Przedmiotem niniejszego wynalazku jest powielacz pisma, rysunków i t. d., slu¬ zacy do odbijania na zwilzonych poprzed¬ nio arkuszach oryginalu, wykonanego jako zwierciadlane odbicie zwyklego pisma lub rysunku. - \ Oryginal zostaje napiety na walcu po¬ wielacza, arkusz zas czysty jest przesuwa¬ ny pomiedzy tym walcem, a dociskanym do niego walkiem. Arkusz ten przechodzi przedewszystkiem obok urzadzenia zwilza¬ jacego i otrzymuje cieniutka powloke z szybko ulatniajacego sie plynu, równomier¬ nie i latwo rozpuszczajacego farbe drukar¬ ska oryginalu, a nie dzialajacego na mate- rjal arkusza, dzieki czemu mozna wyko¬ nac duza ilosc dobrych i czystych odbi¬ tek.Znamienna cecha powielacza jest moz¬ nosc latwego jego uruchomiania; sklada sie on z walca drukarskiego, walka dociskowe¬ go i urzadzenia zwilzajacego. W razie za¬ stosowania napedu recznego, zapomoca zwyklego obracania korby uskuteczniane jest przesuwanie i zwilzanie arkusza, jak równiez odbijanie i wysuwanie gotowej od¬ bitki; w razie napedu elektrycznego zwykle przesuniecie dzwigni wlaczajacej urucho¬ mia powielacz.Na rysunkach przedstawione sa przy¬ klady wykonania powielacza wedlug wy¬ nalazku. Fig. 1 przedstawia powielacz, na¬ pedzany elektrycznoscia; fig. 2 — boczny widok tegoz; fig. 3 przedstawia powielacz z napedem recznym; fig. 4 — urzadzenie napedowe i wlaczajace w widoku zboku; fig. 5 przedstawia urzadzenie, napinajace oryginal na walcu drukarskim, fig. 6 —przekrój wedlug linji a — b na fig. 5, a fig 7 przedstawia lozyska walka dociskowego.Walec drukarski 2, osadzony w ramie 1 maszyny, jest napedzany zapomoca prze¬ kladni kól zebatych. Walek dociskowy 3, wykonany najlepiej z materjalu elastycz¬ nego, obraca sie luzno na osi 4, osadzonej w lozyskach 46, znajdujacych sie w scian¬ kach bocznych. Lozyska 46 sa osadzone przesuwnie w ramie 45, przyczem mozna je przesuwac prostopadle do osi 4 we wszyst¬ kich kierunkach i umocowywac w nadanem polozeniu zapomoca srub pomiedzy plyt¬ kami naciskowemi 48.Czopy mimosrodowe osi 4, zaopatrzo¬ nej w raczke 7, sa umieszczone w lozyskach 46. Wychylenie raczki 7 powoduje doci¬ sniecie mniej lub wiecej silne walka doci¬ skowego 3 do walca drukarskiego 2. Aby raczke 7 i walek dociskowy 3 mozna bylo zatrzymac w okreslonem polozeniu, raczka 7 jest zaopatrzona w wystep 9 z otworkiem i sprezyscie umieszczona kulka, która zapa¬ da we wglebienia luku zastawkowego, znaj¬ dujacego sie na sciance bocznej powiela¬ cza.Zwilzacz 11, dociskany do arkusza spre¬ zyna, jest uruchomiany zapomoca tarczy kciukowej 12, na której toczy sie krazek 14 kolankowej dzwigni 13, polaczonej na stale ze zwilzaczem 11. Krazek 14 przyle¬ ga do kciuka tarczy 12, podnoszac zwil¬ zacz w odpowiedniej chwili.Plyn jest doprowadzany do zwilzacza rurka ze szczelnego zbiorniczka 40, zaopa¬ trzonego w narzad do regulowania doply¬ wu plynu. Jako taki zbiorniczek moze byc uzyty kroplomierz spirytusowy lub temu podobny przyrzad.Jezeli odbitki maja byc wykonane na papierze, na którym uprzednio juz nadru¬ kowano czesc tekstu, to w dotychczas uzy¬ wanych powielaczach uzgodnienie wierszy obydwóch druków stwarzalo duzo trudno¬ sci, zwlaszcza wtedy, gdy napiety oryginal nie posiadal dokladnie wielkosci arkusza.Powielacz wedlug wynalazku nie posia¬ da tej wady, poniewaz poczatkowe poloze¬ nie walca drukarskiego, na którym napiety jest oryginal, moze byc w pewnych grani¬ cach zmieniane. W powyzszym celu tar¬ cza kciukowa 12 jest umocowana na walcu 2 sruba 16, przechodzaca przez szczeline 15 tarczy kciukowej 12. W celu zatrzymy¬ wania walca 2 umieszczona jest zboku po¬ wielacza sprezynowa zapadka 18, zaska¬ kujaca po kazdym obrocie walca drukuja¬ cego 2 do otworu 17 tarczy kciukowej 12.Wskutek nacisniecia dzwigni wlaczaja¬ cej 38 ku dolowi popchniety zostaje dra¬ zek 43, który zapomoca kolankowej dzwi¬ gni 44 i drazka 42 wysuwa sprezynowa za¬ padke 18 z otworu 17 tarczy 12. To samo nacisniecie dzwigni wlaczajacej 38 sprze¬ ga równoczesnie, jak pózniej opisano, wa¬ lec 2 z urzadzeniem napedowem, tak iz wa¬ lec ten moze bez przeszkody wykonac je¬ den obrót, az zapadka 18 zapadnie znowu do otworu 17.W powielaczu z napedem recznym od¬ pada calkowicie uklad drazkowy, sluzacy do przesuwania zapadki 18, która zaglebia sie tutaj nieznacznie w otwór 17 o zaokra¬ glonych brzegach, tak ze na poczatku ob¬ rotu walca 2 zapadka sama wyskakuje z o- tworu 17.Zamiast zapadki moze byc uzyta dzwi¬ gnia, osadzona na bocznej sciance ramy, a krazek tej dzwigni bedzie zaskakiwal do odpowiedniego rowka tarczy kciukowej 12.Z powodu przestawnosci tarczy kciuko¬ wej 12 mozna nastawic walec drukarski tak, ze mozliwe jest powielanie, zgodne ze znaj- dujacemi sie juz na arkuszu kilku wiersza¬ mi poprzednio nadrukowanemi.Dalsza cecha powielacza wedlug wyna¬ lazku jest urzadzenie, sluzace do napina¬ nia oryginalu na walcu drukarskim.W powielaczach dotychczas uzywanych walek dociskowy musi byc po kazdym ob¬ rocie odsuwany od walka drukarskiego za¬ pomoca odpowiedniego urzadzenia, w celu — 2 — \ominiecia urzadzenia napinajacego, wysta¬ jacego ponad obwód walca 2. Takie urza¬ dzenie komplikuje budowe i uniemozliwia wykonanie odbitek z oryginalów, dluzszych od obwodu walca drukarskiego, W tym przypadku oryginal wogóle nie zostaje na¬ piety, ale przesuniety obok urzadzenia zwil¬ zajacego i przetoczony miedzy walcami ra¬ zem z arkuszem czystym.Urzadzenie napinajace wedlug wyna¬ lazku jest tak wykonane, ze nie wystaje ponad powierzchnie walca drukarskiego, u- mozliwiajac wskutek tego stale dociskanie walka 3 do walca 2.Urzadzenie napinajace (fig, 6) sklada sie z dwóch szyn zaciskowych 19 i 20, wpu¬ szczonych do walca 2 i przymocowanych do belki 21, posiadajacej uszy 22, przez które przechodza trzpienie 23, przynitowa- ne do kazdej z szyn zaciskowych 19 i 20.Obydwie szyny wskutek dzialania sprezyn 24 sa wciskane do wnetrza walca 2 i two¬ rza czesc powierzchni walcowej. Pod szy¬ nami zaciskowemi, równolegle do nich, przechodzi przez walce 2 wal 25 z osadzo¬ nym nazewnatrz ryglem 26. Wal 25 zacze¬ pia sie swemi kciukami 27 i 28 o wystepy 29, znajdujace sie na szynach zaciskowych.W razie przekrecenia rygla w jedna lub druga strone podnoszona jest temi kciuka¬ mi odpowiednio jedna lub druga szyna za¬ ciskowa. Kciuki zachodza w swem najwyz- szem polozeniu poza zeby, znajdujace sie na wystepach 29 szyny 19, tak ze szyna ta pozostaje w tern podniesionem polozeniu i opada dopiero przy przekreceniu rygla 26; szyna 20 zas opada na oparcie swoje w po¬ wierzchni walcowej zaraz po zwolnienia rygla 26.W razie zastosowania napedu silniko¬ wego (fig. 4) ruch silnika jest przenoszona na walce zapomoca przekladni slimakowej i kola linkowego. Na osi walca drukarskie¬ go 2 osadzone jest kolo zapadkowe 30, ob¬ racajace sie na tej osi i sprzegniete na sta¬ le z kolem zebatem 31, z którem zazebia sie kólko 32, na którego osi, na drugim jej kon¬ cu, zaklinowane jest kolo linkowe. Pomie¬ dzy kolem zebatem 31 i kolem zapadko- wem 30 znajduje sie dwuramienna dzwi¬ gnia 34. Na boku walca drukarskiego 2 znajduje sie sprezynowa zapadka 35, któ¬ ra przy wychylaniu dzwigni 34 zapada po¬ miedzy zeby kola zapadkowego 30. Dzwi¬ gnia 34 jest polaczona z drazkiem 37 zapo¬ moca trzpienia 36 i jest przesuwana dzwi¬ gnia wlaczajaca 38, której ruch jest ograni¬ czony przestawnym zderzakiem 49. Caly ten uklad dzwigniowo-drazkowy jest utrzy¬ mywany sprezyna 39 w polozeniu wylacza- jacem, to znaczy, ze zapadka 35 jest wysu¬ nieta dzwignia 34 z pomiedzy zebów kola zapadkowego 30, wskutek czego walec dru¬ karski jest wylaczony.W razie zastosowania napedu recznego niezbedne sa jedynie: kolo zebate 31, które jest wówczas polaczone na stale z walcem drukarskim, i kólko zebate 32, zazebiajace sie z kolem 31. Korba reczna jest osadzona na osi kólka 32.Dzialanie powielacza jest nastepujace.Powielany oryginal zostaje napiety, strona odbijana nazewnatrz, na walcu dru¬ karskim 2 zapomoca urzadzenia napinaja¬ cego 19, 20. Arkusz papieru zostaje podsu¬ niety pod wzniesionym zwilzaczem 11 az do miejsca stykania sie obydwóch walków.W czasie obrotu walca drukarskiego dzwi¬ gnia kolankowa 13, zlaczana, na stale ze zwilzaczem, zesuwa sie z kciuka tarczy 12, wskutek czego zwilzacz przylega do zadru- kowywanego arkusza. Ten ostatni, pochwy¬ cony obracajacemi sie walcami, przesuwa sie miedzy niemi; w ten sposób zostaje od¬ bite na nim pismo oryginalu, napietego na walcu drukarskim. W chwili, gdy walec dru¬ karski 2 i obracajaca sie z nim tarcza kon¬ cza jeden obrót, krazek dzwigni kolanko¬ wej 13 wbiega ponownie na kciuk tarczy 12, podnoszac wskutek tego zwilzacz. Równo¬ czesnie zapadka 18 wpada do otworu 17, lub tez krazek dzwigni wbiega do odpo- — 3 —wiedniego rowka, znajdujacego sie na ob¬ wodzie tarczy 12, tak ze walec drukarski zostaje ustalony ponownie w swem poloze¬ niu poczatkowem.W napedzie silnikowym wlaczony zo¬ staje silnik, a kolo zebate 31 i kolo zapad¬ kowe 30 obracaja sie na nieruchomej na- razie osi walca drukarskiego. Potem wpro¬ wadza sie pomiedzy walki arkusz, tak sa¬ mo, jak do powielacza o napedzie recznym.Po nacisnieciu dzwigni wlaczajacej 38 dra¬ zek 37 wychyla dzwignie dwuramienna 34 na osi walka drukarskiego, a zwolniona za¬ padka 35 zapada pomiedzy, zeby obracaja¬ cego sie kola zapadkowego 30. Równocze¬ snie zapadka 18 wypchnieta zostaje z otwo¬ ru 17 tarczy 12, pozwalajac na jeden obrót walca drukarskiego. Zapadka 35, umoco¬ wana na walcu 2 i zaczepiona pomiedzy ze¬ bami kola 30, zmusza ten walec do ruchu obrotowego. Dzialanie urzadzenia zwilza¬ jacego jest takie same, jak w powielaczu o napedzie recznym. Gdy walec 2 wykona je¬ den obrót i oryginal zostanie odbity, za¬ padka 35 zostaje podniesiona dzwignia 34, powracajaca do swego poczatkowego polo¬ zenia pod dzialaniem sprezyny 39, wskutek czego walec drukarski zostaje wylaczony i zatrzymuje sie, przyczem zapadka 18 wpa¬ da do otwonj 17 lub tez krazek wbiega do rowka tarczy kciukowej 12.W celu dalszego powielania nalezy pod¬ sunac swiezy arkusz papieru i nacisnac dzwignie wlaczajaca 38, a caly przebieg powtarza sie.Przy tak zwanem powielaniu bez kon¬ ca, to jest w razie odbijania jednego orygi¬ nalu na przesuwajacem sie pasmie, lub tez powielania oryginalów, które sa dluzsze od obwodu walca drukarskiego, konieczne jest jedynie przesuniecie dzwigni kolankowej 13 tak, aby krazek nie wbiegal na kciuk tar¬ czy 12, wskutek czego zwilzacz bedzie sta¬ le przylegal do pasma papieru. Dzwignia wlaczaj^cfa 38 jest wówczas recznie lub tez zapomoca dowolnego urzadzenia przy¬ trzymywana stale w polozeniu wlaczaja- cem, wskutek czego zapadka 35 laczy stale walec drukarski 2 z kolem zapadkowem 30 i walec ten jest stale obracany. Równiez zapadka 18 jest odpychana od tarczy 12 tak dlugo, jak dlugo dzwignia 38 znajduje sie w polozeniu wlaczajacem, tak ze walec drukarski 2 obraca sie stale bez przeszkód. PL