Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do samoczynnego regulowania tlumie¬ nia odksztalcen elastycznych narzadów, la¬ czacych podwozie z nadwoziem pojazdów mechanicznych, kadlubów samolotowych i tym podobnych.Znane sa juz pneumatyczne i hydrau¬ liczne urzadzenia, w których to tlumienie wahan uskuteczniane jest za posrednictwem dwóch narzadów, wykonanych jako tlok i cylinder, z których jeden np, tlok, jest po¬ laczony z jednym czlonem, np. rama wozu, podczas gdy drugi narzad, cylinder, — z drugim czlonem, to znaczy z osia pojazdu.Poza tern istnieja juz urzadzenia, w któ¬ rych sztywnosc polaczenia podwozia z nad¬ woziem, a zwlaszcza hamujace dzialanie tlumika wstrzasów jest zalezne od szyb¬ kosci pojazdu lub jest regulowane recznie.Wreszcie uzywane sa pneumatyczne urza¬ dzenia tlumikowe, które energje wahan na¬ rzadów, laczacych podwozie z nadwoziem wykorzystuja do zmiany sztywnosci zespo¬ lu, skladajacego sie z tloka, cylindra i po¬ duszki powietrznej, w zaleznosci od wiel¬ kosci wahan.Wszystkie te urzadzenia maja te wade, ze nie uwzgledniaja jednoczesnie i samo¬ czynnie szybkosci pojazdu oraz stanu drogi lub nie dostosowuja sie natychmiast do spo¬ sobu dzialania narzadów, laczacych podwo¬ zie z nadwoziem, to jest do ilosci i wielkosci wahan i nie podazaja dosc szybko i propor¬ cjonalnie za zmianami w stanie drogi przy przejsciu przez wyboje i inne uszkodzone miejsca drogi.Wynalazek ma na celu wytworzenie wolnego, ptf tych wad urzadzenia do samo¬ czynnego regulowania tlumienia odksztal¬ cen elastycznych narzadów laczacych pod¬ wozie z nadwoziem w zastosowaniu do po¬ jazdów silnikowych, kadlubów samoloto¬ wych i tym podobnych.Powyzsze warunki osiaga sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze w sklad narza¬ dów, laczacych podwozie z nadwoziem wchodzi pompa, to jest urzadzenie, sklada¬ jace sie z tloka i cylindra, które przetlacza niescisliwy czynnik w ilosciach, zmieniaja¬ cych sie odpowiednio do wzajemnych prze¬ suwów obydwóch czlonów laczacych, i wprowadza go do odbieralnika, np. drugie¬ go urzadzenia, utworzonego z tloka i cylin¬ dra. Tlok pompy moze byc polaczony np. z rama wozu, a cylinder — z osia pojazdu.Pompa jest zasilana ze zbiornika zapasowe¬ go i ze swej strony za posrednictwem prze¬ wodu z zaworem zwrotnym zasila odbieral¬ nik, którego tlok, przesuwajac sie, oddzia¬ lywa posrednio lub bezposrednio na sztyw¬ nosc zawieszenia.Cylinder odbieralnika posiada otwór wylotowy o malym przekroju poprzecznym, regulowany najlepiej w zaleznosci od cie¬ zaru ramy wozu. Pod okresleniem ,,maly przekrój poprzeczny" nalezy przytem rozu¬ miec przekrój, maly w stosunku do prze¬ kroju poprzecznego cylindra pompy, a wiec tak wymierzony, by przy uderzeniu tloka pompy, powodujacem napelnianie odbieral¬ nika, przeplywanie cieczy przez maly otwór wylotowy odbieralnika jedynie wolno neu¬ tralizowalo dzialanie uderzenia tloka.Wskutek tego cisnienie w cylindrze odbie¬ ralnika zalezy od ilosci cieczy, doprowadzo¬ nej przez pompe w okreslonym czasie, przyczem ilosc ta jest tern wieksza, im gor¬ szy jest stan drogi i im szybciej pojazd sie posuwa.Podczas gdy w znanych hydraulicznych urzadzeniach tlumikowych, polaczonych z narzadami, laczacemi podwozie z nadwo¬ ziem, cisnienie cieczy, zmieniajac sie zalez¬ nie od przegiecia resorów, waha sie miedzy zerem a wartoscia, zalezna od stanu drogi, to wedlug ^wynalazku niniejszego w cylin¬ drze odbieralnika utrzymywane jest okre¬ slone srednie cisnienie tak dlugo, póki osie pojazdu podlegaja pionowym przesuwom.Pod dzialaniem tego sredniego cisnienia tlok odbieralnika w razie zastosowania tlumików ciernych powieksza ich dzialanie cierne lub sztywnosc i wyprezenie narzadów lacza¬ cych, wskutek czego osiaga sie samoczynna regulacje tlumienia ich odksztalcen.Tlok odbieralnika moze byc w ten spo¬ sób wyzyskany do usztywnienia polaczenia podwozia z nadwoziem, ze oddzialywa on na plaskie sprezyny pomocnicze, lub na re¬ gulacyjny narzad tlumików wstrzasów, np. zaciskowych nasrubków tlumików, dziala¬ jacych na zasadzie tarcia, lub tez na na¬ rzad, zamykajacy przeplyw cieczy, w razie stosowania tlumików hydraulicznych. Tlok odbieralnika jest tak polaczony ze sprezy¬ na odciskowa lub ze wspomnianemi plaskie- mi sprezynami pomocniczemi, ze wywoluje on powolne przeplywanie niescisliwej cie¬ czy, nadajac polaczeniu podwozia z nadwo¬ ziem mozliwie najwieksza elastycznosc, do¬ póki ewentualnie nowa praca pompy nie bedzie sie starala znowu powiekszyc sztyw¬ nosci zawieszenia.Cisnienie, szybko ustalajace sie w od¬ bieralniku na danej drodze i przy okreslo¬ nej szybkosci, utrzymuje sie tylko dopóty, dopóki stan drogi i szybkosc pozostaja bez zmiany, i dlatego sztywnosc polaczenia podwozia z nadwoziem, na które oddzialy¬ wa odbieralnik, dostosowuje sie samoczyn¬ nie do stanu drogi i szybkosci pojazdu. Tlok odbieralnika pod dzialaniem cisnienia, pa¬ nujacego kazdorazowo w odbieralniku, ha¬ muje mniej lub wiecej sprezyny lub tlumik i wskutek tego zmniejsza wahania osi poja¬ zdu.Wedlug wynalazku urzadzenie moze byc takze wykonane tak, ze sztywnosc polacze-nia podwozia z nadwoziem jest samoczyn¬ nie regulowana w zaleznosci od obciazenia pojazdu, mianowicie w ten sposób, ze zmia¬ ny w przegieciach polaczenia zostaja wyzy¬ skane np. do oddzialywania zapomoca ze¬ spolu dzwigni na trzpien zamykajacy, roz¬ rzadzajacy otworem wylotowym odbieral¬ nika. Wreszcie na pojezdzie mozna zasto¬ sowac jedno tylko urzadzenie wedlug wy¬ nalazku i np, tlok odbieralnika polaczyc z kazdym z czterech tlumików uderzen, znaj¬ dujacych sie na pojezdzie, albo tez mozna umiescic na pojezdzie dwa lub cztery urza¬ dzenia, wykonane wedlug wynalazku, tak azeby kazda os lub kazdy koniec osi znaj¬ dowal sie pod dzialaniem oddzielnego urza- dzenia.Na rysunku pokazano kilka przykladów wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie calkowity uklad nowego urzadzenia regulujacego, fig. 2 — konstrukcje, dostosowana do polacze¬ nia podwozia z nadwoziem zapomoca pla¬ skich sprezyn pomocniczych, fig. 3 — zasto¬ sowanie wynalazku, gdy narzady, laczace podwozie z nadwoziem sa zaopatrzone w tlumik wstrzasnien, dzialajacy na skutek tarcia.Na fig. 1 widac dwie czesci elastycznego polaczenia podwozia z nadwoziem, miano¬ wicie rame pojazdu 2 oraz resor 3. Resor 3 dzwiga nieprzedstawiona na rysunku os po¬ jazdu. Tlok 4 pompy jest przylaczony do ramy 2 pojazdu, podczas gdy cylinder 5 pompy jest polaczony z resorem 3 i razem z nim sie przesuwa. Zbiornik 6 zawiera nie¬ scisliwa ciecz, jak woda lub olej, i jest po¬ laczony z cylindrem 5 zapomoca przewodu zasilajacego 7, zaopatrzonego w zawór 7', otwierajacy sie w kierunku cylindra 5.Tlok 8 i cylinder 8' tworza odbieralnik, polaczony z pompa 5 zapomoca przewodu 9, zaopatrzonego w zawór 9', otwierajacy sie w kierunku odbieralnika. Poza tern cy¬ linder 8' jest polaczony zapomoca przewo¬ du 10 o stosunkowo malym przekroju po¬ przecznym ze zbiornikiem 6, znajdujacym sie pod cisnieniem atmosferycznem. Prze¬ krój tego przewodu dlawiacego 10 w miej¬ scu laczenia sie przewodu ze zbiornikiem 6 jest regulowany np. zapomoca przestawne¬ go trzpienia 11 o stozkowem zakonczeniu.Przed wyruszeniem w droge mozna trzpien 11 nastawiac recznie odpowiednio do stanu obciazenia pojazdu. Mozna takze zastosowac samoczynne nastawianie trzpie¬ nia 11, urzadzajac to w ten sposób, ze wszystkie jego przewody sa sterowane ze¬ spolem drazków, znajdujacym sie pod dzia¬ laniem zmian w przegieciu narzadów, la¬ czacych podwozie z nadwoziem i jest wsku¬ tek tego przez nie przesuwany.Drazek 8" tloka 8 odbieralnika jest po¬ laczony z nieprzedstawionym szczególowo tlumikiem 12 o sprezynach pomocniczych lub z podobnem urzadzeniem, wskutek czego sztywnosc polaczenia podwozia z nadwo¬ ziem przy kazdym przesuwie drazka 8" w prawo zostaje powiekszona.Fig. 2 uwidocznia zastosowanie wyna¬ lazku w tym przypadku, gdy polaczenie podwozia z nadwoziem zawiera poza reso¬ rem 3 jeszcze plaskie sprezyny pomocnicze 32, o które opiera sie tloczysko 8" odbieral¬ nika. Cylindry 8' i 5 oraz zbiornik 6 spo¬ czywaja na resorze 3, z którym sa polaczo¬ ne, podczas gdy tlok 4 pompy jest polaczo¬ ny z rama 2 pojazdu.Na fig. 3 tlok 8" odbieralnika jest przy¬ laczony zapomoca dzwigni 13 do nasrubka zaciskowego 13' znanego rodzaju tlumika wstrzasów 12a, pracujacego zapomoca tar¬ cia. Cylindry 5 i 8* oraz zbiornik 6 sa takze tutaj polaczone z resorem 3, a tlok 4 jest u- mocowany na ramie 2 pojazdu.Do odbieralnika 8 mozna przylaczyc po- wietrznik 15, jak to uwidocznione jest na fig. 1 i 3, jezeli jest pozadane, aby urzadze¬ nie pracowalo równomiernie.Urzadzenia regulujace, przedstawione na fig. 1 — 3, dzialaja w sposób nastepuja¬ cy. Przy kazdem uderzeniu tloka pompa 4, — 35 przetlacza olej lub wode de odbieralnika 8, & w ilosci, proporcjonalnej do wielkosci przesuwów, zmieniajacej ksztalt czesci 3 narzadów laczacych podwozie z nadwo¬ ziem. Tlok 8 odbieralnika zostaje w takim samym stopniu przesuniety wbrew dziala¬ niu sprezyny odciskowej 14 (fig, 1 i 3) lub sprezyn pomocniczych 32 (fig. 2), W ten sposób zwieksza sie sztywnosc polaczenia podwozia z nadwoziem.Wskutek zastosowania waskiego otworu wylotowego 10 w cylindrze 8* odbieralnika, powraca tlok 8 stosunkowo powoli pod dzialaniem swej sprezyny odciskajacej do polozenia, przy którem sztywnosc polacze¬ nia podwozia z nadwoziem jest mniejsza.Takie dzialanie wystepuje w tym przypad¬ ku, gdy doplyw cieczy, przetlaczanej przez pompe 5, zmniejsza sie lub zupelnie ustaje.Po jednem lub kilku uderzeniach tloka u- stala sie zatem w odbieralniku 8, 8' cisnie¬ nie robocze, które zalezy od stanu drogi i szybkosci pojazdu, to jest od pracy pompy 4, 5.Sztywnosc wiec polaczenia podwozia z nadwoziem dostosowuje sie pod dzialaniem tloka 8 odbieralnika samoczynnie do stanu drogi i szybkosci pojazdu, co zapewnia do¬ bra prace narzadów, laczacych podwozie z nadwoziem prasy wszystkich szybkosciach i na kazdej drodze. Jednoczesnie osiaga sie te korzysc, ze wadliwa praca tlumika wstrzasów polepszona zostaje samoczynnie, dzieki zmianie wspólczynnika tarcia w przypadku tlumików mechanicznych lub dzieki zmianie wspólczynnika lepkosci w przypadku hydraulicznych tlumików wstrzasów.Dostosowanie wynalazku do róznych odriiian wymaga, oczywiscie, zmian szcze¬ gólów jego wykonania, np. tlok odbieralni¬ ka zostaje zastapiony przepona. PL