PL20130B1 - Maszyna do liczenia. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy maszyn do liczenia o kolach szczeblowych. Mechanizm nastawczy takich maszyn do liczenia skla¬ da sie z pewnej liczby kól nastawczych z nastawnemi zebami, które sa nastawiane zapomoca pierscieni nastawczych, osadzo¬ nych obrotowo na tych kolach i zaopatrzo¬ nych w lukowe wyciecia. Ruchy nastawcze sa przenoszone na pierscienie nastawcze lub na tarcze, które maja stosunkowo wielka srednice i których katy nastawcze odpo¬ wiadaja oznaczonym wartosciom liczbo¬ wym. Ruchy nastawcze tego rodzaju ma¬ szyn sa stosunkowo wielkie dla tych war¬ tosci liczbowych, które odpowiadaja naj¬ wiekszym katom obrotu, a praca nastawia¬ nia kazdej cyfry waha sie wobec tego w obrebie szerokich granic, wskutek czego u- ruchomianie klawiszów jest utrudnione.Wynalazek ma na celu ulatwienie nasta¬ wiania klawiszów. W tym celu wedlug wy¬ nalazku pierscienie nastawcze lub tarcze lu¬ kowe sa z polozenia srodkowego nastawia¬ ne w obydwie strony, przyczem obracanie w jednym kierunku powoduje nastawianie pewnych, np. czterech najnizszych, warto¬ sci cyfrowych, podczas gdy nastawianie po¬ zostalych wartosci jest uskuteczniane obra¬ caniem pierscieni lub tarcz w przeciwnym kierunku. Wskutek tego kat obrotu pierscie-nia nastawezego jest mniejszy prawie o po¬ lowe dotychczasowego kata obrotu, a praca nastawiania rozklada sie równomierniej na rózne wartosci cyfrowe od 1 do 9, Rysunek przedstawia rózne przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 — 33 dotycza jednej postaci wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia maszyne w widoku zgóry z przecieta pokrywa ochronna, fig. 2 — prze¬ krój wedlug linji 2 — 2 na fig. 1, fig. 3 — maszyne w widoku zgóry z pokrywa ochron¬ na, fig. 4 — kiawjature i czesc przyrzadu, nastawiajacego na zero, w widoku zgóry, fig. 5 — szczegól fig. 7r fig. 6 — schema¬ tycznie zespól kól zebatych, fig. 7 przed- ^i(i^ ^eacio^ "przekrój osiowy mechani¬ zmu 'nastawezego z przynaleznemi sanka¬ mi, fig. 8 przedstawia kolo szczeblowe, wi¬ dziane z prawej strony, z przynalezna tarcza lukowa, fig. 9 i 10 przedstawia¬ ja tarcze lukowa, widziana z lewej stro¬ ny, w dwóch róznych polozeniach na- stawczych, fig. 11 — widok tarczy luko¬ wej podczas nastawiania, fig. 12 i 13 — szczegól kola szczeblowego, widzianego z lewej strony, wzglednie zprzodu, fig. 14 — widok z prawej strony czesci urzadzenia zaporowego krazka lukowego, fig. 15 i 16 przedstawiaja szczegól fig. 14, widziany z prawej strony, wzglednie zprzodu, fig. 17— widok z prawej strony czesci mechanizmu nastawezego, fig. 18 przedstawia w widoku zgóry mechanizm nastawczy wedlug fig. 17, fig. 19 — widok z prawej strony klawisza zerowego i czesci urzadzenia zaporowego tarczy lukowej, znajdujacej sie w poloze¬ niu nastawczem, fig. 20 i 21 przedstawiaja schematycznie ksztalt tylnych konców kla¬ wiszów, fig. 22 — czesc przyrzadu, nasta¬ wiajacego na zero, w widoku z prawej stro¬ ny, fig. 23— ten sam przyrzad, nastawiaja¬ cy na zero, w widoku zgóry, fig. 24 i 25 — widok z prawej strony wzglednie zprzodu szczególu wedlug fig. 21, fig. 26 i 27 przed¬ stawiaja widok zboku wzglednie widok zgóry mechanizmu zapadkowego sanek, fig. 28 — przekrój wedlug linji 28 — 28 na fig. 1, fig. 29 — widok zgóry na fig. 28, fig. 30 i 31 uwidoczniaja w widoku zgóry wzgled¬ nie zboku kolejne polozenia sanek podczas mnozenia wzglednie dzielenia, fig. 32 — przekrój szczególu wedlug fig. 31, fig. 33— widok zprzodu czesci wedlug fig. 30, fig. 34 i 35 przedstawiaja odmiane wykonania me¬ chanizmu nastawezego w widoku zboku, wzglednie zgóry, fig. 36 i 37 — widok zboku wzglednie zgóry szczególu wedlug fig. 34 i 35.W przeciwienstwie do zwyczajnych ma¬ szyn o kolach szczeblowych, licznik wyni¬ kowy / (fig. 1), jak równiez licznik obrotów 2 (fig. 2), sa w maszynie osadzone na stale.Obydwa liczniki sa osadzone na wspólnym wale 3. Natomiast mechanizm nastawczy 4 jest osadzony osiowo przesuwnie przed o- bydwoma wymienionemi licznikami. Jest on osadzony w sankach, przesuwanych wzdluz walu 5. Tuleja 6, stanowiaca sanki, posiada na obydwóch koncach sciany czolowe 7.Wal 5 jest wykonany z plaskiej szyny, osa¬ dzonej w kadlubie cylindrycznemi koncowe- mi czopami 8. W wydrazeniach górnej i dol¬ nej strony tulei 6 sa osadzone cztery krazki 9, które tocza sie po szynie 5 i zaczepiaja sie o brzegi szyny kolnierzami 10. Wskutek tego sanki sa obracane wraz z walem 5, u- ruchomianym korba 11 za. posrednictwem kól zebatych 12, 13.W przedstawionem wykonaniu dziewiec kól szczeblowych 14 z nastawianemi zebami jest nasadzonych na tuleje 6. Kazde z tych kól zaczepia sie wewnetrznym zebem 15 o odpowiedni rowek tulei 6, wskutek czego kola 14 sa zaklinowane na tulei.Kazde kolo szczeblowe 14 posiada dzie¬ wiec nastawianych zebów, z których jednak tylko cztery sa rozmieszczone w dotychcza¬ sowy sposób, a wiec w postaci krótkich pre¬ tów 16, przesuwnie osadzonych w promie¬ niowych zlobkach lub kanalach kól szcze¬ blowych. Piec pozostalych zebów 17 kazde¬ go kola szczeblowego jest natomiast ze so- — 2 -ba trwale polaczonych i utworzonych na ob¬ wodzie wycinka 18, który jest osadzony ob¬ rotowo na kole szczeblowem na sworzniu 19.Wycinek zebaty 18 jest normalnie wcisniety tak, ze zeby 18, tak samo jak zeby 16, znaj¬ duja sie wewnatrz kola szczeblowego. Jak wynika z fig. 8, 12 i 13f wycinek zebaty jest mniej wiecej w srodku dwa razy wygiety pod prostym katem, tak ze wolny jego ko¬ niec, na którym sa wyciete zeby 11\ i ko¬ niec, osadzony na kole szczeblowem, leza w róznych plaszczyznach i z przeciwleglych stron kola szczeblowego, przyczem srodko¬ wa czesc wycinka, zagieta pod prostym ka¬ tem w stosunku do obydwóch jego konców, jest ruchoma w wycieciu 20 kola szczeblo¬ wego.Obok kazdego kola szczeblowego 14 jest umieszczona wspólosiowo i w stosunku do kola szczeblowego obrotowo tarcza 21, fig. 8 —11, na której osadzony jest luk liczbo¬ wy, zaopatrzony w cyfry 0 — 9, z których nastawiona cyfra daje odczytac sie w znany sposób w szczelinie 23 pokrywy ochronnej 24, fig. 3.Tarcza 21 posiada wyciecie szczelinowe, którego obydwa konce 25, 25' posiadaja ksztalt luków kola. Te lukowate konce 25, 25' sa wykonane w tarczy 21 wspólsrodkowo wzgledem osi tej tarczy i maja jednakowe promienie, podczas gdy srodkowa czesc 26 tego wyciecia tworzy równiez wspólosiowy luk kolowy z nieco mniejszym promieniem.Trzyczesci krzywizny sa ze soba polaczone zapomoca ukosnych odcinków 27, 27'. W wycieciu 25, 26, 25' osadzone sa czopy lub trzpienie 28 zebów 16, przesuwanych nieza¬ leznie od siebie, oraz czop 29 wycinka ze¬ batego 18, fig. 9, 13. Czopy 28, 29 znajdu¬ ja sie normalnie w zaczepieniu ze srodko¬ wym lukiem 26 krzywizny, przyczem nie¬ które zeby 16 zostaja wciagniete w swoje rowki lub kanaly, a luk zebaty 18 zostaje u- trzymany w nachylonem polozeniu tak, ze wszystkie zeby 16 i 17 znajduja sie w obre¬ bie obwodu kola szczeblowego.Tarcze moga kolejno byc nastawiane za¬ pomoca umieszczonej na przedniej stronie maszyny klawjatury z dziesiecioma klawi¬ szami. Nastawianie jest uskuteczniane przy stopniowym, okresowym ruchu sanek 6 wzdluz walu 5. Na poczatku kazdego dzia¬ lania sanki znajduja sie w przedstawionem na fig. 1 prawem polozeniu wyjsciowem, przyczem tarcza pierwszego, to znaczy le¬ wego kola szczeblowego znajduje sie w po¬ lozeniu nastawczem, a wiec naprzeciw dwóch ramion 31, 3V, nastawianych zapo¬ moca klawjatury. Ramiona te sa osadzone wzgledem siebie wspólosiowo i kazde ramie jest zaopatrzone na koncach w czop 32 wzglednie 32', który przy uruchomianiu ra¬ mienia wchodzi w odpowiednie promienio¬ we wydrazenie 33, wzglednie 33', w brzegu tarczy kola szczeblowego, znajdujacego sie w polozeniu nastawczem.Klawisze sa rozmieszczone w dwóch równoleglych rzedach i podzielone na dwie grupy, z których jedna grupa 30 zawiera klawisze , odpowiadajace wartosciom cyfro¬ wym 1 — 4 i sluzy do uruchomiania górne¬ go ramienia nastawczego 31. Druga grupa, która zawiera klawisze, odpowiadajace war¬ tosciom cyfrowym 5 — 9, sluzy do urucho¬ miania dolnego ramienia nastawczego 31'.Ramiona 31, 31' przy naciskaniu klawiszy wychylaja sie wdól wzglednie wgóre, przy¬ czem tarcza 21 obraca sie odpowiednio w kierunku wskazówki zegara, wzglednie w kierunku przeciwnym, patrzac z prawej strony maszyny. Klawisz zerowy 30° nie od¬ dzialywa na zadne ramie nastawcze. Klawi¬ sze kazdego rzedu sa osadzone na wspól¬ nym wale 34, wzglednie 35.Urzadzenie do sprzegania ramion na- stawczych 31, 31', z naciskanym klawiszwn, jest wykonane nastepujaco: obydwa ramio¬ na nastawcze 31,31' (fig. 8) skladaja sie z dwóch odcinków, osadzonych tuz obok pla¬ szczyzn palaków 100 wzglednie 101', które osadzone sa zapomoca czopu 36 na wspól¬ nym walku obok siebie w stalych podporach - 3 -lozyskowych. Obydwa palaki posiadaja mie¬ dzy swemi odnogami po jednym równolegle do osi obrotu lezacym slupku 38, wzglednie 38', które wspóldzialaja z tylnemi koncami klawiszów jednej z obydwóch grup w taki sposób, ze przy nacisnieciu klawisza oddzia¬ lywa przynalezny slupek.Tylne konce klawiszów cyfrowych 30, 30' (fig. 4), które znajduja sie normalnie pod slupkami 38 wzglednie 38', sa zaopa¬ trzone w ukosne, w górze otwarte wyciecia 39 wzglednie 39', które leza normalnie do¬ kladnie pod slupkami. Wyciecia 39, które wspóldzialaja ze slupkiem 38 do urucho¬ miania ramienia nastawczego 31, sa skiero¬ wane ukosnie ku tylowi, podczas gdy wycie¬ cia 39', które wspóldzialaja ze slupkiem 38' do uruchomiania ramienia 31', sa skierowa¬ ne ukosnie ku przodowi. Fig. 20 i 21 przed¬ stawiaja schematycznie tylne konce róz¬ nych klawiszów, widzianych z lewej strony, przyczem fig. 20 uwidocznia grupe klawi¬ szów 30', a wiec klawiszów wartosci cyfro¬ wych 5 — 9. Fig. 21 przedstawia konce kla¬ wiszów wartosci cyfrowych 1 — 4. Najbar¬ dziej ukosnie ustawione wyciecia 39, wzglednie 39', górnych klawiszów (fig. 20, 21) sa na swych koncach lekko zagiete i przebiegaja prawie stycznie do slupków 38, 38', wskutek czego uderzenie klawiszów jest mieksze.Na ramiona nastawcze 31, 31' dzialaja sprezyny srubowe 40, 40', które staraja sie odciagnac ramiona do polozenia wyjsciowe¬ go. W tern polozeniu ramiona sa zamkniete w ten sposób, ze czopy zaporowe 41, 41', be¬ dace przedluzeniem slupków 38, 38', siega¬ ja w sciesnione, skierowane ku górze wydra¬ zenia 42, wzglednie 42', w przechylnym pa¬ lakowatym mostku 43. Mostek ten jest osa¬ dzony na wale 35 (fig. 31) i ma za zadanie okresowe przesuwanie sanek, w razie naci¬ skania klawisza. Wolny koniec mostku nor¬ malnie jest dociskany sprezyna 44 (fig. 21) d&przedluzen 45, wzglednie 45', dolnych konców klawiszów.W normalnem polozeniu mostek 43 za¬ myka równiez tarcze 21 kola szczeblowego, znajdujacego sie w polozeniu nastawczem.Tozamkniecie zostaje przeniesione zapomo- ca dzwigni zaporowej 47, osadzonej na czo¬ pie 46. Górny koniec dzwigni 47 przylega do konca haczyka zaporowego 48, wystaja¬ cego ponad obwód tarczy. Haczyk 48 jest o- sadzony w trzpieniu 49, umocowanym na kole szczeblowem 49, i zaopatrzony w zab 50, zagiety wokolo brzegu kola szczeblowe¬ go; zab ten siega w jedno z dziesieciu wy¬ ciec zaporowych 51 brzegu tarczy 21. Jak dlugo tarcza 21 znajduje sie w srodkowem polozeniu normalnem, zab zaporowy 50 za¬ hacza sie o jedno z dwóch srodkowych wy¬ ciec zaporowych 51. Dzwignia zaporowa 47 posiada wpoblizu swego dolnego konca wy¬ step 52, do którego tylu przylega normalnie górny koniec palca zaporowego 53, polaczo¬ nego z mostkiem 43 i wystajacego ukosnie ku tylowi.Wszystkie tarcze normalnie sa zwarte z kolami szczeblowemi, a mianowicie wskutek umieszczenia przynaleznych zebów zaporo¬ wych 50 w wycieciach zaporowych 51 brze¬ gów tarcz. Haczyki zaporowe 48 jeszcze nie- nastawionych tarcz sa zamkniete zapomoca przebiegajacej w kierunku podluznym szy¬ ny 70 (fig. 22, 23), do której przylegaja wy¬ stajace konce haczyków zaporowych tych kól szczeblowych i wzdluz której wspomnia¬ ne haczyki slizgaja sie przy okresowym ru¬ chu sanek. Koniec wymienionej szyny zapo¬ rowej lezy w miejscu, w którem dzwignia zaporowa 47, jak wyzej wspomniano, przej¬ muje zamkniecie znajdujacej sie w tern po¬ lozeniu tarczy. Haczyki zaporowe 48 tych kól szczeblowych, które juz zostaly przesu¬ niete przez polozenie nastawcze, sa trzyma¬ ne w polozeniu zaporowem zapomoca kie¬ rownicy zaporowej 54, która przechodzi po¬ przez caly rzad kól szczeblowych w kierun¬ ku osiowym i której górny brzeg 55 (fig. 5) przylega do promieniowo osadzonych ra¬ mion 56 haczyków zaporowych. Kierownica — 4 —zaporowa 54 jest zaopatrzona w wydraze¬ nie 57, które zezwala, aby ramia 56 odpo¬ wiedniego haczyka zaporowego 48 przechy¬ lilo sie do wnetrza, kiedy haczyk zostaje zwolniony z zewnetrznego zamkniecia, Kierownica zaporowa 54 jest nieco prze¬ suwana w kierunku podluznym i normalnie przytrzymywana w swem najskrajniejszem prawem polozeniu zapomoca dzwigni 58 (fig. 5 do 7), która jest osadzona w wystaja- cem z walu 5 ramieniu 101 i której jeden ko¬ niec wchodzi w wydrazenie 59 kierownicy zaporowej 54, podczas gdy na przeciwlegly koniec dzwigni 58 naciska, przeciwko dzia¬ laniu sprezyny, trzpien 60, umieszczony przesuwnie w bocznej scianie maszyny.Trzpien ten zahacza sie o korbe 11, kiedy znajduje sie ona w polozeniu wyjsciowem.Sanki 7, na których osadzony jest me¬ chanizm nastawczy, sa umieszczone miedzy ramionami palaka 61 (fig. 2, 26, 27), wspól¬ dzialajacego z mechanizmem zapadkowym.Tenpalak jest wodzony na czopach 62, któ¬ re wchodza w podluzny rowek w szynie pro- wadniczej 102. Obydwa ukosne ku tylowi wystajace ramiona 63 palaka wchodza w pierscieniowate rowki 64 w scianach czolo¬ wych 7 sanek (fig. 7), tak ze sanki biora u- dzial w osiowem przesunieciu palaka 61, podczas gdy z drugiej strony sa obracane w ramionach 63. Srodkowa czesc palaka 61 jest zaopatrzona w rzad zebów zaporowych 65, w które wpada obciazona sprezyna i o- sadzona obrotowo na przedniej czesci most¬ ku 43 klamka zaporowa 66. Klamka 66 jest umieszczona na mostku 43 tak, ze przy spo¬ wodowanym nacisnieciem klawisza zwrocie mostku ku dolowi wyswobadza sie ona od zeba zaporowego 65, przyczem sanki wsku¬ tek dzialajacej na nie sily sprezyny posu¬ waja sie o pól podzialki, poczem znowu zo¬ staja zatrzymane z powodu zaczepienia sie nastepnego zeba zaporowego o trwale umo¬ cowany na mostku palec zaporowy 67, któ¬ ry tymczasem dostal sie na tor zebów. Po zwolnieniu klawisza mostek pod dzialaniem sprezyny 44 wraca w polozenie wyjsciowe, palec zaporowy 67 wyswobadza sie od o- statnio wymienionego zeba zaporowego 65, który wtedy, wskutek nowego przesuniecia sie sanek o pól podzialki, wspóldziala z klamka 66.Jezeli jeden z klawiszów w grupie 30, np. klawisz, odpowiadajacy wartosci cyfro¬ wej 2, zostal nacisniety wtedy, gdy sanki znajduja sie w swem polozeniu wyjsciowem z prawej strony maszyny, to tarcza pierw¬ szego kola szczeblowego z lewej strony znajduje sie w polozeniu nastawczem na¬ przeciw ramion nastawczych 31, 31'. Przy nacisnieciu wymienionego klawisza tylny koniec mostku 43 zostaje podniesiony tyl- nem przedluzeniem 45 klawisza. Palec za¬ porowy 53 (fig. 14) wyswobadza sie przy- tem od wystepu 52 dzwigni zaporowej 47, ale jednoczesnie ramie nastawcze 31, wsku¬ tek zahaczenia sie wyciecia klawisza 39 o slupek 38, wychyla sie ku dolowi, przyczem przewidziany na ramieniu nastawczem wy¬ step 68 zastepuje najpierw droge nasadce 69 na górnym koncu dzwigni zaporowej 47, wskutek czego dzwignia ta pozostaje unie¬ ruchomiona az do chwili, w której czop 32 ramienia nastawczego wejdzie w wydraze¬ nie 33 tarczy. W tej chwili zostaje zwolnio¬ na dzwignia 47, a wskutek tego takze dzwi¬ gnia zaporowa 48, skierowane zas do wne¬ trza ramie 56 dzwigni 48 wchodzi przy ob¬ rocie tarczy 21, podczas nadal trwajacego nacisniecia klawisza, w wydrazenie 57 kie¬ rownicy zaporowej 54, znajdujace sie naprzeciw tego ramienia 56. Wyciecie 39 w tylnym koncu klawisza posiada taki ksztalt, ze tarcza 21 przy zupelnem nacisnieciu tego klawisza obróci sie o dwa skoki w kierunku wskazówki ze¬ gara, patrzac na te tarcze z prawej storny, przyczem dwa slupkowate ze¬ by 16, wskutek zahaczenia sie przynalez¬ nych czopów 28 o lukowate wyciecie 25, zo- staja doprowadzone do polozenia robocze- Sgo (fig. 9). Na fig. 9 tarcza 21 przedstawio- — 5 —na jest w widoku z lewej swej strony. Po zupelnem nacisnieciu klawisza sanki zosta¬ ja w poprzednio opisany sposób przesunie¬ te na lewo o pól skoku, czop 32 wychodzi przytem z wydrazenia 33 tarczy 21, a jed¬ noczesnie ramie 56 na haczyku zaporowym 48 wslizguje sie na brzeg zaporowy 55 kie¬ rownicy zaporowej 54, przyczem wyskok zaporowy 50 zaczepia sie z wycieciem za- porowem 51 tarczy 21. Przy cofaniu sie kla¬ wisza ramie 31 wraca w polozenie wyjscio¬ we, a jednoczesnie sanki w poprzednio opi¬ sany sposób przesuwaja sie jeszcze o pól skoku w lewo, co wprowadza nastepne ko¬ lo szczeblowe w polozenie nastawcze, przy¬ czem haczyk zaporowy 48 tych kól szcze¬ blowych zwalnia szyne zaporowa 70, o któ¬ ra opieral sie poprzednio, a zamiast tego u- nieruchomiona zostaje dzwignia zaporowa 47, na której wystep zaporowy 52 nacisnal znowu wystep 53. Cyfra 2 ukazuje sie po prawej stronie dlugiego szczelinowego o- tworu 23 na przedniej stronie maszyny.Jezeli zostanie nacisniety jeden klawisz w grupie 30', np. klawisz 7, to tylny koniec mostku 43 w podobny sposób, jak poprzed¬ nio, zostanie podniesiony tylnem przedluze¬ niem 45* klawisza i palec zaporowy 53 ze¬ slizgnie sie, jak poprzednio, z dzwigni za¬ porowej 47. Jednak teraz kciuk 68' na ra¬ mieniu nastawczem 31' zastepuje droge nasadce 69' dolnego konca dzwigni 47 i wskutek tego dzwignia ta oraz haczyk 48 zostaja unieruchomione, dopóki czop 32' na ramieniu nastawczem 31' nie zostanie wpro¬ wadzony w wydrazenie 33' tarczy 21'. Tar¬ cza 21 zostaje wtedy zwolniona i obraca sie przy nadal trwajacem nacisnieciu klawisza o trzy skoki w odwrotnym kierunku, niz po¬ przednio, wiec w kierunku przeciwnym ru¬ chowi wskazówki zegara (fig. 8) lub w kie¬ runku wskazówek zegara (na fig. 10 widac tarcze 21 z lewej strony, tak samo, jak na fig. 9). Wskutek obrotu tarczy czop 29 wraz z dwoma z czopów 28 zostaja przesuniete ku zewnatrz wskutek zahaczenia o lukowa- te wyciecie 25', wskutek czego wycinek ia* "J baty 18 wychyli sie nazewnatrz, poczem js- go piec zebów 17 zajmie polozenie robocze, a wreszcie w polozenie robocze ustawione zostaja dwa zeby 16. Ogólem wiec siedem zebów wystaje obecnie poza obwód kola szczeblowego. Sanki zostaja przesuniete te¬ raz jeszcze o jeden skok na lewo i cyfra „7" jest widoczna na prawym koncu szczeliny 23, podczas gdy cyfra „2" zostaje przesu¬ nieta w szczelinie 23 o jeden skok na lewo.W ten sposób cyfra „27" ukazuje sie w pra¬ wym koncu szczeliny 23. Gdy klawisz, np. w grupie 30, zostaje niezupelnie docisniety i wraca, nie powodujac przesuniecia sanek, wtedy tarcza 21 zostaje cofnieta czopem 32 w polozenie zerowe, przyczem jednak zapo¬ biega sie przeskokowi tej tarczy w taki spo¬ sób, ze wystep zaporowy 68 bezposrednio przy zwolnieniu czopa 32 z wydrazenia 33 uderza o nasadke 69 dzwigni zaporowej 47, która wskutek tego natychmiast powoduje zahaczenie sie haczyka zaporowego 48 o to wyciecie zaporowe 51, które odpowiada ze¬ rowemu polozeniu tarczy 21.Jak z powyzszego wynika, w celu nasta¬ wienia cyfr 1 — 4 nastawiane sa pierwsze cztery slupkowate zeby 16. W celu nasta¬ wienia cyfry 5 nastawianych jest piec ze¬ bów 17 zapomoca wychylenia wycinka ze¬ batego 18. Celem nastawienia kazdej z cyfr 6 — 9 nastawiany jest wycinek zebaty 18 wraz z 1, 2, 3 wzglednie 4-ma ze slupko- watych zebów 16.¦Przy naciskaniu klawisza zerowego 30° nie poruszy sie zadne z ramion nastaw- czych 31, 31', natomiast podniesiony zosta¬ je mostek 43 w taki sam sposób, jak przy nacisnieciu jednego z innych klawiszów cy¬ frowych. Mostek powoduje potem przesu¬ niecie sanek o dwa pólskoki w poprzednio opisany sposób. Aby przy tern okresowem przesunieciu, podczas którego palec zaporo¬ wy 53, jak poprzednio wspomniano, zosta¬ je odsuniety przez nasadke zaporowa 52 dzwigni 47, ta dzwignia zaporowa 47 nie zo- — 6 —stala zwolniona, klawisz zerowy jest zao¬ patrzony na górnej stronie w wystajacy zab zaporowy 71, który normalnie znajduje sie tuz pod wygietym wbok zebem zaporowym 72 dolnego konca dzwigni zaporowej, lecz przy nacisnieciu klawisza zerowego ustawia sie tuz za zebem 72 i w ten sposób w razie uruchomienia klawisza 30° utrzymuje dzwi¬ gnie 47 w polozeniu zaporowem.Gdy liczba, np. w celu mnozenia, zosta¬ la nastawiona w opisany sposób w mecha¬ nizmie nastawczym, to mnozenie mozna do¬ konywac zapomoca wielokrotnych obrotów korby 11, ewentualnie przy okresowem przesuwaniu sanek w stosunku do licznika wynikowego 1. Nastawione zeby zazebiaja sie przytem w zwykly sposób z po- sredniemi kolami licznika /, osadzonemi na wale 73. Wynik bedzie widoczny w otwo¬ rach 74 przedniej strony pokrywy ochron¬ nej 24 maszyny.W celu obracania korby nalezy ja naj¬ pierw w zwykly sposób ruszyc z polozenia zaporowego w kierunku osiowym, przyczem zwolniony zostaje kolek 60. Dzwignia 58 wychyla sie wtedy pod dzialaniem sprezy¬ ny i przesuwa kierownice zaporowa 54 w le¬ wo o odstep, równy dlugosci polowy skoku sanek. Wyciecia 57 kierownicy zaporowej, z których kazde znajdowalo sie poprzednio naprzeciwko jednego z ramion 56 nienasta- wionych kól szczeblowych, zostaja wtedy przesuniete i ustawiaja sie naprzeciw wy¬ mienionych ramion, a te natomiast znajdu¬ ja sie teraz naprzeciwko pozostajacych mie¬ dzy wycieciami 57 zebów 75. Poniewaz ha¬ czyki zaporowe 48 nastawionych kól szcze¬ blowych sa ciagle jeszcze zamkniete brze¬ giem zaporowym 55 kierownicy, to wszyst¬ kie haczyki 48 w razie obracania korby zo¬ staja zamkniete zapomoca kierownicy 54.Kierownica, jak wspomniano, bierze udzial w obrocie mechanizmu nastawczego.Okresowe przesuniecie sanek podczas mnozenia w stosunku do licznika wyniko¬ wego zostaje spowodowane nacisnieciem klawisza tabulatorowego 76A umieszczonego na przedniej stronie maszyny. Klawisz jest przymocowany do tulei 77 (fig. 30), osadzo¬ nej na wale 35, i siega wystajacem wstecz ramieniem 78 pod mostek 43. Przy nacisnie¬ ciu klawisza 76 powoduje sie wiec przesu¬ niecie sanek o dwa pólskoki w poprzednio opisany sposób.Rejestrowanie mnoznika w liczniku ob¬ rotów 2, to jest zarejestrowanie liczby ob¬ rotów korby (w róznych polozeniach me¬ chanizmu nastawczego), odbywa sie zapo¬ moca napedzanego korba 11 walu 79 oraz przesuwanej na wale tulei 81, na której jest osadzony wystajacy ku przodowi zab 82, znajdujacy sie normalnie naprzeciw naj¬ bardziej prawego kola posredniego w licz¬ niku obrotów. Przy kazdym obrocie korby obraca sie równiez wal 79 wraz z tuleja 81, przyczem zab 82 zaczepia sie z naprzeciw nastawionem kolem posredniem 73 i w ten sposób za kazdym obrotem przelacza odpo¬ wiednie kolo cyfrowe 2 (fig. 2) o jeden skok w liczniku obrotów. Liczba obrotów korb zo¬ staje uwidoczniona w otworach 80.Zab 82 musi podczas okresowego prze¬ suwania sanek (przy nastawianiu mnoznej) pozostac w polozeniu wyjsciowem, z dru¬ giej strony jednak musi brac udzial we wspomnianem przesuwaniu sanek przy mnozeniu. W tym celu tuleja 81 jest sprze¬ gana przy mnozeniu z sankami zapomo¬ ca osadzonego przechylnie na wale 79 i zagietego naksztalt litery S palaka 84 (fig. 30 — 34), na którym umocowana jest zebatka 85, która przy wychyle¬ niu sie palaka zaczepia sie z zebem 86, wystajacym z widelkowatej oprawy 63 sa¬ nek. Przestawienie zebatki 85, zachodzace przy nacisnieciu klawisza tabulatorowego 76, odbywa sie zapomoca osadzonego na czopie 87 palaka 88 {fig. 30, 31), do które¬ go przylega od spodu ramie 89, wystajace wdól z klawisza 76. Na skierowanych uko¬ snie ku górze ramionach 90 umocowany jest pret 91, skierowany równolegle do walu — 7 —79. Pret 91 porusza sie w otwartcm ztylu wycieciu 92 plaskiego ramienia 93. Prawe ramie 90 zaopatrzone jest na wewnetrznej stronie w zamek sprezynowy, skladajacy sie z plyty 94 (fig. 31, 32), która jest przesuwa¬ na w kierunku podluznym ramienia i jest przytrzymywana w (przedstawionem) gór¬ nem polozeniu sprezyna srubowa 95, przy- czem plyta zaczepia sie brzegiem zaporo¬ wym 96 o odgiety od ramienia 93 zab 97, wskutek czego palak 84 w ksztalcie litery S jest normalnie przytrzymywany w poloze¬ niu wyjsciowem, przedstawionem na fig. 30.Palak 88 jest normalnie przytrzymywany (w polozeniu, przedstawionem na rysunku) sprezyna srubowa 98, której wolny koniec przylega do zagietego zeba 99 prawego ra¬ mienia 90. Przy nacisnieciu klawisza tabu- latorowego 76 wychylaja sie do tylu ramio¬ na 90 z pretem 91, przyczem palak 84 w ksztalcie litery S zostaje obrócony wskutek zahaczenia sie preta o ukosne wyciecie 92 tak, ze zebatka 85 zaczepia sie z wystaja¬ cym z sanek zebem 86. Przyjmuje sie przy- tem, ze zab ten z powodu przesuniecia sa¬ nek przy nastawieniu mnoznej przestawil sie o jeden lub wiecej skoków w lewo. Pa¬ lak 88 jest przytrzymywany w obróconem polozeniu w taki sposób, ze zab 99 wskaku¬ je w katowe wyciecie 103. Zebatka 85 pozo¬ staje w ten sposób w zaczepieniu z zebem 96^podczas calego przebiegu mnozenia.Przy zwrocie palaka 88 ku tylowi brzeg za¬ porowy 96 zapory sprezynowej 94 zeslizgu¬ je sie z zeba 97 ramienia 93, wskutek czego palak 84 w ksztalcie litery S zostaje zwol¬ niony i moze wziac udzial w ruchu sanek.Poza tern na wale 79 jest luzno osadzo¬ ne miedzy jednym koncem palaka 84 w ksztalcie S i tuleja 81 (fig. 24, 25, 30, 31) wytloczone z blachy ramie 104, wystajace ukosnie wgóre i wodzone zagieta nasadka 105, tak samo osadzona na wale 79. Ponie¬ waz tuleja 81 jest osadzona miedzy ramie¬ niem 104 a wystajacem ku tylowi ramie¬ niem 93 na palaku 84, zarówno wspomniana tuleja, jak ramie 104 sa przemieszczane przez sanki przy przesuwaniu tych ostat¬ nich podczas mnozenia. Pret 91 zaczepia sie przez wyciecie 106 z wystajaca ku tylowi czescia 107 ramienia 104; wyciecie 106 ma ksztalt luku kola, którego srodek lezy na osi obrotowej 87 palaka 88, wskutek czego ra¬ mie 104 utrzymuje sie w niezmienionem po¬ lozeniu katowem niezaleznie od zwrotu pa¬ laka 88. Na przednim koncu ramienia 104 osadzona jest szyna 108, siegajaca w lewo ukosnie ponad lukami liczbowemi 22 tarczy w kierunku wyciecia 23 i przebiegajaca pod pokrywa ochronna. Swobodny koniec szyny 108 na poczatku przebiegu mnozenia znaj¬ duje sie tuz przy prawym koncu wyciecia 23 (fig. 3). Poza tern ramie 104 posiada skierowane wgóre palcowate przedluzenie 109, którego koniec przy przesuwaniu sa¬ nek podczas przebiegu mnozenia porusza sie ponad szeregiem okraglych otworów 110, z których kazdy lezy pod jednym z o- tworów 80 pokrywy ochronnej. W poloze¬ niu wyjsciowem wystep 109 widoczny jest w najskrajniejszym na prawo otworze i po¬ zostaje tam podczas nastawiania mnoznej.Przy przesuwaniu sanek podczas przebiegu mnozenia szyna 108 porusza sie stopniowo w lewo w kierunku wyciecia 23 i przykrywa cyfry zerowe nienastawionych tarcz tak, ze nastawiona mnozna ukazuje sie niezmienio¬ na w wycieciu 23.Stopniowy ruch sanek podczas przebie¬ gu mnozenia moze byc takze powodowany zapomoca klawisza zerowego 30°, przyczem jednak nie otrzymuje sie zarejestrowania w liczniku obrotów, o ile przedtem nie zostal nacisniety klawisz tabulatorowy.Cofanie róznych narzadów po skonczo¬ nym przebiegu liczenia zostaje spowodowa¬ ne zapomoca umieszczonego z lewej strony nazewnatrz maszyny ramienia 111 (fig. 28, 29), które jest zaklinowane na zewnetrz¬ nym koricu czopa 112, osadzonego w lewej scianie czolowej maszyny. Na zewnetrzny koniec czopa 112 jest naklinowany wycinek - 8 —zebaty 113, który ma zadanie wspólpraco¬ wania z kolem zebatem 114, zaklinowanem na wale 3 licznika/Ze srodka wycinka ze¬ batego 113 wysiega ramie 115, które jest zaopatrzone w lukowe przedluzenie 116, majace wspólna os z czopem 112. Zewnetrz¬ ny koniec ramienia 115 jest polaczony za¬ pomoca drazka przegubowego 117 z jednym koncem katowo wygietej dzwigni 119, która jest osadzona na dnie maszyny na czopie 118 i na której przeciwleglym koncu umie¬ szczony jest czop 120, przylegajacy do lu¬ kowej powierzchni grzebieniastej 121 ra¬ mienia 123, osadzonego na czopie 122, umo¬ cowanym na dnie maszyny podobnie, jak czop 118. Na przedluzenie tylne 124 ramie¬ nia 123 dziala silna sprezyna srubowa 125.Z ramieniem 123 jest polaczone prawie do niego równolegle wystajace, lecz nieco wy¬ zej lezace ramie 126, którego widelkowato uksztaltowany koniec obejmuje czop 127, osadzony na lewym koncu sanek.Ramie 115 posiada zagieta nasadke 128, która wspóldziala z ukosnym grzebieniem 129 lewego konca widelek 88 (fig. 30), w ce¬ lu cofania palaka w polozenie wyjsciowe.Wolny koniec lukowego przedluzenia 116 ramienia 115 jest zaopatrzony w wygieta nasadke 130, która ma za zadanie wspól¬ pracowanie z ukosna powierzchnia 131 wy¬ stajacego ramienia 132, które iest zaklino¬ wane na lewym koncu walu 133, sluzacego do ustawiania mechanizmu, nastawiajacego na zero. Wal ten biegnie równolegle do toru sanek i po lewej stronie jest osadzony w maszynie, a po prawej — w plycie lozysko¬ wej 135. Naprzeciw prawego konca walu 133 (fig. 22, 23), a na przeciwleglej stronie w stosunku do toru sanek, jest osadzony wal 136, z którym wal 133 jest sprzezony zapomoca zaklinowanego na nim ramienia 137, które czopem 138 (fig. 22, 23) zaczepia sie z wycieciem 139 konca ramienia 140, za¬ klinowanego na wale 136. Na walach 133 i 136 osadzona jest pewna liczba zerowych ramion 141 wzglednie 141'. Ramiona oby¬ dwóch grup sa rozmieszczone tak, ze znaj¬ duja sie parami naprzeciw tarcz róznych kól szczeblowych, gdy sanki znajduja sie w polozeniu wyjsciowem, Normalnie obydwie grupy ramion zerowych sa utrzymywane w wychylonem polozeniu dzialaniem sprezy¬ ny 171 (fig. 28). Przy ustawianiu na zero ra¬ miona zostaja zwrócone do wnetrza, t. j. ku sankom, przyczem jedno lub drugie ramie kazdej pary, a wiec albo ramie w grupie 141, albo przeciwlegle ramie w grupie 141' zaczepia sie ze slupkiem lub wystepem 142 (fig. 2, 17) odpowiedniej tarczy. Kiedy tar¬ cza zostaje nastawiona na jedna z cyfr 1—4, dziala ramie zerowe 141, natomiast kiedy tarcza nastawiona zostaje na jedna z cyfr 5 — 9, dziala nan przy zerowem ustawieniu inne ramie 141*. Na wale 133 sa osadzone luzno dwa ramiona 143, na których jest u- mieszczona* poprzednio wspomniana szyna zaporowa 70. Szyna 70 przylega do haczy¬ ków zaporowych 48 nienastawionych kól szczeblowych i jest dociskana wystajaca z ramienia 737 nasadka 144, która obejmuje jedno z ramion 143.Znajdujace sie naprzeciw kazdej pary ramion zerowych 141, 141* kolo szczeblowe 14 jest zaopatrzone w dwa lukowe wydra¬ zenia (fig. 2), które umozliwiaja swobodny ruch ramion, w zerowem ustawieniu. Kolo szczeblowe nie musi posiadac kolistego ob¬ wodu, lecz moze posiadac odpowiednio roz¬ mieszczone wydrazenia w celu zmniejsze¬ nia ciezaru.Ramie ///, sluzace do cofania narzadów, jest normalnie przytrzymywane w przed- stawionem na fig. 28 wstecznem polozeniu zapomoca sprezyny srubowej 145, osadzo¬ nej na wycinku zebatym 113. Palak 88 z po¬ czatkiem przebiegu mnozenia obraca sie, tak ze i ego grzebien 129 obraca sie wgóre ku na¬ sadce 128 ramienia 115. Gdy ramie /// zo¬ staje pociagniete ku przodowi, to nasadka 128 trafia na grzebien 129, który zostaje pchniety ku dolowi, wskutek czego palak 88 zostaje obrócony zpowrotem w poloze- — 9 -nie wyjsciowe, przedstawione na fig. 30 i 31.Wtedy zab zaporowy 99 na prawej odnodze palaka wyskakuje z zagiecia 103 sprezyny 98, zaczepiajac sie z zewnetrznym koncem sprezyny 98.Jednoczesnie wycinek zebaty 113 zacze¬ pia sie z kolem zebatem 114 walu licznika, wskutek czego licznik wynikowy i licznik obrotów zostaja podczas dalszych obrotów ramienia /// ustawione na zero. Jednocze¬ snie z tem wygieta katowo dzwignia 119 (fig. 28, 29) zostaje obrócona dzieki prze¬ gubowemu polaczeniu z ramieniem 115 i u- ruchomia przytem ramiona /23, 126 wsku¬ tek naciskania czopa 120 na krzywa kra¬ wedz 121 ramienia 125. Wskutek zaczepie¬ nia sie ramienia 126 z umocowanym na san¬ kach czopem 127 sanki zostaja doprowa¬ dzone do wyjsciowego polozenia. Ramiona 123, 126 sa poruszane dotad, dopóki krzy¬ wa krawedz 121 ramienia /23 nie zajmie polozenia, które jest przedstawione na fig. 29 linjami kreskowanemi i w którem krzy¬ wizna krawedzi jest wspólsrodkowa z czo¬ pem lozyskowym 118 dzwigni 119. W tem polozeniu ramienia 123 sanki przekroczyly jednak nieco swoje wyjsciowe polozenie.Podczas dalszego ruchu, w czasie które¬ go ma byc dokonane ustawienie na zero me¬ chanizmu nastawczego, czop 120 slizga .sie wzdluz krzywej krawedzi 121, a w koncu ruchu naprzód ramienia lii przemyka sie przed koncem ramienia /23, przyczem san¬ ki zostaja sprezyna 125 cofniete o maly od¬ step, o który poprzednio za daleko posunely sie. Przy cofaniu sanek zostaje zabrany tak¬ ze palak 84 w swoje polozenie wyjsciowe, a mianowicie w ten sposób, ze zab 86 sanek zaczepia sie z wystajacem z palaka krót- kiem ramieniem 146. Gdy palak 84 osiaga swoje wyjsciowe polozenie, to zab zaporo¬ wy 97 ramienia 93 wskakuje znowu na brzeg zaporowy 96 zamka sprezynowego 94, wskutek czego palak zostaje znowu zary¬ glowany w wyjsciowem polozeniu.Koniec dzwigni 170 (fig. 29) jest uksztal¬ towany przegubowo w taki sposób, ze pod¬ daje sie elastycznie w lewo, aby wolny ko¬ niec dzwigni 119 po dokonanem ustawieniu zerowem mechanizmu nastawczego mógl poruszac sie przed koncem ramienia 123.Ustawianie na zero mechanizmu nastawcze¬ go zaczyna sie, gdy nasadka 130 konca lu¬ ku 116 osiaga powierzchnie grzebieniasta 131 ramienia 132. Ramie 132 zwraca sie wtedy ku tylowi i obraca ramie 133, przy¬ czem wskutek sprzezenia walów 133, 136 o- bydwie grupy ramion zerowych 141, 141* zo¬ staja zwrócone do wnetrza ku sankom, i na¬ stepuje ustawienie na zero w sposób, opisa¬ ny poprzednio.W pewnych przypadkach, np. przy dzie¬ leniu, jest pozadane, zeby licznik wynikowy i licznik obrotów nie ustawialy sie na zero przy powrotnym ruchu sanek i przy usta¬ wianiu sie na zero mechanizmu nastawcze¬ go. Aby w takich przypadkach uniknac u- stawiania na zero, przedni zab 147 wycinka zebatego 113 jest przestawny i umieszczony na dzwigni 149, osadzonej na czopie 148 na lewej stronie wycinka zebatego. Zab 147 (fig. 28, 29) normalnie jest przytrzymany w wychylonem polozeniu zapomoca sprezyny 150, dzialajacej na dzwignie 149, moze jed¬ nak byc wychylony tak, ze nie znajduje sie na torze przeciwleglego zeba 151 kola zeba¬ tego 114. Wewnetrzna polowa zeba 151 jest spilowana tak, ze zab posiada tylko polowe dlugosci innych zebów kola zebatego 114.W nastepstwie tego zab 151 znajduje sie za¬ wsze poza torem stalych zebów wycinka ze¬ batego 113, który posiada tylko polowe gru¬ bosci kola zebatego 114 (fig. 29). Zab 151 znajduje sie natomiast zawsze w tej samej plaszczyznie, co zab przestawny 147. Prze¬ stawianie zeba 147 uskuteczniane jest zapo¬ moca ramienia 152, umieszczonego z ze¬ wnatrz po lewej stronie i zaklinowanego na czopie 153, na którego wewnetrznej stronie jest osadzony krazek grzebieniasty 154.W przedstawkmem na fig. 28 normalnem polozeniu ramie 152 jest zaryglowane zam- — 10 -kiem sprezynowym, który wchodzi w otwór 155 szczytowej scianki maszyny. Krazek grzebianiasty 154 jest zwrócony ku etoiowL jezeli przy ustawianiu powrotnem na zero mechanizmu nastawczego nie ma nastapic u- stawienie na zero liczników! to nalezy ramie 152 obrócic do przodu, az zamek sprezyno¬ wy nie wskoczy w otwór 156, wskutek czego dzwignia 149 zostaje obrócona krazkiem grzebieniastym 154 przeciw dzialaniu spre¬ zyny 150, a zab 147 — ustawiony w poloze¬ nie nieczynne. Kiedy ramie 111 zostaje na¬ stepnie obrócone ku przodowi, to stale zeby wycinka zebatego 113 poruszaja sie nie¬ czynnie pomiedzy obydwoma pelnemi ze¬ bami kola zebatego 114, lezacemi po oby¬ dwóch stronach zeba 151, spilowanego do polowy. Sanki wraz z palakiem 84 zostaja w ten sposób cofniete bez ustawienia na ze¬ ro licznika wynikowego i licznika obrotów* Jezeli sanki podczas przebiegu liczenia maja byc przesuniete o jeden lub wiecej skoków na prawo, to nalezy naciskac na drugi klawisz tabulatorowy 157 (fig. 30,33), osadzony na wale 35. Klawisz 157 posiada haczykowata nasadke 158, która zaczepia sie z ramieniem 159, osadzonem tuz przy przedniej stronie maszyny. Z ramieniem 159 jest polaczone wystajace ku górze ramie 160, na które dziala sprezyna 161, wskutek czegp ramiona 159, 160 normalnie sa trzy¬ mane w przedstawionem na fig. 33 poloze¬ niu, tak samo jak klawisz 157. WpobHzu prawego konca maszyny fest osadzone ra¬ mie 162, któremu odpowiada ramie 160. Te obydwa ramiona sa zaopatrzone w polaczo¬ na z niemi przegubowo szyne 16&, która przy nacisnieciu klawisz^ 157 zoetaje prze¬ sunieta w prawo i jednoczesnie nieco zni¬ zona. Na szynie jest osadzona obciazona sprezyna klamka 164, której wolny koniec przy nacisnieciu klawisza tabulatorowego 157 zastaje przesuniety w prawo i znizony tak, ze szyna ta zaczepia sie szeregiem ze¬ bów 165, które sa umieszczone wzdluz gór¬ nego brzegi* zebatki 61, polaczonej z san¬ kami. Ruch klamki 164 jest tak obliczony, ze sanki posuwaja sie o jeden , skok na prawo.W razie omylkowego nastawienia ostat¬ niej cyfry w mechanizmie nastawczym, na¬ lezy nacisnac klawisz tabulatorowy 166 (fig, 30f 31 i 33), umieszczony po prawej stronie maszyny i osadzony na wale 34. Klawisz ten jest na dolnej stronie zaopatrzony w u- kosna powierzchnie grzebieniasta 167 (fig. 33), która wspóldziala z odpowiednia uko¬ sna powierzchnia ramienia 762. Na klawi¬ szu 166 osadzone jest oprócz tego zwrócone ku tylowi ramie 168, którego koniec znajdu¬ je sie pod wystajacem krótkiem ramieniem 169, zaklinowanem na wale zerowym 133.Przy nacisnieciu klawisza 166 ramie 162 zo¬ staje obrócone w prawo, a sanki zostaja w poprzednio opisany sposób zapomoca klam¬ ki 164 przesuniete o jeden skok w prawo i zostaja przytrzymane w taki sposób, ze pra¬ wy brzeg nacisnietego klawisza 167 slizga sie wzdluz dolnej czesci lewego brzegu ra¬ mienia 162. Przy nadal trwajacem nacisnie¬ ciu klawisza 166 ramie 168 zaczepia sie z ramieniem 169 walu zerowego 133, który zo¬ staje obróconyr przyczem ramiona zerowe 141, 141* zostaja obrócone w poprzednio od¬ pisany sposób do wnetrza, ku sankom,, tak iz ostatnio nastawiona tarcza zostaje usta¬ wiona na zero*.Aby nie obciazac sanek duza liczba kól szczeblowych, które dzialaja tylko przy przenoszeniu dziesiatków i z powodu któ* rych sanki i maszyna musialyby byc znacz¬ nie przedluzone, za licznikiem wynikowym / jest umieszczony na stale osobny wirnik, sluzacy tylko do przenoszenia dziesiatków i obejmujacy pewna liczbe kraików l73 (fig. 1, 2), Tenwirnik do przenoszenia dzie¬ siatków jest zaklinowany na wale 174, osa¬ dzonym w kadlubiei napedzanym korba na¬ pedowa zapomoca kola zebatego 175, zaze¬ biajacego sie z kolem zebatem 12. Kazdy z krazków 173 do przenoszenia dziesiatków jest zaopatrzony w dwa zeby 176, t których - 11 -kazdy jest umieszczony na koncu dzwigni 177, osadzonej na krazku, przyczem na ry¬ sunku jest przedstawiona tylko jedna z tych dzwigni. Drugi koniec dzwigni 177 jest wy¬ posazony w grzebien 178, który przy prze¬ noszeniu dziesiatków jest uruchomiany po¬ wierzchnia grzebieniasta 179 ramienia 180.Na ramie 180 dziala wystep 181 haczyka 182 do przenoszenia dziesiatków, który zno¬ wu w znany sposób przy przenoszeniu dzie¬ siatków jest napedzany odpowiedniem ko¬ lem licznika, przyczem haczyk do przeno¬ szenia dziesiatków obraca sie ku przeciwle¬ glemu krazkowi 173 i wtacza sie przytem na powierzchnie grzebieniasta 183 odpowied¬ niego ramienia 180. Ramie to obraca sie przytem^ ku krazkowi i zostaje w polozeniu obróconem zaryglowane wystepem 181. Co¬ fanie narzadu do przenoszenia dziesiatków jest uskuteczniane w znany sposób zapomo- ca np. powierzchni grzebieniastych krazka 173 do przenoszenia dziesiatków.Zarówno kola liczbowe licznika wyni¬ kowego, jak i kola liczbowe 2 licznika ob¬ rotów sa ryglowane haczykami zaporowe- mi 184, zaopatrzonemi w preciki lub na¬ sadki 185 (fig. 2), które normalnie spoczy¬ waja w zagieciach sprezyny 186. Przy od¬ stawianiu haczyków preciki lub nasadki 185 slizgaja sie ku górze wskutek obrotu kól liczbowych tak, ze podchodza pod wol¬ ne konce sprezyn zaporowych 186, wsku¬ tek czego haczyki 184 podczas obrotu kól liczbowych pozostaja nieczynne. Cofanie sie haczyków zaporowych 184 powoduja wystepy 187 krazków 174, wzglednie wy¬ stepy 188 tarcz 21. Wystepy 188 wspól¬ dzialaja z dolnemi koncami haczyków za¬ porowych 184.Wedlug fig. 34 — 37 kazdy klawisz licz¬ bowy 30 i 30' rozmaitych wartosci cyfro¬ wych 1 — 9 jest trwale polaczony z odpo¬ wiedniem ramieniem nastawczem b19 b2...b9f a kazda z tarcz jest zaopatrzona wzdluz zwróconego do ramion nastawczych brzegu w szereg wyciec slt s2...s9, przyczem dlu¬ gosc kazdego ? Wyciec odpowiada wielko¬ sci ruchu nastawczego przynaleznej warto¬ sci cyfrowej. Wyciecia te wspóldzialaja z czopami nastawczemi dlt d2...dQ konców ra¬ mion nastawczych b19 b2...b9. Wszystkie te ramiona leza w jednej plaszczyznie, a czo¬ py nastawcze d19 d2.i.d9 sa rozmieszczone wzdluz linji lukowej i kazdy lezy przed uj¬ sciem odpowiedniego wyciecia s19 s2 s9 tarczy 191, znajdujacej sie w polozeniu na¬ stawczem. Fig. 36 i 37 przedstawiaja zboku i zgóry klawiszr odpowiadajacy cyfrze 9, wraz z przynaleznem ramieniem nastaw¬ czem 69. Kazdy klawisz 30 wzglednie 30' jest przegubowo polaczony drazkiem 192 z jedna odnoga polaka 194, osadzonego na wale 193 wzglednie 193'. Druga odnoga te¬ go palaka jest zaopatrzona w ramie 195, na którem jest osadzone przynalezne ramie nastawcze b19 b2...bQ w ksztalcie lukowego przedluzenia. Palaki 194 dzialaja obok sie¬ bie w taki sposób, ze przy nacisnieciu kla¬ wisza rózne ramiona nastawcze moga swo¬ bodnie i niezaleznie od siebie poruszac sie.Klawjatura o dziesieciu klawiszach mo¬ ze byc zastapiona calkowita klawjatura, po¬ siadajaca po dziesiec klawiszów dla kazde¬ go krazka nastawczego; w tym przypadku mechanizmu nastawczego nie potrzeba przesuwac przy nastawianiu.Organy nastawcze 31, 31' zamiast ksztaltu dzwigni moga równiez posiadac ksztalt np. luków lub zebatek.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc równiez zastosowane do kas kontrol¬ nych, rejestrujacych maszyn kasowych lub do innych podobnych przyrzadów, zaopa¬ trzonych w liczniki. PL PL PL PL PL PL

Claims (1)

1.