Zórawic chylne z urzadzeniem do szyb¬ kiej zmiany wysiegu musza o ile moznosci posiadac jak najdoskonalsze wywazenie wagi wysiegnicy oraz ciezaru uzytecznego w celu umozliwienia zastosowania malego silnika, napedzajacego ten mechanizm.Przeciwwagi sa przytem stale umieszczone na wysiegnicy albo tez sa one ruchome, przyczem wplyw ich na wysiegnice przenosi sie zapomoca ciegien. I w jednym i w dru¬ gim przypadku chodzi o to, aby przeciwwa¬ ga wyrównywajaca momenty byla jak naj¬ mniejsza, a to nietylko w celu zaoszczedze¬ nia materjalu, lecz takze w celu unikniecia duzych rozmiarów i wielkich mas przeciw- wag. W ukladach znanych waga przeciw¬ ciezaru zórawia równa sie mniej wiecej wa¬ dze wysiegnicy i ma wówczas bardzo znacz¬ ne rozmiary. Im wieksze sa ciezary, podno¬ szone zórawiem, oraz wymiary samego zó¬ rawia, tern wieksza jest przeciwwaga, po¬ trzebna do zrównowazenia momentów wy¬ siegnicy oraz ciezaru uzytecznego.Wedlug wynalazku usuwa sie niedogod¬ nosci, polaczone z duzemi i ciezkiemi prze¬ ciwwagami, zapomoca urzadzenia, umozli¬ wiajacego budowe zórawia bez przeciwwagi lub tez z przeciwwaga bardzo mala, przy¬ czem mimo to osiaga sie doskonale zrówno¬ wazenie momentów. Wskutek tego silniki, potrzebne do napedzania mechanizmu do zmiany wysiegu przy tych zórawiach, sa bardzo male.Na rysunku uwidoczniono przedmiot wynalazku tytulem przykladu; fig. 1 przed* stawia schematyczny widok boczny zórawiaz wysiegnica wysunieta, fig. 2 — czesciowy widok zórawia innej budowy z wysiegnica wciagnieta, fig. 3 — widok boczny zórawia o odmiennej budowie.Zóraw wedlug fig. 1 nalezy do tego ro¬ dzaju zórawi chylnych, których ciezarUzy¬ teczny Q opisuje droge pozioma podczas skracania wysiegu. Moment ciezaru jest w tym zórawiu zupelnie lub prawie zupelnie wyrównany, i to w sposób samoczynny.Wysiegnica 1 jest zaopatrzona w kra¬ zek 14, sluzacy do napinania liny 16, dzwi¬ gajacej ciezar 0, a szkielet 5 zórawia jest zaopatrzony w stale krazki 6, których zada¬ niem jest odchylanie kierunku liny 16.Punkty zaczepienia krazków 14 i 6 sa pola¬ czone przegubowo z lacznikami 2 i 3, lacza- cemi sie we wspólnyin przegubie 8, w któ¬ rym jest obrotowo osadzona poprzeczna be- leczka z nakretka 9. Nakretka ta zaczepia o srube 4, osadzona obrotowo w miejscu 7 w taki sposób, ze moze ona byc obracana np. zapomoca silnika elektrycznego. Przy kazdem obracaniu sruby 4 nakretka 9 prze¬ suwa sie na niej, wskutek czego laczniki 2 i 3 ustawiaja sie ukosnie, a wysiegnica i pod¬ nosi lub opuszcza sie. Polozenie V wysie¬ gnicy w stanie podniesionym jest przedsta¬ wione na fig. 1 linjatni kreskowanemi. W polozeniu tetn laczniki 2 i 3 znajduja sie w polozeniach 2\ 3', przegub 8 —w polozeniu 8\ krazki 14 — w polozeniu 14', a sruba 4— W odchylonem polozeniu 4'.Waga wlasna wysiegnicy 1 jest zesrod- kowana w punkcie G i dziala wzgledem osi obrotu wysiegnicy O na ramieniu /. Mo¬ ment G i 1, do którego nalezy jeszcze dodac ewentualny moment, pochodzacy od cieza¬ ru uzytecznego Q, wywolywaja w laczniku 2 sile ciagnaca P, dzialajaca na ramieniu lx wzgledem osi obrotu O. Sila pociagowa P rozklada sie na dwie skladowe: P2 w kie¬ runku osi sruby 4, oraz P1 w kierunku Osi drugiego lacznika 3. Jak wynika z równoie- globoku silf wyrysowanego na fig. 1, sila P2, dzialajaca w srubie 4, wynosi tylko okolo ^ sily P w laczniku 2. Bardzo znaczna czesc sily P przenosi sie na lacznik 3 i z nie¬ go w miejscu zaczepienia krazków 6 prze¬ nosi sie na szkielet 5 zórawia.Z powyzszego wynika, ze sila P2, dzia¬ lajaca w kierunku sruby 4, przenosi sie w miejscu 7 równiez bezposrednio na szkielet 5 zórawia. Sluzy ona wiec jednoczesnie do wywazenia momentów wagi wlasnej wysie¬ gnicy oraz ciezaru uzytecznego.W polozeniu wciagnietem wysiegnicy sila w laczniku 2* jest znacznie mniejsza, anizeli w polozeniu wysunietem, a sila P4, dzialajaca w kierunku osi sruby, posiada mniej wiecej te sama wielkosc co poprzed¬ nio. Jest wiec jasne, ze w kazdem poloze¬ niu wysiegnicy wystepuje zrównowazenie momentu wagi wlasnej wysiegnicy oraz cie¬ zaru uzytecznego zapomoca sruby. Uklad laczników 2 i 3 wraz ze sruba 4 sluzy wiec do zmiany wysiegu zórawia, do zmniejsze¬ nia sil, wystepujacych w mechanizmie zmia¬ ny wysiegu, a jednoczesnie tez do wyrów¬ nania momentu wagi wlasnej wysiegnicy o- raz ciezaru uzytecznego., Przyklad, przedstawiony na fig. 2, od¬ powiada przykladowi wedlug fig. 1 z ta je¬ dynie róznica, ze os obrotu O wysiegnicy Jest polozona wysoko. Lina 16, dzwigajaca ciezar, opasuje równiez krazki 6 i krazek 14, a sruba 4 przesuwa nakretke, osadzona na beleczce poprzecznej w przegubie 8, miedzy lacznikami 2 i 3. W polozeniu wciagnietem wysiegnicy laczniki 2 i 3 zajmuja polozenia 2*, 3', przegub 8 -^ polozenie 8', a sruba 4^ polozenie 4'. Krazki 14 znajduja sie wów¬ czas w polozeniu 14*. Naped sruby 4 odby¬ wa sie podobnie, jak w przykladzie na fig. 1* np. zapomoca przekladni, zlozonej z kól ze¬ batych czolowych i stozkowych. W ukladzie tym uzyskuje sie te korzysc, ze dlugosc sru¬ by 4 jest znacznie mniejsza, anizeli w przy¬ kladzie wedlug fig. 1. Stosunki sil sa mniej wiecej takie same, jak w tym przykladzie.Jest jasne, ze w przykladach mozna za¬ stosowac zamiast sruby 4 równiez i trzon - 2 -zebaty, korbowód, line, lancuch lub podob¬ na czesc odpowiednio napedzana. We wszystkich tych przypadkach osiaga sie ten sam skutek, przyczem czesci te sluza jako ciegna, wplywajace na zmiane wysiegu zó- rawia.W przykladzie, uwidocznionym na fig. 3, jest zastosowana ruchoma przeciwwaga 10, zawieszona na ciegnie (np. linie lub lan¬ cuchu) 15 w przegubie 8 miedzy lacznikami 2 i 3. Sila P5, odpowiadajaca w danym przypadku skladowej P2 na fig. 1, przenosi sie wiec na ciegno 15 i musi byc zrównowa¬ zona zapomoca odpowiednio dobranej (a wiec niewielkiej) przeciwwagi 10. Do zmia¬ ny wysiegu nalezy w tym przypadku zasto¬ sowac np. srube 12, napedzana zapomoca odpowiedniego mechanizmu w miejscu 7".W polozeniu wciagnietem wysiegnicy lacz¬ niki 2 i 3 znajduja sie w polozeniach 2' i 3', przegub 8 — w polozeniu 8', a ciegno 15 — w polozeniu 15'.Jest jasne, ze mozna równiez zmieniac wysieg zórawia, napedzajac ciegno 15 w ja¬ kikolwiek znany sposób, np. zapomoca krazka gniazdkowego 13, zaczepiajacego wprost o lancuch, o ile ciegno 15 ma postac lancucha. Mozna równiez zastosowac inny rodzaj napedu. Jak korzystne jest wyrów¬ nanie momentów wagi i ciezaru uzyteczne¬ go, wynika z tego, ze np. przy zastosowaniu ruchomej przeciwwagi, zaczepiajacej bez¬ posrednio o wysiegnice zapomoca ciegna, przeciwwaga ta bylaby kilkakrotnie wiek¬ sza, anizeli przeciwwaga 10 w ukladzie ni¬ niejszym.Jest tez jasne, ze laczniki 2 i 3 stanowia zawsze zawieszenie wysiegnicy 1 na szkie¬ lecie 5 zórawia. W ten sposób wysiegnica 1 jest zawsze przytrzymywana, co jest ko¬ rzystne np. w razie uszkodzenia lub zupel¬ nego niedzialania mechanizmu zmiany wy¬ siegu, poniewaz w ten sposób mechanizm ten nie podlega silom zwisajacej wysiegni¬ cy.Zórawie, przedstawione na fig. 1, 2 i 3, moga znalezc zastosowanie przy wszelkiego rodzaju postaciach zórawi, przyczem moz¬ na osiagnac wielkie korzysci w porównaniu ze znanemi ukladami, szczególnie przy zó- rawiach o duzych wymiarach i wielkich si¬ lach nosnych.Zóraw niniejszy jest tez bardzo odpo¬ wiedni przy przebudowie starych zórawi na zórawie chylne, zaopatrzone w mechanizm do zmiany wysiegu. Przy zórawiach starych uzyskuje sie, jak wiadomo, statecznosc za¬ pomoca odpowiednio dobranej przeciwwa¬ gi. Jezeli wiec przy tego rodzaju zórawiach trzeba jeszcze zastosowac duza ruchoma przeciwwage dodatkowa w celu wywazenia momentu ciezaru wlasnego wysiegnicy oraz ciezaru uzytecznego, to zwykle staje sie ko¬ nieczne odpowiednie zmniejszenie istnieja¬ cej przeciwwagi. Zmniejszanie istniejacych przeciwwag z betonu lub zeliwa jest jednak ogromnie uciazliwe, wskutek czego prze¬ waznie wykonywa sie wogóle nowe przeciw¬ wagi, co powoduje znaczne koszty dodat¬ kowe. Oprócz tego nalezy czesto dodac pro¬ wadnice przeciwwag, których wbudowywa¬ nie jest równiez klopotliwe. Czesto zas z po¬ wodu ograniczonego miejsca zastosowanie duzych przeciwwag ruchomych oraz ich pro¬ wadnic jest bardzo trudne, jezeli nie zu¬ pelnie niemozliwe. W takim przypadku na¬ lezy sie nawet uciekac do zwiekszenia tylne¬ go wysiegu zórawia.Poniewaz wymienione trudnosci nie wchodza zupelnie w rachube przy niniej¬ szym wynalazku, nadaje sie on specjalnie do przebudowy starych zórawi, umozliwia¬ jac taka przebudowe przy bardzo nieznacz¬ nych kosztach. PL