Znane sa przyrzady celownicze do dzial, uzywane do strzelania posredniego, to jest z zakrytej pozycji, które obracaja sie razem z lufa dziala przy nastawianiu jej, W tym przypadku dzialu nadaje sie odpowiedni kierunek, kat polozenia i kat celownika.Teprzyrzady celownicze nie nadaja sie jednak do szybkiego przejscia z posrednie¬ go strzelania do bezposredniego, gdy cel jest widzialny, a dzialu nadaje sie za po¬ moca przyrzadu celowniczego tylko kat celownika. W tym przypadku nalezy wska¬ zówki wszystkich podzialek nastawic naj¬ pierw na zero, a potem nadac dzialu odpo¬ wiedni kat celownika. Te czynnosci wy¬ magaja pewnego czasu, co wplywa ujemnie na dzialanie (bojowe, zwlaszcza w przy¬ padku naglego pojawienia sie ruchomego celu blisko od baterii.Niniejszy wynalazek usuwa te wady i umozliwia nie tylko strzelanie posrednie, lecz równiez szybkie przechodzenie na strzelanie bezposrednie do bliskich celów i na odwrót.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia przyrzadu celowniczego wedlug wyna¬ lazku. Fig. 1 przedstawia przyrzad celow¬ niczy w widoku z przodiu, a fig. 2 — w wi¬ doku z boku.Przyrzad celowniczy sklada' sie z kai- dluba 1, w którym sa osadzone dwa czopy 2 i 3. Na czopie 2 daje sie obracac kciuk 4, natomiast na czopie 3 jest osadzonapodpórka 5 przyrzadu celowniczego, za¬ opatrzona w ramie 6, opierajace sie o kciuk 4. Piasta kciuka 4 przechodzi przez po¬ krywke 7 i jest polaczona na stale z beb- netm 8, zaopatrzonym w podzialke katów celownika, a wskazówka 9, wspóldzialaja¬ ca z ta podzialka, jeist przymocowana do pokrywki 7. Ramie 6 jest dociskane do kciuka 4 za pomoca sprezyny 10, wskutek czego przy obracaniu kciuka 4 obraca sie równiez podpórka 5 przyrzadu celownicze¬ go o kat celownika. Kciuk 4 i beben 8 sa zabezpieczone przeciw samoczynneinu o- brotowi za pomoca stozkowego sprzegla 11, którego jedna czesc, znajdujaca sie ma kcitflku 4, jest polaczona za pomoca spre¬ zyny 12 z druga czescia, znajdujaca sie na pokrywie 7. Do tarczy, dajacej sie obracac na czopie 3 wzgledem podpórki 5 przyrza¬ du celowniczego, jest przymocowana po- ziommica wodna 13, która uruchomia be¬ ben 14. Odpowiednia podzialka 15, 16 dla katów polozenia jest wykonana na podpór¬ ce 5 i bebnie i'4.Na pod^rce celownika znajduje sie panoramowa luneta celownicza 17, której pryzmaty moga byc obracane za pomoca bebna 18, dzieki czemu na podzialce 19 i 20 odczytuje sie katy, o które pryzmaty sa obracane, W kierunku bocznym obraca sie lunete 17 za pomoca bebna 21, a katy boczne (kierunek boczny) odczytuje sie na podizialkach 22 i 23, umieszczonych na kre¬ gu i bebnie. Obok dajacego sie obracac pryzmatu lunety 17 znajdiuje sie optyczny lub mechaniczny celownik, np. kolimator 24, który nie wykonywa wraz z jej pryz¬ matem ruchu w plaszczyznie pionowej, a wykonywa razem z luneta tylko ruchy boczne. Dzieki takiemu urzadzeniu przy bezporsrednim celowaniu za pomoca koli- matora 24 nastawia sie kat celownika bez¬ posrednio za pomoca bebna 8 i kciuka 4, wskutek czego obraca sie w plaszczyznie pianowej podpórka celownika i kolimator 24, przy czym nie potrzeba obracac bebnów 14 i 18, a tylko katomierz kierunkowy 21 i 22, za pomoca którego nastawia sie katy boczne (kierunek boczny).Kciuk 4 jest wykonany w taki sposób, ze jego tworzaca krzywa ma w miejscach nastawiania malych katów celownika bar¬ dzo male wzniesienie, wskutek czego obrót bebna 8, zaopatrzonego w podzialke, od¬ powiadajaca tym katom, bedzie znaczny, to znaczy, ze celowanie na bliskiej odle¬ glosci bedzie mozliwie dokladne.Poniewaz kolimator 24 znajduje sie na narzadzie, któremu mozna nadawac bocz¬ ne zmiany, mierzone za pomoca podzialek 22 i 23, przeto mozna kolimatorowi nadac boczne odchylenie, które odpowiada wy¬ przedzeniu posuwajacego sie celu.Na rysunku jest równiez uwidoczniony liniami przerywanymi drugi przyklad wy¬ konania, wedlug którego kolimator 24 znajduje sie na tym narzadzie przyrzadu celowniczeigo, który moze byc obracany tylko w plaszczyznie pionowej, przy czym ruch boczny pryzmatu lunety nie ma zadne¬ go wplywu na kolimator, a kat celownika przy bezposrednim strzelaniu jest nasta¬ wiany tylko za pomoca bebna 8 i kciuka 4. PL