Wynalazek dotyczy lamp rentgenow¬ skich, których anoda jest wprowadzana w ruch obrotowy wirujacem polem magne- tycznem, wzbudzanem z zewnatrz lampy.Mozna to uskuteczniac, nadajac anodzie lub czesci, polaczonej z nia mechanicznie, postac wirnika indukcyjnego silnika elek¬ trycznego. Pole moze byc wzbudzane wie¬ lofazowym pradem zmiennym lub zapomo- ca obrotowego ukladu magnetycznego. Po¬ niewaz czynna powierzchnia anody wiru¬ jacej, na której tworzy sie ognisko, jest wieksza od czynnej powierzchni anody nie¬ ruchomej, przeto lampa z anoda wirujaca wytrzymuje znacznie wieksze obciazenie.W lampach z anoda wirujaca, w któ¬ rych istnieje duza róznica potencjalów mie¬ dzy ta anoda a ukladem magnetycznym, u- mieszczonym nazewnatrz lampy, dopu¬ szczalne napiecie jest ograniczone nateze¬ niem pola elektrycznego w szczelinie po¬ wietrznej miedzy szklana scianka lampy a ukladem magnetycznym.Izolacja, znajdujaca sie miedzy tym u- kladem magnetycznym a anoda lub pola¬ czona z nia czescia, tworzaca wirnik, skla¬ da sie z trzech czesci. Pierwsza czesc izo¬ lacji stanowi próznia miedzy scianka lam¬ py a wirnikiem, druga — scianka lampy i wreszcie trzecia — warstwa powietrza mie¬ dzy scianka lampy a ukladem magnetycz¬ nym. Warstwa powietrza jest najmniej wytrzymala; przy pewnem natezeniu pola elektrycznego warstwa powietrza jonizujesie, stajac sie warstwa przewodzaca, co naraza szklana scianke lampy na niebez¬ pieczenstwo przebicia. '; \ k.Wynalazek dotyczy laiiipy rentgenow¬ skiej Wspomnianego rodzaju, zbudowanej tak, aby mozna bylo zapobiec powstawaniu w niej pola elektrycznego w warstwie po¬ wietrza miedzy ukladem magnetycznym a scianka lampy lub tez aby ograniczyc na¬ tezenie tego pola. Do tego celu moga byc uzyte rózne srodki, z których kilka opisa¬ no nizej.Powyzszy cel mozna uzyskac dzieki u- sunieciu powietrza ze szczeliny miedzy u- kladem magnetycznym a scianka lampy, co mozna osiagnac, wypelniajac np. waska szczeline powietrzna miedzy ukladem ma¬ gnetycznym a scianka lampy olejem lub podobnym materjalem izolacyjnym. Jezeli uklad magnetyczny jest utworzony z ze¬ spolu magnesów wirujacych, wówczas ma¬ gnesy te moga byc zanurzone w oleju.Równiez i przy nieruchomym ukladzie magnetycznym mozna usunac szczeline po¬ wietrzna, wtapiajac nabiegunniki statora w scianke lampy z odpowiednio dobranego materjalu.Pole elektryczne w szczelinie powietrz¬ nej moze byc usuniete lub ograniczone dzieki zastosowaniu oslony elektrostatycz¬ nej, utworzonej z jednej lub z kilku cze¬ sci przewodzacych, które najlepiej jest po¬ laczyc elektrycznie z ukladem magnetycz¬ nym i umiescic wewnatrz lub nazewnatrz scianki lampy miedzy szczelina powietrzna a wirnikiem. W scianke lampy mozna wto¬ pic np. pierscien przewodzacy lub kilka plytek przewodzacych, otoczonych ukla¬ dem magnetycznym. Jezeli czesc scianki lampy, otaczajaca zwierciadlo anody, jest wykonana z metalu, wówczas czesc te moz¬ na w pewnych przypadkach wykorzystac jako oslone ukladu magnetycznego, wydlu¬ zajac odpowiednio te czesc scianki lampy.Jezeli okladzina znajduje sie na we¬ wnetrznej stronie lampy i posiada ten sam potencjal, co i uklad magnetyczny, wów¬ czas pole elektryczne nie obciaza w tym przypadku ani szczeliny powietrznej, ani scianki szklanej, wskutek czego izolacje stanowi wylacznie próznia miedzy okladzi¬ na a wirnikiem, wytrzymujaca doskonale bardzo wysokie napiecie.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia lampe rentgenowska z anoda wirujaca, tworzaca wirnik silnika indukcyjnego, fig. zas 2 przedstawia wi¬ dok czesci innej odmiany lampy tego typu.W lampie wedlug fig. 1 powietrze jest usuniete ze szczeliny miedzy szklana scian¬ ka lampy a statorem, w lampie zas wedlug fig. 2 zastosowana jest oslona elektrosta¬ tyczna, która nie dopuszcza do wydostawa¬ nia sie pola elektrycznego nazewnatrz scianki lampy.W lampie wedlug fig. 1 scianka ze¬ wnetrzna, skladajaca sie z dwóch czesci szklanych /, jest otoczona tulejami 2, wy- konanemi z materjalu izolacyjnego, zle przepuszczajacego promienie Rontgen'a.Miedzy temi czesciami szklanemi jest wtopiona metalowa czesc 3 scianki lampy, która najlepiej jest wykonac ze stopu ze¬ laza z chromem; stop ten nie jest porowa¬ ty i daje sie dobrze stapiac ze szklem.Czesc metalowa 3 scianki jest zaopatrzona w okienko 4, przepuszczajace promienie Róntgena.Lampa zawiera katode zarowa 5, umie¬ szczona w metalowem naczyniu 6. Katoda 5 jest polaczona z trzpieniami kontakto- wemi 7, do których przylacza sie druty, doprowadzajace prad zarzenia. Wiazka elektronów, wysylana z katody, jest ze- srodkowywana na malej czesci czynnej po¬ wierzchni anody 8, przyczem ksztalt otwo¬ ru 9 w urzadzeniu zbiorczem 6 odgrywa tu pewna role.Anoda 8 jest osadzona obrotowo na wrzecionie 10, na którem konczy sie me-talowa czesc 11, polaczona z kontaktem 20 i wtopiona w szklana scianke lampy. Ano¬ da 8 tworzy wirnik silnika indukcyjnego.Anode te najlepiej jest wykonac w posta¬ ci walca z materjalu dobrze przewodzace¬ go, np. z miedzi, pokrytego drugim wal¬ cem z materjalu o duzej przenikalnosci magnetycznej.Stator 15 silnika jest umieszczony cal¬ kowicie nazewnatrz lampy. Uzwojenie wzbudzajace 17, wytwarzajace wirujace pole magnetyczne, przylacza sie do wielo¬ fazowej sieci pradu zmiennego. Przy od- powiedniem wykonaniu uzwojenia wzbu¬ dzajacego i zastosowaniu urzadzen do prze¬ suwania faz pradów, plynacych w poszcze¬ gólnych czesciach uzwojenia, uzwojenie to mozna przylaczac równiez do zródla jed¬ nofazowego pradu zmiennego. Wirujace pole magnetyczne wprowadza w ruch ob¬ rotowy anode jako wirnik silnika asyn¬ chronicznego. Stator jest otoczony kadlu¬ bem 16, przymocowanym do metalowej tu- lei 18. Kadlub ten jest uziemiony podczas pracy. Kadlub ten tworzy zamknieta ko¬ more naokolo scianki lampy; w komorze tej znajduje sie szczelina miedzy statorem a szklana scianka lampy. Wedlug wyna¬ lazku ta komora zamknieta jest wypelnio¬ na olejem transformatorowym lub podob¬ nym materjalem izolujacym, wypelniaja¬ cym szczeline miedzy statorem a scianka lampy. Komora jest zaopatrzona w otwory do napelniania, zamkniete srubami 21.Podczas pracy lampy rentgenowskiej metalowa czesc 3 jej scianki, pierscien olo¬ wiany 19, umieszczony naokolo tej czesci scianki, tuleja metalowa 18 oraz kadlub silnika sa uziemione, jak równiez jest uzie¬ miony srodek wtórnego uzwojenia trans¬ formatora, dostarczajacego wysokiego na¬ piecia, potrzebnego do pracy lampy. Mie¬ dzy statorem 15 a anoda 8 istnieje zatem wysokie napiecie, które odpowiada polowie róznicy potencjalu miedzy elektrodami.Gdyby szczelina nie byla wypelniona ma¬ terjalem izolujacym, wówczas przy okre¬ slonej róznicy potencjalów wystepowala¬ by w tej szczelinie jonizacja powietrza, znajdujacego sie w szczelinie miedzy sta¬ torem a scianka lampy, wskutek czego, zwlaszcza przy zmieniajacej sie róznicy potencjalów, scianka lampy moglaby na¬ grzewac sie zbyt wysoko, tak iz mogloby nastapic przebicie.Na fig. 2 przedstawiono anode 8, jak równiez i czesc statora 15 lampy rentge¬ nowskiej. Na wewnetrznej stronie scianki 1 tej lampy znajduje sie okladzina meta¬ lowa 22. Okladzina ta jest przymocowana do metalowej czesci scianki 3 lampy, przy- czem czesc ta jest polaczona bezposrednio elektrycznie ze statorem 15. W ten sposób calkowicie zapobiega sie wydostawaniu sie pola elektrycznego nazewnatrz scianki lam¬ py, a nawet unika sie oddzialywania pola elektrycznego na czesc scianki lampy, co pozwala umiescic stator w bezposredniej bliskosci scianki lampy.Jezeli metalowa okladzina jest umie¬ szczona nazewnatrz scianki lampy, co za¬ leca sie w wielu przypadkach ze wzgledu na trudnosci usuwania gazu z okladziny we¬ wnetrznej, wówczas nalezy uwazac, aby o- kladzina przylegala szczelnie do scianki.Okladzina taka moze byc wykonana z folji metalowej, np. z cyny, lub tez z war¬ stwy osadu, wytworzonego wskutek rozpy¬ lania.W celu unikniecia rozproszenia magne¬ tycznego, okladzine wykonywa sie z mate¬ rjalu niemagnetycznego.Szczeline powietrzna mozna równiez u- sunac, a to dzieki wtopieniu nabiegunni- ków statora w scianke szklana. W tym przypadku na nabiegunniki statora nalezy jednak dobrac materjal, którego wspól¬ czynnik rozszerzalnosci odpowiada wspól¬ czynnikowi rozszerzalnosci szkla. Waru¬ nek ten odnosi sie takze i do okladziny, przedstawionej na fig. 2.Jezeli oslone od pola elektrycznego — 3 —stanowi przedluzona czesc metalowa 3 scianki lampy, wówczas te czesc scianki zaleca sie wykonac równiez z materjalu o nieznacznej przenikalnosci magnetycznej.Jezeli oslona, wykonana np. z warstwy zelaza chromowego, jest umieszczona w szkle scianki lampy, wówczas winna byc ona mozliwie cienka, poniewaz im ciezsza jest ona, tern mniejszy jest jej wplyw na rozklad pola magnetycznego, PL