3 —przykladów wykonania, lecz odwrotnie, rozciaga sie równiez na wszystkie odmia¬ ny, a wiec np. w zakres wynalazku wcho¬ dzi chlodnica samolotu, umieszczona w skrzydle i tworzaca z niem jedna calosc, oraz chlodnica, umieszczona w dowolnem innem miejscu pojazdu lub statku powietrz¬ nego, pod warunkiem, oczywiscie, ze po¬ siada dobre wlasnosci aerodynamiczne lub hydrodynamiczne. PL