Najdluzszy czas trwania patentu do 14 pazdziernika 1947 r.Wynalazek niniejszy dotyczy udosko- nych. Kazdy ze wspomnianych elektroma- nalen w organach, dzialajacych zapomoca gnesów jest wzbudzany wskutek naciskania lamp katodowych. Udoskonalenia te po- odpowiedniego klawisza, któremu odpo- zwalaja uniknac szkodliwych szmerów i wiada okreslony ton. Dzieki oddzieleniu osiagnac jednorodnosc dzwieków oraz wla- obwodów siatkowych od klawiszów unika sciwa barwe róznych tonów. sie nieprzyjemnych szmerów w glosniku w Jedna z cech wynalazku jest zastoso- chwili rozpoczynania i przerywania danych wanie elektromagnesów, uruchomiajacych tonów* kontakty, zwierajace siatkowe uzwojenia Wspomniane kontakty zwierajace sa transformatorów, sprzegajacych anody z wykonane tak, iz po zwolnieniu klawisza, siatkami poszczególnych lamp oscylacyj- to jest po rozmagnesowaniu sie wlasciwe-go etekttfoiiiagkesu, zamyka sie odpowied¬ ni kontakt sila wlasnego ^cie?Saru. Dzieki ta- kiemu wykonaniu unika' sie £rzypadkowego wzbudzania tonów niepozadanych. Urza¬ dzenie jest wykonane w ten sposób, iz kazdy kontakt zwierajacy wraz z pozosta- lemi przyrzadami tworzy jeden zestaw, odpowiadajacy jednej nucie. Konstrukcja taka pozwala na dowolne wymienianie po¬ szczególnych zestawów.Wedlug wynalazku równosc natezenia tonów oraz ich barwa zostala osiagnieta dzieki zastosowaniu wspólnego transforma¬ tora, posiadajacego tyie uz\yo^n pierwot¬ nych, ile jest zestawów dzwiekowymi, oraz jedno uzwojenie wtórne, do którego przy¬ laczono równolegle odpowiednia liczbe glosników, poprzedzonych filtrami i wzmac¬ niaczami. Prócz tego kazde uzwojenie pier¬ wotne jest zabocznikowane odpowiednim opornikiem regulowanym. Równiez w ob¬ wody anodowe poszczególnych oscylatorów lampowych mozna wlaczyc oporniki i w ten sposób dobierac natezenia poszczególnych tonów. W celu uzyskiwania zadanych barw tonów, mozna zastosowac srodki, zmienia¬ jace liczbe harmonicznych danego tonu oraz wzajemny stosunek amplitud tych harmonicznych. Takiemi srodkami sa fil¬ try, cewki, kondensatory i oporniki. W ce¬ lu osiagniecia jednoczesnosci róznych har¬ monicznych danego tonu, to jest w celu u- zyskania dobrej wyrazistosci jego barwy, do wtórnego, wspólnego uzwojenia trans¬ formatora o kilku uzwojeniach pierwot¬ nych przylaczono transiorifratorki pomoc¬ nicze, polaczone ze soba szeregowo lub równolegle. Miedzy wtórne uzwojenie kaz¬ dego transformatora pomocniczego a glo¬ snik wlazono filtry i wzmacniacz. I tak chociaz kazda lampa moze dawac tylko feden dzwiek, Jednak dzieki wspomnianym transformatorkom dodatkowym, filtrom, wzmacniaczom i glosnikom, nalezacym do iej lampy, kazdy glosnik bedzie odtwarzal odmienna barwe danego dzwieku zasadni¬ czego. Bardzo wielka róznorodnosc zabar¬ wienia tonów mozna osiagnac wtedy, gdy przed kazdem uzwojeniem pierwotnem transformatora o jednem uzwojeniu wtór- nem bedzie umieszczony filtr dodatkowy.Natomiast w przypadku stosowania jedne¬ go tylko glosnika, odpowiadajacego jedne¬ mu dzwiekowi, chcac zmieniac wszystkie barwy tonu, nalezy przed tym glosnikiem umiescic filtr dodatkowy. Gdy uklad we¬ dlug wynalazku ma sluzyc do bezposred¬ niego modulowania urzadzenia nadawcze¬ go (uklad zastepuje wtedy mikrofon), wpypczas dp wtórnego uzwojenia transfor¬ matora o kilku uzwojeniach pierwotnych nalezy przylaczyc odpowiedni wzmac¬ niacz mocy. Moc wyjsciowa tego wzmac¬ niacza bedzie sluzyla do modiilowania na¬ dajnika. Wreszcie wedlug wynalazku moz¬ na uproscic mutacje, czyli ciagniecie re¬ jestrów w sposób nastepujacy. W zwyczaj¬ nych organach piszczalkowych rejestry dzialaja za posrednictwem kilku pelnych szeregów piszczalek, umieszczonych na tej samej skrzyni powietrznej, a uruchomia¬ nych zapompca klawisza lub kontaktu. W elektrycznych zas organach (z lampami oscylacyjnym) zmiany uskutecznia sie w ten sposób, ze jako harmoniczne sa uzy¬ wane zwyczajne dzwieki organu wraz z dzwiekami jedynego tylko rejestru specjal¬ nego, przewidzianego w tym celu. W celu osiagniecia tych samych efektów dzwieko¬ wych, kombinacje te moga byc zwielokrot¬ nione bez potrzeby uzywania kilku szere¬ gów wspomnianych piszczalek. W organach z lampami katodowemi harmoniczne te mozna osiagnac zapomoca kontaktów, u- mieszczonych (zaczynajac od dzwieku podstawowego klawiatury) w odstepach, potrzebnych do powodowania pozadanych efektów: tercja, oktawa, kwinta, jakie sa uzywane w -organach, przyczem, naciska¬ jac klawisz, odpowiadajacy danej nucie, uruchomia sie jeden tylko kontakt, który zamyka obwód przekaznika, a ien wlaczalampe, dajaca zadany dzwiek. Zaleta tego ukladu polega na tem, ze zmiany (ciagnie¬ cia rejestrów} uskutecznia sie zapomoca tych samych lamp, które sluza do otrzy¬ mywania dzwieków, to jest bez lamp do¬ datkowych, podczas gdy np. w organach piszczalkowych trzeba stosowac piszczal¬ ki dodatkowe, jezeli chce sie stosowac re¬ jestry. Uklad rejestrów mozna zgóry pod¬ porzadkowac przekaznikom, stosujac uklad, sluzacy do ciagniecia rejestrów w organach zwyczajnych; w ten sposób, jezeli urucho¬ mi sie odpowiedni przekaznik, uskutecznia sie jednoczesnie ciagniecie rejestrów o dwóch nutach, trzech nutach i t. d.Na rysunkach przedstawiono tytulem przykladu rózne formy wykonania przed¬ miotu niniejszego wynalazku.Fig. 1 przedstawia uklad polaczen, za¬ wierajacy kontakty zwierajace oraz urza¬ dzenie do wyrównywania dzwieków przy jednoczesnem zachowaniu wlasciwych barw tonów.Fig. 2 przedstawia wspomniany kontakt zwierajacy.Fig. 3 przedstawia w widoku zboku po zdjeciu oslony zestaw przyrzadów, odpo¬ wiadajacy jednemu dzwiekowi.Fig. 4 — widok zgóry zestawu wedlug fig. 3.Fig. 5 przedstawia przyklad wykonania regulacji przyrzadu do nastrajania.Fig. 6 przedstawia odmiane wykonania urzadzenia wedlug fig. 1, umozliwiajaca zwiekszenie róznorodnosci barw tonów.Fig. 7 przedstawia uklad klawisza z przekaznikiem do uruchomiania kontaktu zwierajacego wedlug fig. 1.Kazdemu tonowi zasadniczemu odpo¬ wiada osobny zestaw przyrzadów (fig. 1), skladajacy sie z lampy L, transformatora T, sprzegajacego anodowy obwód drgaja¬ cy C z obwodem siatkowym tejze lampy, z pierwotnego uzwojenia e transformatora H, którego uzwojenie wtórne S jest wspól¬ ne dla wszystkich takich zestawów, oraz z glosnika. G, przyczem miedzy tym glosni¬ kiem a wtóirnemi koncówkami transforma¬ tora H moze znajdowac sie jeszcze filtr elektryczny d polaczony z temi koncówka¬ mi zapomoca transformatora przejsciowe¬ go b. Poniewaz filtr taki wprowadza pew¬ ne tlumienie, przeto za nim, to jest przed glosnikiem moze znajdowac sie jeszcze wzmacniacz malej czestotliwosci /. Zestaw dziala, jak nastepuje. Po nacisnieciu kla¬ wisza / (klawisz ten odpowiada wlasciwe¬ mu tonowi) obwód C jest pobudzany do drgan elektrycznych o malej., akustycznej czestotliwosci, gdyz wskutek usuniecia zwarcia uzwojenia transformatora 7\ leza¬ cego w obwodzie siatki lampy, nastepuje samowzbudzenie sie tej lampy. Drgania w obwodzie C sa kierowane do pierwotnego uzwojenia e transformatora H. Poniewaz uzwojenie to, jako posiadajace pewna po¬ jemnosc i indukcyjnosc, uprzywilejowuje pewne czestotliwosci, zblizone do czestotli¬ wosci rezonansowej ze szkoda innych cze¬ stotliwosci, przeto, aby uzyskac wlasciwa barwe dzwieku, nalezy wyrównac wspo¬ mniane cechy uzwojenia transformatora, co uskutecznione jest zapomoca opornika regulowanego a, bocznikujacego uzwojenie e. Drgania z uzwojenia e sa transformowa¬ ne do uzwojenia S, skad przechodza, ewen¬ tualnie poprzez filtr d i wzmacniacz /, do glosnika g, w którym zamieniane sa na drgania akustyczne o pewnym tonie.Wedlug fig. 2 klawisz / sklada sie z dwóch pretów metalowych /, z których je¬ den jest przylaczony do siatki, a drugi — do katody lampy L. Normalnie prety te zwiera ze soba drazek metalowy 3, usta¬ wiony nieruchomo, czyli siatkowe uzwoje¬ nie transformatora T jest przewaznie zwar¬ te, to jest lampa nie pracuje. Pod pretami 1 znajduje sie plytka ferromagnetyczna 2, zaopatrzona w listewke izolacyjna 6. Nad plytka 2 znajduje sie elektromagnes 4. Po nacisnieciu klawisza, odpowiadajacego to¬ nowi zadanemu, wzbudza sie odpowiedni - 3 —elektromagnes 4, który przyciaga wlasci¬ wa mu plytke 2. Listewka 6 tej plytki uno¬ si prety 1, a wiec znosi zwarcie siatkowego uzwojenia transformatora T — wzbudza sie odpowiednia lampa — w odpowiednim glosniku slychac zadany ton. Po zwolnie¬ niu klawisza elektromagnes 4 rozmagneso- wuje sie, plytka 2 opada swoim ciezarem, prety 1 zwieraja sie — dany glosnik milk¬ nie.Jedna krawedz plytki 2 jest przymoco¬ wana przegubowo do kolków 5, sluzacych za os wahania.Opisany elektromagnes 4 najlepiej jest polaczyc w jedna calosc ze wszystkiemi narzadami, przeznaczonemi do wytwarza¬ nia danego dzwieku. Fig. 3 i 4 uwidocznia¬ ja przyklad wykonania takiego jednego zestawu.Na podstawie 15, pokrytej blacha mie¬ dziana i tworzaca ekran, sa osadzone: cew¬ ka 7 z rdzeniem zelaznym, dlawik 8, kon¬ densator 9 wraz z opornikiem, elektroma¬ gnes 10 i lampa 12, która podobnie, jak galka regulacyjna 13 cewki, znajduje sie nazewnatrz oslony.Wszystkie powyzsze czesci sa oddzie¬ lone od siebie ekranami 11, 16, 17 i 18, które lacznie z plyta, pokrywajaca podsta¬ we 15, uniemozliwiaja wszelkie oddzialy¬ wanie zarówno natury elektrostatycznej, jak i elektromagnetycznej jednej czesci za druga. Zaciski wejsciowe i wyjsciowe ze¬ stawu znajduja sie po tej samej stronie ply¬ ty wpoblizu lampy 12.Cewka dlawikowa 7 posiada rdzen 22, najlepiej w ksztalcie litery U z uzwoje¬ niem na jednem lub na obu jego ramio¬ nach. W celu regulowania indukcyjnosci dlawika 7, zastosowano regulowana szcze¬ lina powietrzna, co jest osiagane zapomoca ruchomego jarzma 14, przesuwanego w kierunku pionowym wzgledem rdzenia 22 najlepiej zapomoca sruby 19, zaopatrzonej w galke regulacyjna 13. Dolny koniec sru¬ by 19 jest polaczony na stale z jarzmem 14, mogac&m przesuwac sie w prowadni¬ cach 23 przy wkrecaniu sruby 19 w na¬ gwintowany otwór górnej plytki miedzia¬ nej 20. Azeby zapobiec wszelkim wplywom elektromagnetycznym, sruba 19 oraz plyt¬ ka 20 sa wykonane z miedzi lub z innego metalu paramagnetycznego. Z takiego ma- terjalu jest równiez wykonany ekran 21, otaczajacy jarzmo 14.W odmiennej formie regulacji induk¬ cyjnosci cewki jarzmo jest wykonane w postaci krazka, oddalanego i zblizanego do konca rdzenia zapomoca sruby, a miano¬ wicie w przypadku rdzenia w ksztalcie li¬ tery U krazek moze byc umieszczony mi- mosrodowo wzgledem osi cewki. Pokreca¬ jac galka, krazek ten zamyka w wiekszym lub mniejszym stopniu obwód magnetyczny cewki.Wedlug innej znów formy wykonania jarzmo jest osadzone przegubowo, wsku¬ tek czego sruba powoduje oddalanie i zbli¬ zanie sie jarzma do biegunów rdzenia.Wedlug fig. 6 kilka zestawów, sklada¬ jacych sie kazdy z ukladu lampowego, fil¬ tru d, wzmacniacza h jedno lub dwustop¬ niowego oraz z filtru dodatkowego i, sprze¬ zono zapomoca transformatora H' (o jed¬ nem uzwojeniu wtórnem S' i o tylu uzwo¬ jeniach pierwotnych e, ile jest zestawów) z transformatorem mocy /', w którego ob¬ wodzie wyjsciowym znajduje sie wspólny glosnik k.Wspomniane filtry dodatkowe i najle¬ piej jest wlaczyc w wyjsciowe obwody wzmacniaczy h. Filtry te maja na celu stlu¬ mienie szmerów pobocznych i przepuszcze¬ nie harmonicznych pozadanych, co nie da¬ loby sie osiagnac zapomoca samych tylko filtrów d. W rezultacie w glosniku osiaga sie wieksza róznorodnosc barw tonów.Jak widac z rysunku, transformator koncowy H4 o jednem tylko uzwojeniu wtórnem S' i o kilku uzwojeniach pierwot¬ nych e sprzega tylko jeden wzmacniacz /, jednakze wyjsciowe przewody tego trans- - 4forniatora moga zasilac bezposrednio sta¬ cje nadawcza, a zatem muzyka organów bedzie nadawana bez posrednictwa mikro¬ fonu.Uklad klawisza z przekaznikiem wedlug fig. 7 sklada sie z wlasciwego klawisza m, zaopatrzonego w dwa kontakty n i o, oraz z przekaznika p. Po nacisnieciu klawisza m na kontaktach n, o zamyka sie obwód pra- dii przekaznika p, który, wzbudzajac sie, powoduje otworzenie s:e kontaktu zwiera¬ jacego 7 (fig. 1) odpowiedniej lampy, co jest równoznaczne z otrzymaniem wlasci¬ wego tonu w glosniku. Oczywiscie kazde¬ mu klawiszowi odpowiada jeden przekaz¬ nik p, przyczem przekazniki te moga byc zgrupowane w przekaznik wielokrotny.Przyrzad ten, przeznaczony do upro¬ szczonych zmian rejestrów, daje sie rów¬ niez zastosowac w zwyczajnych organach piszczalkowych. PL