Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie, zapomoca którego z danego stanowi¬ ska zostaje okreslony kurs samolotu, leca¬ cego prosto w kierunku poziomym. Okre¬ slenie kurs oznacza kat, który tworzy po¬ ziomy rzut drogi samolotu z dowolnie obracanym kierunkiem podstawowym, lub kat, który tworzy ten kierunek podstawo¬ wy ze sladem plaszczyzny, przeprowadzo¬ nej przez kierunek lotu celu i stanowisko obserwatora.Teoretyczna zasada urzadzenia wyni¬ ka z fig. 1, na której cel, np. samolot, leci w kierunku strzalki, a jego kurs jest ozna¬ czony linja P — P. Stanowisko obserwato¬ ra znajduje sie w miejscu O, które stanowi srodek przegubu Cardan'a, którego jeden walek H1 jest pionowy, natomast walek H2 moze byc pochylany w plaszczyznie, okreslonej linja kursu P — Pi srodkiem O przegubu. Na rysunku przegub jest obra¬ cany okolo pionowego walka Hx tak, ze pozioma os A — A polaczonych z tym walkiem czopów przegubu pokrywa sie ze sladem Q — O plaszczyzny pochylej. Po¬ niewaz os A — A i walek H2 znajduja sie w plaszczyznie pochylej, os B — B czo¬ pów przegubu, polaczonych z drugim wal¬ kiem H2, jest prostopadla do tej plaszczy¬ zny. Na walku H2 jest osadzona wskazów¬ ka T ze strzalka, która jest prostopadla do tej osi i do osi B — B* przegubu, wsku-tek czego znajduje sie takze w plaszczy¬ znie pochylej. ptakiem polozeniu urzadze¬ nia kurs samolotu jest -okreslony zapomo- ca osi A — A wzglednie linji Q — Q i zo¬ staje odczytywany jako kat przy pomocy polaczonej z walkiem M1 i równolegle do osi A — A osadzonej wskazówki / na poziomej podzialce S, której zero zostaje nastawione w dowolnym kierunku podsta¬ wowym. Kat £ okresla nachylenie pla¬ szczyzny pochylej do plaszczyzny pozio¬ mej, przeprowadzonej przez srodek O przegubu.W praktyce ikurs zostaje okreslany za¬ pomoca niniejszego urzadzenia w ten spo¬ sób, ze walek H2 zostaje nastawiony na le¬ cacy samolot wedlug chwilowego kata po¬ lozenia i azymutu. Nastepnie walek H1 zor staje tak dlugo pokrecany, az obracana tym walkiem wskazówka T na walku H2 zostaje ustawiona wedlug linji P, P — Q, Q, co ujawnia sie w ten sposób, iz sa¬ molot L posuwa sie wzdluz wskazówki T w kierunku strzalki. W tej chwili os A—A i os wskazówki T sa równolegle do kursu P, P samolotu, a odpowiedni kat, okresla¬ jacy kurs w odniesieniu do obracanego kie¬ runku podstawowego, zostaje okreslony zapomoca wskazówki J na podzialce S.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 2 przedstawia urzadzenie w widoku zboku czesciowo w przekroju, fig. 3 — w widoku zgóry, fig. 4 — w przekroju podluznym.Urzadzenie sklada sie z podstawy 1, o- sadzonej stale na statywie zapomoca czo¬ pa 2 i zaopatrzonej na kole w podzialke 3.W podstawie / znajduje sie pionowa pro¬ wadnica walka 4 przegubu, wspólosiowa prowadnica statywu 5 lunety 6 oraz trze¬ cia wspólosiowa prowadnica kólka 7, za¬ pomoca którego pionowy walek 4 obraca sie kólkami zebatemi 8. Stosunek tej prze¬ kladni równa sie 1 : 1 przy jednakowym kierunku obrotu. Kólko 7 obraca pionowy walek 4 i jednoczesnie takze os odpowied¬ nich czopów 9 przegubu. Zapomoca prze¬ gubu ruch obrotowy zostaje przenoszony na przechylny walek 10, a dalej zapomoca przekladni kól zebatych 11, 12, 13 — na wewnetrzna oslone 14 lunety 6, w której to oslonie jest umocowana plytka, odpo¬ wiadajaca wskazówce T (fig. 1) i zaopa¬ trzona w linje celowania. Plytka jest osa¬ dzona prostopadle do osi lunety. Stosu¬ nek przekladni jest takze równy 1:1. Lu¬ neta 6, której os jest prostopadla do osi czopów 9 i która obraca sie w kierunku azymutu okolo osi pionowego walka 4, jest polaczona w jedna calosc z walkiem 10, przyczem os lunety jest równolegla do osi walka 10. Walek 10 obraca sie wiec w kie¬ runku polozenia i azymutu jednoczesnie z luneta 6, która zostaje regulowana zapo¬ moca kólka 16.Okreslenie kursu odbywa sie w prakty¬ ce w ten sposób, ze lewa reka chwyta sie kólko 16 i nastawia lunete 6 na lecacy sa¬ molot oraz obraca jednoczesnie lunete wbok i wgóre, przyczem prawa reka obraca sie kólko 7, aby obrócic plytke 15 w lunecie, az znajdujaca sie na tej plytce linja celowania zostanie wprowa¬ dzona w polozenie zgodne z kursem samo¬ lotu, czyli az samolot bedzie posuwal sie wzdluz linji celowania w kierunku strzalki.W ten sposób wprowadza sie linje celowa¬ nia w plaszczyzne pochyla, z której rzu¬ tem pokrywa sie jednoczesnie os czopów 9 przegubu, natomiast os drugich czopów 17 jest prostopadla do tej plaszczyzny. Po okresleniu kursu w tern polozeniu urza¬ dzenia zapomoca kierunku rzutu plaszczy¬ zny pochylej oraz kierunku czopów 9 przegubu mozna odczytac odpowiedni kat cp na podzialce 3 zapomoca wskaznika 18, umieszczonego na kólku 7, poniewaz to kólko zostaje obracane poziomo o ten sam kat i w tym samym kierunku, co i pozioma os czopów 9 przegubu. Na tej samej po¬ dzialce 3 mozna takze stwierdzic wedlug wskaznika 19, umieszczonego na obroto- - 2 -wym statywie 5 lunety 6, fcfewilowy azymut samolotu, natomiast kat polozenia o zosta¬ je odczytany na osobnej podzialce 20.Oczywiscie, przed rozip slania zero podzialki 3 moze byc nasta¬ wione w dowolnie obranym kierunku pod¬ stawowym i w tern polozeniu umocowane w statywie. Polozenie podstawowe urza¬ dzenia jest okreslone przy wskaznikach 18 i 19, ustawionych na podzialce 3 na ze¬ ro w ten sposób, ze linja celowania plytki 15 znajduje sie na pionowej plaszczyznie, przeprowadzonej przez os celowania lune¬ ty, a strzalka jest skierowana wdól. Aby scisle nastawic to polozenie, walek 22 kól¬ ka 11 zostaje polaczony z walkiem 10 zsl- pomoca zacisku ciernego 23.Zapomoca tego urzadzenia mozna okre¬ slac kazdy kurs samolotu bez zmiany sta¬ nowiska, poniewaz kólko 7, a wiec i plyt¬ ke 15 lunety 6 mozna obracac w dowolnym kierunku o 360°. Oprócz tego kat jacy kurs, moze byc przenoszony bezpo¬ srednio na dowolny przyrzad, okreslajacy dane do kierowania ogniem dzial przy o- strzeliwaniu samolotów, oraz na taki przy¬ rzad moze byc przenoszony bezposrednio kat, który okresla chwilowy azymut z kie¬ runkiem lotu celu i ujawnia sie zawsze przy azymutalmem sledzeniu celu przy na¬ stawionym niezmiennym kierunku lotu na podzialce 3 miedzy wskaznikami 18 i 19- Mozna to osiagnac dzieki temu, ze kólko 7 obraca sie bezposrednio okolo kata kie¬ runku lotu celu.Przy sledzeniu samolotu, majacego u- stalony kurs, kazda zmiana tego kursu zo¬ staje spostrzezona, która bedzie sie w ten sposób ujawniac, ze kurs nie bedzie sie pokrywal z litoja celowania plytki 15 lu¬ nety. Sledzac samolot luneta wzdluz sta¬ lego kursu, czyli gdy kólko 6 bedzie pozo¬ stawalo nieruchome, linja celowania pozo¬ staje zgodna z kursem samolotu, poniewaz ta zgodnosc nie jest tutaj zalezna od zmiennego azymutu i kata polozenia. Ta wlasciwosc wystepuje szczególnie wtedy, gdy nalezy sledzic kilka w-jednym kierun¬ ku lecacych samolotów, ^ ^poniewaz ¦ przez proste nastawienie luinety nfcrinny samolot, lecacy z tym samym kursem lub w innej plaszczyznie pochylej, linja celowania lu¬ nety zostaje przeniesiona takze na pla¬ szczyzne pochyla drugiego celu, wskutek czego w chwili nastawienia urzadzenie o- kresla dane nowego celu bez dodatkowych zabiegów.Zapomoca niniejszego urzadzenia moz¬ na takze stwierdzic spowodowane wiatrem odchylenie celu od osi podluznej, np. sa¬ molotu od rzeczywistego kursu, lub kat, zawarty miedzy osia podluzna samolotu i kursem samolotu. W tym celu nastawia sie najpierw linje celownicza plytki 15 w lu¬ necie 6 zgodnie z kursem samolotu, a na¬ stepnie obraca sie plytke w kierunku osi podluznej samolotu. PL