Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób przeróbki naturalnych weglanów magnezowych na przyswajalne nawozy magnezowe. Z mineralów, zawierajacych weglan magnezowy najodpowiedniejszym okazal sie giobertyt. Giobertyt wystepuje dosc obficie w skorupie ziemskiej i zawiera 85 -i- 90% weglanu magnezowego w posta¬ ci malo reaktywnej. Mineral ten z powodu swej twardosci, nierozpuszczalnosci w gle¬ bie oraz ze wzgledu na zawarte w nim za¬ nieczyszczenia nie nadaje sie wprost jako nawóz. Równiez reakcje chemiczne, wypró¬ bowane na straconym weglanie magnezo¬ wym nie zachodza w tych samych warun¬ kach z giobertytem. Kwas azotowy dziala nan bardzo powoli na zimno, a dzialanie na goraco nie daje sie zastosowac w praktyce.Przeróbka giobertytu na rozpuszczalne w glebie sole, zdatne do nawozenia magne¬ zowego, moze byc uskuteczniana róznemi sposobami, lecz wszystkie te sposoby spro¬ wadzaja sie do ponizszego ogólnego pro¬ cesu.Skale, zaleznie od jej wlasnosci, kruszy sie, sortuje, wyplókuje i prazy, a nastepnie dopiero poddaje dzialaniu kwasów, jak na-przyklad solnego, azotowego, azotawego, siarkowego i fosforowego Aiozna tu stoso¬ wac badz to czyste kwasy stezone, badz tez kwasy odpadkowe z róznych fabryk, wzglednie mieszaniny takich kwasów.Otrzymuje sie sole albo mieszaniny rozpu¬ szczalnych soli nadajace sie wprost lub po dalszej jeszcze przeróbce, jako nawóz ma¬ gnezowy. Stosujac pewne kwasy, jak na- przyklad fosforowy, mozna równiez wytwo¬ rzyc sole zlozone, np. fosforan amonowo- magnezowy. Wiadomo, ze sole magnezowe z kwasem fosforowym i amonjakiem daja nierozpuszczalny osad, latwy do odsacze¬ nia, mianowicie fosforan amonowo-magne- zowy. Ten zlozony fosforan stanowi dosko¬ naly nawóz, dostatecznie szybko przyswa¬ jalny, zawierajacy w postaci stezonej kwas fosforowy, magnez i azot amonjakalny.Fosforan amonowo-magnezowy mozna latwo wytworzyc, rozpuszczajac na goraco giobertyt surowy, albo tez na zimno giober- tyt prazony, w kwasie fosforowym przy jed- noczesnem traktowaniu amonjakiem. Za¬ miast amonjaku wolnego mozna stosowac odpowiednie sole amonowe, wprowadzajac, naprzyklad, porcjami prazony giobertyt do mieszaniny fosforanu amonowego i kwasu fosforowego mniej lub wiecej rozcienczone¬ go. Przy uzyciu rozcienczonego kwasu na¬ lezy produkt po reakcji odsaczyc i wysu¬ szyc. Produkt suchy otrzymuje sie bezpo¬ srednio, jesli giobertyt wyprazony i fosfo¬ ran amonowy wprowadzic w zetkniecie ze stezonym kwasem fosforowym. Jak widac mozna w prosty sposób wytwarzac stezo¬ ny nawóz fosfbrowo-amonowo-magnezowy, gdyz albo otrzymuje go sie wprost w posta¬ ci zdatnej dla celów rolniczych, albo tez wymaga on tylko zwyklego wysuszenia.Rozmaite wyzej wymienione reakcje mozna równiez prowadzic jednoczesnie, chcac bezposrednio otrzymywac nawóz zlo¬ zony. Mozna wiec, naprzyklad, polaczyc o- trzymywanie fosforanu amonowo-magne- zowego ora^ superfosfatu i uniknac w ten sposób wytwarzania sie produktów ubocz¬ nych podczas fabrykacji. Mozna równiez w analogicznych warunkach otrzymywac siar- czano-fosforan amonowo-magnezowy.Niektóre z wyszczególnionych reakcyj pozwalaja osiagnac doskonala wydajnosc, prawie ilosciowa nawet w roztworach bar¬ dzo rozcienczonych. Te metody obróbki sa szczególnie odpowiednie dla fabryk prze¬ rabiajacych saletre chilijska, w których powinny byc wytwarzane nawozy magne¬ zowe i amonowo-magnezowe, i gdzie moz¬ na do tego celu zuzytkowac wszystkie ma- terjaly trudne do regeneracji, jak naprzy¬ klad chlor gazowy, tlenki azotu, kwas sol¬ ny pozostalosciowy, mieszaniny wód kwa¬ snych i wód amonjakalnych.Przyklad I. Na 50 kg prazonego gio- bertytu, zawierajacego 10 -h- 15% zanie¬ czyszczen, dziala sie 250 kg kwasu azoto¬ wego 50%-ego. Otrzymany roztwór azo¬ tanu magnezowego odparowuje sie i wywo¬ luje w nim krystalizacje. Krysztaly suszy sie w bebnach suszarnianych tak, aby pro¬ dukt koncowy zawieral okolo 2 czasteczek wody krystalizacyjnej. Otrzymuje sie w przyblizeniu 160 kg azotanu magnezowego zdatnego do celów rolniczych i stosunkowo malo rozplywajacego sie od wilgoci Przyklad II. Na 50 kg prazonego gio- bertytu, zawierajacego 10 -s- 15% zanie¬ czyszczen, dziala sie rozcienczonym kwa¬ sem fosforowym, w ilosci odpowiadajacej okolo 70 kg P205. Przed ukonczeniem re¬ akcji, gdy wytworzony fosforan magnezowy jest jeszcze przewaznie rozpuszczony w nadmiarze kwasu fosforowego, wprowadza sie okolo 20 kg NH3 w postaci wody amonja- kalnej. Wode amonjakalna wprowadza sie porcjami, oziebiajac w razie potrzeby roz¬ twór, poniewaz reakcja jest egzotermiczna.Fosforan amonowo-magnezowy straca sie natychmiast, poczem nalezy go odsaczyc na goraco i wysuszyc w temperaturze oko¬ lo 90°C.Przyklad III. Na 50 kg mialko spro-] szkowanego prazonego giobertytu, zawie¬ rajacego 10 -i- 15% zanieczyszczen, dzia¬ la sie mieszanina kwasu fosforowego i fo¬ sforanu amonowego, zawierajaca okolo 65 kg P205 i 16 kg NHS. Po odpowiedniem wymieszaniu dodaje sie do otrzymanej mieszaniny pewna ilosc krzemianu wapnia, krzemianu magnezu albo podobnych zwiaz¬ ków tak, zeby otrzymac nawóz, zawieraja¬ cy maximum 18 -r- 20% kwasu fosforo¬ wego.Przyklad IV. Podczas normalnego o- trzymywania superfosfatu wprowadza sie do masy reakcyjnej stezony kwas fosforo¬ wy, mialko sproszkowany, prazony gio- bertyt, oraz fosforan amonowy w takich ilosciach, zeby na 50 kg giobertytu przy¬ padalo 65 kg P205 i 16 kg NHS. Otrzymu¬ je sie wprost suchy nawóz fosforo-amono- wo-magnezowy, zawierajacy siarczan i e- wentualnie fosforan wapnia. PL PL