Znane sa maszyny do drukowania adre¬ sów z urzadzeniem do wybierania klisz, rozrzadzanem zapomoca samych klisz, zao¬ patrzonych w znaki, lub zapomoca kart roz¬ rzadzajacych.W znanych urzadzeniach do wybierania ramie drukarskie zostaje unieruchomiona po przesunieciu sie do miejsca odbijania tej kliszy, która nalezy przeskoczyc. Albo tez urzadzenie naciskowe na tern ramieniu przestawione zostaje tak, ze mimo uru¬ chomienia ramienia, klisza nie zostaje odbi¬ ta. Rozrzadzanie ramienia lub znajdujace¬ go sie na niem urzadzenia naciskowego jest uskuteczniane w znanych maszynach do drukowania adresów mechanicznie lub za¬ pomoca elektromagnesu. Znajdujace sie na kliszach lub na kartach rozrzadzajacych znaki albo uruchomiaja mechanicznie uklad dzwigniowy albo tez zostaja uzyte do za¬ mykania i przerywania obwodów pradu e- lektryczmego, wlaczonych poprzednio za¬ pomoca wylaczników recznych, przyczem w obwodzie znajduje sie elektromagnes rozrzadczy maszyny do drukowania adre¬ sów. Poniewaz ze wzgledu na ograniczona wielkosc klisz i kart i koniecznosc stosowa¬ nia wielkiej liczby wystepów rozrzadzaja¬ cych, te wystepy moga byc tylko bardzo male, jest wiec konieczne, aby równiez wspóldzialajace czesci urzadzenia do wy¬ bierania mialy bardzo male wymiary, wsku¬ tek czego caly wybieracz urzadzenia do wy¬ bierania jest bardzo maly.Temale wybieracze znanych maszyn do drukowania adresów sa ze wzgledu na wielkie natezenia i na czeste uruchomianie narazone na uszkodzenia i ulegaja zawsze szybkiemu zuzyciu. Wskutek tego powstaja czesto przy tych trudnodostepnych wybie- raczach uszkodzenia, powodujace dlugie przerwy w ruchu maszyny, poniewaz wy¬ bieracze w celu naprawy musza byc wyjmo¬ wane z maszyny, przyczem trzeba rozla¬ czyc wiele polaczen mechanicznych lub liczne polaczenia elektryczne.Mechaniczne lub elektryczne wybiera- cze posiadaja dalej te wade, ze kombinowa¬ nie znaków na kliszach jest mozliwe tylko w ograniczonym stopniu, o ile cale urzadze¬ nie do wybierania nie ma byc zbyt zlozone.Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do wybierania klisz w maszynach do drukowania adresów z urzadzeniem prze- skokowem, rozrzadzanem zapomoca pro¬ mieni swietlnych, wskutek czego maszyna posiada tylko jeden obwód pradu elektrycz¬ nego, zawierajacy np. elektromagnes roz¬ rzadzajacy znanej konstrukcji.Maszyna do drukowania adresów moze byc wykonana w znany sposób tak, ze w ra¬ zie wzbudzenia elektromagnesu rozrzadcze- go nastepuje albo odbicie kliszy, powodu¬ jacej to wzbudzenie, lub tez przeskoczenie tej kliszy.Tak samo, jak w znanych maszynach, klisze i karty rozrzadzajace musza takze w tym przypadku byc zaopatrzone w znaki do rozrzadzania urzadzenia do wybierania.Znaki te moga byc wykonane w dowolny sposób na kartach, lub moga je stanowic np. koniki.Jasne jest, ze wynalazek moze byc za¬ stosowany do maszyn do drukowania adre¬ sów, posiadajacych klisze blaszane z o- znacznikami albo tez szablony drukarskie, wskutek czego okreslenie „klisza" w dal¬ szym opisie oznacza takze szablon drukar¬ ski.Istotne dla maszyny wedlug niniejszego wynalazku jest to, ze znaki rozrzadzajace klisz lub kart rozrzadzajacych dostaja sie w miejscu wybierania lub rozrzadzania w zasieg zródla swiatla. Jezeli nastawienie u- rzadzenia do wybierania odpowiada zna¬ kom danej kliszy lub karty rozrzadzajacej, to poprzez te znaki zostaja wyslane pro¬ mienie swietlne na jedna lub kilka komórek swiatloczulych, które po oswietleniu rozrza¬ dzaja odpowiednio obwód pradu, zawiera¬ jacy bezposrednio elektromagnes rozrzad- czy, lub zawierajacy magnes, sterujacy ob¬ wód pradu elektromagnesu rozrzadzajace¬ go.W jednym przykladzie wykonania urza¬ dzenia wedlug wynalazku, w miejscu wy¬ bierania znajduje sie plyta lub szablon, zao¬ patrzony w otwory rozrzadcze, które w ra¬ zie zgodnosci ze znakami rozrzadzajacemi danej kliszy ltilb karty rozrzadzajacej u- mozliwiaja dostep promieni swietlnych do swiatloczulej komórki, natomiast w razie niezgodnosci otworów i znaków, promienie nie dochodza do komórki swiatloczulej.Znaki rozrzadzajace moga byc najlepiej wykonane jako wyciecia lub otwory, które znajduja sie w kliszach samych lub kartach rozrzadzajacych, lub w zalozonych na nich konikach.Znaki rozrzadzajace na kliszach moga równiez stanowic powierzchnie, odbijajace swiatlo, np. koniki na kliszach moga miec powierzchnie, odbijajace swiatlo; w tym przypadku urzadzenie zostaje uruchomione swiatlem, padajacem na powierzchnie zna¬ ków rozrzadzajacych i odbitem na swiatlo¬ czule komórki.Mozliwe jest inne wykonanie urzadze¬ nia wedlug wynalazku, mianowicie takie, w którem w miejscu wybierania znajduje sie tyle komórek swiatloczulych lub luster, od¬ bijajacych promienie swietlne na jedna lub kilka komórek swiatloczulych, ile znaków rozrzadzajacych na kliszach lub kartach rozrzadzajacych ma dzialac, a rozklad ko¬ mórek swiatloczulych lub luster odpowia- — 2 —da polozeniu dzialajacych znaków rozrza¬ dzajacych.Urzadzenie do wybierania wedlug wy¬ nalazku mozna wykonac w ten sposób, ze znaki rozrzadzajace na kliszach lub kartach dzialaja pojedynczo lub grupami, W takiem wykonaniu jest konieczne, aby wszystkie znajdujace sie w miejscu wybierania lub rozrzadzania swiatloczule komórki byly rozmieszczone równolegle ldb szeregowo lub czesciowo równolegle i czesciowo szere¬ gowo, zaleznie od zadanego oddzielnego lub grupowego dzialania znaków w obwo¬ dzie, zawierajacym bezposrednio tylko jed¬ no urzadzenie do wzmacniania pradu, elek¬ tromagnes rozrzadzajacy lub podobny na¬ rzad maszyny do drukowania adresów.W razie zastosowania urzadzenia z sza¬ blonami wybierajacemi, mozliwe jest takze podzielenie otworów szablonu na grupy i zastosowanie dla kazdej z tych grup osob¬ nych komórek swiatloczulych, co zwieksza liczbe kombinacyj znaków na kliszach lub kartach.Urzadzenie moze byc równiez tak wy¬ konane, ze promien swiatla musi najpierw przejsc kilka otworów rozrzadzajacych kli¬ szy, znajdujacej sie w miejscu wybierania, zanim dostanie sie do swiatloczulej komór¬ ki, wskutek czego w tym przypadku zosta¬ ja odbite tylko te klisze, które maja spe¬ cjalne kombinacje otworów rozrzadzaja¬ cych.W razie uzycia kilku komórek swiatlo¬ czulych jest takze mozliwe takie wykona¬ nie, ze jedno ze zródel swiatla, gdy jest o- swietlane znakami przynajmniej jednej kli¬ szy do drukowania lub karty do wybiera¬ nia, powoduje wzbudzenie drugiego elek¬ tromagnesu, który zatrzymuje maszyne w znany sposób.Karta do wybierania moze byc wyko¬ nana w ten sposób, ze jest zaopatrzona w taka liczbe otworów, jaka liczbe znaków rozrzadzajacych maja klisze w róznych miejscach, przyczem kazdy taki otwór mo¬ ze byc zamkniety, np. zapomoca suwaka, wskutek czego mozna osiagnac dowolna kombinacje otworów.Rysunek przedstawia w schemacie przy¬ klady wykonania wynalazku. Fig, 1 przed¬ stawia jeden przyklad wykonania urzadze¬ nia w widoku zboku; fig, 2 — w widoku zgóry; fig. 3 — odmiane wykonania urza¬ dzenia w widoku zgóry; fig. 4 — dalsza od¬ miane w widoku zdolu; fig. 5 — przyklad wykonania kliszy w widoku zgóry; fig. 6 — inny przyklad wykonania maszyny do dru¬ kowania adresów w widoku zdolu, fig. 7-— odmiane maszyny w widoku zboku; fig. 8— przyklad wykonania kliszy, nadajacej sie do urzadzenia wedlug fig. 7; fig. 9 — inny przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku w widoku zboku; fig. 10 — u- rzadzenie wedlug fig. 9 w widoku zgóry i w wiekszej podzialce; fig. 11 — dalszy przy¬ klad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku w widoku perspektywicznym; fig, 12 — inna odmiane wykonania urzadzenia w widoku perspektywicznym, a fig. 13 i 14 — dalsze odmienne uklady polaczen komórek swiatloczulych.Na fig. 1 litera a oznacza znana klisze, znajdujaca sie w miejscu wybierania lub rozrzadzania, przyczem nalezy zaznaczyc, ze miejsce wybierania wzglednie rozrzadza¬ nia klisz nie zawsze pokrywa sie z miej¬ scem odbijania.Klisze, przesuwane przez maszyne do drukowania adresów, sa zaopatrzone wzdluz jednego brzegu podluznego w zna¬ ki, np. w otworki lub wyciecia 6 (fig. 5); o- czywiscie te znaki 6 moga byc takze wyko¬ nane wzdluz jednego boku poprzecznego klisz, lub moga byc takze wykonane w ko¬ nikach, umocowywanych w znany sposób na jednym boku kliszy.Pod miejscem wybierania odbijanych klisz jest umieszczone na calej dlugosci klisz a zródlo swiatla c (fig. 1 i 2), np. po¬ dluzna zarówka, tak ze promienie swietlne d przenikaja przez otwory rozrzadcze 6 - 3 —klisz a, znajdujacych sie w miejscu odbija¬ nia. Nad klisza a jest umieszczona w miej¬ scu odbijania zaslona e, która posiada taka liczbe otworków, wykonanych jeden obok drugiego, jaka odpowiada najwiekszej licz¬ bie otworków b w kliszach.Nad zaslona e znajduje sie karta do wy¬ bierania /, która moze byc przesuwana w kierunku strzalki g ruchem postepowo- zwrotnym zapomoca dzwigni h pedni ma¬ szyny. Karta t jest zaopatrzona wzdluz jed¬ nego brzegu w otworki rozrzadcze i w licz¬ bie, odpowiadajacej najwiekszej liczbie o- tworków 6 w kliszach. Kazdy otworek i mo¬ ze zostac zamkniety malym suwakiem k, osadzonym przesuwnie na karcie /.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania klisze sa zaopatrzone w trzydziesci o- tworków rozrzadczych, wskutek czego kar¬ ta / musi posiadac równiez trzydziesci o- tworków i trzydziesci suwaków k, odpo¬ wiednio ponumerowanych (fig. 2).Nad kazdym otworkiem w zaslonie e, a wiec takze nad kazdym otworkiem i w kar¬ cie / (gdy zajmuje ona polozenie wedlug fig. 1), jest osadzone w oslonie maszyny male lusterko /. Lusterka sa umocowane na obrotowych czopach m tak, ze moga byc na¬ stawiane zapomoca glówek rri w taki spo¬ sób, aby wszystkie promienie, padajace na te trzydziesci lusterek /, zostaly skierowa¬ ne w jedno miejsce, a mianowicie na swia¬ tloczula komórke n.Ta swiatloczula komórka n jest wlaczo¬ na w obwód pradu o; w razie naswietlania komórki zostaje zapomoca znanego elek¬ trycznego wzmacniacza zamkniety obwód pradu, w który jest wlaczony np. elektro¬ magnes, rozrzadzajacy obwód pradu elek¬ tromagnesu rozrzadczego.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku jest nastepujace. W danym przykladzie wykonania z trzydziestu suwaków k karty / suwaki 5, 6, 9 — 16, 20, 21, 24, 28 i 29 znaj¬ duja sie w polozeniu cofnietem (fig. 2). W czasie przesuwania sie klisz a w maszynie do adresowania, karta / zajmuje takie po¬ lozenie (przesuniete wzgledem polozenia wedlug fig. 1), ze znajduje sie swa nie- dziurkowana czescia nad otworkami w za¬ slonie e. Po kazdem wprowadzeniu nowej kliszy a w polozenie do wybierania karta / przesuwa sie na krótka chwile w polozenie, uwidocznione na fig. 1. Jezeli w tej chwili znajduje sie w miejscu wybierania klisza, która ma chociaz jeden otworek rozrzadczy w miejscach 5,6,9 — 16, 20, 21, 24, 28 lub 29, to promienie swietlne zarówiki c przeni¬ kaja przez ten otworek lub te otworki w kli¬ szy a, przez otworki zaslony e i przez od¬ sloniete otworki rozrzadcze karty / i pada¬ ja na odpowiednie (Lusterka /, a swiatloczu¬ la komórka n zostaje na chwile oswietlona, powodujac w ten sposób wzbudzenie elek¬ tromagnesu maszyny do drukowania adre¬ sów, co powoduje, zaleznie od wykonania tej maszyny, odbicie danej kliszy lub tez przeskoczenie jej.Gdy do miejsca wybierania dostanie sie klisza, która nie ma otworka rozrzadzajace¬ go w jednem ze wspomnianych miejsc, to swiatloczula komórka nie zostaje oswietlo¬ na, wskutek czego nie nastepuje wzbudze¬ nie elektromagnesu rozrzadzajacego maszy¬ ny do adresowania.Na fig. 3, która przedstawia odmiane wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, jest uwidoczniona karta /, w której otworki /, 5, 11, 20 i 30 sa odsloniete. W tym przy¬ kladzie wykonania do kazdych dziesieciu o- tworków nalezy jedna swiatloczula komór¬ ka ri, ri', ri", przyczem lusterka nad otwor¬ kami 1 — 10 odbijaja promienie swietlne na komórke swiatloczula ri, lusterka nad o- tworkami 11—20 — na komórke swiatlo¬ czula ri', a lusterka nad otworkami 21— 30 — na komórke ri1'. Kazda komórka swia¬ tloczula ri, ri', ri" rozrzadza zapomoca wzmacniacza przekaznik p', p", p" tak, ze za wzbudzeniem kazdego przekaznika zo¬ staje zamkniety odpowiedni wylacznik a, q", q"\ Te wylaczniki q, q\ q" sa wlaczo- — 4 —hfc szeregowo w obwód pradu, który oprócz nich zawiera zródlo pradu r i elektroma¬ gnes rozrzadzajacy s maszyny do druko¬ wania adresów.Do wzbudzenia elektromagnesu rozrza¬ dzajacego 5 maszyny do drukowania adre¬ sów potrzebne jest zatem, aby wszystkie wylaczniki q\ q", a" zostaly jednoczesnie zamkniete, do czego znowu potrzeba, aby wszystkie trzy komórki swiatloczule n, n", ri" zostaly naraz oswietlone, co moze tylko nastapic, gdy przynajmniej przez jeden o- tworek rozrzadzajacy 'kazdej grupy prze¬ niknie promien swiatla.Oczywiscie, mozna znaki rozrzadzajace, np. otworki, podzielic w inny sposób, niz wedlug fig. 3, a dzialanie powodowac zapo- moca dwóch, trzech lub wiekszej liczby ko¬ mórek swiatloczulych, W obwód pradu elektromagnesu s sa dla kazdego wylacznika q\ q", qtlt zastoso¬ wane dodatkowo przelaczniki t\ t", t"\ wskutek czego dzialanie maszyny mozna odpowiednio ograniczyc do dwóch grup lub do jednej grupy otworków, zamykajac od¬ powiednie przelaczniki f, t", f".Fig. 4 przedstawia uklad, w którym pro¬ mien swiatla ze zródla przechodzi przez o- twór 6 w kliszy a i odpowiedni otwór i w karcie /, a nastepnie zapomoca odpowied¬ nio ustawionych lusterek /przechodzi je¬ szcze przez dwie dalsze pary otworków w kliszy i karcie, zanim padnie na swiatloczu¬ la komórke n. Wlaczenie obwodu pradu e- lektromagnesu nastepuje w tern urzadzeniu tylko wtedy, gdy klisza, znajdujaca sie w miejscu wybierania, ma kilka odpowiednio dobranych otworków; jezeli klisza ma tylko np, jeden otworek, jak w przykladzie wy¬ konania wedlug fig. 1 i 2, to obwód elektro¬ magnesu nie moze byc wlaczony.W urzadzeniu wedlug fig. 4 znaki roz¬ rzadzajace znajduja sie szeregowo, podczas gdy wedlug fig. 3 sa rozmieszczone równo¬ legle, tak ze zapomoca nastawienia lusterek lub zastosowania jednej zarówki lub kilku zarówek moztia osiagnac bardzo wiele Wn- binacyj rozrzadczych.Fig. 6 przedstawia urzadzenie, w którem znajduje sie komórka swiatloczula n, roz¬ rzadzajaca urzadzenie do odbijania klisz maszyny do drukowania adresów, podczas gdy druga komórka swiatloczula na sluzy do rozrzadzania drugiego elektromagnesu, który powoduje w znany sposób unierucho¬ mienie maszyny do adresowania.Ta komórka swiatloczula na jest oswie¬ tlana tylko wtedy, gdy do miejsca wybiera¬ nia dostaje sie klisza lub karta wylaczajaca, zaopatrzona w otwór rozrzadzajacy, np. w miejscu 30.Oczywiscie, w tym przypadku odpo¬ wiedni suwak k 30 na karcie/ musi byc cof¬ niety.Za kazdym razem, gdy klisza z otwor¬ kiem 30 znajduje sie w miejscu wybierania, maszyna zostaje unieruchomiona, a ponie¬ waz klisze lub karty wylaczajace z otwor¬ kiem 30 moga byc wlaczone w dowolnych miejsicach pomiedzy inne klisze, wiec przy uzyciu tych dwóch swiatloczulych komórek w sposób prosty osiaga sie znane wylacza¬ nie grupowe maszyny do drukowania adre¬ sów.Urzadzenie, przedstawione na fig. 7 i 8, odpowiada w zasadzie urzadzeniu wedlug fig. 1 z ta róznica, ze zastosowano zródlo swiatla c\ umieszczone ukosnie nad klisza a, znajdujaca sie w miejscu wybierania. Ta klisza a (fig, 8) jest zaopatrzona w znaki rozrzadzajace w postaci dowolnie uksztal¬ towanych koników u, których powierzchnie odbijaja padajace ukosnie promienie swietl¬ ne. Nad klisza a' znajduje sie karta, zaopa¬ trzona w otworki i, które moga byc zasla¬ niane suwakami k, podobnie jak uprzednio opisano.Podczas dzialania maszyny swiatlo za¬ rówki c w odpowiedniej chwili przechodzi przez otwarte otworki i karty /, wykonywa- jacej ruchy postepowo-zwrotne, i zostaje odbite z konika u kliszy a na komórke swia- — 5 —tJtoczuta n (fig. 7), klótni zostaje na krótki okres czasu wzbudzona, wskutek czego dal¬ sze dzialanie maszyny jest takie samo, jak opisano poprzednio.W przykladzie wykonania urzadzenia wedlug fig. 9 i 10 przyjeto, podobnie jak wedlug fig. 3, ze do kazdych dziesieciu o- tworków b kliszy a, przesunietej do miejsca wybierania, nalezy jedna komórka swiatlo¬ czula ri, ri' \vk ri4t. Znajdujace sie nad o- twwkami 1 — 10 lusterka / odbijaja wtedy promienie zarówki c na komórke swiatlo¬ czula ri, lusterka nad otworkami 11—20 — na komórke swiatloczula ri', a lusterka nad otworkami 21—30 — na komórke swiatlo- cziilan"\ Rozrzadzanie w urzadzeniu wybieraja- cem wedlug fig. 9 i 10 odbywa sie w ten sposób, ze ftp, magnes rozrzadzajacy ma¬ szyny do drukowania adresów jest tylko wtedy wzbudzany, gdy w miejscu wybiera¬ nia znajduje sie klisza, która posiada przy¬ najmniej jeden znak rozrzadzajacy w kaz¬ dej z trzech grup znaków rozrzadza¬ jacych.Osiaga sie to wedlug wynalazku w ten sposób, ze te trzy komórki swiatloczule ri, ri', ri" sa wlaczone szeregowo w obwód 2 pradu, w którym znajduje sie wzmacniacz 3, rozrzadzajacy obwód 4 pradu, w który wlaczony jest magnes rozrzadzajacy ma¬ szyny lub elektromagnes, wzbudzajacy elektromagnes rozrzadzajacy. Obwód wzmacniacza 3 zostaje zamkniety tylko wtedy, gdy wszystkie komórki swiatloczule ri, ri4, ri44 zostana oswietlone.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania przyjeto ponadto, ze tylko te klisze maja byc odbite, które maja przynajmniej jeden znak rozrzadzajacy w miejscach 2, 6, 10, przynajmniej jeden taki znak w miej¬ scach 15 lub 17 oraz znak w miejscu 27.Aby to osiagnac, lusterka / zostaja umie¬ szczone tylko nad miejscami 2, 6, 10, 15, 17 i 27, a mianowicie lusterka nad miejscami 2, 6, 10 odbijaja swiatlo na komórke swia¬ tloczula ri, lusterka nad miejscami i5, H odbijaja swiatlo na komórke swiatloczula ri', a lusterko nad miejscem 27 odbija swia¬ tlo na komórke swiatloczula ri4t. Pozostale lusterka moga byc usuniete lub obrócone tak, aby nie odbijaly swiatla.Jezeli klisza a, znajdujaca sie wlasnie w miejscu wybierania, nie ma przynajmniej jednego otworka w miejscach 2, 6 lub 10, jednego otworka w miejscach 15 lub 17 i o- tworka w miejscu 27, to nie wszystkie trzy komórki swiatloczule ri, ri4, ri44 zostaja o- swietlone, wskutek czego obwód 2 pradu nie zostaje zamkniety, a wiec odnosna kii* sza nie zostaje odbita. Gdy natomiast zosta¬ je wprowadzona na miejsce wybierania kli¬ sza, majaca przynajmniej jeden z potrzeb¬ nych otworków w kazdej z tych trzech grup (fig. 10), to wszystkie trzy komórki swia¬ tloczule ri, ri4, ri4' zostaja oswietlone za¬ rówka c, obwód 2 pradu zostaje zamkniety i odpowiedni elektromagnes wzbudzony, wskutek czego klisza zostaje odbita.Na fig. 11 jest przedstawiony w per¬ spektywie widok przykladu wykonania u- rzadzenia wybierajacego, powodujacego od¬ bijanie tych klisz, które posiadaja okreslo¬ na grupe znaków rozrzadzajacych, przy- czem stosuje sie zawsze taka liczbe komó¬ rek swiatloczulych n, jaka liczbe znaków rozrzadzajacych posiada odnosna grupa. W tym przykladzie wykonania przyjeto takze, ze maja byc odbite wszystkie te klisze, któ¬ re posiadaja grupe trzech odpowiednio roz¬ mieszczonych znaków rozrzadzajacych, Wskutek tego musza byc zastosowane trzy komórki swiatloczule n, które musza byc rozmieszczone odpowiednio do znaków.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania przyjeto, ze komórki swiatloczule zo¬ staja oswietlone zapomoca zarówki c, znaj¬ dujacej sie nad miejscem wybierania klisz.Swiatlo pada wiazkami w odpowiedniej chwili przez otworki rozrzadzajace kliszy, znajdujacej sie wlasnie w miejscu wybiera¬ nia. — 6 -Oswietlanie tych trzech komórek swia¬ tloczulych nastepuje wiec tylko wtedy, gdy klisza, dostajaca sie do miejsca wybierania, ma otworki w trzech okreslonych miejscach, odpowiadajacych tym komórkom. W celu rozmieszczenia komórek swiatloczulych od¬ powiednio wzgledem miejsc rozrzadzaja¬ cych klisz a, stosuje sie tablice rozdzielcza 5 zmaterjalu izolujacego, znajdujaca sie na miejscu wybierania pod klisza a i zaopa¬ trzona w taka liczbe par gniazdek wtyczko¬ wych 6, 6', jaka liczbe miejsc rozrzadczych posiadaja klisze. Gniazdka wtyczkowe sa polaczone ze soba np. szeregowo zapomoca drutów 7. Kazda para gniazdek wtyczko¬ wych moze byc zwarta zwyklym sznurem laczeniowym 8 lub sznurem 9, zaopatrzo¬ nym w komórke swiatloczula. Prad doply¬ wa przewodem 10 do gniazdka 6 pierwszej pary gniazdek wtyczkowych, a odplywa z gniazdka 6' ostatniej pary przewodem 11.W obwodzie, utworzonym z przewodów 10, 11 i 13, znajduje sie wzmacniacz 3.Na tablicy rozdzielczej 5 mozna umie¬ scic odpowiednia liczbe komórek swiatto- cztilych, a pozostale pary gniazdek 6, 6* na¬ lezy polaczyc zwyklemi sznurami laczenio- wemi 8.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania w trzech miejscach tablicy 5 znajdu¬ ja sie komórki swiatloczule, a nad temi ko¬ mórkami znajduja sie rurki 100, sluzace do prowadzenia promieni swietlnych do otwor¬ ków b.Wskutek szeregowego polaczenia trzech komórek ri, ri', ri" zwieranie obwodu pradu 10, 11, 13 nastepuje tylko wtedy, gdy wszystkie trzy komórki zostaja jednocze¬ snie oswietlone. Wedlug fig. 11 klisza a ma tylko dwa otworki nad pierwszemi dwiema komórkami swiatloczulemi, liczac od lewe¬ go konca tablicy 5. Wskutek tego w danej chwili zostaja oswietlone tylko dwie komór¬ ki ri, ri* tak, ze obwód pradu wzmacniacza nie zostaje zamkniety, a wiec dana klisza nie zostaje odbita. Zapomoca przedstawio¬ nego urzadzenia mozna wybierac klisze, zaopatrzone w pewna grupe znaków, przy- czem liczba znaków w kazdej grupie moze byc dowolna. Oczywiscie, zamiast klisz a moga byc uzyte karty rozrzadzajace np. we¬ dlug fig. 12.Fig. 12 przedstawia urzadzenie, zapo¬ moca którego zostaja wybrane do odbijania tylko te klisze, które naleza przynajmniej do jednej z oznaczonych grup klisz. Wybie¬ ranie odbijanej grupy klisz lub odbijanych grup klisz jest uskuteczniane w tern urza¬ dzeniu zapomoca kart ri, zaopatrzonych w odpowiednie znaki, np. w otworki 6*. Takze w tym przypadku komórki swiatloczule sa oswietlane poprzez otwory 6' nieuwidocz- niona zarówka, umieszczona na górnej stro¬ nie kart ri, znajdujacych sie w miejscu wy¬ bierania. Gdy maja byc odbijane np. klisze, które naleza do trzech róznych grup, to na¬ lezy zastosowac trzy komórki swiatloczule n, które jednak musza byc tak rozmieszczo¬ ne, aby byly odbijane klisze, nalezace do kazdej grupy klisz. Kazda komórka swia¬ tloczula musi zatem niezaleznie od pozosta¬ lych dwóch komórek zwierac obwód pra¬ du, w który jest wlaczony wzmacniacz 12 lub np. elektromagnes maszyny. Komórki swiatloczule musza byc wiec w tym przy¬ padku polaczone równolegle, podczas gdy wedlug fig. 11 sa polaczone szeregowo.W tym przekladzie wykonania swiatlo¬ czule komórki n sa, równiez jak poprzednio, umieszczone na sznurach 9. Gniazdka 6 i 6* sa w tym przykladzie wykonania umie¬ szczone odpowiednio w dwóch oddzielnych listwach 14, 15, wykonanych np. z przewo¬ dzacego materjalu, przyczem listwa 14 jest polaczona przewodem 16 z biegunem dodat¬ nim, a listwa 15 — przewodem 17 poprzez wzmacniacz 12 i przewód 18 z biegunem ujemnym zródla pradu. Nad komórkami swiatloczulemi n znajduja sie rurki pro¬ wadnicze 100.Gdy karta a lub klisza, która ma np. tylko jeden otwór, przesunie sie do miejsca — 7 -«-rozrzadzania nad jedna z trzech komórek swiatloczulych, to obwód pradu zostaje za¬ mkniety zapomoca tej komórki poprzez wzmacniacz 3 wskutek tego, ii kazda ko¬ mórka swiatloczula zamyka go niezaleznie od innych komórek. Obwód pradu prowa¬ dzi od bieguna dodatniego przez listwe 14, komórke swiatloczula, listwe 15, przewód 17, wzmacniacz 3 i przewód 18 do bieguna ujemnego. Zadanie wybierania wszystkich klisz, nalezacych przynajmniej do jednej z grup, które maja byc odbijane, jest wiec rozwiazane, przyczem liczba grup klisz, któ¬ rych jednoczesne odbijanie jest pozadane, jest dowolna.Fig. 13 przedstawia uklad, w którym znaki rozrzadcze sa podzielone, podobnie jak wedlug fig. 9, na kilka grup, np. na trzy grupy, i tylko te klisze sa odbijane, które maja przynajmniej jeden znak kazdej grupy, mianowicie jeden ze znaków po¬ szczególnych grup. W ukladzie polaczen wedlug fig. 13 znaki sa podzielone na trzy grupy po piec znaków. Wskutek tego sa za¬ stosowane trzy pary listw 14', 15'; 14", 15"; 14'", 15'", z których kazda ma po piec par gniazdek 6, 6'. Parylistw sa polaczone prze¬ wodami 20, 21 szeregowo, tak iz do za¬ mkniecia obwodu pradu wystarczy, aby jed¬ na komórka swiatloczula n jednej grupy zo¬ stala oswietlona.Wedlug fig. 13 sa wybrane do rozrza¬ dzania dwa znaki w pierwszej grupie, trzy znaki w drugiej grupie i jeden znak w trze¬ ciej grupie, wskutek czego w odpowiednich parach gniazdek 6, 6' jest zalozonych razem sze^sc komórek swiatloczulych n.Obwód pradu wzmacniacza 12 zostaje zamkniety wtedy, gdy przynajmniej jedna z dwóch komórek pierwszej grupy i przynaj¬ mniej jedna z trzech komórek drugiej gru¬ py oraz jedna komórka trzeciej grupy zo¬ staja jednoczesnie oswietlone, to znaczy zo¬ staja odbite klisze, które w kazdej z trzech grup znaków maja przynajmniej jeden znak, odpowiadajacy komórkom swiatlo¬ czulym, lub które odpowiadaja kartom o odpowiednich znakach rozrzadczych.Fig. 14 przedstawia inny uklad polaczen komórek swiatloczulych, umieszczonych w miejscu wybierania. Znaki sa podzielone na grupy, np. na trzy grupy, a tylko te klisze zostaja odbite, które maja wszystkie znaki jednej grupy.Pary gniazdek 6, 6' sa podzielone na trzy grupy, umieszczone równolegle w ob¬ wodzie pradu wzmacniacza 12. Uklad skla¬ da sie z trzech tablic 5', 5", 5'" z materjalu izolujacego, posiadajacych w przedstawio¬ nym przykladzie wykonania po piec par gniazdek 6, 6\ Pary gniazdek na kazdej ta¬ blicy sa polaczone szeregowo i moga byc zwierane zapomoca przewodów laczenio¬ wych 8 lub przewodów 9 z komórkami swiatlóczulemi.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania pierwsza tablica 5' ma dwie komórki swiatloczule, druga tablica 5" — równiez dwie takie komórki, a trzecia tablica 5'" — a\ jedna komórke. Obwód pradu wzmacniacza -1 bedzie w tym przypadku zwierany zapomo¬ ca klisz lub kart, które posiadaja otworki, odpowiadajace dwom komórkom swiatlo¬ czulym pierwszej tablicy 5', lub dwom ko¬ mórkom swiatloczulym drugiej tablicy 5", lub które posiadaja jeden otwór, odpowia¬ dajacy komórce swiatloczulej trzeciej ta¬ blicy 5"'. PL