Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi elektryczna maszyna do spawania z podatnemi elektrodami, z których jedna jest osadzona podatnie zarówno w kierun¬ ku normalnego swego przesuwu, jak i w kierunku, prostopadlym do kierunku swe¬ go przesuwu, dzieki czemu przesuwanie sie powierzchni obrabianego przedmiotu, po¬ chodzace ze stapiania sie metalu podczas spawania, jest równowazone przesuwaniem sie samej elektrody.Maszyna wedlug wynalazku jest opisa¬ na ponizej w zastosowaniu do spawania szprych z wiencem kola. Spawa ona kolej¬ no jedne konce grupy identycznych szprych z wiencem kola i reguluje samoczynnie ko¬ lejnosc zabiegów, wobec czego kazda.szpry¬ cha moze byc spawana zapomoca tej samej elektrody. Kolo, przeznaczone do spawa¬ nia, zawiera trzy rzedy szprych: pierwszy rzad, zlozony z dziesieciu wewnetrznych ukosnych szprych, umieszczonych pomie¬ dzy piasta i wiencem, drugi rzad dziesieciu ukosnych szprych, umieszczonych pomie¬ dzy wewnetrzna strona piasty i wiencem, pochylonych jednak w kierunku przeciw¬ nym do szprych pierwszego rzedu, i wresz¬ cie trzeci rzad szprych, idacych w kierunku promieni od zewnetrznego konca piasty do wienca.Kolo powyzsze posiada zatem trzy róz¬ ne rodzaje szprych po dziesiec jednako¬ wych szprych, umieszczonych jednakowo pomiedzy piasta i wiencem. Maszyna ni-iiiejsza nie ma za zadamie wykonywania wszystkicL^§|?ojen \ysz^tki|fi szprych vw jednej mascyfiie przy lizyclfi tej samej pod¬ pory, lecz stopniowe uskutecznianie spawa¬ nia jednych konców wszys^j&icti szprych da¬ nej grupy. Poniewaz wszystkie szprychy kazdej grupy sa jednakowe i sa podobnie umieszczone wzgledem piasty i wienca, przeto wynika, ze wszystkie spojenia w jed¬ nym koncu kazdej grupy szprych beda jed¬ nakowe.Sposób wytwarzania kól ze stalowemi szprychami zapomoca maszyny wedlug wy¬ nalazku polega na stosowaniu szesciu ma¬ szyn, z których kazda jest podobna pod kazdym wzgledem do pozostalych, oraz na wykonywaniu wszystkich spojen na jednym koncu kazdej grupy szprych zapomoca jed¬ nej maszyny, przyczem kolo, bedace w ro¬ bocie, przechodzi z jednej maszyny do na¬ stepnej w celu stopniowego wykonywania kazdej grupy spojen.Najbardziej zadowalajacy sposób wy¬ korzystania maszyn polega na stalem do¬ stosowaniu jednej maszyny do wykonywa¬ nia wszystkich spojen na jednym koncu kazdej grupy szprych i stosowaniu jedno¬ czesnej pracy wszystkich maszyn, wskutek czego otrzymuje sie ciaglosc wytwarzania wykonczonych kól.Maszyna wedlug wynalazku podczas trwania kazdego cyklu obróbki obraca sa¬ moczynnie stól obrotowy z umieszczonemi na nim czesciami kola o odcinek luku, od¬ powiadajacy odleglosci pomiedzy poszcze- gólnemi szprychami kazdej grupy, oraz wy¬ lacza sie samoczynnie po wykonaniu przez stól jednego obrotu.Maszyna wedlug wynalazku jest zaopa¬ trzona w wal pedny z osadzona na nim pewna liczba tarcz prowadniczych, z któ¬ rych dWie dzialaja zapomoca odpowiednich dzwigni na elektrody, trzecia zas — na u- rzadzenie uchwytowe, utrzymujace szpry¬ chy kola w polozeniu wlasciwem.Istnieje wiele odmian kól, w których szprychy sa utworzone z grubych drutów lub drazków, spawanych z wiencem i pia¬ sta. Zalety kól spawanych w porównaniu z dawnemi kolami o gwintowanych szpry¬ chach drucianych sa liczne, lecz dopiero maszyna wedlug wynalazku umozliwila wy¬ twarzanie takich kól, stosujac wzglednie proste sposoby pracy. Przy spawaniu szprych zapomoca acetylenu lub luku elek¬ trycznego otrzymywano niezmiennie nie¬ jednostajne spojenie, przyczem wystepo¬ waly niejednakowe natezenia w róznych szprychach, samo zas spojenie mialo wy¬ glad nieporzadny.Ddbre do pewnego stopnia wyniki przy wyrobie kól spawanych osiagano przez spa¬ wanie poszczególnych szprych zapomoca kolby lutowniczej, jednak wobec trudnosci osiagniecia scislej wspólsrodkowosci wien¬ ca i piasty oraz jednostajnego natezenia we Wszystkich szprychach wykonczone kola róznily sie miedzy soba znacznie pod wzgle¬ dem wytrzymalosci, przyczem niektóre szprychy byly poddane znacznym nateze¬ niom, inne zas wogóle zadnym.W urzadzeniu wedlug wynalazku zwró¬ cono szczególna uwage na równomiernosc spawania oraz na samoczynne wykonywa¬ nie go z dokladnoscia taka, aby jedynem zadaniem robotnika bylo umieszczenie w maszynie piasty i wienca oraz dostarczenie szprych. Spawanie, regulowanie kolejnosci poszczególnych operacyj i zatrzymywanie maszyny odbywa sie calkowicie samoczyn¬ nie.Maszyna wedlug wynalazku odznacza sie równiez tern, ze jedna z elektrod zajmu¬ je polozenie stale, druga zas elektroda mo¬ ze podczas spawania przesuwac sie co naj¬ mniej w dwóch kierunkach.Silniejsza budowe kól ze stalowemi szprychami otrzymuje sie, gdy szprychy sa umieszczone naprzemian zewnetrznie i we¬ wnetrznie i sa skrzyzowane. Gdy takie skrzyzowane szprychy spawano w styk w punktach, w których szprychy te przecina- — 2 —ly wieniec lub piaste, skracaly sie one 9 dlu¬ gosc, odpowiadajaca ilosci stopionego me¬ talu. Wskutek katowego nachylenia szprych i stalej odleglosci pomiedzy wiencem i pia¬ sta wieniec podczas spawania przesuwal sie wobec tego nieco wzdluz obwodu, co po¬ wodowalo nadmierne zuzycie elektrod.Jezeli bowiem obydwie elektrody sa u- mieszczone w polozeniu stalem wzgledem siebie, przyczem jedna elektroda jest przymocowana do szprychy, wówczas elek¬ troda, stykajaca sie z 'wiencem, musi prze¬ suwac sie wzdluz jego obwodu, gdy wieniec ten obraca sie o pewien kat. Ten poslizg powoduje olbrzymie zuzycie elektrody, przyleglej do wienca kola.Wynalazek niniejszy rozwiazuje to za¬ gadnienie, pozwalajac elektrodzie, stykaja¬ cej sie z wiencem, utrzymywac sie, dzieki zastosowaniu narzadów sprezynujacych, we wlasciwem polozeniu, wobec czego gdy wieniec przesuwa sie wzgledem szprychy, elektroda, stykajaca sie z tym wiencem, równiez przesuwa sie bez poslizgu.Nastepnie wynalazek stosuje wyposaze¬ nie elektrody, dzialajacej na wieniec, w na¬ rzady sprezynujace, wskutek czego elek¬ troda dosuwa podatnie wieniec do szprychy tak, ze gdy czesc szprychy zostaje stopio¬ na, wieniec niezwlocznie przesuwa sie kii pozostalej czesci szprychy w cdu wyrów¬ nania dlugosci szprychy, straconej przez stopienie.Maszyna wedlug wynalazku zawiera równiez samoczynne urzadzenie do zatrzy¬ mywania maszyny po zakonczeniu calkowi¬ tego cyklu czynnosci oraz reczne urzadze¬ nie do zatrzymywania maszyny po usku¬ tecznieniu poszczególnego spawania kazde¬ go cyldu.Szczególy wykonania przedmiotu wyna¬ lazku sa przedstawione na rysunku, miano¬ wicie fig. 1 przedstawia widok boczny ma¬ szyny do spawania wraz z kolem, przygo- towanem do spawania, fig. 2 — widok zprzodu maszyny, przedstawionej na fig. 1, fig. 3 — osiowy przekrój pionowy przez dolna elektrode i urzadzenie uchwytowe, fig. 4 — przekrój wzdluz linji 4 — 4 na fig. 3, fig. 5 — osiowy przekrój pionowy przez glowice górnej elektrody, przyczem tarcza prowadnicza i suwak sa przedstawione schematycznie w celu lepszego wyjasnienia ich dzialania, fig. 6 — przekrój wzdluz linji 6 — 6 na fig. 3, fig. 7 —widok urzadzenia. do uruchomiania i zatrzymywania maszyny, przyczem czesci, znajdujace sie w róznych plaszczyznach urzadzenia, sa przedstawio¬ ne w tej samej plaszczyznie w celu lepsze¬ go uwidocznienia konstrukcji, fig. 8 — wi¬ dok schematyczny czesci przyrzadu do re¬ gulowania cyklów czynnosci, fig. 9 — prze¬ krój pionowy wzdluz linji 9 — 9 na fig. 6, fig. 10 — przekrój wzdlluz linji 10— 10 na fig. 7, fig. 11 — przekrój wzdluz linji 11 — 11 na fig? 9, fig. 12 — przekrój wzdluz linii 12 — 12 na fig. 2, fig. 13 — przekrój wzdluz linji 13 — 13 na fig. 12, fig. 14 ¦— przekrój wzdluz linji 14 — 14 na fig. 12, fig. 15 — przekrój przez glówny wal pedny i tarcz^ prowadnicze wzdluz linji 15 — 15 na fig. 3, fig. 16 — przekrój wzdluz linji 16 — 16 na fig. 15, fig. 17 — czesciowy widok zgóry stolu obrotowego, z osadzonemi na nim kil¬ ku szprychami, wiencem i piasta.Maszyne niniejsza podzielono na naste¬ pujace jednostki i opis tych jednostek be¬ dzie podany we wskazanym ponizej po¬ rzadku: 1. Mechanizm napedowy i wal z tar¬ czami prowadniczemi. 2. Elektrody, ich naped oraz urzadze¬ nie uchwytowe. 3. Wyposazenie elektryczne do spawa¬ nia. 4. Urzadzenie do regulowania poszcze¬ gólnych czynnosci. 5. Urzadzenie do uruchomiania i za¬ trzymywania maszyny recznie i samoczyn¬ nie.Kadlub maszyny do spawania jest o- znaczony liczba 10, posiada ksztalt skrzyn- —73 -ki o prostokajtnym przekroju poprzecznym i miesci w praktyce prawie wszystkie cze¬ sci maszyny do spawania. Kadlub ten jest zaopatrzony w odpowiednie otwory, umoz¬ liwiajace dostep do róznych czesci maszy¬ ny, oraz w drzwi, zamykajace te otwory w celu ochrony od kurzu i brudu.Na fig. 9 uwidoczniony jest elektryczny silnik napedowy 11, umieszczony na spodzie kadluba tO w oddzielnym przedziale silni¬ kowym w oslonie 12. Przedzial ten jest wy¬ dzielony wskutek tego, ze pozostala dolna czesc kadluba tworzy zbiornik oleju, z któ¬ rego olej jest doprowadzany do róznych tarcz prowadniczych i przekladni zebatych urzadzenia.Wal 13 silnika przechodzi przez przed¬ nia pionowa sciane oslony 12, przyczem na koncu walu 13 osadzone jest kólko ze¬ bate 14. Pedne kólko zebate 15, zazebiaja¬ ce sie z kólkiem 14, jest zaklinowane na wale 16, obracajacym sie w lozyskach, u- mieszozonych w scianie oslony 12 i w przedniej scianie 17 kadluba 10. Wal 16 jest zaopatrzony w slimak 18, tworzacy ca¬ losc z walem i wspóldzialajacy z kolem slimakowem 19, znajdujacem sie .na wale pomocniczym 20.Wal pomocniczy 20 (fig. 15) jest osa¬ dzony wpoprzek kadluba 10 w lozyskach, umieszczonych w kadlubie 10 i w wewnetrz¬ nej scianie 21 kadluba 10. Na wale 20 o- prócz kola slimakowego 19 osadzone jest zapomoca klina 23 kólko zebate 22 tak, iz kolo slimakowe, kólko zebate i wal pomoc¬ niczy tworza calosc i sa osadzone obrotowo w kadlubie 10.Wpoprzek kadluba 10 i równolegle do walu 20 osadzony jest obrotowo glówny wal 24 z tarczami prowadniczemi. Wal 24 jest zaopatrzony w duze kolo zebate i w pewna liczbe dosc duzych tarcz prowadniczych, które wszystkie sa umieszczone wewnatrz kadluba maszyny. Odpowiednie otwory, o srednicy wiekszej, niz tarcze i kolo zebate pedne, sa przewldzume w bocznych scia¬ nach kadluba i w drugiej pionowej scianie ;' 25 w celu umozliwienia zmontowania ma- \ szyny.Plyty lozyskowe 26 i 27, podtrzymujace wal 24, sa przymocowane do lewej i prawej sciany kadluba 10. Trzecia plyta 28 zamy¬ ka otwór w scianie 25 i posiada równiez od¬ powiednie lozysko srodkowej czesci walu 24. Sciana 21 jest zaopatrzona w lozysko 30, w którem obraca sie piasta 31 kola zebate¬ go 29, wspóldzialajacego z napedowem kól¬ kiem zebatem 22.Ta zwiekszona piasta 31 kola zebatego 29 jest umieszczona w lozysku 30 i fest zaopatrzona w lozysko 32, w którem obra¬ ca sie wal 24. Kolo zebate 29 jest napedza¬ ne przez caly czas dzialania silnika 11.Mianowicie kólko zebate 14, polaczone z walem silnika 11, napedza kólko zebate 15 i slimak 18. Za posrednictwem kola slima¬ kowego 19, wspóldzialajacego ze slimakiem 18, i kólka zebatego 22, osadzonych na wspólnym wale 20, naped jest przekazy¬ wany kohi zebatemu 29.Na bocznej powierzchni kola zebatego 29, przeciwleglej do piasty 31, umieszczo¬ ny jest rzad zebów 33 sprzegla klowego.Zapomoca tych zebów napedzany jest wal 24. Na wale 24, pomiedzy kolem zebatem 29 i plyta lozyskowa 26, osadzona jest przesuwnie, lecz nie obrotowo, tuleja sprze¬ glowa 35, zaopatrzona w uzebienie 34, od¬ powiednie do uzebienia 33 na kole zeba¬ tem 29.Kolo zebate 29 jest zaopatrzone w wy¬ step 36, powierzchnia zas sciany bocznej tulei 35 — we wrab 37, wobec czego, gdy tuleja przesuwa sie wzdluz walu 24 w celu zazebienia sie z zebami 33, wystep 36 wchodzi we wrab 37, ustanawiajac stala zaleznosc pomiedzy tuleja sprzeglowa 35 i kolem zebatem 29.Wal sprzegajacy 38, przedstawiony na fig. 9, fest osadzony obrotowo w odpo¬ wiednich lozyskach w przedniej scianie o- slony 12 i scianie 17 kadluba 10; na tym — 4 —wale osadzone jest jarzmo sprzeglowe 39 tak, ze klocki sprzeglowe 40, osadzone na ramionach jarzma 39, wchodza w wyzlo¬ bienie 41 tulei sprzeglowej 35, wskutek czego obrót wahi 38 powoduje przesunie¬ cie tulei 35 i sprzezenie walu 24 z kolem zebatem 29.Pedal 42, uruchomiany noznie, jest o- sadzony przegubowo na dolnej czesci przedniej sciany oslony 12 i wychodzi na- zewnatrz od przodu maszyny do spawania w miejscu, dogodnem dla osoby urucho¬ miajacej maszyne. Wal sprzegajacy 38 jest zaopatrzony w dzwignie kolankowa 43 (fig. 9 i 11), przylegajaca do przedniej sciany 17. Drazek 44 jest sprzezony prze¬ gubowo z pedalem 42 blisko jego srodka, przechodzi ku górze przez zgrubienie 45, utworzone od wewnatrz sciany 17, i dru¬ gim swym koncem jest polaczony z pozio¬ mem ramieniem 46 dzwigni kolankowej 43.Sprezyna 47, umieszczona na drazku 44 pomiedzy zgrubieniem 45 i ramieniem 46, przesuwa pedal ku górze, powodujac w ten sposób wylaczenie sprzegla i zwolnienie kola zebatego 29.Drugie ramie 48 dzwigni kolankowej 43 jest zaopatrzone w wystep 49, wspóldzia¬ lajacy z odpowiednia zapadka 50, znajdu¬ jaca sie pod dzialaniem sprezyny. Gdy pe¬ dal 42 zostal nacisniety i sprzeglo wlaczo¬ ne, to zapadka 50 przeciwdziala rozlacze¬ niu sprzegla pomimo dzialania sprezyny 47. Jezeli natomiast zapadka 50 zwolni wystep 49, to sprezyna 47 spowoduje wy¬ laczenie sprzegla, a pedal 42 zajmie polo¬ zenie poczatkowe.Opisany powyzej mechanizm jest umie¬ szczony pomiedzy pionowa sciana 21 i ze¬ wnetrzna sciana kadluba 10. Pozostale dwa przedzialy dolnej czesci maszyny sa zajete przez tarcze prowadnicze i mecha¬ nizm do uruchomiania i zatrzymywania ma¬ szyny.Czesc walu 24 pomiedzy scianami 21 i 25 jest zaopatrzona w dwie tarcze 51, osa¬ dzone na stale na wale 24. Figury 3 i 15 przedstawiaja zupelnie jasmo jedyna w swoim rodzaju konstrukcje tych tarcz; w tarczach tych wyciete sa dwie podobne do siebie pary zlobków prowadniczych, przy- czem jeden zlobek kazdej pary jest glebiej wyciety, niz drugi, w celu otworzenia w kazdej tarczy dwóch niezaleznych dróg dwóch oddzielnych suwaków prowadni¬ czych.Tarcze 51 dzialaja na suwak poprzecz¬ ny 53, który bedzie opisany nizej. W tym suwaku poprzecznym jest osadzona prze¬ gubowo dzwignia 52, (fig. 3) opuszczajaca sie pomiedzy* dwiema tarczami 51 ku pod¬ stawie maszyny. Dolny koniec dzwigni 52 jest sprzezony przegubowo z ogniwem 54, które jest polaczone przegubowo ze sruba regulujaca 55. Sruba 55 jest osadzona prze¬ suwnie w nasadzie 56, odlanej pomiedzy scianami 21 i 25.W lozysku 58, przysrubowanem do sciany 17, osadzona jest obrotowo na¬ kretka regulujaca 57, której wewnetrzny koniec posiada postac kola slimakowego 59. Z kolem 59 wspóldziala slimak 60, ob¬ racajac nakretke regulujaca 57 i przesu¬ wajac wskutek tego srube regulujaca 55, polaczona nie obrotowo, lecz przesuwnie z ogniwem 54, naprzód lub wtyl w lozysku 56 zapomoca gwintu 61 na przednim koncu sruby regulujacej 55.Tarcze 51 sa zaopatrzone w zlobki 62.Srodkowa czesc dzwigni 52 posiada po¬ dwójny czop 63, wchodzacy z dwóch prze¬ ciwleglych stron dzwigni w kazdy ze zlob¬ ków prowadniczych 62, w których poru¬ szaja sie walki 64, osadzone obrotowo na czopie 63. Zarys obwodu zlobków 62 jest taki, ze gdy tarcza 51 robi jeden obrót, to w ciagu okolo pól jej obrotu suwak 52 po¬ zostaje w spoczynku, poczem stopniowo przesuwa sie ku przodowi w ciagu okolo Vs obrotu a potem powraca w swe poloze¬ nie poczatkowe w ciagu pozostalej % cze¬ sci obrotu tarery. — 5 -Sworzen 65, przymóeóW&iiy do tylnej krawedzi dzwigni 52, przyciska walki 64 do zewnetrznych scian zlobków prowadni¬ czych 62 zapomoca sprezyny 66. Urzadze¬ nie to jest zastosowane jako srodek zapo¬ biegawczy przeciw stalej daznosci walków 64 do wchodzenia w drugie zlobki prowad¬ nicze, które beda opisane nizej.Wspornik 67 jest osadzony w sposób, umozliwiajacy pionowe jego przesuwanie sie na przedniej scianie 17 kadluba 10 za¬ pomoca ogniwa widelkowego 68 i dzwigni 69. Fig. 3 przedstawia zupelnie wyraznie te konstrukcje; ogniwo 68 jest polaczone przegubowo ze wspornikiem 67 zapomoca czopów 71 i równiez przegubowo z kadlu¬ bem 10 zapomoca sworznia 70. Dolna czesc wspornika 67 jest polaczona przegubowo z zewnetrznym koncem dzwigni 69 zapo¬ moca sworznia 72. Dzwignia 69 jest rów¬ niez przegubowo osadzona na przedniej scianie 17 zapomoca sworznia 73.W konstrukcji tej wspornik 67 moze swobodnie poruszac sie pionowo wzdluz luku, pozostajac stale równoleglym do ka¬ dluba maszyny.Tarcze 51 sa zaopatrzone w druga pa¬ re zlobków prowadniczych 74, w których mieszcza sie odpowiednie walki 75, osadzo¬ ne obrotowo na koncach sworzni 76, przy¬ mocowanych do wewnetrznego konca dzwi¬ gni 69, przechodzacej pomiedzy dwiema tarczami 51. Nalezy zauwazyc, ze zlobki 74 w tarczach 51 sa glebsze i wezsze, niz zlobki 62, wskutek czego ruch walków 75 jest przez caly czas niezalezny od zlobków 62 i zalezy jedynie od zarysu zlobków 74.Zarys obwodu zlobków 74 jest taki, ze podczas pierwszej cwierci obrotu tarcz 51 wspornik 67 opuszcza sie w swe najnizsze polozenie, podczas nastepnej cwierci obro¬ tu wspornik pozostaje w spoczynku, pod¬ czas zas trzeciej cwierci obrotu wspornik podnosi sie w swe najwyzsze polozenie i podczas ostatniej cwierci pozostaje w tern najwyzszym polozeniu. Skutki ruchów wspornika 67 i suwaka poprzecznego 53 sa wyjasnione nizej.Wspornik 67 jest zaopatrzony w opra¬ we 77, której polozenie mozna regulowac w kierunku pionowym,. Górna czesc wspor¬ nika 67 posiada otwór do osadzenia opra¬ wy 77 oraz laczaca sie z otworem pionowa szczeline, umozliwiajaca umocowanie o- prawy 77 zapomoca dwóch srub 78. We wsporniku 67 umieszczone sa slimak 79 i kolo slimakowe 80, przyczem kolo slima¬ kowe jest nagwintowane od wewnatrz w celu wspóldzialania z odpowiednim gwin¬ tem 81, umieszczonym na dolnym koncu o- prawy 77. Przez obracanie slimaka 79 o- prawa 77 moze byc podnoszona lub opu¬ szczana we wsporniku 67. Do górnej czesci oprawy 77 zapomoca sruby 83 przymoco¬ wane jest kowadelko 82, odpowiednio izo¬ lowane w celu zapobiezenia przechodze¬ niu pradu spawajacego do wspornika 67.Konstrukcja suwaka poprzecznego 53 jest przedstawiona na figurach 4 i 6. Suwak 53 posiada ksztalt prostokatny i jest osa¬ dzony przesuwnie w kadlubie 10 zapomo¬ ca odpowiednich wystepów prowadniczych 84, umieszczonych z obu jego stron. Listwy prowadnicze 85 utrzymuja suwak w polo¬ zeniu wlasciwem w sposób zwykly, ogól¬ nie stosowany przy konstrukcji suwaków.Przednia czesc suwaka 53 jest uksztal¬ towana jako trzymak 86 elektrody, osadzo¬ ny przegubowo i sprezynujaco na suwaku.Na bocznych scianach przedniego konca suwaka 53 osadzone sa w sposób, umozli¬ wiajacy regulowanie zapomoca srub 88, dwie sprezyny naciskowe 87, opierajace sie na bocznych sciankach trzymaka 86.Tylny koniec trzymaka 86 jest osadzony przegubowo w srodkowej czesci suwaka 53 zapomoca sworznia 89 i tulei lozyskowej 90.Tylny koniec tego trzymaka 86 tworzy pólokragle lozysko, opierajace sie na tulei lozyskowej 90, osadzonej w kadlubie pó- — 6 —pfzecznego suwaka 53. Nacisk trzymaka 86 jest przekazywany suwakowi 53 zapomoca tulei lozyskowej 90, przyczem sworzen 89 jedynie utrzymuje poszczególne czesci w polozeniu wlasciwem.Zewnetrzny koniec trzymaka 86 elek¬ trody jest zaopatrzony w klocek 91, osa¬ dzony na nim przesuwnie. Do zewnetrznej strony klocka 91 przymocowana jest za po¬ srednictwem klocka pomocniczego 91a e- lektroda 92. Pomiedzy trzyimakiem 86 e- lektrody i klockiem 91 umieszczone sa dwie sprezyny naciskowe 93 w ten sposób, ze klocek jest osadzony sprezynujaco wzgle¬ dem trzymaka 86.Do zmiany nacisku sprezyny 93 na klo¬ cek 91 sluzy odpowiednie urzadzenie regu¬ lujace. Urzadzenie to zawiera plyte 94, do¬ stosowana do ruchu podluznego w trzyma- ku 86 i zaopatrzona w drazek 95, polaczo¬ ny z nia przegubowo i posiadajacy na dru¬ gim swym koncu nakretke 96. Na przed- niem swym koncu nakretka 96 posiada po¬ stac stozkowego kólka zebatego 97, zaze¬ biajacego sie z podobnem stozkowem kól¬ kiem zebatem 98, osadzonem obrotowo w trzymaku 86 i uruchomianem z zewnatrz suwaka poprzecznego 53.Sprezyny 93 sa umieszczone tak, ze e- lektroda 92 moze byc przysunieta do wien¬ ca kola do spawania. Gdy suwak poprzecz¬ ny 53 zajmuje takie polozenie, iz sprezyny 93 sa scisniete, elektroda znajduje sie w polozeniu do spawania szprychy. Po za¬ konczeniu spawania elektroda 92 przesu¬ wa sie nazewnatrz w celu zachowania sta¬ lego nacisku na wieniec kola oraz w celu przesuniecia wienca w kierunku piasty o wielkosc, równa czesci szprychy, stopionej przy spawaniu.Do uruchomiania drugiej elektrody slu¬ zy pionowy suwak 99, przedstawiony na fig. 5. Suwak ten, majacy ksztalt skrzynki, jest zaopatrzony w elektrode 100, przymo¬ cowana do jego spodu. Suwak 99 jest osa¬ dzony na górnej przedniej czesci kadluba 10 tak, iz moze wykonywac ograniczony pionowy ruch przesuwny, W suwaku 99 osadzona jest przesuwnie glowica 101, polaczona z nim zapomoca sprezyny naciskowej 102. Suwak 99 jest zaopatrzony w dwa przyrzady regulujace; pierwszy sluzy do zmiany nacisku sprezy¬ ny 102, drugi zas do zmiany polozenia su¬ waka 99 wzgledem glowicy 101.W górnej czesci suwaka 99 osadzony jest przesuwnie pionowy sworzen 103 za¬ pomoca narzadu prowadniczego 219. Swo¬ rzen ten przechodzi wdól przez glowice 101, przyczem gwint 104, umieszczony na sworzniu, wspóldziala z odpowiednim gwin¬ tem nakretki regulujacej 105 w celu prze¬ suwania sworznia 103 wzgledem glowicy 101. Ruch sworznia przesuwa glowice 101 wzgledem suwaka 99, jako ze obraczka 225 na sworzniu 103 utrzymuje ciezar suwaka.Kólko slimakowe 106 tworzy calosc z, na¬ kretka 105 i jest przymocowane do glowi¬ cy 101 w sposób, pozwalajacy mu na swo¬ bodne obracanie sie, lecz niedopuszczajacy przesuwania osiowego wzgledem glowicy.Odpowiedni slimak, nieprzedstawiony na rysunku, jest przewidziany do obracania kólka slimakowego 106. Widoczne jest, ze obrót kólka slimakowego 160. Widoczne jest, ze obrót kólka slimakowego 106 po¬ woduje zmiane polozenia glowicy 101 wzgledem suwaka 99 oraz powoduje sci¬ skanie lub rozciaganie sprezyny 102. Spre¬ zyna 102 zapobiega wypadaniu narzadu prowadniczego 210 z suwaka 99.Nakretka 105 posiada ksztalt wydluzo¬ ny i jest zaopatrzona na swej zewnetrznej powierzchni w gwint, wskutek czego kólko slimakowe 107 moze byc na nia nakrecone.Kólko slimakowe 107 jest otoczone oslona 108, pomiedzy zas oslona 108 i dolna scia¬ na suwaka 99 umieszczona jest sprezyna 102.Do walu poprzecznego 110, osadzonego^ obrotowo w górnej czesci kadluba 10, przy¬ mocowane jest zapomoca wpustek 111 ra- - 7 -inie 14)9. Przedni rozwidlony koniec ramie¬ nia 109 obejmuje sworz«n 103 i jest osa¬ dzony przegubowo w górnej czesci glowicy IM tak, iz ruch wahadlowy walu 110 po¬ woduje odpowiedni ruch glowicy 101.Nalezy przypomniec, ze kolo do spawa¬ nia posiada trzy rodzaje szprych i ze kaz¬ dy rodzaj szprych na kazdym koncu szpry¬ chy wymaga przy spawaniu innego uchwytu przytrzymujacego. Powód do zastosowania dwóch urzadzen do regulowania polozenia glowicy 101 w suwaku 99 j«st ten, ze na¬ cisk sprezyny do przytrzymywania szprych musi byc jednostajny i ze polozenie suwa¬ ka 99 musi zmieniac sie odpowiednio do rodzaju uzywanych elektrod oraz w celu wyrównania zuzycia elektrod. Polozenie e- lektrody, uzywanej do spawania wewnetrz¬ nych konców szprych, bedzie inne, niz po¬ lozenie elektrody, stosowanej do spawania zewnetrznych konców szprych.Ruch glowicy 101 jest staly i zalezny od zarysu dbwodu zlobków tarczy prowad- niczej. Jezeli zadany jest inny ruch elek¬ trody, aalezy umiescic pomiedzy glowica i elektroda pewne urzadzenie regulujace.Jedmak nacisk sprezyny 102 powinien byc regulowany niezaleznie od polozenia elek¬ trody.Jezeli pozadane j-est obnizanie lub pod¬ noszenie suwaka 99 wzgledem glowicy 101, nalezy obracac kólko slimakowe 106, Oslona 108, w której miesci sie kólko sli- maikoiwe 107, przesuwa sie wraz z suwa¬ kiem 99, zachowujac Wskutek tego staly nacisk sprezymy 102. Kólko slimakowe 107 nie obraca sie, jednak nakretka 105 obraca sie w kólku slimakowem 107, przesuwajac wskutek tego jednoczesnie kólko slimako¬ we 107, oslone 108, swonzen 103 i siuwak 99.Wskutek powyzszego nacisk sprezyny 102 pozostaje niezmienny podczas regulo¬ wania suwaka. Jezeli jednak jest pozada¬ ne zmienic nacisk tej sprezyny, nalezy obracac kotko slimakowe 107 na nierucho¬ mej naki^tce 105, wskutek czego sprezyn! 102 sciska sie lub rozciaga.Druga para tarcz prowadniczych 112 jest umieszczona na wale 24 pomiedzy plytami 27 i 28. Tarcze te sa zaopatrzone w podobne do siebie zlobki prowadnicze 113, w których poruszaja sie osadzone obrotowo walki 114, przedstawione na fig. 10.Czesc walu 24 pomiedzy tarczami 112 jest zaopatrzona w klocek prowadmiczy 115, osadzony przesuwnie w jarzmie 116.Plyta koncowa 117 laczy ramiona jarzma 116. W górnej czesci jarzma 116 jest osa¬ dzony podwójny czop 118, wchodzacy w zlobki 113. Na koncach czopa 118 osadzo¬ ne sa obrotowo walki 114. Górna czesc jarzma 116 jest zakonczona drazkiem 120, osad:zonym przesuwnie w tulei prowadni- czej 121, stanowiacej calosc z kadlubem 10. Górny koniec drazka 120 j*est sprzezo¬ ny przegubowo z ogniwem 122, którego drugi koniec jest równiez przegubowo po¬ laczony z ramieniem 123 dzwigni, osadzo¬ nej na wale 110. Ogniwo 122 jest niezbed¬ ne do osiagniecia ruchu wahadlowego ra¬ mienia 123 i prostolinijnego pionowego ru¬ chu drazka 120.Gdy tarcze 112 obracaja sie, to pod¬ czas pierwszej cwierci ich obrotu suwak 99 podnosi sie, podczas nastepnej cwierci ob¬ rotu pozostaje w swem górnem polozeniu, podczas trzeciej cwierci obrotu powraca w polozenie dolne i podczas ostatniej cwier¬ ci obrotu pozostaje w swem dolnem polo¬ zeniu.Na wale poprzecznym 125 zawieszony jest zapomoca plyt 126 i sworzni 127 transformator do spawania 124. Przewody 128 i 129 doprowadzaja prad od obwodu wtórnego transformatora do elektrod 100 i 92. Ruch wzgledny elektrod i wspornika 67 jest nastepujacy.Zlobki w tarczach 51 i 112 posiadaja zarys taki, ze podczas pierwszej cwierci obrotu walu 24 obydwie elektrody i wsfxor- — 8 —riik 6? zajmuja polozenie zewnetrzne, czyli nieczynne. Ta czesc obrotu jest zuzyta na ustawienie kola do spawania w takiem po- lozeniu, aby mozna bylo umiescic szpryche 226 w polozeniu, odpowiedniem do spa¬ wania. Mechanizm do tego celu bedzie opi¬ sany nizej.Podczas nastepnej cwierci obrotu walu 24 glowica 67 podnosi sie w swe górne po¬ lozenie, suwak zas 99 opuszcza sie tak, iz elektroda 100 przyciska szpryche 226 do kowadelka 82 i mocno przytrzymuje ja wskutek nacisku sprezyny 102. Nastepnie suwak 53, kierowany obrotem tarcz 51, powoduje przesuniecie elektrody 92 do zetkniecia sie z wiencem 227 kola.Podczas nastepnej cwierci obrotu walu 24 obwód pradu pozostaje zamkniety i na¬ stepuje spawanie szprychy z wiencem ko¬ la. Sprezyna 93 posuwa elektrode 92 do wienca 227 kola tak, ze gdy koniec szpry¬ chy 226, bedacy w zetknieciu z wiencem, zostal nagrzany do temperatury topnienia, elektroda 92 i wieniec przesuwaja sie w kierunku piasty kola, wyrównywajac stra¬ te, powstajaca przy stopieniu konca szpry¬ chy.Podczas ostatniej cwierci obrotu walu 24 wspornik 67 opuszcza sie pod dziala¬ niem dzwigni 69, kierowanej zlobkiem 74, suwak zas 99 podnosi sie zapomoca ramie¬ nia 109 i drazka 120, prowadzonego zlob¬ kiem 113 w tarczy 112. Suwak 53 równiez powraca w swe tylne polozenie poza wien¬ cem kola. Jezeli zostaly spojone wszyst¬ kie szprychy, maszyna zatrzymuje sie sa¬ moczynnie. Jezeli jednak nalezy uskutecz¬ nic wieksza liczbe spawan, wal 24 obraca sie w dalszym ciagu, przyczem powtarzaja sie wszystkie czynnosci opisane powyzej.Figury 1, 2, 12 i 17 przedstawiaja stól obrotowy 131, na którym umieszczone sa czesci kola do spawania. Stól 131 jest u- mieszczony na wale pionowym 132, który jest osadzony obrotowo w pionowem lozy¬ sku 133.Jak to juz bylo powiedziane,, obróbka kola wymaga szesciu róznych rodzajów spawan i kazde spawanie wymaga odmien¬ nego stolu 131. Stól, przedstawiony na ry¬ sunku, jest uzywany podczas spawania jednej z zewnetrznych grup szprych 226 z wiencem 227 kola. Stól sklada sie z tarczy, zaopatrzonej posrodku w nasade, na któ¬ rej umieszcza sie piaste 228 kola wspól* srodkowo do wienca 227. Tarcza jest zao¬ patrzona w odpowiednia liczbe rowków 229, w których umieszczane sa szprychy.Podczas obracania sie stolu, w pewnych okreslonych jego polozeniach, szprychy sa przytrzymywane zapomoca uchwytów w celu spojenia iz wiencem kola. Tarcza sto¬ lu jest zaopatrzona w otwory 230, umozli¬ wiajace dostep kowadelku 82.Stoly, uzywane przy innych spojeniach, sa zupelnie podobne do opisanego powy¬ zej, lecz oczywiscie polozenie rowków 229 jest inne oraz otwory 230 sa odpowiednio zmienione w celu umozliwienia dostepu kowadelku, przytrzymujacemu szpryche, przylegajaca do wykonywanego spojenia.Tuleja lozyska 133 jest osadzona w o- slonie 134, której tylna czesc posiada u dolu dwa ramiona 135, Ramiona 135 sa ob¬ sadzone przegubowo na dwóch czopach 136 (fig. 14), wskutek czego oslona 134 i lozysko 133 moga wykonywac pewien ruch obrotowy dokola czopów 136.Wal 132 jest zaopatrzony w tarcze 137, przymocowana do dolnego konca walu za¬ pomoca nakretek i38. Tarcza i nakretki sa umieszczone w oslonie 134. W oslonie 134 jest równiez umieszczony drugi wal 139, osadzony obrotowo równolegle do walu 132. Poniewaz podczas kazdego cyklu ob¬ róbki maszyna powinna wykonac dziesiec spawan, niezbedne jest, aby wieniec kola obracal sie dla dokonania kazdego spawa¬ nia o jedna dziesiata pelnego obrotu.W celu powyzszem pomiedzy walem 139 a walem 132 zastosowano sprzezenie przerywane tak, iz jeden obrót walu 139 _ 9 ~obraca wal 132 o jedna dziesiata pelnego obrotu. Ruch walu 139 jest ciagly, podczas gdy wal 132 obraca sie ruchem przerywa¬ nym, przyczem ruch walu 132 odbywa sie w ciagu okolo jednej czwartej obrotu walu 139.Do tarczy 137 przymocowane jest za- pomoca srub 141 dziesieciozebowe kolo gwiazdowe 140. Górna czesc walu 139 ma postac tarczy 142, na której osadzony jest zaopatrzony w tulejke trzpien 119 tak, iz wchodzi on w wyciecia kola gwiazdowego 140. Tarcza 142 jest zaopatrzona równiez w nasade ryglujaca 220, majaca na celu u- trzymywanie kola gwiazdowego w spo¬ czynku podczas pewnej czesci obrotu tar¬ czy.Istnieje wiele rodzajów urzadzen do ruchu przerywanego i maszyna wedlug wynalazku moze byc zaopatrzona zamiast opisanej postaci wykonania w kazda inna postac urzadzenia do ruchu przerywanego, obracajacego wal 132 o jedna dziesiata ob¬ rotu podczas czesci pelnego obrotu walu 139.W koncowa plyte 17 kadluba 10 jest wkrecony sworzen 130, przechodzacy na- zewnatrz przez jedno z ramion 135 oslony 134. Na zewnetrznym koncu sworznia 130 umieszczona jest sprezyna 143, dociskaja¬ ca ramie 135 do kadluba 10. Nacisk spre¬ zyny 143 jest regulowany zapomoca na¬ kretek 144.Przeciwlegle ramie 135 oslony 134 jest zaopatrzone w oporowa srube regulujaca 145, wkrecona w nie i przechodzaca przez ramie az do przedniej sciany kadluba 10 (fig. 13). Oslona 134 obraca sie na czopach 136, odchylajac sie od kadluba 10. Ponie¬ waz sprezyna 143 przysuwa stale oslone 134 ku kadlubowi, mozliwe jest dokladne uregulowanie polozenia wienca 227 kola wzgledem elektrod zapomoca sruby 145.Stozkowe kólko zebate 146 tworzy calosc z dolnym koncem walu 139 (fig. 14). Czo¬ py 136 sa polaczone sworzniem 147, na którym osadzona jest obrotowo tuleja 14S, zakonczona stozkowem kólkiem zebatem 149, wspóldzialajacem z kólkiem zebatem 146. Drugie stozkowe kólko zebate 150 jest osadzone na drugim koncu tulei 148, przy¬ legajacym do ramienia 135, i wspóldziala ze stozkowem kólkiem zebatem 151, nape- dzanem zapomoca glównego walu 24.Fig. 10 uwidocznia, ze zewnetrzna tar¬ cza prowadnicza 112 jest zaopatrzona w kolo zebate 221 o zebach cylindrycznych, przymocowane do piasty tarczy, przylega¬ jacej jdo plyty 27. Kolo jest stale napedza¬ ne zapomoca walu 24. W plycie 27 osa¬ dzony jest zapomoca nakretki 153 sworzen 152. Na czopie sworznia 152 osadzone jest obrotowo drugie kolo zebate 154 o zebach cylindrycznych, wspóldzialajace z kolem 221.W odpowiednich lozyskach, umieszczo¬ nych w pionowej scianie 25 i w zewnetrz¬ nej scianie kadluba 10, osadzone sa obro¬ towo konce walu pomocniczego 155. Na wale tym osadzone jest kolo zebate 156 o cylindrycznych zebach, przylegajace do ze¬ wnetrznej sciany kadluba i wspóldzialaja¬ ce z kolem zebatem 154. Stozkowe kolo ze¬ bate 757, osadzone na przeciwleglym kon¬ cu walu 155, przylegajacym do sciany 25, wspóldziala z podobnem stozkowem ko¬ lem zebatem 158, przymocowanem do wa¬ lu 159, osadzonego obrotowo w odpowied¬ nich lozyskach w przedniej scianie 17 ka¬ dluba 10. Wal 159, umieszczony pochylo wzgledem poziomu, sluzy do sprzezenia dwóch równoleglych poziomych walów 147 i 155 (fig. 10 i 12).Dzialanie maszyny odbywa sie w spo¬ sób nastepujacy.Wal 24 napedza wal pomocniczy 155 zapomoca kól zebatych 221, 154 i 156. Wal 159 jest pedzony zapomoca walu pomoc¬ niczego 155 za posrednictwem stozkowych kól zebatych 157 i 158 i sam napedza tule¬ je 148, a wiec i kolo 149, zapomoca stozko¬ wych kólek zebatych 150 i 151. Wal 139 — 10 —jest pedzony zapomoca stozkowych kólek zebatych 149 i 146, wskutek czego tarcza 142 obraca sie synchronicznie z walem 24.Wymiary opisanych powyzej kól zeba¬ tych sa wybrane w ten sposób, ze jeden abrófewalu 24 powoduje jeden calkowity obrót tarczy 142 i obraca stól z kolem do spawania o jedna dziesiata obrotu.Ten skomplikowany uklad kól zeba¬ tych pomiedzy walem 24 i walem 132 sto¬ lu jest niezbedny w celu zapewnienia sta¬ lej zaleznosci pomiedzy polozeniem kola do spawania a polozeniem elektrod oraz w celu umozliwienia przesuwania nazewnatrz stolu w celu zdjecia kola. Powyzszy uklad kól zebatych mozna zastapic przez sprze¬ gla przegubowe i waly teleskopowe, jed¬ nak wydaje sie, ze zastosowany w tym przypadku naped ciagly zapomoca kól ze¬ batych jest bardziej dogodny i odpowiedni do regulowania poszczególnych czynnosci.Mechanizm, który bedzie opisany nizej, ma na celu wylaczanie tulei sprzeglowej 35 po kazdych dziesieciu obrotach walu 24.Wskutek wylaczenia sprzegla maszyna za¬ trzymuje sie, kolo moze byc zdjete i na stole moze byc umieszczone inne kolo w celu wykonania podobnej serji spawan.Zdarza sie, ze jedna ze szprych zostala niewlasciwie umieszczona w uchwytach e- lektrodowych .i pozadane jest natychmiast zatrzymac maszyne, aby uniknac niewla¬ sciwego spojenia. W tym celu maszyna po¬ siada urzadzenie do zatrzymywania jej po wykonaniu dowolnego spojenia, przyczem mechanizm zatrzymujacy jest calkowicie niezalezny od mechanizmu, regulujacego cykle pracy.Mozna bylo sadzic, ze móglby byc za¬ stosowany odpowiedni mechanizm do za¬ trzymywania silnika napedowego, okazalo sie jednak, ze sposób ten daje zbyt powol¬ ne zatrzymanie maszyny. Urzadzenie, za¬ stosowane w maszynie wedlug wynalazku, wylacza tuleje sprzeglowa 35, pozwalajac w praktyce na natychmiastowe zatrzyma¬ nie maszyny niezaleznie od silnika nape¬ dzajacego.Na wale 24 osadzone jest pomiedzy plyta 28 i tarcza wewnetrzna 112 kolo ze¬ bate 160 o zebach cylindrycznych (fig. 6 i 7). Na czopie 222, osadzonym w plycie 28, osadzone jest obrotowo pomocnicze kolo zebate 161, wspóldzialajace z kolem zeba- tem 160. Kolo zebate 161 jest zaopatrzone w plytke 162 (fig. 8)t osadzona na ze¬ wnetrznej powierzchni kola zebatego sred¬ nicowo i przesuwnie w odpowiednich pro¬ wadnicach 163.W srodkowej czesci plytki 762 znajdu¬ je sie wyciecie* 164, w które wchodzi ucho 165, stanowiace nierozdzielna czesc plytki 166, umocowanej w srodku kola zebatego 161. W wycieciu 164, pomiedzy jednym koncem wyciecia a uchem 165, umieszczo¬ na jest sprezyna naciskowa 167 w ten spo¬ sób, ze przeciwlegly koniec wyciecia 164 moze stykac sie z uchem 165. Opisane po¬ wyzej polozenie jest polozeniem nieczyn- nem plytki i nie zostalo przedstawione na rysunku, natomiast zostalo przedstawione polozenie, w którem sprezyna 167 jest sci¬ snieta poniewaz ono lepiej daje poznac dzialanie urzadzenia. Prowadnice 163 po¬ siadaja odpowiednie pokrywy w celu u- trzymywania plytki w prowadnicach, trze¬ cia pokrywa jest umieszczona na plytce 166 w celu ochrony i umocowania sprezy¬ ny 167 w wycieciu 164. Pokrywy te nie zo¬ staly przedstawione na rysunku aby nie zaciemniac szczególów urzadzenia.Do powierzchni kola zebatego 160 przynitowany jest kciuk 168, którego wy¬ step 169 wystaje w kierunku promienia kola.Urzadzenie powyzsze ma na celu po¬ zwolic walowi 24 na wykonanie dziesieciu obrotów, poczem zatrzymuje maszyne.Stosunek przekladni kól 160 i 161 jest wy¬ brany tak, ze kolo zebate 160 robi dziesiec obrotów, podczas gdy w tym samym okre¬ sie czasu kolo zebate 161 wykonywa ichtylko dziewiec, zatem na dziesiec obrotów kola zebatego 160 róznica wynosi jeden obrót Stosunek przekladni moze byc rów¬ niez odwrotny, kolo zebate 161 moze byc mniejsze, niz kolo 160, i na dziesiec obro¬ tów kola 160 kolo zebate 161 moze wyko¬ nywac jedenascie obrotów, jest tylko nie¬ zbedne, aby zapewnic róznice jednego ob¬ rotu kola 161 wzgledem kola 160.Jezeli, jak to przedstawiono w danem urzadzeniu, kolo zebate 160 robi dziesiec obrotów, podczas gdy kolo zebate 161 wy¬ konywa ich dziewiec, to dany zab (kola 160 bedzie stykal sie z danym zebem kola 161 co dziesiaty obrót.Wystep 169 jest umieszczony na kole zebaterh 160 w ten sposób, ze styka sie z koncem plytki 162 raz na dziesiec obrotów kola zebatego 160. Wymiary poszczegól¬ nych czesci sa takie, ze gdy wystep 169 napotka koniec plytki 162, sprezyna 167 zostaje scisnieta i plytka przesuwa sie w prowadnicach 163 w polozenie, przedsta¬ wione linjami pelnemi na fig. 8. Dodatnia ceche urzadizenia stanowi fakt, ze plytka 162 przesuwa sie tylko podczas obrotu ko¬ la zebatego 160 o okolo 10 stopni, wobec czego zatrzymanie maszyny nastepuje nie¬ zwlocznie.W razie potrzeby mozna kolom zeba¬ tym 160 i 161 nadac taki stosunek liczby zebów, ze kolo 161 bedzie zyskiwac lub tra¬ cic jeden obrót ha dwadziescia obrotów kola 160. W tym przypadku wystep 169 styka sie kolejno z kazdym koncem plytki 162 co dziesiaty obrót. Przy zastosowaniu tej konstrukcji plytka 162 powinna byc o- sadzona podatnie posrodku kola zebatego 160. Stykajacy sie z nia co dziesiec obro¬ tów kola wystep 169 przesuwa ja w kie¬ runku promieniowym.W sbianach 25,21 i w zewnetrznej scia¬ nie kadluba 10 osadzony jest obrotowo wal 170. Do wewnetrznego konca walu 170 przymocowane jest ramie 171 tak, ze styka sie z koncem plytki 162, gdy ta ostatnia jest przesunieta w swe polozenie kranco¬ we. Wal 170, bedac poruszany zapomoca ramienia 171 i plytki 162, uruchomia odpo¬ wiedni mechanizm do zatrzymywania ma¬ szyny.Dzialanie mechanizmu, regulujacego cykle pracy maszyny, jest nastepujace.Maszyna jest uruchomiana przez naci¬ sniecie noga pedalu 42, który wlacza sprzeglo 35, co pociaga obracanie sie walu 24. Kolo zebate 160, osadzone na wale 24, obraca sie w kierunku ruchu wskazówek zegara (fig. 8) i obraca kolo zebate 161 w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówek zegara. Plytka 162 obraca sie wraz z kolem zebatem 161, jest jednak przytrzymywana w polozeniu srodkowem wzgledem tego kola zapomoca sprezyny 167, wskutek czego zaden koniec plytki 162 nie styka sie ramieniem 171, przymo- cowanem do walu 170. Gdy natomiast ko¬ lo zebate 160 wykona dziesiec obrotów, wy¬ step 169 napotka koniec plytki 162 i zmu¬ si plytke do przesuniecia sie w prowadni¬ cach wbrew naciskowi sprezyny 167, wskutek czego przeciwlegly koniec plytki pirzesunie ramie 171 w polozenie, przedsta¬ wione pelnemi linjami na fig. 8.Nalezy zaznaczyc, ze wystep 169, w chwili, gdy dotknie konca plytki 162, jest odchylony o kat okolo dziesieciu stopni od polozenia, przedstawionego na fig. 8. Dal¬ szy ruch wystepu 169 przesuwa plytke w jej prowadnicach, wskutek czego oddzia¬ lywa ona na ramie 171.Powyzsza postac wykonania urzadze¬ nia regulujacego jest zupelnie nowa i sta¬ nowi ulepszenie w porównaniu z innemi postaciami urzadzen regulujacych. Nalezy przypomniec, ze jedynie podczas jednej czwartej obrotu walu 24 elektrody i urza¬ dzenie uchwytowe znajduja sie w swem polozeniu nieczynnem, zezwalajacem na zdjecie przedmiotu spawanego ze stolu.Ustawienie sie stolu nastepuje pod¬ czas tej cwierci obrotu walu 24. Maszyna ^. 12—powinna zatrzymac sie po ustawieniu sie stolu i przedtem, zanim elektrody uchwy¬ ca szprychy. Dopuszczalne odchylenia w polozeniu zatrzymania wynosza jedynie o- kolo dziesieciu stopni obrotu walu 24.Wobec powyzszego jest wazne, aby wal 24 zatrzymywal sie w granicach 10 stopni jednego obrotu.W urzadzeniu wedlug wynalazku sprze¬ glo wylacza sie podczas obrotu walu 24 o okolo dziesieciu stopni, co stanowi okolo 'x/{i(S obrotu tego walu.Gdyby do uruchomiania urzadzenia, wylaczajacego sprzeglo, byly zastosowane redukcyjne kola zebate o stosunku reduk¬ cji 10 do 1, to aby otrzymac te same szyb¬ kosci dzialania, jakie zostaly osiagniete w urzadzeniu wedlug wynalazku, wylaczenia sprzegla nalezaloby uskutecznic podczas obrotu o jeden stopien, czyli A/^Q0 czesc ob¬ rotu kola zebatego, co jest trudne jezeli nie niemozliwe do osiagniecia.Opis sposobu uruchomiania mechaniz mu sprzegajacego izapomoca pedalu 42 w celu sprzegniecia sprzegla 35 z kolem ze- batem 29 byl juz podany. Równiez wyczer¬ pujaco byl przedstawiony sposób sprze¬ zenia tego kola zapomoca wystepu 49 i za¬ padki 50. Urzadzenie, opisane ponizej, za¬ wiera mechanizm, wlaczony pomiedzy za¬ padke 50 a wal 170 (fig. 7), Na wale 170 umieszczone jest drugie ramie 172, polaczone z dzwignia 173, sprzezona przegubowo z dwuiramienna dzwignia 174. Dzwignia 174 jest osadzona na czopie 175. Dolne ramie dzwigni 174 jest zaopatrzone w kólko 176, wspóldzia¬ lajace z obrotowa tarcza nieokragla 177.W tylnej czesci kadluba 10 osadzony jest obrotowo poprzeczny wal 181, do którego zewnetrznego konca przymocowana jest tarcza 177. Wyciecie 224 tarczy 177 powo¬ duje iruch dzwigni 174 wtedy, gdy kólko 176 przylega do wspomnianego wyciecia.Na wale 24, pomiedzy jedna z tarcz 51 a sciana 21, przymocowane jest kolo lan¬ cuchowe 178 (fig. 15) z lancuchem -17$, przekazujacym naped na drugie kolo lan¬ cuchowe, umieszczone na koncu wewnetrz¬ nym walu poprzecznego 181. Wal 181 jest uzywany do lunuchomiania glównego wyj lafcznika pierwotnego obwodu transforma¬ tora oraz urzadzenia, sluzacego do zapo¬ biegania zatrzymywaniu sie maszyny w do- wolnem nieprzewidzianem polozeniu.Kola lancuchowe 178 i 180 sa tej samej wielkosci i wskutek tego wal 181 i wal 24 obracaja sie w tym samym kierunku i z ta sama szybkoscia. Donioslosc zatrzymywa¬ nia maszyny w krótkim okreslonym czasie byla podkreslona, jak równiez objasniony zostal mechanizm, stosowany do samo¬ czynnego zatrzymywania maszyny po kaz¬ dych dziesieciu obrotach walu 24, czynia¬ cy zadosc powyzszemu wymaganiu.Zostalo równiez zaznaczone, ze maszy¬ na jest zaopatrzona w oddzielny mecha¬ nizm, dopuszczajacy zatrzymywanie jej przy koncu dowolnego obrotu walu 24.Gdyby ten srodek ostroznosci nie byl za¬ stosowany, mogloby sie zdarzyc zatrzyma¬ nie maszyny przy zamknietym obwodzie pradu spawajacego, co mogloby spowodo¬ wac uszkodzenie przedmiotu spawanego, lub tez mogloby sie zdarzyc zatrzymanie maszyny po zacisnieciu przedmiotu me¬ chanizmem uchwytowym, co uniemozliwi¬ loby zdjecie przedmiotu spawanego.Tarcza nieokragla 177 jest wykonana w ten sposób, ze nawet przy uruchomianiu recznem w dowolnym czasie mechanizmu zatrzymujacego, mechanizm ten zacznie dzialac tylko podczas tej czesci cyklu ob¬ róbki, w której zatrzymanie maszyny od¬ powiada warunkom powyzszym.Zapadka 50 jest osadzona przesuwnie w kierunku pionowym w odpowiedniej prowadnicy 223, umieszczonej w we¬ wnetrznej nasadzie odejmowalnej pokrywy 182, przymocowanej do przedniej sciany 17 kadluba 10. Dzwignia kolankowa 183 jest osadzona przegubowo pomiedzy dwoma u- — 13 -cliatni 184, idacemi ku wewnatrz od nasa¬ dy pokrywy 182. Poziome ramie dzwigni kolankowej 183 jest zaopatrzone w kuliste zakonczenie 185, polaczone z zapadka 50 w ten sposób, ze ruch pionowego ramienia dzwigni kolankowej 183 w kierunku do we¬ wnatrz ritaszyny podnosi zapadke 50 i zwalnia wystep 49.W pionowym otworze! wywierconym w zapadce 50, umieszczony jest tlok 186, dzialajacy zapomoca sprezyny 187 i sty¬ kajacy sie z kulisiem zakonczeniem 185, wskutek czego zapadka moze przesuwac sie wgóre pod naciskiem wystepu 49 nie poruszajac dzwigni kolankowej 183.W lozysku 189, przymocowanem do tylnej sciany kadluba 10, osadzony jest wal 188 o iruchu posuwisto zwrotnym.Przedni koniec walu 188 jest osadzony w lozysku 190, przymocowanem do kadluba 10. Koniec walu 188, umieszczony w lozy¬ sku 190, jest polaczony ze sworzniem 191, ciagnacym sie od lozyska ku przodowi, gdzie jest on przegubowo polaczony z dzwignia kolankowa 183 zapomoca rozwi¬ dlenia 192. Tylny koniec walu 188, przyle¬ gajacy do lozyska 189, posiada wydrazenie 193, w którem miesci sie kulisty koniec 194 dzwijgni 174.Widoczne jest z tego, co zostalo po¬ przednio powiedziane, ze wal 188 moze poruszac sie wstecz jedynie wtedy, gdy wyciecie 224 tarczy przylega do kólka 176.Na wale 188 jest osadzona przesuwnie tu¬ leja 195, posiadajaca szczeline 196, przez która przechodzi dzwignia 174. Na wale 188 pomiedzy tuleja 195 i lozyskiem 190 o- sadzona jest sprezyna naciskowa 197.Sprezyna 197 stale przesuwa wstecz tule- je/95.Na zewnetrznym koncu drazka regu¬ lujacego 199 jest osadzona galka nastaw- cza 198, umieszczona w polozeniu dostep- nem dla osoby obslugujacej maszyne. Dra¬ zek 199 jest osadzony przesuwnie w lozy¬ sku 200, przymocowanem-do kadluba 10.Sprezyna naciskowa 201 przesuwa drazek 199 nazewnatrz zapomoca obraczki 202, przymocowanej do drazka. Drugi koniec drazka 199 jest zaopatrzony w rozwidlenie 203, polaczone przegubowo z zapadka 204, osadzona przegubowo na ramie kadluba.Górna powierzchnia tulei 195 jest zaopa¬ trzona w zlobek zapadkowy 205, w którym stale przesuwa sie zapadka 204 pod dzia¬ laniem sprezyny 201.Gdy wal 24 zostaje uruchomiony zapo¬ moca sprzegla 35, tarcza 177 obraca sie za posrednictwem lancucha 179 i przesuwa dzwignie 174 naprzód z polozenia, przed¬ stawionego na fig. 7. Wal 188, tuleja 195 i sworzen 191 sa przesuwane wskutek tego naprzód zapomoca kulistego konca 194.Gdy tuleja 195 przesuwa sie naprzód, zapadka 204 wchodzi w zlobek zapadkowy 205. Podczas pozostalej czesci obrotu wa¬ lu 24 dzwignia 174 jest utrzymywana wtem przedniem polozeniu, utrzymujac wskutek tego wlaczenie sprzegla 35 zapomoca za¬ padki 50.Jezeli teraz pozadane jest zatrzymac maszyne wkoncu dowolnego obrotu, ma¬ szynista naciska galke 198, sciskajac wsku¬ tek tego sprezyne 201 i wysuwajac zapad¬ ke 204 ze zlobka zapadkowego 205. Wów¬ czas sprezyna 197 cofa tuleje 195 naprze¬ ciw górnego konca dzwigni 174. Jezeli wte- tyi gdy galka 198 zostala posunieta, wy¬ ciecie 224 nie przylega do kólka 176, to sprezyna 197 nie moze przesunac wstecz dzwigni 174. Gdy jednak wyciecie 224 ob¬ róci sie w polozenie, w którem przylega do walka 176, wówczas sprezyna 197 przesu¬ wa wstecz dzwignie 174 i rozlacza sprze¬ glo 35.Przy puszczaniu w ruch maszyny przez nacisniecie pedalu 42 po uprzedniem za¬ trzymaniu jej zapomoca urzadzenia recz¬ nego, sprezyna 197 zostaje scisnieta i za¬ padka 204 utrzymuje ja w tern polozeniu dopóty, dopóki nie nastapi potrzeba po¬ nownego zatrzymania maszyny recznie. - 14 - narzady do saHwrczyaaiefgtf wlaczania pra* du elektrycznego do "pierwotnego obwodu transformatora 124 podczas tej* cz^sici kaz¬ dego obrotu, gdy elektrody zajmuja swe polozenie do spawania i gdy dziala przy¬ trzymujacy mechanizm uchwytowy.Dwa przewody 206, przedstawione na fig. 16, prowadza do miejsca, zblizonego do zewnetrznego konca walu 181. Koniec kaz¬ dego z tych przewodów jest zaopatrzony w koncówke 207 i jest przymocowany we wla- sciwem polozeniu zapomoca izolatora 208.Na zewnetrznym koncu czopa 175 -osa¬ dzona jest przegubowo dzwignia kolanko¬ wa 209, której doline rantie jest zaopatrzo¬ ne w kontakft 210, osadzony przegubowo na tern ramieniu w polozeniu, umozliwiaj a- cem laczenie obydwóch koncówek 207.Do dolnego ramienia dzwigni kolankowej 209 jest przymocowana sprezyna 211, przesuwajaca kontakt 210 w polozenie ze¬ tkniecia sie z koncówkami 207.Na zewnetrznym koncu walu 181 osa¬ dzone sa w sposób, umozliwiajacy regulo¬ wanie, dwie podobne do siebie tarcze nieo- kragle 212 zapomoca srub 213 i wyciec 214 we wspomnianych tarczach 212. Tarcze 212 sa wykonane tak, ze kólko 215, osa¬ dzone obrotowo na górnem ramieniu dzwi¬ gni kolankowej 209, moze sie toczyc po po¬ wierzchni obydwóch tych tarcz.Gdy maszyna zostala zatrzymana, tar¬ cze 212 zajmuja w przyblizeniu wzgledem kólka 215 polozenie, przedstawione na fig. 16. Kólko 215 opiera sie na wyzszej czesci tarcz 212 i nie pozwala sprezynie 211 na przesuniecie kontaktu 210 do zetkniecia sie z koncówkami 207 przewodów. Gdy nato¬ miast wal 181 jest obracany wraz z walem 24 zapomoca lancucha 179, to nizsza czesc tarcz 112 pozwala sprezynie na przesunie¬ cie kontaktu 210, który zamyka obwód transformatora spawajacego, podczas gdy elektrody zajmuja polozenie do spawania.Rózne spojenia, odpowiadajace róznym grujxMn szprychy wymagaja róiftyclr cza¬ sów spawania. X&®Gze 212 sa zaopatrzone w wyciecia 214, wskutek czego polozenie tarcz wag$edeqi wafai l%t .moize byc zmie¬ niane, wplywajac przez to jia zmiane chwi¬ li wlaczenia i wylaczenia pradu. Dwie te tarcze sa wiec wykonane w ten sposób, te wyzsza czesc jedrnej tarczy moie byc.prze¬ sunieta W stosunku do wyzszej czesci dra- giej tarczy, skracajac lub wydluzajac wskutek tego skuteczna nizsza czesc pary tarcz. , ¦ ..- v Wskutek tego uregulowanie okresu cza^ su, podczas którego dziala prad spawaja¬ cy, nie prze4stawia trudnosci, jak równiez niezlozone jest regulowanie wlaczania i wylaczania pradu w zaleznosci od cyklu czynnosci maszyny. ¦¦¦.•**¦¦¦ Suwak 53 jest zaopatrzony w odpo¬ wiedni przewód powietrzny 216, z którego powietrze przechodzi przez rure 217 do smoczka 218, przylegajacego do elek¬ trody 92. Przez te rure przechodzi ciagly prad powietrza, ochladzajac elektrody i przedluzajac w ten sposób czas ich trwa¬ nia.W celu rozpoczecia pracy na maszynie wedlug wynalazku nalezy umiescic wieniec 227 kola i piaste 228 na stole 131 oraz u- lozyc szprychy 226 w rowkach 229 stolu.Nastepnie nalezy nacisnac pedal 42, który powoduje wlaczenie sprzegla 35 oraz uru¬ chomienie walu 24, obracanego zapomoca silnika 11.Tarcze 51 i 112 przesuwaja elektrody i urzadzenie uchwytowe w odpowiednie po¬ lozenia czynne, tarcza zas 212 zwiera za¬ pomoca kontaktu 210 obwód pradu trans¬ formatora. Gdy spawanie jest wykonane, co zajmuje okres czasu, odpowiadajacy o- kolo Ys obrotu walu 24, elektrody i urza¬ dzenie uchwytowe przesuwaja sie w swe polozenia poczatkowe, nastepnie zas stól 131 zostaje w ciagu 1/10 obrotu walu usta¬ wiony w polozenie gotowosci do spawania nastepnego. - 15 -Ten cykl czynnosci powtarza sie dopó¬ ty, dopóki wszystkie dziesiec szprych nie zostaja spojone* poczem mechanizm do re¬ gulowania cyklów wylacza sprzeglo w spo¬ sób, opisany poprzednio.Jezeli w dowolnym czasie podczas cy¬ klu czynnosci zachodzi potrzeba zatrzyma¬ nia maszyny, nalezy nacisnac galke 198, zatrzymujac wskutek tego wal 24 w ozna- czonem zgóry polozeniu.Opisana powyzej maszyna jest jedna z postaci wykonania i w szczególy budowy moga byc wprowadzone pewne zmiany bez naruszenia mysli przewodniej wynalazku. PL