Sposób, bedacy przedmiotem niniej¬ szego wynalazku, ma na celu trakto¬ wanie wlókien, pochodzacych ze zródel roslinnych, t. j. badz to z celulozy, badz tez z produktów ja zawierajacych, a to w ten sposób i w tym glównie celu, aby nadac wlóknu charakter welny za¬ równo pod wzgledem fizycznym, a wiec w dotyku, na wyglad, i co do wlasnosci cieplnych, jakotez i pod wzgledem che¬ micznym z punktu widzenia ich powi¬ nowactwa i zdolnosci pochlaniania barw¬ ników.Wykryto, ze zalet tych mozna udzielic wlóknu celulozy przez osadzanie na nich-produktów odpowiedniej dysocjacji cial proteinowych. Wiekszosc cial bial¬ kowych rozklada sie zwolna w zwyklej temperaturze pod wplywem kwasów mi¬ neralnych, mocnych kwasów organicz¬ nych, alkaljów z domieszka srodków utleniajacych lub bez tejze.Okazuje sie równiez, ze bardzo cze¬ sto, w zaleznosci mianowicie od warun¬ ków procesu, zachodzi jednoczesnie hy- drolizacja oraz utlenienie. Produktami rozkladu w wiekszosci wypadków sa roztwory, stracane przez dodanie wody, kwasów rozcienczonych, zasad lub soli.Sposób w mowie bedacy zuzytkowuje wlasnie te wlasnosci cial bialkowych zapomoca stracania ich produktów dy¬ socjacji na wlóknach celulozy celem uszlachetnienia tychze.Rezultat ten mozna osiagnac w roz¬ maity sposób: badz to wlókno podlega¬ jace przeróbce nasyca sie plynem otrzy¬ manym przez dysocjacje, wyzyma sie i plócze badz tez wlókno nasyca sie zwyklemi roztworami proteinowemi, na-stepnie zas traktuje sie plynem hydro- lizujacym, wyzyma sie i plócze.W obu wypadkach na wlóknie two¬ rzy sie osad z produktu posredniego i nierozpuszczalnego ciala proteinowego, stanowiacy jedna z niem calosc. W cha¬ rakterze ciala bialkowego nadaja sie doskonale do tych celów kazeina, bialko jaj albo krwi i zelatyna.Czynnikami hydrolizacji, dzialajacemi juz w temperaturze zwyklej i bedacemi przeto szczególnie odpowiedniemi do tego uzytku, sa: kwas saletrzany od 65 do 80% kwas siarczany od 55 do 65%? kwas solny ód 25 do 37%, kwas fosfo¬ rowy ód 55 do 57° Be, kwas mrówczany 98%-owy ewentualnie z domieszka pew¬ nej ilosci kwasu siarkowego, chlorek cyn¬ ku 66° Be, soda zraca przynajmniej 25%, ewentualnie z dodatkiem takich srod¬ ków utleniajacych, jak np. nadtlenek sodu, perboran sody, i t. p. Czynniki te moga byc równiez polaczone pomie¬ dzy soba, o ile jest to chemicznie do¬ puszczalne. Czas trwania zanurzenia i temperature reguluje sie stosownie do natury wlókna, uzytego ciala bialkowego i pierwiastka, sluzacego do wywolania dysocjacji. Dysocjacja ta moze byc do¬ statecznie uskuteczniona w ciagu kilku sekund, jak to ma miejsce naprzyklad z kazeina i kwasem siarkowym okolo 65%-owym, albo tez wymaga kilku mi¬ nut, naprzyklad, przy zastosowaniu kwa¬ su azotowego.Zmiana temperatury, wahaj ca sie miedzy — 5°C a -|- 20°C, jest bez wi¬ docznego wplywu na wynik procesu.Stracenie otrzymuje sie zapomoca zwyklego plókania woda wlókna trakto¬ wanego, lecz predzej zapomoca plóka¬ nia takiemi slabemi kwasami, jak na¬ przyklad rozcienczony kwas siarkowy, albo alkaljami rozcienczonemi, albo tez roztworami slonemi. Do tego celu na¬ daja sie dobrze dwusiarczan sodu, siar¬ czan amonu i fosforan sodu.Ostateczne plókanie woda zakoncza operacje.W charakterze materjalów surowych do urzeczywistnienia sposobu mozna sie poslugiwac oprócz proteinów w sta¬ nie naturalnym produktami ich przeo¬ brazen, jak naprzyklad ich zwiazkami formaldehydowemi albo garbnikowejni.Równiez osady otrzymane na wlóknie mozna traktowac nastepnie zapomoca cial, tworzacych z bialkiem zwiazki stale, jak naprzyklad formaldehyd albo formal¬ dehyd i amonjak.Niniejsza metoda nadaje sie do kaz¬ dego wlókna roslinnego, zarówno natu¬ ralnego, jak sztucznego w jakiejkolwiek postaci i w jakiejkolwiek fazie operacji, którym ono podlega w przemysle wlók¬ nistym, niezaleznie od tego, czy wlókno znajduje sie w stanie masy, klaków, szmat, czesanek, zgrzeblonym, przedzy albo tkanin, i czy bylo macerowane lub nie.Traktowanie wlókna mozna uwazac jako przygotowanie do wszelkich spo¬ sobów farbowania, drukowania i rezerw.Przyklady: 1. Wlókno nasyca sie roztworem zlekka lugowym o 10% zawartosci kazeiny, suszy, poddaje przez pewien czas dzialaniu pary formaldehydu, na¬ stepnie traktuje w ciagu dwóch minut kwasem azotowym 75% w zwyklej tem¬ peraturze, wyzyma sie i plócze.Zóltawy kolor ksanteproteiny, po¬ wstaly wskutek reakcji ubocznej, moz¬ na latwo usunac przez traktowanie sla¬ bym weglanem sodu. 2. W przykladzie tym mozna za¬ stapic kwas.azotowy 75 %-owy miesza¬ nina 85 czesci kwasu azotowego 44° Be i 15 czesci kwasu siarczanego 52° Be. — 2 —3. W przykladzie 1-szym mozna za¬ stapic kwas azotowy 750/o"°wy miesza¬ nina 92 czesci kwasu azotowego 44° Be i 8 czesci kwasu fosforowego 45° Be. PL