Wynalazek niniejszy dotyczy wysoko¬ preznego, czterosuwowego silnika spalino¬ wego ze zmienna przestrzenia sprezania, w której odbywa sie wstepne i wtórne spre¬ zanie mieszanki paliwowej, doprowadza¬ nej do stanu samozaplonu, przyczem prze¬ strzen sprezania podczas wzbuchu i spa¬ lania mieszanki powieksza odpowiednio swa objetosc, w celu utrzymania w przy¬ blizeniu stalego cisnienia roboczego pod¬ czas oddawania pracy przez tlok roboczy na wal korbowy silnika. Poza tern silnik jest zaopatrzony w zasobnik do spalin, które przeplywaja don w celu dalszego ich zuzytkowania, np, do rozruchu silnika, do celów ogrzewniczych lub napedu maszyn pomocniczych, mlotów pneumatycznych i tym podobnych.Nagromadzone w zasobniku pod pew- nem cisnieniem spaliny, ochlodzone nawet do temperatury otoczenia, nie traca calko¬ wicie swej preznosci w odniesieniu do ci¬ snienia atmosferycznego, zachowujac pew¬ na czesc swej pierwotnej preznosci, przy¬ czem preznosc spalin obniza sie odpowied¬ nio do spadku temperatury tych spalin.Spaliny z zasobnika umozliwiaja latwy rozruch silnika spalinowego bez stosowa¬ nia specjalnych zabiegów.Na rysunku przedstawiono przykladwykonania silnika wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia podluzny pio&awy przekrój przez silnik wzdluz linji a — 6 na fig. 2, fig. 2 — widok silnika zgóry, fig. 3 — po¬ dluzny pionowy przekrój przez silnik wzdluz linji c — d na fig. 1, fig. 4 — wi¬ dok zgóry na silnik, wyposazony w narza¬ dy rozrzadcze, fig. 5 — widok zboku i zgó¬ ry dzwigni napedowej tloka kompresyjne- go cylindra silnika, fig. 6 — przekrój przez zawór przelotowy, fig. 7 — widok tego za¬ woru zgóry i wreszcie fig. 8 — widok kijku tarcz kciukowych.Cylinder roboczy 1 silnika przylega bezposrednio do pomocniczego cylindra kompresyjnego 2, z którym stanowi jedna calosc. Po stronie odkorbowej obydwa cy¬ lindry sa polaczone wpoblizu glowicy 6 kanalem przelotowym 3. Obydwa cylindry 1 \ 2 silnika otoczone sa wspólnym pla¬ szczem wodnym 4 i przymocowane do skrzynki korbowej 5 silnika. Cylindry te posiadaja wspólna glowice 6, która okolo¬ na jest równiez plaszczem wodnym 7, ten ostatni zas jest polaczony zapomoca kana¬ lów z plaszczem wodnym 4 cylindrów.W cylindrze roboczym 1 porusza sie tlok roboczy 8, polaczony z walem korbo¬ wym 9 silnika zapomoca korbowodu 10.Wal korbowy 9 posiada na jednym koncu kolo zamachowe 11 z i jest zakonczony czopem 11, na drugim zas koncu posiada pare kól zebatych 12 do napedu walka rozrzadczego 13 z tarczami kciukowemi, przyczem walek rozrzadczy 13 obraca sie z liczba obrotów o polowe mniejsza od ob¬ rotów walu korbowego silnika, dzieki od¬ powiedniej przekladni kól zebatych 12.Na walku rozrzadczym 13 sa osadzone: tarcza kciukowa 14 do napedu zaworu wy¬ lotowego, tarcza kciukowa 15 do napedu zaworu przelotowego, tarcza kciukowa 16 do napedu zaworu ssawczego, regulator liczby obrotów 17 i tarcza kciukowa 18 do napedu tloka 19 cylindra kompresyjnego 2 zapomoca dzwigni napedowej 21. Od od¬ nosnych tarcz kciukowych prowadza trzy popychacze 27 do wprawiania w ruch od¬ powiednich dzwigni zaworowych.W cylindrze kompresyjnym 2 porusza sie tlok 19, polaczony zapomoca korbowo¬ du 20 z dluzszem ramieniem dzwigni na¬ pedowej 21, której czopy przegubu sa osa¬ dzone w dwóch lozyskach, przyczem dzwi¬ gnia ta wykonywa ruchy wahadlowe. Na krótszem ramieniu dzwigni napedowej 21 osadzony jest krazek toczny 22, obracaja¬ cy sie na czopie podczas toczenia sie po tarczy kciukowej 18. Stosunek dlugosci o- bu ramion jest tak dobrany, azeby wyso¬ kosc kciuka na tarczy kciukowej 18 umoz¬ liwila calkowity skok tloka 19 cylindra kompresyjnego 2.W glowicy 6 silnika sa osadzone: za¬ wór ssawczy 23, zawór wylotowy 24, za¬ wór przelotowy 25, dodatkowy cylinder 26 o zmiennej przestrzeni sprezania i most¬ ki 7 stawidel zaworowych.Zawór ssawczy 23 i zawór wylotowy 24 wykonane sa, jak zwykle zawory, stoso¬ wane w obecnych silnikach spalinowych.Natomiast zawór przelotowy 25 sklada sie z korpusu zaworowego 25 k, obejmujacego kanal przelotowy, gniazdo zaworowe, pro¬ wadnice wrzeciona zaworowego 28, lozy¬ sko rygla 35 oraz widelkowate ramie 32 do osadzenia dzwigni rozruchowej 33.Wrzeciono zaworowe 28 zakonczone jest u dolu grzybkiem talerzowym 29, zamykaja¬ cym gniazdo zaworowe z odwrotnej stro¬ ny, niz to ma miejsce w normalnych zawo¬ rach, u góry zas przymocowany jest za¬ pomoca gwintu wystep 30, przeznaczony do unoszenia zaworu przy pomocy dzwigni 33. Wystep 30 posiada po bokach dwa krazki toczne 30 l, obracajace sie na czo¬ pach podczas unoszenia wrzeciona zawo¬ rowego 28 przy pomocy widelek 33 w dzwi¬ gni rozruchowej 33, do której jest przy¬ mocowana sprezyna 33 r, przytrzymujaca dzwignie w polozeniu poziomem. Wrzecio¬ no zaworowe 28 posiada ponadto szereg — 2 —rowków uszczelniajacych 31 oraz wyzlo¬ bienie 34 przeznaczone do zaryglowania zaworu zapomoca rygla 35 w przypadku odciecia wylotu gazów spalinowych do za¬ sobnika. Miedzy korpusem zaworowym 25 k a wrzecionem zaworowem 28 osadzo¬ ny jesl rygiel 35, posiadajacy wyzlobienie 37 i kciuk 35 m, a z zewnatrz korpusu za¬ woru zakonczony gwintem z nakretka 38; po drugiej stronie tego korpusu dzwignia rygla jest zakonczona rekojescia 36. Ry¬ giel obraca sie w dwóch tulejkach 35 n, które sa mocno osadzone w koirpusie. Pod¬ niesienie rekojesci 36 wgóre powoduje ob¬ rócenie wyzlobienia 37 w kierunku ku osi i zwolnienie wrzeciona 28 z docisku kciu¬ ka 35 m, które wtedy swobodnie sie poru¬ sza w prowadnicy. Polozenie rygla, jak na fig. 6, rygluje zawór przelotowy przez do¬ cisk, jaki wywiera kciuk 35 m na wyzlobie¬ nie 34 wrzeciona 28, które zkolei mocno przyciska grzybek talerzowy 29 do swego gniazda zaworowego. Stawidlo i mostek zaworu przelotowego przyciska niezalez¬ nie od nastawienia rygla 35 wrzeciono i grzybek talerzowy 29 do gniazda, zwal¬ niajac go jedynie po stoczeniu sie krazka stawidla do wglebienia tarczy kciukowej 15. Jesli zawór jest odryglowany, wtedy cisnienie gazów otwiera ten zawór, odsu¬ wajac grzybek 29 od gniazda, a wówczas gazy spalinowe przeplywaja z cylindra ro¬ boczego 1 i cylindra kompresyjnego 2 do zasobnika dopóty, az nastapi wyrównanie cisnien wzglednie zanikniecie zaworu prze¬ lotowego przez tarcze kciukowa 15 i popy- chacz 27 stawidla.W dodatkowym cylindrze 26 o zmien¬ nej przestrzeni sprezania jest osadzony tlok 39, do którego przymocowany jest trzpien 40 z lbem 41, spoczywajacym na pokrywie 42 tego cylindra. Leb 41 tego trzpienia uniemozliwia przesuw tloka 39 wglab cylindra roboczego 1. Miedzy po¬ krywa 42 a tlokiem 39 znajduje sie spre¬ zyna 43, równowazaca sile cisnienia, wy¬ wierana na tlok 39 przez spaliny, znajdu¬ jace sie w cylindrze roboczym 1 po dru¬ giej stronie tego tloka. W czasie skoku tlo¬ ka 39 nastepuje ugiecie sprezyny 43, która przejmuje czesciowo energje wzbuchu i ci¬ snienia spalin, oddajac ja ^powrotem w czasie dalszego rozprezania sie gazów spa¬ linowych w cylindrze roboczym 1.Do regulacji ilosci zasysanej mieszanki paliwowej w zaleznosci cd obciazenia sil¬ nika sluzy tarcza kciukowa 16 zaworu ssawczego, poruszajaca sie swobodnie na walku rozrzadczym 13 w kierunku jego osi, lecz zabierana podczas obracania sie tego walka przez klin podluzny, przyczem tarcza kciukowa 16 je$t polaczona z regu¬ latorem liczby obrotów 17, który nadaje tej tarczy przesuwy wzdluz walka roz- rzadczego, ustawiajac tern samem odpo¬ wiednie wniesienie kciuka pod krazkiem stawidla zaworu ssawczego. Dzieki temu zawór ssawczy dluzej lub krócej jest o- twarty, miarkujac w ten sposób stopien napelnienia cylindra roboczego 1 i cylindra kompresyjnego 2.Tlok roboczy 8 posuwa sie podczas su¬ wu ssania w kierunku kukorbowym, przy¬ czem krótko po minieciu górnego odkorbo- wego martwego polozenia otwiera sie za¬ wór ssawczy 23 i tlok roboczy 8 zasysa wówczas mieszanke paliwowa z gaznika 44. Gaznik jest wyregulowany na staly sklad mieszanki, w której stosunek pali¬ wa do powietrza jest dobrany jako nor¬ malny przy dobrem i zupelnem spalaniu.Mieszanka paliwowa, przeplywajac przez zawór ssawczy 23, mija kanal 3 i wypel¬ nia cylinder roboczy /. Tlok kompresyjny 19 znajduje sie wówczas w górnem mar- twem polozeniu odkorbowem i dopiero w chwili, kiedy tlok rbboczy 8 znajdzie sie przed dolnem, kukorbowem martwem po¬ lozeniem, krazek toczny 22 dzwigni nape¬ dowej 21 stacza sie z kciuka tarczy kciu¬ kowej 18 wdól, dzieki czemu tlok 19 opu¬ szcza sie w kierunku kukorbowym, pocia-£any sila napiecia sprezyny 21 s, zasysajac równiez mieszanke paliwowa dd cylindra 2. -Sprezyna 21 s umocowana jest jednym koncem do ucha dzwigni napedowej 21, drugim zas koncem do ucha skrzynki kor¬ bowej 5 silnika. Z chwila, kiedy tlok robo¬ czy 8 minal swoje dolne, kukorbowe mar¬ twe polozenie, zamyka sie zawór ssawczy 23 i mieszanka paliwowa, wypelniajaca o- bydwa cylindry i i 2, ulega podczas suwu tloka 8 w kierunku odkorbowym wstepne¬ mu sprezaniu, przyczem przeplywa jedno¬ czesnie poprzez kanal przelotowy 3 do cylindra kompresyjnego 2. Po osiagnieciu górnego, odkorbowego martwego polozenia przez tlok roboóz^y 8 wzniesienie kciuka tarczy kciukowej 18 uderza wówczas o krazek 22 dzwigni napedowej 21, która wskutek tego wtacza sie na wspomniane wzniesienie kciuka, pociagajac za soba dzwignie napedowa 21, a ta zkolei tlok kompresyjny 19. Ruch tego tloka jest na¬ gly i szybki, tlok zas roboczy 8 minal w tej chwili swe górne, odkorbowe martwe po¬ lozenie, a mieszanka paliwowa ulega po¬ nownemu wtórnemu sprezaniu. Po osia¬ gnieciu cisnienia i temperatury samozaplo¬ nu mieszanka sie zapala, wzbuchajac w przestrzeni sprezania. Cisnienie wzbucho- we jednakze nie wzrasta zbyt znacznie, gdyz pod naciskiem spalin tlok 39 zosta¬ je przesuniety ku górze po ugieciu spre¬ zyny 43, która przejmuje czesc energji Wzbuchowej spalin. Na tlok roboczy 8, po¬ suwajacy sie obecnie w kierunku kukorbo- wym pod stalem w przyblizeniu cisnie¬ niem, oddzialywaja spaliny, na które dopó¬ ty jest równiez wywierane cisnienie przez tlok 39 dzieki pobranej uprzednio przez sprezyne 43 energji, dopóki tlok 39 nie zajmie zpowrotem swego pierwotnego dol¬ nego, kukorbowego martwego polozenia.Spaliny zas w cylindrze 1 w czasie dal¬ szego kukorbowego suwu tloka 8 rozpreza¬ ja sie w dalsizym ciagu. Przed osiagnieciem dolnego, kukorbowego martwego poloze¬ nia przez tlok roboczy 6 otwiera sie za¬ wór wylotowy 24, przeiz który wyplywa czesc spalin. Nastepnie podczas powrotne¬ go* odkorbowego suwu tloka roboczego 8 nastepuje suw wylotowy, podczas którego reszta spalin zostaje usunieta nazewnatrz.Po ukonczeniu tego suwu nastepuje ponow¬ nie suw ssania, przyczem tlok kompresyj¬ ny 19 opuszcza sie wdól dopiero po ukon¬ czonym suwie ssania przez tlok roboczy 8, jak opisano wyzej. Powyzszy obieg pracy silnika odbywa sie przy zamknietym, zary¬ glowanym zaworze przelotowym 25.W przypadku zmiany obciazania zmie¬ niaja sie równiez obroty silnika, wskutek czego zmienia równiez swe polozenie uklad dzwigniowy regulatora liczby obrotów 17, pociagajac za soba tarcze kciukowa zawo¬ ru ssawczego 16 i regulujac tern samem stopien napelnienia cylindrów 1 i 2 mie¬ szanka paliwowa.W przypadku jalowego biegu silnika czas otwarcia zaworu ssawczego 23 jest najmniejszy, a zatem ilosc zassanej mie¬ szanki jest najmniejsza, wystarczajaca jednakze do pokonania szkodliwych opo^ rów podczas jalowego biegu silnika. Po stosunkowo krótkiem zasysaniu mieszanki zawór ssawczy zamyka sie i w czasie dal¬ szego suwu ssania tloka 8, przy zamknie¬ tym zaworze ssawczym 23, cisnienie mie¬ szanki w cylindrze roboczym i maleje, wskutek czego wystepuje parowanie mie¬ szanki w cylindrze 1. W czasie suwu spre¬ zania wstepnego cisnienie mieszanki zosta¬ je przywrócone do pierwotnej wartosci, a po czescowem sprezeniu mieszanka zosta¬ je przetloczona czesciowo do cylindra kompresyjnego 2, poczem tlok kompre¬ syjny 19 dokonywa wtórnego sprezania, powodujacego samozaplon mieszanki, gdyz przestrzen sprezania jest tak dobrana, aze¬ by cisnienie w powyzszym przypadku pra¬ cy silnika wzroslo do wartosci, zapewnia¬ jacej powstanie temperatury samozaplonu mieszanki paliwowej. Tlok 39 dodatkowe- — 4 -go cylindra 26 vi tym pnBypacJku przesu¬ wa sie bardzo nieznacznie lub tez pozo¬ staje w spoczynku/ W celu gromadzenia spalin w zasobni¬ ku, nalezy zawór przelotowy 25 odryglo- wac, to znaczy wzniesc raczke 36 rygla 35 wgóre, tak azeby wyzlobienie 37 w ryglu 35 znajdowalo s;e w polozeniu kuosiowem wzgledem wrzeciona 28. Po wzbuchu mie¬ szanki w cylindrze kompresyjnym 2 tar¬ cza kciukowa 15 zaworu przelotowego 25 tak dalece zostala obrócona, ze jej wgle¬ bienie znajduje sie pod krazkiem tocznym stawidla zaworu, które zwalnia wobec tego wrzeciono 28 z docisku.Wysokoprezne gazy w cylindrze kom¬ presyjnym 2 unosza wówczas grzybek ta¬ lerzowy 29 zaworu z jego gniazda i prze¬ plywaja do zasobnika, rozprezajac sie przytem do cisnienia, panujacego W tym zasobniku, poczem nastepuje ponowne za¬ mkniecie zaworu przelotowego przez po¬ nowny docisk stawidla na wrzeciono 28, wywolany obrotem tarczy kciukowej 15, i grzybek talerzowy 29 zamyka ten zawór.Dlugosc wglebienia tarczy kulakowej 15 jest tak dobrana, ze zawór przelotowy otwarty jest w malej tylko czesci drogi suwu tloka 8, a zatem gazy spalinowe, po¬ zostale w cylindrze roboczym, rozprezaja sie w dalszym ciagu normalnie. Z powodu ubytku pewnej czesci energji gazów obro¬ ty silnika maleja, jednakze w nastepnej chwili zostaja wyrównane przez zwieksze¬ nie stopnia napelnienia cylindra. W chwi¬ li przyblizonego wyrównania cisnien w cy¬ lindrze kompresyjnym 2 oraz w danym zasobniku zawór przelotowy 25 prawie ze sie nie otwiera i przeplyw gazów ustaje, silnik zas pracuje w dalszym ciagu normal¬ nie. W chwili obnizenia sie cisnienia w za¬ sobniku nastepuje ponowny przeplyw spa¬ lin do zasobnika, silnik traci swe obroty, wskutek czego wzmaga sie napelnienie cy¬ lindra 1 i moc silnika wzrasta, a w zwiazku z tern i obroty silnika.Dla rozruchu silnika gazami z zasobni¬ ka nalezy ustawic tlok roboczy 8 w górne polozenie robocze, odryglowac zawór prze¬ lotowy 25 i nacisnac rekojesc 33 dzwigni rozruchowej. Grzybek talerzowy 29 zaWo- rur przycisniety do swego gniazda sila ci¬ snienia gazów w zasobniku, zostanie przez nacisk na wystep 30 wniesiony wgóre, a ga¬ zy spalinowe z zasobnika doplywaja do cylindrów 1 i 2, wywierajac nacisk na tlok roboczy 8, który wskutek tego posuwa sie wdól. Napelnienie cylindrów trwa krótki czas, gdyz w odpowiedniej chwili nastepu1- je zamkniecie zaworu przelotowego 25.Gazy spalinowe rozprezaja sie normalnie, tlok roboczy 8 nabiera pewnej szybkosci i dzieki energji kola zamachowego 11 z na¬ stepuja dalsze suwy. Zasysanie mieszanki paliwowej i jej sprezanie narazie nie ma miejsca z powodu zamkniecia przewodu powietrznego przy gasniku 44, co trwa tak dlugo, dopóki w ciagu kilku suwów silnik nie nabierze dostatecznej liczby obrotów.Po- dostatecznym rozruchu nastepuje o- twarcie zaworu wlotowego i normalne zasy* sanie mieszanki paliwowej i silnik pracuje w zwykly sposób. PL