Znanem jest oddawna w odlewnictwie stosowanie form zelaznych lub stalowych zamiast form z piasku lub gliny. Takich form stalych mozna jednak uzywac tylko w zakresie ograniczonym, poniewaz prze¬ wazna liczba takich odlewów wykazuje twarde miejsca wskutek oziebienia w ze¬ tknieciu z kokila metalowa.Zapomoca sposobu postepowania wedlug patentu Nr 19631, umozliwiono wykony¬ wanie odlewów w kokilach metalowych bez wspomnianych twardych miejsc.Przedmiotem Wynalazku niniejszego jest przyrzad, umozliwiajacy odlewanie wszelkiego rodzaju czesci metalowych, np. klocków hamulcowych, w formach stalych, w sposób jak najprostszy i najekonomkz- niejszy.Wynalazek polega na tern, ze kokila odlewnicza, skladajaca sie z jednego ka¬ walka, jest osadzona obrotowo w przegu¬ bie umieszczonym w stalej czesci podsta¬ wowej. W ten sposób mozna kokile jednym ruchem oprózniac, a drugim zpowrotem przekrecac w polozenie odpowiednie do po¬ nownego lania modelu.Na rysunku przedstawiono przedmiot wynalazku tytulem przykladu, gdzie fig. 1 przedstawia widok boczny, a cze¬ sciowo przekrój podluzny przyrzadu; fig.2 — przekrój podluzny odmiany wykonania formy odlewniczej; fig. 3 — przekrój po¬ przeczny wedlug A — Ana. fig. 1; fig/4 — odmiana wykonania w przekroju poprzecz¬ nym, i fig. 5 — przekrój poprzeczny ko- kili przygotowanej do odlewania.Przyrzad sklada sie z metalowej formy stalej (kokili) 1, zaopatrzonej w uchwyt 5 i ucho osadzone w przegubie 2 cokolu pod¬ stawowego 3. Kokila 1 jest wykonana jako jedna calosc i nie posiada zadnych czesci, zlaczonych miedzy soba zapómoca srub, nitów lub klamer. Do przykrycia formy sluzy jadro 9 zaopatrzone we wlew 7 i o- twory 8.Zapómoca uchwytu 5 mozna forme sta¬ la (kokile) 1, po wlaniu do niej metalu (ze¬ liwa), przekrecic zapómoca uchwytu 5 w kierunku strzalki x okolo przegubu 2. W ten sposób opróznia sie forme w czasie bardzo krótkim. Po przekreceniu kokili w kierunku odwrotnym do x, w polozenie pierwotne, i wlozeniu swiezego jadra 9, mozna bezposrednio przystapic do lania nowej czesci metalowej, np. klocka hamul¬ cowego.Jak przedstawiono w przekrojach na fig. 2, 3 i 4 mozna umiescic w kokili / poje¬ dyncza forme dla odlewu 4A lub zlozona forme dla dwu lub wiecej odlewów 4. Moz¬ na równiez przewidziec, jezeli np. chodzi o odlewanie klocków hamulcowych, wkladki dla róznych wielkosci tych klocków, wsku¬ tek czego staje sie mozliwem odlewanie klocków o róznych wielkosciach w jednej i tej samej kokili.Doswiadczenia poczynione wykazaly, ze np. przy odlewaniu klocków hamulco¬ wych forma rozszerza sie podczas lania, wskutek czego powstaja w niej naprezenia, zwlaszcza w naroznikach wewnetrznych, stykajacych sie z goracem zeliwem. Oprócz tego wykrusza sie do wnetrza formy piasek, podczas wsuwania do glównego rdzenia 9 okraglych rdzeni, wytwarzajacych pózniej¬ sze otwory w odlewie, co powoduje powsta¬ wanie nierównomiernych powierzchni odle¬ wu. „ uW celu usuniecia tych niedogodnosci, stosuje sie, wedlug niniejszego wynalazku, równiez kokile, zaopatrzone w wewnetrz¬ nych naroznikach w szczeliny wypelnione materjalem ogniotrwalym, np. szamota w postaci korka w taki sposób, ze wypelnienie moze sie swobodnie rozszerzac.W ten sposób przeciwdziala sie powsta¬ waniu naprezen podczas odlewania i chlo¬ dzenia, i unika sie równiez twardych naroz¬ ników w odlewie, zwlaszcza przy wadli¬ wym doborze surowców.Oprócz tego mozna wedlug wynalazku umiescic podczas ubijania jadra 9, stano¬ wiacego przykrywe kokili, tulejki metalo¬ we, odpowiadajace dokladnie otworom, przez które wsuwa sie jadra wytwarzaja¬ ce w odlewie otwory okragle. Zapómoca zastosowania wymienionych tulejek unika sie obsuwania i scierania sie piasku przykry¬ wy podczas wsuwania okraglych jader, a odlewy wykonane w takich formach nie po¬ siadaja zadnych nierównosci.Jak przedstawiono na fig. 5, dolna we¬ wnetrzna czesc kokili 1 odpowiada postaci klocka hamulcowego 4, wybranego tytulem przykladu, a górna czesc obejmuje jadro- przykrywe 9, w której formuje sie ucha 10 klocka hamulcowego 4, Otwory w przy¬ krywie 9, przez które wsuwa sie okragle jadro 12 z gliny lub piasku, przeznaczone do wytwarzania okraglych otworów w wspomnianych uchach klocków, sa wedlug wynalazku zabezpieczone zapómoca tule¬ jek metalowych 13, 13' i 13" przeciw wy¬ kruszaniu sie piasku pokrywy 9 do we¬ wnatrz formy. Przez w ten sposób zabez¬ pieczony otwór wsuwa sie przed odlewa¬ niem w kierunku strzalki y okragle jadro 12, wykonane z gliny lub piasku. Zastoso¬ wanie tulejek 13, 13', 13", obejmujacych jadro, uniemozliwia rzeczywiscie opadanie piasku z przykrywy 9 do formy, a brzegi i wewnetrzne powierzchnie otworów uzyska- — 2 —nych w ten sposób w odlewach sa zupelnie gladkie i nie wykazuja zadnych nierówno- miernosci. PL