Zwykle pompy przeponowe albo nie po¬ siadaja scisle ograniczonej przestrzeni i z tego powodu nie nadaja sie do tloczenia gazów przy nieco wyzszem cisnieniu, albo tez w razie wymagania, aby ta przestrzen byla scisle ograniczona, winny miec prze¬ pony, które w praktyce posiadaja zbyt ma¬ ly skok lub tez ze wzgledu na brak trwa¬ lej wytrzymalosci uniemozliwiaja stosowa¬ nie dostatecznie wysokiego cisnienia. Bra¬ ki te usuwa urzadzenie tlokowe, uszczel¬ nione zapomoca przepony wedlug niniej¬ szego wynalazku.Fig. 1 przedstawia przyklad wykona¬ nia takiego urzadzenia tlokowego w prze¬ kroju pionowym, a fig. 2 — pewien szcze¬ gól w przekroju wzdluz linji a — & na fig. 1, fig. 3 — przyklady wykonania przepo¬ ny.Pompa przeponowa wedlug fig. 1 i 2 otrzymuje naped od kola 1 na wale 2.Czop 3 odsadzony jest mimosrodowo wzgledem srodka walu o odstep e i umie¬ szczony w lozysku kulkowem, znajduja- cem sie w wydrazeniu 4 korbowodu 5.Tlok 6 wodzony jest pionowo w po-wiwzdkimath min wewnatrz kadluba 7 pompy. Przepona 11 jest ^przytwierdzona do glowicy 8 zapomoca pierscienia 9 i srub 10, zamocowanie zas przepony srubami 14 znajduje sie na obwodzie pomiedzy kol¬ nierzem 12 kadluba a pokrywa 13.Wal 2 w odstepie miedzy kolem 1 a czopem 3 obraca sie w lozyskach kulko¬ wych 15 i 16. Zewnetrzne pierscienie 11 i 18 tych lozysk umocowane sa w otwo¬ rach 19 i 20 tulei 21, umieszczonych (fig. 2) mimosrodowo wzgledem srodka ze¬ wnetrznej tulei 21 w odstepie e. Po obró¬ ceniu wiec tulei 21 wal 2, obracany w lozy¬ skach kulkowych 15 i 16, mozna podniesc wzglednie opuscic wraz z mimosrodowym czopem 3 w stosunku do kadluba pompy.W ten sposób zmienia sie pionowa prze¬ strzen, w której odbywa sie skok 2e pom¬ py, wywolany przez mimosrodowosc. Po uregulowaniu skoku przyciaga sie zpowro- tem srube 23.Dzieki temu mozna przedewszystkiem regulowac przestrzen szkodliwa pompy przeponowej, jaka istnieje w górnem po¬ lozeniu martwem przepony pomiedzy glo¬ wica tloka 8 a dwoma zaworami 25 i 26, z których pierwszy zamyka przewód ssaw¬ ny 27 cieczy, a drugi — przewód tloczny 28.Przez odpowiednie nastawienie pozio¬ mu skoków tloka 6 mozna poza tern naj¬ wiecej zblizyc do siebie wartosci calkowi¬ tego napiecia przepony w obydwu kranco¬ wych polozeniach tloka (przepony), a trze¬ ba stwierdzic, ze sa to napiecia najwiek¬ sze, stanowiace o wymiarach przepony i wytrzymalosci na zlamanie. Calkowite na¬ piecie przepony w czasie ruchu sklada sie przytem w kazdej chwili z napiecia, wywo¬ lanego przez chwilowe ugiecie sie przepo¬ ny, i z róznicy dzialajacych na nia cisnien.Wewnatrz walcowego kadluba 7 wy¬ drazony jest pionowy kanal 30, którego górny koniec laczy sie z rozszerzeniem 32 zamknietym Ma 3L Kanal 32 ma polacze¬ nie z pierscieniowem korytkiem S, które znów laczy sie przez kanal 33 iz walcowa kpmora 34 miedzy kadlubem 7 a tlokiem 8, Ruch tloka wdól tloczy smar z komory dennej 35 przez kanaly 30 i 31 do koryt¬ ka S, gdzie smar styka sie bezposrednio z górna powierzchnia m, a smar kanalem 33 splywa do lozysk kulkowych i dolnej powierzchni u.Pompy przeponowe nadawaly sie do¬ tychczas, ze wzgledu na ksztalt przepon i ^uwarunkowane nim stesimk* wytrzymalo¬ sciowe, jedynie do bardzo niewielkich ci- spijpn i malych skoków tloka. Urzadzenie niniejsze pozwala na stosowanie przepon, zdolnych do wytrzymywania duzych róz¬ nic cisnienia. Pierscieniowa przepona, zao¬ patrzona w rowki, otrzymuje takie wymia¬ ry, ze natezenie zginajace wynosi wskutek odksztalcenia, odpowiadajacego skokowi tloka, nie wiecej ale tez niewiele mniej, niz polowe natezenia materjalu. Poniewaz napiecia promieniowe obciazaja dodatko¬ wo dno rowków na zginanie, przeto gleb¬ sze rowki zostaja przesuniete od miejsc zamocowania, gdzie cisnienie i odksztalce¬ nie wywoluja najwieksze momenty zgina¬ jace ku srodkowi i gdzie momenty te sta¬ ja sie równe zeru. Dokladny ksztalt row¬ ków wynika z okolicznosci, ze w plaskiej plycie napiecie w kazdem miejscu pocho¬ dzi od natezenia zginajacego w kierunku obwodowym, wywolanego przez uwypukle¬ nie sie powierzchni, i od takiegoz nateze¬ nia w kierunku promieniowym, wywolane¬ go z je3nej strony przez odksztalcenie i ci¬ snienie, a z drugiej przez rozszerzenie sie dna rowka i ukosne ulozenie rowków. Na podstawie tych natezen mozna okreslic ksztalt rowków przy najmniejszem napie¬ ciu oraz najwiekszem ugieciu sie plytki.W ten sposób zbudowane pierscienio¬ we plytki pozwalaja na stosowanie wiek¬ szych skoków 0,5 do 1 cm nawet przy bar¬ dzo malej szercfcolci pierscienia (np. 40 mm). - 2 —Poniewaz ograniczona przepona czesc przestrzeni roboczej wskutek mniejszego zblizenia przepony do pokrywy powoduje tworzenie sie wiekszej przestrzeni szkodli¬ wej niz w czesci, znajdujacej sie ponad tlo¬ kiem, przeto nalezy zmniejszyc czesc prze¬ strzeni szkodliwej, znajdujacej sie ponad przepona.Poniewaz pierscieniowa powierzchnia przepony jeyt bardzo waska, przeto na¬ tezenie jej na cisnienie wynosi % czesc na¬ tezenia przepony o tej samej srednicy, u której tlok nie zastepuje srodkowej czesci.Przepony, którym mozna nadac bardzo ma¬ la grubosc, dopuszczaja wieksze ugiecia, a zatem — i wieksza objetosc jednego skoku.Ze wzgledu na dalsze zmniejszenie gru¬ bosci przepon i zwiekszenie skoku stosuje sie wieksza liczbe przepon, ulozonych jed¬ na nad druga. Przy obciazeniu na cisnienie jedna przepona opiera sie na drugiej, .dzie¬ ki czemu natezenia rozdzielaja sie na wszystkie przepony. Przepony albo wszyst¬ kie zamocowane sa w kadlubie i w tloku oraz zabezpieczone od ocierania sie mie¬ dzy soba zapomoca zawartego miedzy nie¬ mi plynnego ;smaru, albo tez jedna tylko przepona jest calkowicie zamocowana i za¬ myka przestrzen robocza, natomiast inne maja coraz to mniejsza srednice zewnetrz¬ na i skracaja sie w kierunku miejsca naj¬ wiekszego natezenia na zginanie (t, j. w kierunku miejsca przytwierdzenia do tlo¬ ka), podobnie jak poszczególne plaskie sprezyny resoru wagonowego.Z rozwazan tych wynikaja poszczegól¬ ne ksztalty przepony, przedstawione na fig. 3a —3g.Wedlug fig. 3a faliste rowki wykazuja najwieksze wychylenie Af miedzy we¬ wnetrzna srednica d. i srodkowa srednica dm, blizej tej ostatniej, i zanikaja falisto zarówno w kierunku wewnetrznej srednicy d{, jak i srednicy zewnetrznej d a. Wedlug fig. 3b najwieksze wychylenie rowków znajduje sie miedzy wewnetrzna srednica di a srodkowa — dm, blizej tej ostatniej rowki nie zanikaja jednak lub tylko w ma¬ lym stopniu w kierunku zewnetrznej sred¬ nicy da. Fig. 3c przedstawia przepone, któ¬ rej rowki posiadaja najwieksze wychylenie na srednicy srodkowej dm i zanikaja calko¬ wicie zarówno w kierunku wewnetrznej srednicy d., jak i zewnetrznej — da . Prze¬ pona wedlug fig. 3d przedstawia rowki o najwiekszem wychyleniu na srednicy srod¬ kowej dm9 jednakze rowki te nie zanikaja lub tylko w nieznacznym stopniu w kierun¬ ku zewnetrznym wzglednie wewnetrznym.Rowki maja przytem ksztalt symetryczny do srodkowej plaszczyzny plytek, dzieki czemu promieniowe sily ciagnace wywiem raja na dno rowków moment najmniejszy.W celu otrzymania najwiekszego skoku przepony przy danej grubosci blachy za¬ miast plaskiej powierzchni srodkowej za¬ leca sie stosowanie fal powierzchni wy^ krzywionej wedlug fig. 3e, 3f i 3g; w takim razie wzrost powierzchni, zapobiegajacej zbyt wielkim napieciom rozciagajacym przy uginaniu sie, skupia sie w srodkowem polozeniu tloka i jest nastepnie do rozpor rzadzenia w krancowych polozeniach sko¬ ku, dzieki czemu nadmierny wzrost napie¬ cia nie ma miejsca.Jezeli przytem przy budowie przepo¬ ny uzyte beda plytki wielokrotne i odpo¬ wiednio rozmieszczone faliste rowki, osia¬ gnie sie ten wynik, ze iloraz: zewnetrzna srednica przepony skok tloka w granicach wytrzymalosci przepony na zginanie i zlamanie przy najmniejszem roz^ prezeniu 0,5 atm bedzie wynosil co najwy¬ zej 50, to jak sie okazalo, rzecz ta bedzie miala praktyczna donioslosc. Najwieksze napiecie zginajace, jakie powstaje przytem w pierscieniowych plytkach uszczelniaja¬ cych pod wplywem ugiecia sie, nie powin¬ no róznic sie od polowy calego dopuszczal- ,— 3 —tiega, trwalego natezenia uginajacego wie¬ cej, niz o .30%.W rasie zastosowania pampy do tlocze¬ nia kwasów kwasoodporna plytka winna stanowic przynajmniej te strone zespolu plytek, która ogranicza komore pompy, PL